Sanat Okuryazarlığı
Özet
Gelişen teknoloji ve yaşam şartları ile birlikte, farklı okuma ve yazma ihtiyaçlarının ortaya çıkması; yirmi birinci yüzyılda okuryazarlık sözcüğünün de anlam alanının genişlemesini sağlamıştır. Bu bağlamda ortaya birçok okuryazarlık türü çıkmıştır. 21. yüzyılda ortaya çıkan ve dünyanın birçok ülkesinde kabul gören okuryazarlıklardan biri de sanat okuryazarlığıdır. Sanat okuryazarlığı bireylerin kendilerini sanat yoluyla ifade etmelerini, sanatsal bir bakış açısıyla toplumu daha iyi anlamalarını, iletileri daha iyi anlamlandırmalarını sağlar. Sanatın birçok dalını; dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini geliştirmek amacıyla kullanmaya neredeyse mecbur olan Türkçe eğitimi de bireylerin sanata bakışını, sanat okuryazarlığını geliştirmektedir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan Türkçe Öğretim Programı da (2024) önerilen tema ve konularla sanat eserlerini okumanın önemini belirtmektedir.
Referanslar
Ağluç, Leyla. 2013. Sanat Yaratıcılık Bağlamında İnsan ve Yaratma Güdüsü. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi. c. 3. s. 1: 1-14.
Akkurt, Selim, Olcay Boratav. 2018. Neden Sanat Eğitimi. Uluslararası Eğitim Araştırmacıları Dergisi. c. 1. s. 1: 54-60.
Anagün, Sengül, S. 2018. Teachers’ Perceptions about the Relationship Between 21 st Century Skills and Managing Constructivist Learning Environments. International Journal of Instruction. v. 11. n. 4: 825-840.
Aşcı, Murat. 2009. Kişisel ve Sosyal Bir Değer Olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi. c.7. s. 17: 9-26.
Ateş, Murat, Ali Umut Aşcı. 2021. Okuryazarlık Kavramı ve Eğitimle İlişkili Okuryazarlık Türleri. TURKCESS Uluslararası Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Kitabı. s. 456-472.
Aytaş, Gıyaseddin, Kadir Kaplan. 2017. Medya Okuryazarlığı Bağlamında Yeni Okuryazarlıklar. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi. c. 18. s. 2:291-310.
Baki, Yasemin. 2024. Türkçe Öğretmeni Adaylarının Çok Katmanlı Okuryazarlık Düzeyleri Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi. c. 13. s. 1: 213-238.
Barton, Georgina. 2014. Literacy and the Arts: Interpretation and Expression of Symbolic Form. Litaracy in the Arts: Retheorising Learning and Teaching. ed. Barton Georgina. Switzerland: Spriger Science: 3-19.
Belet Boyacı, Ş. Dilek, Mediha Güner Özer. 2019. Öğrenmenin Geleceği: 21. Yüzyıl Becerileri Perspektifiyle Türkçe Dersi Öğretim Programları. Anadolu Journal of Educational Sciences International. c. 9. s. 2: 708-738.
Buyurgan, Serap, Ufuk Buyurgan. 2020. Sanat Eğitimi ve Öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.
Jols, Tessa, Elizabeth Toman. 2008. 21. Yüzyıl Okuryazarlığı Medya Okuryazarlığına Genel Bir Bakış ve Sınıf içi Etkinlikler. Çev. Cevat Elma, Alper Kesten. Ankara: Ekinoks Yayınevi.
Kocaarslan, Gülcan Erden. 2024. Tercihe Dayalı Sanat Eğitiminin Yenilikçi Düşünme Eğilimi Sanatsal Yaratıcılık ve Tutuma Etkisi. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Köksoy, Aylin Mentiş. 2018. Exemination of Art Literacy Levels of Students Studying in the Education Faculties. Journal of Education and Training Studies. v. 6. n. 5: 101-110.
Kress, Gunther. 2003. Literacy in the New Media Age. London: Routledge.
Kurudayıoğlu, Mehmet, Sait Tüzel. 2010. 21. YY. Okuryazarlık Türleri Değişen Metin Algısı ve Türkçe Eğitimi. Türklük Bilimi Araştırmaları. s. 28: 283-298.
Longley, Laura. 1999. Gaining The Arts Advantage: Lessons From School Districts That Value Arts Education. Chicago.
Mason, Barbara. 2024. 5 Reasons Art Can Help a Child’s Devolopmant. https://www.goldenroadarts.org/kids-art-lessons/why-kids-need-art/ [Erişim Tarihi: 20.08.2024]
MEB, 2019. Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı. Ankara.
MEB, 2024. Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli). Ankara.
Mcardle, Felicity, Susan Kay Wright. 2014. First Litarecies: Art, Creativity, Play, Constructive Meaning-Making. Litaracy in the Arts: Retheorising Learning and Teaching. ed. Barton Georgina. Switzerland: Spriger Science: 21-37.
Nergis, Ayşegül. 2011. Okuryazarlık Kültürü ve Değişen Okuryazarlık Türleri. International Online Journal of Educational Sciences. c.3. s. 3: 1133-1154.
