Pandemide Din ve Toplum
Özet
Çin’in Wuhan şehrinde 2019 sonlarında ortaya çıkan Covid-19 adı verilen yeni tip virüs, iki yılı aşkın bir zaman diliminde dünya gündeminin en temel konusu olmaya devam etmektedir. İlahiyat fakültesi mezunu öğretmenlerimizin Covid-19 hakkındaki bilgilerini ölçme ve öğrenciler üzerinde bir farkındalık oluşturma bağlamında 2020 mart ayında yarı yapısallaştırılmış kapsamda kalitatif veriye dayalı bir araştırma yapılmıştı. Bu çalışmada, bahsi geçen araştırmanın verilerine dayanarak ve ayrıca ilgili literatür taranmak suretiyle ilahiyatçı öğretmenlerimizin bakış açısıyla din ile Covid-19’un çeşitli yönleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Covid-19’un dini hayat üzerindeki etkileri ve sonuçları bağlamında dini düşüncenin alacağı seyir anlaşılmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak öğretmenlerimizin pandemi gibi felaketlerle ilgili bilgilerinde eksiklik olduğu ve bu konuda müfredat çerçevesinde yeni konuların ilave edilmesi gerekliliği görülmüştür. Ayrıca bu tür felaketlerin olumsuz sonuçlarından öğrencilerin etkilenmelerine engel olmak için pandemi teodisesinin felsefi, sosyolojik ve teolojik temelde ele alınması zarureti ortaya çıkmıştır.
Referanslar
Akdağ, Özcan. “Kötülük Sorunu ve Teodise”. The Journal of Academic Social Science Studies 8/38 (01 Ocak 2015), 473-480. https://doi.org/10.9761/JASSS3049
Akhter, Shahid. “The Role of Religious Institutions to Combat the Outbreak of COVID-19 Pandemic”. 19 Nisan 2020. Erişim 12 Ağustos 2021. http://southasiajournal.net/the-role-of-religious-institutions-to-combat-the-outbreak-of-Covid-19-pandemic/
Akın, Mahmut Hakkı. “Ailede Mahremiyet”. Tüm Yönleriyle Mahremiyet. ed. Şule Albayrak. 389-404. Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2022.
Akova, Murat vd. Covid-19 İmmün (Konvalesan) Plazma Tedarik ve Klinik Kullanım Rehberi. Ankara, 2020. https://shgm.saglik.gov.tr/Eklenti/39179/0/covid-19-immun-konvalesan-plazma-tedarik-ve-klinik-kullanim-rehberipdf.pdf
Alatlı, Alev. Batı’ya Yön Veren Metinler II (Rönesans - Protestan Reformu - Erken Modern Dönem - Bilim Çağı). İstanbul: Alfa Yayıncılık, 2014.
Altıntaş, Ramazan. Din ve Sekülerleşme. İstanbul: Pınar Yayınları, 2005.
Altunkaya, Tuba. “Covid-19 Salgınının En Acı Sorusu: İki Hasta Bir Solunum Cihazı, Hangisi Öncelikli?” Euro News. 01 Nisan 2020. Erişim 28 Eylül 2024. https://tr.euronews.com/2020/04/01/covid-19-salg-n-n-n-en-ac-sorusu-iki-hasta-bir-solunum-cihaz-hangisi-oncelikli
Altuntaş, Atila. “İsveç’te Bazı Huzurevlerinde Kovid-19 Hastası Yaşlıların Ölüme Terk Edildiği İddiası”. 02 Mayıs 2020. Erişim 28 Eylül 2024. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/isvecte-bazi-huzurevlerinde-kovid-19-hastasi-yaslilarin-olume-terk-edildigi-iddiasi/1826661
Arslan, Ahmet. İbni Haldun. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı., 2014.
Kur’an-ı Kerim ve Yüce Meali. çev. Süleyman Ateş. Ankara: Kılıç Kitabevi, 1975.
