Yaşar Kemal’in “Ortadirek” Adlı Eserinde Sosyolojik Unsurlar
Özet
Ekonomik işleyiş bir ülkenin hem iktisadi hem sosyal hayatını etkileyen önemli bir unsurdur. Yazıldığı dönemdeki ekonomi şartlarının vurgulandığı eser, sosyolojik unsurlar dikkate alınarak incelenmiş ve çalışmaya konu edinilen Ortadirek adlı eserin içerdiği biyografik ögeler ve dönemsel şartlar da dikkate alınmıştır. Türk edebiyatından seçilen bu çalışmadaki kaynak eser gerçekçi roman özelliği taşımakta, öykü Çukurova yöresinin köyleri ve pamuk tarlalarında geçmektedir. Yazar edebi nitelikleri ve yaratıcılığı temelinde milli ekonomik şartları göz önüne sermekte büyük başarı yakalamıştır. Ayrıca Türkçeyi kullanma ustalığını hayal gücü ile birleştirerek sert doğa koşullarında çalışan, kapitalizmin sardığı tarım dünyası işçilerinin sözcüsü görevini de üstlenmiştir.
Çalışmanın kahramanları Çukurova çiftçisi ve aileleridir. Türkiye’yi de etkileyen büyük buhran döneminde tarım çalışanlarının tüm olumsuz unsurlar karşısında gösterdiği fedakârlık dikkat çekici bir şekilde eserde işlenmiştir. Eserin kurgusunda yer alan köylüler, çiftçi aile ve hükümeti temsil eden yönetim tayfası arasındaki insan ilişkileri yazarın hayatından kesitler bazen de özel yaşamından imgeler taşımaktadır.
Hikâyenin içine kadınlar, çocuklar, hayvanlar ve kutsal değerler girmektedir ve kaderlerindeki göç olgusu ve aştıkları mesafeler onları daha sert ve güçlü kılmaktadır. Çalışmanın amacı kırsal alandaki sosyo-ekonomik hayatın edebi eser aracılığıyla aktarımın ne şekilde yapıldığı ve okur nezdindeki yansımalarını irdelemektir. Ayrıca toprak sahipleri, sermaye sahipleri ve çalışanlar arasında koşulların eşit dağılımı amacına yönelik bir bakış açısı geliştirilmeye çalışılmıştır.
Referanslar
Arslan Vural, E. (2017). Yaşar Kemal’in Ortadirek Adlı Romanında Kozmik Ağaç İmgesi: Ziyaret Ağacı. Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, (9:17), s. 207-215.
Çiftçibaşı, A. (2017). Çukurova Gibi Düşünmek: Yaşar Kemal’de Toprak Etiği. Şarki üç aylık edebiyat ve sanat dergisi, Adıyaman, s. 83-93.
Çiftlikçi, R. (1997). Yaşar Kemal Yazar-Eser-Üslup. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Doğan, D.M. (2019). Tarih ve Toplum Türkiye’de Toprak Meselesi ve Toplum Yapımızın Tarihi Oluşumu. Ankara: Yazar Yayınları.
Ergin, M. (1975). Türkiye’nin Bugünkü Meseleleri. İstanbul: Güryay Matbaacılık.
Filizok, R. (2019). Bilimsel Eleştiri - İzlenimci Eleştiri. Rıza Filizok ve Eylem Saltık Dereli (Ed.), Eleştiri Kuramları içinde 155-178, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
Gürel, B. (2019). Classes and Status Groups in Times of Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(2), December, s.209-219.
Kemal, Y. (2022). Ortadirek (Dağın Öteki Yüzü1). İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Küçük, Y. (1992). Emperyalist Türkiye. Ankara: Başak Yayınları.
Moran, Berna (2002). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İstanbul:İletişim Yayıncılık.
Salihoğlu, H. (1995). 20. Yüzyıl Edebiyat Sanatı. Ankara: İmge Kitabevi.