NCAS. 2024. National Core Arts Standarts: A Conseptual Framework for Arts Learning. [www.nationalartsstandards.org Erişim Tarihi: 20.08.2024]
Ören, Şenkaya. 2015. Sanatın Doğuşunda İletişimle Aralarındaki Varoluşsal Birliktelik ve Sanat Eyleminde Psikolojik İletişimin Önemi. Atatürk İletişim Dergisi. s. 8: 207-226.
Özdemir, Osman. 2021. Dijital Okuryazarlık. Etkinliklerle Türkçe Öğretimi. ed. Emine Kolaç ve Sibel Dal. İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık: 694-737.
San, İnci. 1982. Sanat Eğitimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. c. 1. s. 15: 2015-226.
Serin, Rıfat, Selma Taşkesen. 2021. Ortaokul Öğrencilerinin Görsel Sanatlar Dersi Tutumları ve Sanat Yansıtma Biçimleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Sanat Eğitimi Dergisi. c. 9. s. 2:140-452.
Sur, Emine. 2022. Okuryazarlık Kavramı ve Türkiye’deki Okuryazarlık Araştırmaları Üzerine Bir İnceleme. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi(AKEF) Dergisi. c. 4. s. 2: 445-467.
TDK. 2011. Türkçe Sözlük. Ankara.
Tolibovich, Sadiev Soli. 2023. Devoloping Student’s Artistic Literacy Extra – Curriculum Activities. Science and Innovation. v. 2. n. 9:106-108.
Uyar, Erkan, Ebru Temiz. 2019. Amatör ve Profesyonel Koristlerin Sanat Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi. Eurasian Journal of Music nad Dance. s.15: 69-77.
Wagner, Tony. 2008. The Global Achievement Gap: Why Even Our Best Schools Don’t Teach The New Survival Skills Our Children Need-And What We Can Do Abaout It. New York: Basic Books.
Yıldız, Uğur. 2022. Güzel Sanatlar Fakültesi Öğrencilerinin Sanat Eğitimine Yönelik Tutumları ile Sanat Okuryazarlığı İlişkisinin İncelenmesi. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies. v. 15. n. 92: 223-236.
Yücetoker, İzzet. 2014. Sanat Okuryazarlığı Ölçeğinin Hazırlanması ve Geliştirilmesi. Sanat Eğitimi Dergisi. c. 2. s. 1: 112-126.
EBA. 2024.
https://ders.eba.gov.tr/ders/proxy/VCollabPlayer_v0.0.1019/index.html#/main/curriculumResource?resourceID=bfb46d168e041e49356025c1244e62d9&resourceTypeID=3&loc=-1&showCurriculumPath=true [Erişim Tarihi: 20.08.2024]
UNESCO, 2024.
https://www.unesco.org/en/fieldoffice/brasilia/expertise/art-day [Erişim tarihi: 21.08.2024]
Schools Heights Ebeveyn Öğretmen Örgütü (SHPTO). 2024. https://www.shpto.org/art-literacy [Erişim Tarihi:20.08.2024].
Referanslar
Ağluç, Leyla. 2013. Sanat Yaratıcılık Bağlamında İnsan ve Yaratma Güdüsü. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi. c. 3. s. 1: 1-14.
Akkurt, Selim, Olcay Boratav. 2018. Neden Sanat Eğitimi. Uluslararası Eğitim Araştırmacıları Dergisi. c. 1. s. 1: 54-60.
Anagün, Sengül, S. 2018. Teachers’ Perceptions about the Relationship Between 21 st Century Skills and Managing Constructivist Learning Environments. International Journal of Instruction. v. 11. n. 4: 825-840.
Aşcı, Murat. 2009. Kişisel ve Sosyal Bir Değer Olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi. c.7. s. 17: 9-26.
Ateş, Murat, Ali Umut Aşcı. 2021. Okuryazarlık Kavramı ve Eğitimle İlişkili Okuryazarlık Türleri. TURKCESS Uluslararası Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Kitabı. s. 456-472.
Aytaş, Gıyaseddin, Kadir Kaplan. 2017. Medya Okuryazarlığı Bağlamında Yeni Okuryazarlıklar. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi. c. 18. s. 2:291-310.
Baki, Yasemin. 2024. Türkçe Öğretmeni Adaylarının Çok Katmanlı Okuryazarlık Düzeyleri Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi. c. 13. s. 1: 213-238.
Barton, Georgina. 2014. Literacy and the Arts: Interpretation and Expression of Symbolic Form. Litaracy in the Arts: Retheorising Learning and Teaching. ed. Barton Georgina. Switzerland: Spriger Science: 3-19.
Belet Boyacı, Ş. Dilek, Mediha Güner Özer. 2019. Öğrenmenin Geleceği: 21. Yüzyıl Becerileri Perspektifiyle Türkçe Dersi Öğretim Programları. Anadolu Journal of Educational Sciences International. c. 9. s. 2: 708-738.
Buyurgan, Serap, Ufuk Buyurgan. 2020. Sanat Eğitimi ve Öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.