Ayar, Mesut - Kılıç, Yunus. “Osmanlı’da Vebanın Sona Erişine Dair Bir Değerlendirme”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 17/2 (2017), 163-181. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/386822
Bag, Mustafa - Sade, Gizem. “Dünyada Covid-19: İlk 4 Ayında Neler Yaşandı? Salgının Seyri Ne Durumda?” Euronews. 04 Mayıs 2020. Erişim 13 Mayıs 2020. https://tr.euronews.com/2020/05/04/dunyada-covid-19-salg-n-n-ilk-100-gununde-yasananlar-ilk-nerede-ortaya-c-kt-nas-l-yay-ld
Baycar, Abdulmuttalip. “Dini ve Sosyolojik Boyutlarıyla Dayanışma-Yardımlaşma Olgusu”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD), 199-225. https://doi.org/10.17335/sakaifd.522007
Bayındır, Ahmet. “Koronavirüs (Covid-19) Süreci Bağlamında Kötülük Problemine ‘Holistik Bakış’ ve ‘“Sözde Problem” Yaklaşımı’”. Journal of Turkish Studies 15/4 (2020), 179-188. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.44490
BBC News Türkçe. “İngiltere’de Huzurevlerinde Ölen Yaklaşık 1.000 Kişi Resmi Ölü Rakamlarına Dahil Edilmedi”. 10 Nisan 2020. Erişim 28 Eylül 2024. https://www.bbc.com/turkce/52249093
BBC News Türkçe. “Koronavirüs Salgını: İspanya’da Terk Edilmiş Huzurevlerinde Kalan Yaşlılar Yataklarında Ölü Bulundu”. 24 Mart 2020. Erişim 28 Eylül 2024. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-52019700
Berger, Peter L. - Luckmann, Thomas. Modernite, Çoğulculuk ve Anlam Krizi Modern İnsanın Yönelimi. Heretik, 2015.
Bodur, Hüsnü Ezber. “Dini Organizasyon Tipleri ve Yeni Dini Hareketler”. Toplum Bilimler Dergisi 1/3 (2009 2006), 69-78. https://toplumbilimleri.com/?mod=tammetin&makaleadi=&makaleurl=689520b9-679f-4ee9-ae33-0f725f960d8a3%20Husnu%20Ezber%20BODUR.pdf&key=425#
Bodur, Hüsnü Ezber. “İlahiyat Fakültesi Mezunu Öğretmenlerin Bakış Açısından Pandemi-Din İlişkisi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 19/38 (31 Aralık 2021), 1-33. https://doi.org/10.35209/ksuifd.989365
Bodur, Hüsnü Ezber. “İslamda ‘Gelecek Düşüncesi’ Bağlamında Postcorona Döneminde Din-Toplum İlişkileri: KSU İlahiyat Fakültesi, İHL Meslek Dersleri/Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretmen Adayları ve Öğretmenleri Örneği”. Karantinada Din ve Dindarlık. ed. Hasan Hüseyin Aygül. 119-150. Yayın ; Sosyoloji. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 1. Basım., 2021.
Bodur, Hüsnü Ezber. “Muhafazakar İşadamları ve İslami Girişimcilik: Kahramanmaraş Örneği”. Islamic Economics. Volume 1/155-170. Sakarya, 2015.
Bodur, Hüsnü Ezber - Çapcıoğlu, İhsan. “Sosyolojik Teori ve Din”. Din Sosyolojisi El Kitabı. ed. Niyazi Akyüz - İhsan Çapcıoğlu. 111-147. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.
Buhârî, Muhammed b. İsmail. “Tıb”. el-Câmiu’s- Sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
Bulmuş, Birsen. “Osmanlı İmparatorluğu’nda Veba Kavramları Üzerine: Mistisizmden Sosyal Reforma”. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 19 (2013), 17-22. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/153153
Canlıhaber. “Diyanet Yatsı Namazı Sonrası Okunan Salavat ve Tekbir’leri Yasakladı Mı?” 18 Nisan 2020. Erişim 19 Nisan 2020. https://www.canlihaber.com/haber/5335948/diyanet-yatsi-namazi-sonrasi-okunan-salavat-ve-tekbirleri-yasakladi-mi
CNN Türk. “Camiler Kapatıldı mı? Diyanet’ten Son Dakika Corona Virüsü Açıklaması.” 19 Mart 2020. Erişim 20 Mart 2020. https://www.cnnturk.com/turkiye/camiler-kapatildi-mi-diyanetten-son-dakika-corona-virusu-aciklamasi
Congar, Kerem. “Avrupa’da Müslümanlara ‘Koronavirüs Jesti’: Bazı Ülkelerde Camilerden Ezan Okunmasına İzin Çıktı”. Euronews. 22 Mart 2020. Erişim 22 Kasım 2021. https://tr.euronews.com/2020/03/22/avrupa-da-muslumanlara-koronavirus-jesti-baz-ulkelerde-camilerden-ezan-okunmasina-izin
Çapcıoğlu, İhsan. “Pandemi, Post-Pandemi ve Yeni Dindarlık Modelleri”. TRT Akademi Dergisi Salgın Yayıncılığı Covid-19 Özel Sayısı 5/10 (2020), 80-89. https://www.academia.edu/44917840/Pandemi_Post_Pandemi_ve_Yeni_Dindarlık_Modelleri
Çapcıoğlu, İhsan - Alpay, Ahmet Hamza. “Covid-19 ve Dinin İşlevselliği”. Toplumun Pandemi Halleri: Pandemide Toplumsal Dönüşüm. ed. Hayati Beşirli vd. 157-174. Ankara: Gazi Yayınevi, 2022.
