Dijital Dönüşümle Birlikte Yapay Zekânın Kamu Yönetimine Etkisi
Özet
Yapay zekâ devrimi ve karmaşık algoritmalar, günlük yaşamı, toplumsal dinamikleri ve modern devlet yapılarını derinden etkilemektedir. Yapay zekâ, makinelerin insan benzeri düşünme ve öğrenme yetenekleri sergilemesini sağlayan bir teknoloji alanıdır. Kamu hizmetlerinin etkinliğini ve verimliliğini artırma potansiyeli ile yapay zekânın kamu yönetiminde kullanımı, veri analizi, karar destek sistemleri ve hizmet sunum süreçlerini iyileştirme potansiyeli taşımaktadır. Modern kamu yönetimi, teknolojik dönüşümün koordinatörü olarak, yapay zekâ teknolojilerini entegre etme, yönetme ve düzenleme görevlerini üstlenmektedir. Bu uyum, çeşitli fırsatlar sunmaktadır. Bir bilgisayar programının, veri tabanlarından algoritmalar oluşturarak öğrenmesi ve özgün cevaplar geliştirmesi, yapay öğrenme ve derin öğrenme tekniklerinin kullanılması, yapay zekânın en önemli başarıları arasında yer almaktadır. Yapay zekâ, büyük miktarda veri, karmaşık hesaplamalar ve net kurallar gerektiren tekrar eden görevlerde, insanlardan daha etkin, maliyet, etkin, hızlı ve doğru sonuçlar elde etmeyi mümkün kılmaktadır. Yapay zekânın, kamu yönetimi ve bürokratik süreçleri dönüştürme potansiyeli yüksektir. Bilgi ve teknoloji alanındaki değişimler ve dijitalleşmenin yaygınlaşması, kamu yönetimi anlayışında dönüşüme yol açmakta ve “yapay zekâ” kavramı, kamu yönetiminin merkezine yerleşmektedir. Türk kamu yönetiminde yapay zekânın uyarlanması, kamu hizmetlerinin etkinliğini ve verimliliğini artırmak amacıyla son yıllarda önemli bir araştırma ve uygulama alanı haline gelmiştir. Bu bölümde, dijital dönüşümle birlikte yapay zekânın kamu yönetimine entegrasyonu, avantajları, zorlukları ve Türkiye’deki mevcut uygulamaları üzerinde durulmuştur.
Referanslar
Aygün, Ö. Y. (2020). Yerel yönetimlerde dijital dönüşüm uygulamaları: Trabzon ili örneği, (Yayınlanmış yüksek lisans tezi). Avrasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Trabzon.
Aydın, A. (2018). Seçili ülkelerde kamuda dijital dönüşüm, başarı faktörleri ve güncel eğilimler. içinde kamuda dijital dönüşüm (Eds. G. T. Yamamoto & M. Ö. Kalaç) Kriter Yayınevi, İstanbul, 13-43.
Basalla, G. (2013). Teknolojinin evrimi. Doğu Batı Yayınları.
Bharadaway, A. El Sawy, O.A. Pavlou, P.A. and Venkatraman, N. (2013). Dıgıtal busıness strategy: toward a next generatıon of ınsıghts. MIS Quarterly. 37(2), 471- 482.
European Commission. (2010). Communication from the commission to the european parliament, the council, the european economic and social committee and the committee of the regions, a digital agenda for europe. European Commission.
Eroğlu, H. T. (2006). E-devlet uygulamaları çerçevesinde mernis projesi ve beklentiler. Sayıştay Dergisi (62), 83-106.
Demirci, Y. (2018). Kamu hizmetlerinde veri madenciliği: çözüm masası temelinde bir araştırma. (Yayınlanmamış doktora tezi. Sakarya) Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Demir, T. ve Nalbant, F. (2023). Kadına yönelik şiddetle mücadelede kullanılan mobil uygulamaların kamu değeri perspektifinden değerlendirilmesi. Fiscaoeconomia, 7(1), 341-364. https://doi.org/10.25295/fsecon.1150319
Doğan, M. (2016). Bilim ve teknolojinin tarihi. Anı Yayıncılık.
Gürkan, Ç. (2019). Dijital dönüşüm içinde işletmelerin kaçınılmaz yolculuğu: dijital dönüşüm ve gelişimi. Beta Yayınları.
Hawksworth, J. ve Berriman, R. (2018). Will robots really steal our jobs? An international analysis of the potential long term impact of automation. In Economics. 885-902.
