Medya Okuryazarlığı ve Kuramsal Temeller
Özet
Medyanın hızla değiştiği bir çağda medya okuryazarlığının amacı, bireylerin modern dünyada medya tarafından sunulan bilgiyi anlama, yorumlama ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmelerini amaçlamaktır. Günümüzde çocuklara yönelik medya eğitimi, yalnızca ebeveynlerin değil eğitimcilerin de sorumluluğudur. Bu nedenle okullarda öğrencilerin medya okuryazarlığı becerilerinin tam ve doğru öğretimine dikkat edilmeli; öğrencilere medya kavramı, medya mesajlarının üretimi, medya kullanımı ve medyanın kendileri, başkaları ve toplum üzerindeki etkileri öğretilmelidir. Medya okuryazarlığı; analiz, değerlendirme, gruplandırma, tümevarım, kesinti, sentez ve soyutlama gibi yedi farklı becerinin bir araya gelmesini gerektirir. Türkçe dersi, öğrencilerde iletişim becerileri, eleştirel düşünme ve metin analizi yeteneklerini geliştirmeye odaklanmaktadır. Bu yetkinlikler, medya okuryazarlığı eğitiminin bir parçası olan temel becerilerle yakından örtüşmektedir. 2024 Türkiye Maarif Modeli ortaokul Türkçe eğitim programı, öğrencilere dört temel dil becerisinde (dinleme, konuşma, okuma ve yazma) farklı medya türlerini içeren yetkinlikler kazandırmayı amaçlamakta ve eğitim süreci boyunca medya ve medya okuryazarlığı eğitiminin önemini vurgulamaktadır.
Referanslar
Adams, D. M., & Hamm, M. (2001). Literacy in a multimedia age.
Altun, A. (2014). Medya Okur Yazarliği Eğitimine Yönelik Türkçe Yayinlar: Bir Bibliyografya Denemesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 4(9), 5-15.
Alver, F. (2006). Medya yetkinliğinin kuramsal temelleri. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi(7), 10-27.
Alvermann, D. E., Moon, J. S., Hagwood, M. C., & Hagood, M. C. (2018). Popular culture in the classroom: Teaching and researching critical media literacy: Routledge.
Aufderheide, P. (2018). Media literacy: From a report of the national leadership conference on media literacy. In Media Literacy Around the World (pp. 79-86): Routledge.
Baker, F. (2000). Media Literacy State Teaching Standarts. [Online] Retrieved on.
Bandura, A., & Walters, R. H. (1977). Social learning theory (Vol. 1): Englewood cliffs Prentice Hall.
Barton, D., & Hamilton, M. (2012). Local literacies: Reading and writing in one community: routledge.
Baş, M. N. (2022). Ergenlik çağındaki çocukların internet oyunları oynama alışkanlıklarının sosyal medya okuryazarlığı bağlamında incelenmesi. Aksaray İletişim Dergisi, 4(2), 135-175. https://doi.org/10.47771/aid.1088490
Bostancı, M. (2019). Medya Okuryazarlığı. Ankara: Nobel Yayınevi.
Burn, A., & Durran, J. (2007). Media literacy in schools: Practice, production and progression: Sage.
Christensen, O.& Tufte, B. (2010). Media education–between theory and practice. Media literacy educa‐tion: Nordic perspectives, 109-120.
Çakmak, E., & Altun, A. (2013). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programında medya okuryazarlığı eğitimi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(2), 152-170.
Durak, H., & Seferoğlu, S. S. (2016). Türkiye'de sosyal medya okuryazarlığı ve sosyal ağ kullanım örüntülerinin incelenmesi. Journal of International Social Research, 9(46).
Hartley, J. (2017). The uses of digital literacy: Routledge.
Hobbs, R. (2011). Digital and media literacy: Connecting culture and classroom: Corwin Press.
Hobbs, R., & Jensen, A. (2009). The past, present, and future of media literacy education. Journal of Media Literacy Education, 1(1), 1.
Jenkins, H. (2009). Confronting the challenges of participatory culture: Media education for the 21st century: The MIT press.