Çapcıoğlu, İhsan - Kaya, Emine. Pandemi Döneminde Türkiye’de Dini Hayat: Din Görevlileri Örneğinde Din Hizmetlerine Genel Bir Bakış. Ankara: Bizim Büro Basımevi, 2021. https://www.diyanetsen.org.tr/kitaplar/pandemidinihayat.pdf
Çelik, Celaleddin. “Teodisenin Sosyolojisi: Toplumsal Süreçlerle İlişkisi İçinde Teodise Konusuna Sosyolojik Bir Yaklaşım”. Bilimname XIII/2 (2007), 37-66. https://www.researchgate.net/profile/Celaleddin-Celik/publication/325127245_Teodisenin_Sosyolojisi/links/5af999cb4585157136f40c71/Teodisenin-Sosyolojisi.pdf
Demir, Ömer. Din Ekonomisi İnanç, Zenginlik ve Mutluluk. Ankara: Sentez Yayıncılık, 2013.
Din İşleri Yüksek Kurulu. İslam’ın Salgın Hastalıklara Bakışı. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2020.
Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB). “2020 Yılı Hutbeleri”. Erişim 12 Ağustos 2021. https://dinhizmetleri.diyanet.gov.tr/Documents/2020%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Hutbeleri.pdf
Elnure, Azizova. “İlk Dönem İslam Toplumu Sağlık Sektöründe Hacamatçılık”. Bakı Devlet Üniversitesi İlahiyyat Fakültesinin Elmi Mecmuası 15 (2011), 151-160. https://www.academia.edu/38432484/İlk_Dönem_İslam_toplumu_sağlık_sektöründe_Hacamatçılık_2011_15_Elnure_AZIZOVA_pdf?auto=download
Ercik, Hamdullah. “Teizm-Ateizm Gerilimi: Postmodern Durumlar ve Problemler”. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 9/21 (Aralık 2018), 687-708. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sirnakifd/issue/42839/518163
Erdem, Sargon. “Abdesthane”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi: Âb-I Hayât-El-Ahkâmuş-Şer’iyye. 1/70-72. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 1988.
Erdoğanyılmaz, Serdar. “Corona Virüsü’ne Karşı Abdest Almak”. Maraş Gündem. 05 Şubat 2020. Erişim 20 Mart 2020. https://www.marasgundem.com.tr/makale/corona-virusu-ne-karsi-abdest-almak-17413
Euro News. “Çin’de Koronavirüs Karantinasında Kalan Çiftlerde Boşanma Başvuruları ve Aile İçi Şiddet Arttı”. 11 Mart 2020. Erişim 29 Eylül 2024. https://tr.euronews.com/2020/03/11/cinde-koronavirus-karantinasinda-kalan-ciftlerde-bosanma-basvurular-ve-aile-ici-siddet-art
Eyüpoğlu, Osman. “Dini Zihniyete Etkisi Bağlamında Krizler ve Koronavirüs Salgını”. Salgın Hastalıkların Sosyal Hayata Etkisi ve Kültürümüzde Koronavirüs Vakası. ed. Bekir Şişman. 303-320. Çanakkale: Paradigma Akademi, 2021.
