Bilgi Okuryazarlığı
Özet
Bilgi okuryazarlığı günümüzde gündelik yaşamdan iş yaşamına, eğitim ve öğretim hayatından toplumsal yaşama birçok alanda etkilidir. Çağımızda her bireyin bilgi okuryazarı olarak yetiştirilmesi toplumların temel hedeflerinden biri olarak görülmektedir. Nitekim modern dünyada meydana gelen dijital ve teknolojik değişim ve gelişim ile bilgi birikimi ve bilgiye ulaşmada kullanılan kaynakların çeşitliliği bilgi okuryazarı olmayı zorunlu kılmaktadır. Bu durum hem bireylerin hem de toplumların bilgi okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesini bir gereksinim olarak karşımıza çıkarmaktadır. Türkçe eğitimi dil becerileri ile birlikte düşünme becerileri ve okuryazarlık becerilerinin kazandırılmasına kaynaklık eden önemli bir alandır. Temel eğitimden başlamak üzere ortaöğretim hatta yükseköğretim düzeyinde dahi Türkçe eğitimi sürecinde öğrencilerin dil becerilerinin yanında düşünme becerileri ve okuryazarlık becerilerinin de geliştirilmesi hedeflenmektedir. Günümüz Türkçe eğitimi sürecinde her sınıf seviyesinde temaların öğrenme çıktıları arasında okuryazarlık becerileri kapsamında bilgi okuryazarlığı yer almaktadır. Bu bölümde bilgi okuryazarlığı genelinde Türkçe eğitiminde bilgi okuryazarlığı konusu ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir.
Referanslar
Agee, J. (2005). Literacy, aliteracy, and lifelong learning. New Library World, 106 (5/6), 244- 252. https://doi.org/10.1108/03074800510595850
Akcan, E. ve Türkmenoğlu, Ö. A. (2022). Hayat bilgisi ders kitaplarının farklılıklar açısından incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(1), 423-459. https://doi.org/10.17152/gefad.951327
Alav, O. (2020). Kitle iletişim araçları medya: Medyanın birey ve toplumsal yapıya etkileri. Hiperlink Yayınları.
Aslan-Altan, B. (2018). Değişen dünyada değişen okul. Kastamonu Education Journal, 26(5), 1579-1588. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2161
Aşıcı, M. (2009). Kişisel ve sosyal bir değer olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(17), 9-26.
Aydın, F., & Silik, Y. (2018). Teknoloji okuryazarlığı: Tarihsel bir betimleme. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 107-126.
Bozkurt, B. (2023). Okul yöneticilerinin mesleki gelişimi: Etkinlikler, engeller ve öneriler. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(1), 353-373. http://doi.org/10.33400/kuje.1251391
Clarke, S. (2007). The trajectory of political education in English schools: The rise and fall of two initiatives. Citizenship Teaching and Learning, 3(1), 3-16.
Çarkıt, C. (2019). Türkçe eğitiminde eleştirel dinlemenin/izlemenin önemi ve yeri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 16, 180-193.
Doyle, C. S. (1994). Information literacy in an information society: A concept for the information age. Syracuse, NY: ERIC.
Eisenberg, M. B. (2008). Information literacy: Essential skills for the information age. DESIDOC Journal of Library & Information Technology, 28(2), 39–47. https://doi.org/10.14429/djlit.28.2.166
Genç, S. Z., ve Eryaman, M. Y. (2008). Değişen değerler ve yeni eğitim paradigması. Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 89-102.
Goad, T. W. (2002). Information literacy and workplace performance. Quorum Books.
Güneş, F. (2000). Okuma-yazma öğretimi ve beyin teknolojisi. Ocak Yayınları.
Güneş, F. (2014). Türkçe öğretimi yaklaşımlar ve modeller. Pegem Akademi.
Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Knight Commission on the Information Needs of Communities in a Democracy. The Aspen Institute
Kızıl, M. (2007). Yüksek öğrenimde bilgi okuryazarlığı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Kingsley, K.V. & Kingsley, K. (2009). A case study for teaching information literacy skills. BMC Medical Education, 9(1), 1-6. https://doi.org/10.1186/1472-6920-9-7
Mackey T. P. & Jacobson T. E. (2005). Information literacy: A collaborative endeavor. College Teaching, 53(4): 140-144. https://doi.org/10.3200/CTCH.53.4.140-144
Önal, İ. (2010). Tarihsel değişim sürecinde yaşam boyu öğrenme ve okuryazarlık: Türkiye deneyimi. Information World, 11(1), 101-121.
Özbay, M. ve Benzer, A. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının bilgi okuryazarlığı üzerine bir değerlendirme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(3), 29-40.