Kalan, Ö. G. (2010). Medya okuryazarlığı ve okul öncesi çocuk: ebeveynlerin medya okuryazarlığı bilinci üzerine bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi/Istanbul University Faculty Of Communication Journal, 1(39), 59-73.
Karatay, H. & Yıldız, İ. (2020). Etkileşimli öğrenme yöntemine uygun medya okuryazarlığı eğitimi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(3), 1112-1134.
Knobel, M. & Lankshear, C. (2006). Discussing new literacies. Language Arts, 84(1), 78.
Larochelle, M., Bednarz, N. & Garrison, J. W. (1998). Constructivism and education: Cambridge University Press.
Lin, T.B., Li, J.Y., Deng, F. & Lee, L. (2013). Understanding new media literacy: An explorative theoretical framework. Journal of educational technology & society, 16(4), 160-170.
MEB (2006). İlköğretim medya okuryazarlığı dersi öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü.
Messaris, P. (1998). Visual aspects of media literacy. Journal of communication, 48(1), 70-80.
O’Neill, B. & Hagen, I. (2009). Media literacy in kids online. Policy Press.
Potter, W. J. (2004). Theory of media literacy: A cognitive approach. Sage Publications.
Potter, W. J. (2010). The state of media literacy. Journal of broadcasting & electronic media, 54(4), 675-696.
Potter, W. J. (2018). Media literacy. Sage publications.
Rogow, F. (2004). Shifting from media to literacy: One opinion on the challenges of media literacy education. American behavioral scientist, 48(1), 30-34.
Rosenbaum, J. E., Beentjes, J. W. & Konig, R. P. (2008). Mapping media literacy key concepts and future directions. Annals of the International Communication Association, 32(1), 313-353.
Schmidt, H. C. (2013). Media literacy education from kindergarten to college: A comparison of how media literacy is addressed across the educational system. Journal of Media Literacy Education, 5(1), 3.
Silverblatt, A. & Eliceiri, E. M. E. (1997). Dictionary of media literacy.
Šupšáková, B. (2016). Media education of children and youth as a path to media literacy. Communication today, 7(1), 32-51.
Thoman, E. & Jolls, T. (2004). Media literacy - A national priority for a changing world. American behavioral scientist, 48(1), 18-29.
Thoman, E. & Jolls, T. (2005). Media literacy education: Lessons from the center for media literacy. Teachers College Record, 107(13), 180-205.
Tüzel, S. (2012). Medya Okuryazarlığı Eğitiminin Türkçe Dersleriyle İlişkilendirilmesi/Integratıon of Medıa Lıteracy Educatıon Wıth Turkısh Courses. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 81-96.
Zettl, H. (1998). Contextual media aesthetics as the basis for media literacy. Journal of communication, 48(1), 81-95.
Referanslar
Adams, D. M., & Hamm, M. (2001). Literacy in a multimedia age.
Altun, A. (2014). Medya Okur Yazarliği Eğitimine Yönelik Türkçe Yayinlar: Bir Bibliyografya Denemesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 4(9), 5-15.
Alver, F. (2006). Medya yetkinliğinin kuramsal temelleri. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi(7), 10-27.
Alvermann, D. E., Moon, J. S., Hagwood, M. C., & Hagood, M. C. (2018). Popular culture in the classroom: Teaching and researching critical media literacy: Routledge.
Aufderheide, P. (2018). Media literacy: From a report of the national leadership conference on media literacy. In Media Literacy Around the World (pp. 79-86): Routledge.
Baker, F. (2000). Media Literacy State Teaching Standarts. [Online] Retrieved on.
Bandura, A., & Walters, R. H. (1977). Social learning theory (Vol. 1): Englewood cliffs Prentice Hall.
Barton, D., & Hamilton, M. (2012). Local literacies: Reading and writing in one community: routledge.