Eyüpoğlu, Osman - Perşembe, Erkan. “Toplumsal Değişim Patolojisi ve Temel Değişim Güdüsü”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28/28 (2010), 113-129. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/188473
Fukuda, Yu. “Theodicy of Suffering and Disaster Commemoration: Collective and Individual Religious Responses to the Tsunami in Aceh”. J-Stage 24 (2018), 65-80. https://doi.org/10.20594/religionandsociety.24.0_65
Geertz, Clifford. “Religion as a Cultural System”. Anthropological Approaches to the Study of Religion. ed. Michael Banton. 1-46. London: Routledge, 1966.
Giddens, Anthony. Sosyoloji. ed. Cemal Güzel. İstanbul: Kırmızı Yayınları, 1. Baskı., 2012. https://www.academia.edu/20395485/Anthony_Giddens_Sosyoloji?auto=download
Güler, İlhami. “Kötülük Problemi Bağlamında Korona Pandemisi ve İslam”. İlhamiyyat. 07 Mayıs 2020. Erişim 10 Ağustos 2021. http://www.ilhamiyyat.com/kotuluk-problemi-baglaminda-korona-pandemisi-ve-islam/
Gürkan, Salime Leyla. “Ölüm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi: Osmanpazarı - Resuldar. 34/32-34. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2007.
Hasanov, Behram. “Clifford Geertz’e Göre Kültürel Bir Sistem Olarak Din”. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1/2 (2014), 79-96. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/40248
Hıdır, Özcan. “COVID-19 Süreci-Sonrası: Teolojik ve Teo-Politik Gelişmeler”. Küresel Salgının Anatomisi: İnsan ve Toplumun Geleceği. ed. Muzaffer Şeker vd. 771-791. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi - TDV Yayın Matbaacılık Tesisleri, 2020. https://www.tuba.gov.tr/files/images/2020/anatomi/Küresel%20Salgının%20Anatomisi%20%20İnsan%20ve%20Toplumun%20Geleceği.pdf
Hıdır, Özcan. Hadis Deryasından İnciler. İstanbul: Bilge Yayınları, 2010.
Hopley, Russell. “Plague, Demographic Upheaval and Civilizational Decline: Ibn Khaldun and Muhammad al-Shaquri on the Black Death in North Africa and Islamic Spain”. Landscapes 17/2 (2016), 171-184. https://doi.org/10.1080/14662035.2016.1251035
İbn Haldun. Mukaddime. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2016.
İslâm Düşünce Enstitüsü [İDE]. “Prof. Dr. Mehmet Görmez: Coronavirüs Özelinde Musîbetleri Okuma Usûlü”, ts. https://www.youtube.com/watch?v=3a6GWYCs3Yk
Kayahan, Hasan - Yanık, Aygül. “Dinsel Kaynaklı Değişkenler Açısından Kamu Çalışanlarının Sağlık ve Hastalığa Yaklaşımlarının Değerlendirilmesi”. Sağlık Akademisyenleri Dergisi 7/2 (Haziran 2020), 149-159. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1189636
Kaymakcan, Recep. “Yaygın Din Eğitiminde Yöntem”. Din Eğitiminde Usûl Mes’elesi. ed. İsmail Kurt - Seyit Ali Tüz. 51-72. Tartışmalı İlmî İhtisas Toplantısı-01. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
Kazanç, Şeyda - Karagözoğlu, Şerife. “Covid-19 Kliniğinde Çalışan Hemşirelerin Deneyim ve Düşünceleri: Nitel Bir Çalışma”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi 16/2 (15 Nisan 2023), 156-172. https://doi.org/10.46483/deuhfed.1062979
Kılıç, Orhan. “Tarihte Küresel Salgın Hastalıklar ve Toplum Hayatına Etkileri”. Küresel Salgının Anatomisi: İnsan ve Toplumun Geleceği. ed. Muzaffer Şeker vd. 13-53. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi - TDV Yayın Matbaacılık Tesisleri, 2020. https://www.tuba.gov.tr/files/images/2020/anatomi/Küresel%20Salgının%20Anatomisi%20%20İnsan%20ve%20Toplumun%20Geleceği.pdf
Koç, Mustafa. “Dua ve İbadetin Ergenlerin Ruh Sağlıklarına Etkileri Üzerine Teorik Bir Yaklaşım”. Diyanet İlmi Dergi 41/4 (2005), 63-90. https://dergi.diyanet.gov.tr/indir.php?file=TUR0anRUK3V0NnphWWVLaElSLzBjTDlNUWl0NEZJelhOZ2srVTI1cldlS28wQVVmTWRpckFYK2J2OUpxMUNPSQ==