Şahin, O. (2013). Yaşar Kemal geniş bir nehrin akışı Yaşadı Gördü Yazdı İz bırakanlar-7. İstanbul: Kaynak Yayınları. Dergisi, 9(18), s.253-272.
Şeker, A. (2019). Yaşar Kemal’in Romanlarında Ekososyoloji. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, Ankara, s.158-176.
Toprak, Z. (2009). “20. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Çukurova’da Emek ve Sermaye”. Toplumsal Tarih Dergisi, Kasım 2009 Sayısı, s.70-75.
Turhan, M. (2019). Mümtaz Turhan Bütün Eserleri. Ankara: Altınordu Yayınları.
Uluatam, Ö. (2001). Geçmişe Bakmak Cumhuriyet Dönemi İktisadi, Mali, Siyasi Olaylar Kronolojisi:1920-2000. Ankara: İmaj Yayınevi.
Yavuz, M. (2021). Yaşar Kemal’in Öykülerinde Değerler. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (25), s. 439-451.
Yılancıoğlu, S. S. (2010). Yaşar Kemal’in Anlatısında At İmgesi. (Çev. Elif Kayalar). CIU Cyprus International University, folklor/edebiyat, cilt 16, sayı:64, 2010/4.
Referanslar
Arslan Vural, E. (2017). Yaşar Kemal’in Ortadirek Adlı Romanında Kozmik Ağaç İmgesi: Ziyaret Ağacı. Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, (9:17), s. 207-215.
Çiftçibaşı, A. (2017). Çukurova Gibi Düşünmek: Yaşar Kemal’de Toprak Etiği. Şarki üç aylık edebiyat ve sanat dergisi, Adıyaman, s. 83-93.
Çiftlikçi, R. (1997). Yaşar Kemal Yazar-Eser-Üslup. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Doğan, D.M. (2019). Tarih ve Toplum Türkiye’de Toprak Meselesi ve Toplum Yapımızın Tarihi Oluşumu. Ankara: Yazar Yayınları.
Ergin, M. (1975). Türkiye’nin Bugünkü Meseleleri. İstanbul: Güryay Matbaacılık.
Filizok, R. (2019). Bilimsel Eleştiri - İzlenimci Eleştiri. Rıza Filizok ve Eylem Saltık Dereli (Ed.), Eleştiri Kuramları içinde 155-178, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
Gürel, B. (2019). Classes and Status Groups in Times of Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(2), December, s.209-219.
Kemal, Y. (2022). Ortadirek (Dağın Öteki Yüzü1). İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Küçük, Y. (1992). Emperyalist Türkiye. Ankara: Başak Yayınları.
Moran, Berna (2002). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İstanbul:İletişim Yayıncılık.
Salihoğlu, H. (1995). 20. Yüzyıl Edebiyat Sanatı. Ankara: İmge Kitabevi.
Şahin, O. (2013). Yaşar Kemal geniş bir nehrin akışı Yaşadı Gördü Yazdı İz bırakanlar-7. İstanbul: Kaynak Yayınları. Dergisi, 9(18), s.253-272.
Şeker, A. (2019). Yaşar Kemal’in Romanlarında Ekososyoloji. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, Ankara, s.158-176.
Toprak, Z. (2009). “20. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Çukurova’da Emek ve Sermaye”. Toplumsal Tarih Dergisi, Kasım 2009 Sayısı, s.70-75.
Turhan, M. (2019). Mümtaz Turhan Bütün Eserleri. Ankara: Altınordu Yayınları.
Uluatam, Ö. (2001). Geçmişe Bakmak Cumhuriyet Dönemi İktisadi, Mali, Siyasi Olaylar Kronolojisi:1920-2000. Ankara: İmaj Yayınevi.
Yavuz, M. (2021). Yaşar Kemal’in Öykülerinde Değerler. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (25), s. 439-451.
Yılancıoğlu, S. S. (2010). Yaşar Kemal’in Anlatısında At İmgesi. (Çev. Elif Kayalar). CIU Cyprus International University, folklor/edebiyat, cilt 16, sayı:64, 2010/4.