Özbay, M. ve Çelik, M.E. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının bilgi okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(4), 10-21.
Özenç, M., & Çarkıt, C. (2021). The relationship between functional literacy and problem-solving skills: A study on 4th-grade students. Participatory Educational Research, 8(3), 372-384. https://doi.org/10.17275/per.21.71.8.3
Özgür, H. (2016). Öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme yeterlikleri ve bilgi okuryazarlığı öz-yeterlikleri üzerine bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1). 22-38.
Polat, C. (2012). Yaşam boyu öğrenmenin anahtarı bilgi okuryazarlığı ve üniversite kütüphanelerinin bilgi okuryazarlığı öğretimindeki rolü. Külcü, Ö., Çakmak, T. ve Özel, N. (Yay. Haz.), K. Gülbün Baydur’a armağan (ss. 117-131). Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü.
Polat, C., ve Odabaş, H. (2008). Bilgi toplumunda yaşam boyu öğrenmenin anahtarı: Bilgi okuryazarlığı. Küreselleşme, Demokratikleşme ve Türkiye Uluslararası Sempozyumu, Antalya, Türkiye.
Ruff, J. P. (2002). Information Overload: Causes, Symptoms and Solutions. LILA Briefing, Issue
Samson, S. (2010). Information literacy learning outcomes and student success. Journal of academic librarianship, 36(3), 202–210. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2010.03.002
Sheehy, E.J. (2001). Student teacher mentoring program: Teacher tranining for information literacy in the classroom [Unpublished doctoral thesis]. State University of New York, Albani.
Snavely, L. & Cooper N. (1997). The information literacy debate. The Journal of Academic Librarianship, 23(1), 9-13.
Spitzer-Kathleen L., Michael B. Eisenberg, Carrie A. Lowe. (1998) Information literacy: Essential skills for the information age. Syracuse, New York: ERIC Clearinghouse on Information & Technology. IR-104
Tatlı, A. (2018). Öğretmenlerin dijital vatandaşlık düzeylerinin bilgi okuryazarlığı ile internet ve bilgisayar kullanım özyeterlikleri bağlamında değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
Taylor, N. G. & Jaeger, P. T. (2022). Foundations of information literacy. American Library Association.
Tuncer, M. ve Dikmen, M. (2018). Öğretmen adaylarının bilgi okuryazarlık öz-yeterlikleri ve mesleğe yönelik tutumları. Akademik Bakış Dergisi, 66, 310-325.
UNESCO. (2003). Prague Declaration: Towards an information literate society. https://milobs.pt/wp-content/uploads/2018/06/The-Prague-Declaration.pdf
Wilson, L.A. (2001). Information literacy: Fluency across and beyond the university. B. I. Dewey (Ed.) Library User Education: Powerful Learning, Powerful Partnerships (pp, 1-17), Lanham, Scarecrow Press.
Yasa, H. D. (2018). Öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme eğilimleri ile bilgi okuryazarlığı becerileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Bartın Üniversitesi, Bartın.
Zurkowski, P. G. (1974). The information service environment: relationships and priorities. (Report ED 100391). Washington DC: National Commission on Libraries and Information Science.
Referanslar
Agee, J. (2005). Literacy, aliteracy, and lifelong learning. New Library World, 106 (5/6), 244- 252. https://doi.org/10.1108/03074800510595850
Akcan, E. ve Türkmenoğlu, Ö. A. (2022). Hayat bilgisi ders kitaplarının farklılıklar açısından incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(1), 423-459. https://doi.org/10.17152/gefad.951327
Alav, O. (2020). Kitle iletişim araçları medya: Medyanın birey ve toplumsal yapıya etkileri. Hiperlink Yayınları.
Aslan-Altan, B. (2018). Değişen dünyada değişen okul. Kastamonu Education Journal, 26(5), 1579-1588. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2161
Aşıcı, M. (2009). Kişisel ve sosyal bir değer olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(17), 9-26.
Aydın, F., & Silik, Y. (2018). Teknoloji okuryazarlığı: Tarihsel bir betimleme. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 107-126.
Bozkurt, B. (2023). Okul yöneticilerinin mesleki gelişimi: Etkinlikler, engeller ve öneriler. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(1), 353-373. http://doi.org/10.33400/kuje.1251391
Clarke, S. (2007). The trajectory of political education in English schools: The rise and fall of two initiatives. Citizenship Teaching and Learning, 3(1), 3-16.
Çarkıt, C. (2019). Türkçe eğitiminde eleştirel dinlemenin/izlemenin önemi ve yeri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 16, 180-193.
Doyle, C. S. (1994). Information literacy in an information society: A concept for the information age. Syracuse, NY: ERIC.