Koenig, Harold G. “Din ve Tıp II: Din, Ruh Sağlığı ve Sağlık Davranışları”. Antakiyat 3/1 (2020), 118-132. https://dergipark.org.tr/en/pub/antakiyat/issue/55057/686286
Koenig, Harold G. “Maintaining Health and Well-Being by Putting Faith into Action During the COVID-19 Pandemic”. Journal of Religion and Health 59/5 (Ekim 2020), 2205-2214. https://doi.org/10.1007/s10943-020-01035-2
Köse, Saffet. “Küresel Salgının İnanç Değerleri Bakımından Yorumu ve Dini Hayata Etkileri”. Küresel Salgının Anatomisi: İnsan ve Toplumun Geleceği. ed. Muzaffer Şeker vd. 838-863. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi - TDV Yayın Matbaacılık Tesisleri, 2020. https://www.tuba.gov.tr/files/images/2020/anatomi/Küresel%20Salgının%20Anatomisi%20%20İnsan%20ve%20Toplumun%20Geleceği.pdf
Köylü, Mustafa. “‘Yaygın Din Eğitiminde Yöntem’ başlıklı bildirinin müzakeresi”. Din Eğitiminde Usûl Mes’elesi. ed. İsmail Kurt - Seyit Ali Tüz. 79-83. Tartışmalı İlmî İhtisas Toplantısı-01. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
Kuşpınar, Bilal. “Küresel Salgına Karşı Davranışların Ahlak Felsefesi Açısından Bir Değerlendirmesi”. Küresel Salgının Anatomisi: İnsan ve Toplumun Geleceği. ed. Muzaffer Şeker vd. 755-770. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi - TDV Yayın Matbaacılık Tesisleri, 2020. https://www.tuba.gov.tr/files/images/2020/anatomi/Küresel%20Salgının%20Anatomisi%20%20İnsan%20ve%20Toplumun%20Geleceği.pdf
Küçükcan, Talip - Köse, Ali. Doğal Âfetler ve Din: Marmara Depremi Üzerine Psiko-Sosyolojik Bir İnceleme. Üsküdar, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Araştırmaları Merkezi, 2000.
Maslow, Abraham Harold. “A Theory of Human Motivation”. Psychological Review 50/4 (1943), 370-396.
Medyascope. “Eski Diyanet İşleri Başkanı Prof. Ali Bardakoğlu Yazdı: “İnsanları Allah’la Tehdit Etmekten Vazgeçmeliyiz”. 09 Nisan 2020. https://medyascope.tv/2020/04/09/eski-diyanet-isleri-baskani-prof-ali-bardakoglu-yazdi-insanlari-allahla-tehdit-etmekten-vazgecmeliyiz/
Milliyet. “Bilim Kurulu Üyeleri Kimlerdir, İsimleri Nedir? 2020 Koronavirüs Bilim Kurulu Üyeleri Kimlerden Oluşmaktadır?” 06 Nisan 2020. Erişim 07 Nisan 2020. https://www.milliyet.com.tr/gundem/msu-tercih-sonuclari-aciklandi-mi-ne-zaman-aciklanacak-2022-msu-tercih-sonuclari-saat-kacta-nereden-aciklanacak-sorgulama-linki-6774102
Milliyet. “Yarasa Çorbası Nedir? Koronavirüs İnsanlara Yarasa Çorbasından mı Bulaştı?” 05 Nisan 2020. Erişim 20 Nisan 2020. https://www.milliyet.com.tr/gundem/koranaviruse-yol-actigi-soylenen-yarasas-corbasi-nedir-koranavirus-yarasa-corbasindan-mi-insanlara-bulasti-6129636
Olgun, Şule - Yanardağ, Cansu Hazal. “Cerrahi Hemşirelerinin Covid-19’a Yönelik Duygu ve Düşüncelerinin Çizimle İfadesi”. Selçuk Sağlık Dergisi 4/1 (Mart 2023), 31-44. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ssd/issue/76498/1190989
Orha, Ömer Faruk. “Eski Google Mühendisi Yapay Zekaya Dayalı Bir ‘Tanrı’ Geliştirmek İçin Dini Hareket Başlattı”. Pazarlamasyon. 10 Ekim 2017. Erişim 21 Nisan 2022. https://www.pazarlamasyon.com/eski-google-muhendisi-yapay-zekaya-dayali-bir-tanri-gelistirmek-icin-dini-hareket-baslatti/
Oxfam International. Oxfam 2021 Eşitsizlik Virüsü Raporu. UK: Oxfam GB, 2021. https://www.kedv.org.tr/public/uploads/files/raporlar/2021/Oxfam%202021%20Es%CC%A7itsizlik%20Viru%CC%88su%CC%88%20Raporu.pdf
Öğütçü, Recep. “Koronavirüs ve Abdest”. Yeni Konya. 13 Mart 2020. Erişim 25 Mart 2020. https://www.yenikonya.com.tr/yazar/recep_ogutcu-50/koronavirus_ve_abdest-6907
Öz, Mustafa. “Ağa Han”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi: Âb-I Hayât-El-Ahkâmuş-Şer’iyye. 1/453-455. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 1988.