Jols, Tessa, Elizabeth Toman. 2008. 21. Yüzyıl Okuryazarlığı Medya Okuryazarlığına Genel Bir Bakış ve Sınıf içi Etkinlikler. Çev. Cevat Elma, Alper Kesten. Ankara: Ekinoks Yayınevi.
Kocaarslan, Gülcan Erden. 2024. Tercihe Dayalı Sanat Eğitiminin Yenilikçi Düşünme Eğilimi Sanatsal Yaratıcılık ve Tutuma Etkisi. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Köksoy, Aylin Mentiş. 2018. Exemination of Art Literacy Levels of Students Studying in the Education Faculties. Journal of Education and Training Studies. v. 6. n. 5: 101-110.
Kress, Gunther. 2003. Literacy in the New Media Age. London: Routledge.
Kurudayıoğlu, Mehmet, Sait Tüzel. 2010. 21. YY. Okuryazarlık Türleri Değişen Metin Algısı ve Türkçe Eğitimi. Türklük Bilimi Araştırmaları. s. 28: 283-298.
Longley, Laura. 1999. Gaining The Arts Advantage: Lessons From School Districts That Value Arts Education. Chicago.
Mason, Barbara. 2024. 5 Reasons Art Can Help a Child’s Devolopmant. https://www.goldenroadarts.org/kids-art-lessons/why-kids-need-art/ [Erişim Tarihi: 20.08.2024]
MEB, 2019. Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı. Ankara.
MEB, 2024. Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli). Ankara.
Mcardle, Felicity, Susan Kay Wright. 2014. First Litarecies: Art, Creativity, Play, Constructive Meaning-Making. Litaracy in the Arts: Retheorising Learning and Teaching. ed. Barton Georgina. Switzerland: Spriger Science: 21-37.
Nergis, Ayşegül. 2011. Okuryazarlık Kültürü ve Değişen Okuryazarlık Türleri. International Online Journal of Educational Sciences. c.3. s. 3: 1133-1154.
NCAS. 2024. National Core Arts Standarts: A Conseptual Framework for Arts Learning. [www.nationalartsstandards.org Erişim Tarihi: 20.08.2024]
Ören, Şenkaya. 2015. Sanatın Doğuşunda İletişimle Aralarındaki Varoluşsal Birliktelik ve Sanat Eyleminde Psikolojik İletişimin Önemi. Atatürk İletişim Dergisi. s. 8: 207-226.
Özdemir, Osman. 2021. Dijital Okuryazarlık. Etkinliklerle Türkçe Öğretimi. ed. Emine Kolaç ve Sibel Dal. İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık: 694-737.
San, İnci. 1982. Sanat Eğitimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. c. 1. s. 15: 2015-226.
Serin, Rıfat, Selma Taşkesen. 2021. Ortaokul Öğrencilerinin Görsel Sanatlar Dersi Tutumları ve Sanat Yansıtma Biçimleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Sanat Eğitimi Dergisi. c. 9. s. 2:140-452.
Sur, Emine. 2022. Okuryazarlık Kavramı ve Türkiye’deki Okuryazarlık Araştırmaları Üzerine Bir İnceleme. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi(AKEF) Dergisi. c. 4. s. 2: 445-467.
TDK. 2011. Türkçe Sözlük. Ankara.
Tolibovich, Sadiev Soli. 2023. Devoloping Student’s Artistic Literacy Extra – Curriculum Activities. Science and Innovation. v. 2. n. 9:106-108.
Uyar, Erkan, Ebru Temiz. 2019. Amatör ve Profesyonel Koristlerin Sanat Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi. Eurasian Journal of Music nad Dance. s.15: 69-77.
Wagner, Tony. 2008. The Global Achievement Gap: Why Even Our Best Schools Don’t Teach The New Survival Skills Our Children Need-And What We Can Do Abaout It. New York: Basic Books.
Yıldız, Uğur. 2022. Güzel Sanatlar Fakültesi Öğrencilerinin Sanat Eğitimine Yönelik Tutumları ile Sanat Okuryazarlığı İlişkisinin İncelenmesi. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies. v. 15. n. 92: 223-236.
Yücetoker, İzzet. 2014. Sanat Okuryazarlığı Ölçeğinin Hazırlanması ve Geliştirilmesi. Sanat Eğitimi Dergisi. c. 2. s. 1: 112-126.
EBA. 2024.
https://ders.eba.gov.tr/ders/proxy/VCollabPlayer_v0.0.1019/index.html#/main/curriculumResource?resourceID=bfb46d168e041e49356025c1244e62d9&resourceTypeID=3&loc=-1&showCurriculumPath=true [Erişim Tarihi: 20.08.2024]
UNESCO, 2024.
https://www.unesco.org/en/fieldoffice/brasilia/expertise/art-day [Erişim tarihi: 21.08.2024]
Schools Heights Ebeveyn Öğretmen Örgütü (SHPTO). 2024. https://www.shpto.org/art-literacy [Erişim Tarihi:20.08.2024].