Eisenberg, M. B. (2008). Information literacy: Essential skills for the information age. DESIDOC Journal of Library & Information Technology, 28(2), 39–47. https://doi.org/10.14429/djlit.28.2.166
Genç, S. Z., ve Eryaman, M. Y. (2008). Değişen değerler ve yeni eğitim paradigması. Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 89-102.
Goad, T. W. (2002). Information literacy and workplace performance. Quorum Books.
Güneş, F. (2000). Okuma-yazma öğretimi ve beyin teknolojisi. Ocak Yayınları.
Güneş, F. (2014). Türkçe öğretimi yaklaşımlar ve modeller. Pegem Akademi.
Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Knight Commission on the Information Needs of Communities in a Democracy. The Aspen Institute
Kızıl, M. (2007). Yüksek öğrenimde bilgi okuryazarlığı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Kingsley, K.V. & Kingsley, K. (2009). A case study for teaching information literacy skills. BMC Medical Education, 9(1), 1-6. https://doi.org/10.1186/1472-6920-9-7
Mackey T. P. & Jacobson T. E. (2005). Information literacy: A collaborative endeavor. College Teaching, 53(4): 140-144. https://doi.org/10.3200/CTCH.53.4.140-144
Önal, İ. (2010). Tarihsel değişim sürecinde yaşam boyu öğrenme ve okuryazarlık: Türkiye deneyimi. Information World, 11(1), 101-121.
Özbay, M. ve Benzer, A. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının bilgi okuryazarlığı üzerine bir değerlendirme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(3), 29-40.
Özbay, M. ve Çelik, M.E. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının bilgi okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(4), 10-21.
Özenç, M., & Çarkıt, C. (2021). The relationship between functional literacy and problem-solving skills: A study on 4th-grade students. Participatory Educational Research, 8(3), 372-384. https://doi.org/10.17275/per.21.71.8.3
Özgür, H. (2016). Öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme yeterlikleri ve bilgi okuryazarlığı öz-yeterlikleri üzerine bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1). 22-38.
Polat, C. (2012). Yaşam boyu öğrenmenin anahtarı bilgi okuryazarlığı ve üniversite kütüphanelerinin bilgi okuryazarlığı öğretimindeki rolü. Külcü, Ö., Çakmak, T. ve Özel, N. (Yay. Haz.), K. Gülbün Baydur’a armağan (ss. 117-131). Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü.
Polat, C., ve Odabaş, H. (2008). Bilgi toplumunda yaşam boyu öğrenmenin anahtarı: Bilgi okuryazarlığı. Küreselleşme, Demokratikleşme ve Türkiye Uluslararası Sempozyumu, Antalya, Türkiye.
Ruff, J. P. (2002). Information Overload: Causes, Symptoms and Solutions. LILA Briefing, Issue
Samson, S. (2010). Information literacy learning outcomes and student success. Journal of academic librarianship, 36(3), 202–210. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2010.03.002
Sheehy, E.J. (2001). Student teacher mentoring program: Teacher tranining for information literacy in the classroom [Unpublished doctoral thesis]. State University of New York, Albani.
Snavely, L. & Cooper N. (1997). The information literacy debate. The Journal of Academic Librarianship, 23(1), 9-13.
Spitzer-Kathleen L., Michael B. Eisenberg, Carrie A. Lowe. (1998) Information literacy: Essential skills for the information age. Syracuse, New York: ERIC Clearinghouse on Information & Technology. IR-104
Tatlı, A. (2018). Öğretmenlerin dijital vatandaşlık düzeylerinin bilgi okuryazarlığı ile internet ve bilgisayar kullanım özyeterlikleri bağlamında değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
Taylor, N. G. & Jaeger, P. T. (2022). Foundations of information literacy. American Library Association.
Tuncer, M. ve Dikmen, M. (2018). Öğretmen adaylarının bilgi okuryazarlık öz-yeterlikleri ve mesleğe yönelik tutumları. Akademik Bakış Dergisi, 66, 310-325.
UNESCO. (2003). Prague Declaration: Towards an information literate society. https://milobs.pt/wp-content/uploads/2018/06/The-Prague-Declaration.pdf
Wilson, L.A. (2001). Information literacy: Fluency across and beyond the university. B. I. Dewey (Ed.) Library User Education: Powerful Learning, Powerful Partnerships (pp, 1-17), Lanham, Scarecrow Press.
Yasa, H. D. (2018). Öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme eğilimleri ile bilgi okuryazarlığı becerileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Bartın Üniversitesi, Bartın.
Zurkowski, P. G. (1974). The information service environment: relationships and priorities. (Report ED 100391). Washington DC: National Commission on Libraries and Information Science.