Özgün Kocaeli. “Pandemiye Rağmen Darıca’da İtikafa Giren Furkan Vakfı Üyelerine Gözaltı”. 06 Mayıs 2021. Erişim 06 Mayıs 2021. https://www.ozgunkocaeli.com.tr/haber/7054516/pandemiye-ragmen-daricada-itikafa-giren-furkan-vakfi-uyelerine-gozalti
Pargament, Kenneth I. vd. “Methods of Religious Coping with the Gulf War: Cross-Sectional and Longitudinal Analyses”. Journal for the Scientific Study of Religion 33/4 (Aralık 1994), 347. https://doi.org/10.2307/1386494
Roberts, Keith A. - Yamane, David. Religion in Sociological Perspective. California: Wadsworth Publishing Company, 1990.
Sardar, Ziauddin vd. Muslim Societies in Postnormal Times: Foresights for Trends, Emerging Issues and Scenarios. International Institute of Islamic Thought, and Centre of Postnormal Policy & Futures Studies, 2019. https://doi.org/10.2307/j.ctv10kmcpb
Sardar, Ziauddin. “Welcome to Postnormal Times”. The Postnormal Times Reader. ed. Ziauddin Sardar. 47-70. UK: International Institute of Islamic Thought and Centre of Postnormal Policy & Futures Studies, 2019.
Seçilmiş, Cihan - Sarı, Yaşar. “Kriz Dönemlerinde Konaklama İşletmelerinin Kriz Yönetimi Uygulamaları Üzerine Bir Araştırma”. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15/1 (2010), 501-520. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/194619
Shlykov, Pavel. “The Secularization and Desecularization Nexus in the Turkish Context: What is Behind”. Politics and Religion Journal 13/2 (2019), 199-235. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=815047
Slattery, Martin. Sosyolojide Temel Fikirler. ed. Ümit Tatlıcan - Gülhan Demiriz. İstanbul: Sentez Yayıncılık, 2. Basım, 2008.
Stolz, Jörg. “Secularization Theories in the Twenty-First Century: Ideas, Evidence, and Problems. Presidential Address”. Social Compass 67/2 (Haziran 2020), 282-308. https://doi.org/10.1177/0037768620917320
Sulhan, Mehmet. “Covid-19 Bağlamında Kötülük Probleminin Çeşitleri”. Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi, 797-820. https://doi.org/10.47424/tasavvur.790263
T.C. Sağlık Bakanlığı. “COVID-19dan Korunmak İçin Neler Yapılmalıdır?” COVID-19 Bilgilendirme Platformu. 14 Ekim 2021. Erişim 28 Eylül 2024. https://covid19.saglik.gov.tr/TR-66999/11-covid-19dan-korunmak-icin-neler-yapilmalidir.html
Topaloğlu, Bekir. “Ölüm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi: Osmanpazarı - Resuldar. 34/34-35. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2007.