Karabacak, Z. İ. ve Sezgin, A. (2019). Türkiye’de dijital dönüşüm ve dijital okuryazarlık. Türk İdare Dergisi 91(488), 319-343.
Karagöz, U. (2020). Türkiye'de kamu yönetiminin dijital dönüşümü: ulusal veri santrali model örneği. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Ankara.
Karasoy, H. ve Babaoğlu, P. (2020). Türkiye’de elektronik devletten dijital devlete doğru. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 397-416. https://doi.org/10.38155/ksbd.825899
Kaya, A. ve Güneş, M. (2013). Ulusal yargı ağı projesi Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Kaypak, Ş. Yılmaz, V. ve Bimay, M. (2017). Dijital çağda yerel yönetimler. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 22(15), 1798-1813.
Kılıçaslan, H. (2020). Sanayi devrimleri: endüstri 1.0, 2.0, 3.0 ve 4.0. Erişim Tarihi:03.05.2024. https://www.nedenolmasn.com/
Klein, M. (2020). İşletmeler dijital dönüşüm ve etmenleri. Journal Of Business in The Digital 1(2) 2651- 4737.
Küçükkaya, E. (2019). Alang turing kimdir? Erişim Tarihi: 09.04.2024 http://enerjiportali.com
Madran, O. R. (2013). Bilgisayarın tarihçesi. Erişim Tarihi:18.04.2024 http://www.madran.net/ Nilsson, N. J. (2018). Yapay zekâ geçmişi ve geleceği. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
Nuroğlu, E. ve Nuroğlu, H. H. (2018). Endüstri 4.01 Türkiye’nin dış ticareti için bir fırsat penceresine dönüştürmek. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16 (1), 329-346.
Özdemir, N. (2019). Yakın geleceğin trendi: Edge Computing (Sınır Bilişim) Nedir? Erişim Tarihi:15.03.2024. www.ogunhaber.com
Rasgen, M. ve Gönen, S. (2019). Endüstri 4.0 ve muhasebenin dijital dönüşümü. Dijital dönüşümü, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2898-2917.
Sezgin, A., Karabacak A. ve İnci Z., (2019), Türkiye’de dijital dönüşüm ve dijital okuryazarlık. Türk İdare Dergisi, 91(488), 319-343.
Sanayi Bakanlığı ve Tübitak. (2018). Dijital Türkiye'nin Yol Haritası. T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
Say, C. (2018). 50 Soruda yapay zekâ. Bilim ve Gelecek Yayınevi.
Selvi, Ö. Ulucan, M. ve Eser Coşgun, A. (2019). Halkla ilişkiler ve bir e-devlet uygulaması olarak CİMER. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi (75), 13- 37.
Şahinaslan, Ö. (2020). Dijital dönüşüm içinde yeni nesil teknolojiler (Ed: Telli G. ve Aydın S.). Maltepe Üniversitesi Kitapları.
Tarakçı, İ. E. ve Göktaş, B. (2021). Dijital gelecek dijital dönüşüm. Efe Akademi yayınları. Taymaz, E. (2018). Dijital teknolojiler ve ekonomik büyüme. TÜSİAD
T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2019). 2023 dijital Türkiye yol haritası. İmalat sanayinin dijital dönüşümü raporu ve yol haritası. Erişim Tarihi: 05.05.2024. https://www.gmka.gov.tr/dokumanlar/yayinlar/2023_Dijital-TurkiyeYol- Haritasi.pdf
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2019). On birinci kalkınma planı (2019- 2023). Ankara.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi Başkanlığı (2021). Ulusal yapay zeka stratejisi:2021-2025; yapay zekâ terimleri ve tarihsel gelişim. T.C. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi (CBDDO).
T.C. Kalkınma Bakanlığı. (2018). On birinci kalkınma planı (2019-2023). Lojistik hizmetlerinin geliştirilmesi. Özel İhtisas Komisyon Raporu. T.C. Kalkınma Bakanlığı.
TRT Haber. (2019). TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zekâ Enstitüsü kurulacak. Erişim Tarihi:04.05.2024. https://www.trthaber.com/
Tosyalı H. (2018). Dijitalleşmenin yükseköğretime etkileri. içinde kamuda dijital dönüşüm.
(Eds. G. T. Yamamoto & M. Ö. Kalaç) Kriter Yayınevi, 171-188.
Turan, Y. (2020), Dijital dönüşümün bankacılık sektörü iç denetim süreç mekanizmaları üzerindeki etkisi ve vaka analizi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Uçansoy, M. (2019). Kurumlardaki dijital dönüşümün stratejik karar alma üzerine etkileri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kaypak, Ş. Yılmaz, V. ve Bimay, M. (2017). Dijital çağda yerel yönetimler. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 22(15), 1798-1813.