Baş, M. N. (2022). Ergenlik çağındaki çocukların internet oyunları oynama alışkanlıklarının sosyal medya okuryazarlığı bağlamında incelenmesi. Aksaray İletişim Dergisi, 4(2), 135-175. https://doi.org/10.47771/aid.1088490
Bostancı, M. (2019). Medya Okuryazarlığı. Ankara: Nobel Yayınevi.
Burn, A., & Durran, J. (2007). Media literacy in schools: Practice, production and progression: Sage.
Christensen, O.& Tufte, B. (2010). Media education–between theory and practice. Media literacy educa‐tion: Nordic perspectives, 109-120.
Çakmak, E., & Altun, A. (2013). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programında medya okuryazarlığı eğitimi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(2), 152-170.
Durak, H., & Seferoğlu, S. S. (2016). Türkiye'de sosyal medya okuryazarlığı ve sosyal ağ kullanım örüntülerinin incelenmesi. Journal of International Social Research, 9(46).
Hartley, J. (2017). The uses of digital literacy: Routledge.
Hobbs, R. (2011). Digital and media literacy: Connecting culture and classroom: Corwin Press.
Hobbs, R., & Jensen, A. (2009). The past, present, and future of media literacy education. Journal of Media Literacy Education, 1(1), 1.
Jenkins, H. (2009). Confronting the challenges of participatory culture: Media education for the 21st century: The MIT press.
Kalan, Ö. G. (2010). Medya okuryazarlığı ve okul öncesi çocuk: ebeveynlerin medya okuryazarlığı bilinci üzerine bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi/Istanbul University Faculty Of Communication Journal, 1(39), 59-73.
Karatay, H. & Yıldız, İ. (2020). Etkileşimli öğrenme yöntemine uygun medya okuryazarlığı eğitimi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(3), 1112-1134.
Knobel, M. & Lankshear, C. (2006). Discussing new literacies. Language Arts, 84(1), 78.
Larochelle, M., Bednarz, N. & Garrison, J. W. (1998). Constructivism and education: Cambridge University Press.
Lin, T.B., Li, J.Y., Deng, F. & Lee, L. (2013). Understanding new media literacy: An explorative theoretical framework. Journal of educational technology & society, 16(4), 160-170.
MEB (2006). İlköğretim medya okuryazarlığı dersi öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü.
Messaris, P. (1998). Visual aspects of media literacy. Journal of communication, 48(1), 70-80.
O’Neill, B. & Hagen, I. (2009). Media literacy in kids online. Policy Press.
Potter, W. J. (2004). Theory of media literacy: A cognitive approach. Sage Publications.
Potter, W. J. (2010). The state of media literacy. Journal of broadcasting & electronic media, 54(4), 675-696.
Potter, W. J. (2018). Media literacy. Sage publications.
Rogow, F. (2004). Shifting from media to literacy: One opinion on the challenges of media literacy education. American behavioral scientist, 48(1), 30-34.
Rosenbaum, J. E., Beentjes, J. W. & Konig, R. P. (2008). Mapping media literacy key concepts and future directions. Annals of the International Communication Association, 32(1), 313-353.
Schmidt, H. C. (2013). Media literacy education from kindergarten to college: A comparison of how media literacy is addressed across the educational system. Journal of Media Literacy Education, 5(1), 3.
Silverblatt, A. & Eliceiri, E. M. E. (1997). Dictionary of media literacy.
Šupšáková, B. (2016). Media education of children and youth as a path to media literacy. Communication today, 7(1), 32-51.
Thoman, E. & Jolls, T. (2004). Media literacy - A national priority for a changing world. American behavioral scientist, 48(1), 18-29.
Thoman, E. & Jolls, T. (2005). Media literacy education: Lessons from the center for media literacy. Teachers College Record, 107(13), 180-205.
Tüzel, S. (2012). Medya Okuryazarlığı Eğitiminin Türkçe Dersleriyle İlişkilendirilmesi/Integratıon of Medıa Lıteracy Educatıon Wıth Turkısh Courses. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 81-96.
Zettl, H. (1998). Contextual media aesthetics as the basis for media literacy. Journal of communication, 48(1), 81-95.