Tosun, Cemal. “Din Öğretimi Yöntemlerinin Bilimselleştirilmesi”. Din Eğitiminde Usûl Mes’elesi. ed. İsmail Kurt - Seyit Ali Tüz. 17-30. Tartışmalı İlmî İhtisas Toplantısı-01. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
Turenko, Vitali - Zaporozhets, Viktoria. “State-Religious Relations During a Coronavirus Pandemic: Collisions of Religious Security”. Ukrainian Policymaker 7 (2020), 76-82. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=917214
Turner, Bryan S. “Introduction: The Price of Piety: A Special İssue of Contemporary Islam on Piety, Politics and Islam”. Contemporary Islam 2/1 (Mart 2008), 1-6. https://doi.org/10.1007/s11562-007-0034-7
Türkyılmaz, Hilmi. “The Perspective of the Turkish Society on the Closing of Mosques and Masjids in the Pandemic Period”. ed. Dr. Pratibha Gulnaz Gafurova. 404-408. Paris, France, 2020. https://www.covid19conference.org/_files/ugd/614b1f_bc95b07589dd49749357584bb5a43709.pdf
Uludağ, Süleyman. “Tevekkül”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi: Tevekkül - Tüsterî, Sehl B. Abdullah. 41/1-4. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2012.
Unicef. “Koronavirüse (COVID-19) Karşı Korunmak İçin El Yıkama Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey”. 13 Nisan 2020. Erişim 07 Haziran 2022. https://www.unicef.org/turkiye/hikayeler/koronavirüse-covid-19-karşı-korunmak-için-el-yıkama-hakkında-bilmeniz-gereken-her-şey
Uysal, Veysel vd. “Dinî Başa Çıkma ile Umut, Hayat Memnuniyeti ve Psikolojik Sağlamlık Arasındaki Etkileşim Üzerine Bir Araştırma”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 52/52 (15 Haziran 2017), 139-160. https://doi.org/10.15370/maruifd.333535
Varlık, Nükhet. “Taun”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 40/175-177. İstanbul: TDV Yayınları, 2011. https://islamansiklopedisi.org.tr/taun
WHO. “Coronavirus Disease (COVID-19)”. 13 Mayıs 2021. Erişim 18 Nisan 2022. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/question-and-answers-hub/q-a-detail/coronavirus-disease-covid-19#:~:text=symptoms
WHO. Practical Considerations and Recommendations for Religious Leaders and Faith-Based Communities in the Context of COVID-19. Interim Guidance (07 Nisan 2020). https://www.who.int/publications/i/item/practical-considerations-and-recommendations-for-religious-leaders-and-faith-based-communities-in-the-context-of-covid-19?gclid=EAIaIQobChMI-qzay7a3-AIVhrrVCh1ZXwvAEAAYASAAEgLpIPD_BwE
Widiyanto, Asfa. “Religion and COVID-19 in the Era of Post-Truth: The Case of Indonesia”. International Journal of Islamic Thought 18 (2020), 1-12.
Yaran, Cafer Sadık. “Bilim-Din İlişkisinde Temel Felsefi Yaklaşımlar”. Felsefe Dünyası 21 (1996), 21-41.
Yelkikalan, Nazan vd. “Covid-19’un Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramına Etkisi: Durumsallık Yaklaşımı Bağlamında Bir Araştırma”. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi 15/2 (2020), 139-165. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1444370
Yıldırım, Enbiya. “Hz. Peygamber’in Evren Tasavvuru”. Hadis Tetkikleri Dergisi (HTD) IV/1 (2006), 69-90. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/606838
Yılmaz, Gökhan - Yılmaz Elma, Fadime. “Kovid-19 Nedeniyle Erken Doğum Yapan Hemşire Artık Hastalarına Daha Özveriyle Yaklaşıyor”. Anadolu Ajansı. 17 Mayıs 2024. Erişim 28 Eylül 2024. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kovid-19-nedeniyle-erken-dogum-yapan-hemsire-artik-hastalarina-daha-ozveriyle-yaklasiyor-/3221215
Yorğun, Sayım. “Covıd-19 Salgını’nın Sosyal Politikalara Etkileri”. Covıd-19 Pandemisinin Ekonomik, Toplumsal ve Siyasal Etkileri. kitap editörü Dilek Demirbaş vd., 99-113. Istanbul University Press, 2020. https://doi.org/10.26650/B/SS46.2020.005.07
Yücel, Okan. “Yuval Noah’nın FT Yazısı: Covid-19 Sonrası Dünyaya Totaliter Gözetleme Rejimleri mi, Yoksa Küresel Dayanışma mı Hâkim Olacak?” Medyascope. 25 Mart 2020. Erişim 30 Nisan 2020. https://medyascope.tv/2020/03/25/yuval-noah-harari-koronavirus-sonrasi-dunyaya-totaliter-gozetleme-rejimleri-mi-yoksa-kuresel-dayanisma-mi-hakim-olacak/
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.