Koşar, M. E. (2023). Dijital dönüşüm ve yapay zekânın kamu yönetimine etkisi. Yayımlanmış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden alınmıştır.
Yaman, M., Bilgin, A. ve Çakır, E. (2020). Dijital çağda kamu yönetimi lisans müfredatları: Türkiye üzerine bir inceleme. Kamu Yönetimi ve Teknoloji Dergisi Journal of Public Administration and Technolog, (1), 44-60.
Yamamoto, G. T. (2018). Kamuda dijital dönüşüm ve düşündürdükleri. içinde kamuda dijital dönüşüm (Eds. G. T. Yamamoto & M. Ö. Kalaç) Kriter Yayınevi, 1-12.
Yılmaz, M. (2009). Enformasyon ve bilgi kavramları bağlamında enformasyon yönetimi ve bilgi yönetimi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi. 49(1), 95- 118
Yorulmaz, M., Odacı, Ş. ve Akkan, M. (2018). Dijital sağlık ve e-nabız farkındalık düzeyi belirleme çalışması. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi (16), 1- 11.
Referanslar
Aygün, Ö. Y. (2020). Yerel yönetimlerde dijital dönüşüm uygulamaları: Trabzon ili örneği, (Yayınlanmış yüksek lisans tezi). Avrasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Trabzon.
Aydın, A. (2018). Seçili ülkelerde kamuda dijital dönüşüm, başarı faktörleri ve güncel eğilimler. içinde kamuda dijital dönüşüm (Eds. G. T. Yamamoto & M. Ö. Kalaç) Kriter Yayınevi, İstanbul, 13-43.
Basalla, G. (2013). Teknolojinin evrimi. Doğu Batı Yayınları.
Bharadaway, A. El Sawy, O.A. Pavlou, P.A. and Venkatraman, N. (2013). Dıgıtal busıness strategy: toward a next generatıon of ınsıghts. MIS Quarterly. 37(2), 471- 482.
European Commission. (2010). Communication from the commission to the european parliament, the council, the european economic and social committee and the committee of the regions, a digital agenda for europe. European Commission.
Eroğlu, H. T. (2006). E-devlet uygulamaları çerçevesinde mernis projesi ve beklentiler. Sayıştay Dergisi (62), 83-106.
Demirci, Y. (2018). Kamu hizmetlerinde veri madenciliği: çözüm masası temelinde bir araştırma. (Yayınlanmamış doktora tezi. Sakarya) Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Demir, T. ve Nalbant, F. (2023). Kadına yönelik şiddetle mücadelede kullanılan mobil uygulamaların kamu değeri perspektifinden değerlendirilmesi. Fiscaoeconomia, 7(1), 341-364. https://doi.org/10.25295/fsecon.1150319
Doğan, M. (2016). Bilim ve teknolojinin tarihi. Anı Yayıncılık.
Gürkan, Ç. (2019). Dijital dönüşüm içinde işletmelerin kaçınılmaz yolculuğu: dijital dönüşüm ve gelişimi. Beta Yayınları.
Hawksworth, J. ve Berriman, R. (2018). Will robots really steal our jobs? An international analysis of the potential long term impact of automation. In Economics. 885-902.
Karabacak, Z. İ. ve Sezgin, A. (2019). Türkiye’de dijital dönüşüm ve dijital okuryazarlık. Türk İdare Dergisi 91(488), 319-343.
Karagöz, U. (2020). Türkiye'de kamu yönetiminin dijital dönüşümü: ulusal veri santrali model örneği. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Ankara.
Karasoy, H. ve Babaoğlu, P. (2020). Türkiye’de elektronik devletten dijital devlete doğru. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 397-416. https://doi.org/10.38155/ksbd.825899
Kaya, A. ve Güneş, M. (2013). Ulusal yargı ağı projesi Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Kaypak, Ş. Yılmaz, V. ve Bimay, M. (2017). Dijital çağda yerel yönetimler. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 22(15), 1798-1813.
Kılıçaslan, H. (2020). Sanayi devrimleri: endüstri 1.0, 2.0, 3.0 ve 4.0. Erişim Tarihi:03.05.2024. https://www.nedenolmasn.com/
Klein, M. (2020). İşletmeler dijital dönüşüm ve etmenleri. Journal Of Business in The Digital 1(2) 2651- 4737.
Küçükkaya, E. (2019). Alang turing kimdir? Erişim Tarihi: 09.04.2024 http://enerjiportali.com
Madran, O. R. (2013). Bilgisayarın tarihçesi. Erişim Tarihi:18.04.2024 http://www.madran.net/ Nilsson, N. J. (2018). Yapay zekâ geçmişi ve geleceği. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
Nuroğlu, E. ve Nuroğlu, H. H. (2018). Endüstri 4.01 Türkiye’nin dış ticareti için bir fırsat penceresine dönüştürmek. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16 (1), 329-346.
Özdemir, N. (2019). Yakın geleceğin trendi: Edge Computing (Sınır Bilişim) Nedir? Erişim Tarihi:15.03.2024. www.ogunhaber.com
Rasgen, M. ve Gönen, S. (2019). Endüstri 4.0 ve muhasebenin dijital dönüşümü. Dijital dönüşümü, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2898-2917.
Sezgin, A., Karabacak A. ve İnci Z., (2019), Türkiye’de dijital dönüşüm ve dijital okuryazarlık. Türk İdare Dergisi, 91(488), 319-343.
Sanayi Bakanlığı ve Tübitak. (2018). Dijital Türkiye'nin Yol Haritası. T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
Say, C. (2018). 50 Soruda yapay zekâ. Bilim ve Gelecek Yayınevi.
Selvi, Ö. Ulucan, M. ve Eser Coşgun, A. (2019). Halkla ilişkiler ve bir e-devlet uygulaması olarak CİMER. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi (75), 13- 37.
Şahinaslan, Ö. (2020). Dijital dönüşüm içinde yeni nesil teknolojiler (Ed: Telli G. ve Aydın S.). Maltepe Üniversitesi Kitapları.
Tarakçı, İ. E. ve Göktaş, B. (2021). Dijital gelecek dijital dönüşüm. Efe Akademi yayınları. Taymaz, E. (2018). Dijital teknolojiler ve ekonomik büyüme. TÜSİAD
T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2019). 2023 dijital Türkiye yol haritası. İmalat sanayinin dijital dönüşümü raporu ve yol haritası. Erişim Tarihi: 05.05.2024. https://www.gmka.gov.tr/dokumanlar/yayinlar/2023_Dijital-TurkiyeYol- Haritasi.pdf
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2019). On birinci kalkınma planı (2019- 2023). Ankara.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi Başkanlığı (2021). Ulusal yapay zeka stratejisi:2021-2025; yapay zekâ terimleri ve tarihsel gelişim. T.C. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi (CBDDO).
T.C. Kalkınma Bakanlığı. (2018). On birinci kalkınma planı (2019-2023). Lojistik hizmetlerinin geliştirilmesi. Özel İhtisas Komisyon Raporu. T.C. Kalkınma Bakanlığı.
TRT Haber. (2019). TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zekâ Enstitüsü kurulacak. Erişim Tarihi:04.05.2024. https://www.trthaber.com/
Tosyalı H. (2018). Dijitalleşmenin yükseköğretime etkileri. içinde kamuda dijital dönüşüm.
(Eds. G. T. Yamamoto & M. Ö. Kalaç) Kriter Yayınevi, 171-188.
Turan, Y. (2020), Dijital dönüşümün bankacılık sektörü iç denetim süreç mekanizmaları üzerindeki etkisi ve vaka analizi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Uçansoy, M. (2019). Kurumlardaki dijital dönüşümün stratejik karar alma üzerine etkileri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kaypak, Ş. Yılmaz, V. ve Bimay, M. (2017). Dijital çağda yerel yönetimler. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 22(15), 1798-1813.
Koşar, M. E. (2023). Dijital dönüşüm ve yapay zekânın kamu yönetimine etkisi. Yayımlanmış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden alınmıştır.
Yaman, M., Bilgin, A. ve Çakır, E. (2020). Dijital çağda kamu yönetimi lisans müfredatları: Türkiye üzerine bir inceleme. Kamu Yönetimi ve Teknoloji Dergisi Journal of Public Administration and Technolog, (1), 44-60.
Yamamoto, G. T. (2018). Kamuda dijital dönüşüm ve düşündürdükleri. içinde kamuda dijital dönüşüm (Eds. G. T. Yamamoto & M. Ö. Kalaç) Kriter Yayınevi, 1-12.
Yılmaz, M. (2009). Enformasyon ve bilgi kavramları bağlamında enformasyon yönetimi ve bilgi yönetimi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi. 49(1), 95- 118
Yorulmaz, M., Odacı, Ş. ve Akkan, M. (2018). Dijital sağlık ve e-nabız farkındalık düzeyi belirleme çalışması. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi (16), 1- 11.
