Yenidoğan ve Uyku
Özet
İnsanların uyku ihtiyacı evrenseldir ve yaşam için gerekli bir fonksiyondur. Ancak insanların uyku ihtiyaçları yaşa, bireysel farklılıklara, kültürel ve sosyal normlara göre değişiklik gösterir. Bu nedenle gelişim dönemlerine göre uyku özelliklerini bilmek önemlidir. Gelişim dönemlerinin ilk basamağı yenidoğan dönemidir. Yenidoğan bir bebek günlerinin çoğunu uykuda geçirir. Uyku özellikle yaşamın ilk dönemlerinde nörolojik gelişim, emosyonel iyilik ve büyüme-gelişme gibi sağlığı tüm boyutlarıyla etkileyebilir. Sağlık profesyonellerinin yenidoğan uykusu hakkında döneme ilişkin uyku ve fizyolojisini bilmesi, bebeğe, ebeveyne ve çevreye ilişkinuykuyu etkileyen faktörleri tanımlanması ve danışmanlık sağlaması önemlidir. Bu bölümde yenidoğan döneminde uykunun önemi, uyku evreleri ve uykuyu etkileyen faktörlerin güncel literatür ile incelenmesi amaçlanmıştır.
Referanslar
Miller MA, Kruisbrink M, Wallace J, Ji C, Cappuccio FP. Sleepdurationandincidence of obesity in infants, children, andadolescents: a systematicreviewand meta-analysis of prospectivestudies. Sleep, 2018; 41(4):zsy018. doi: 10.1093/sleep/zsy018.
Levenstein D, Buzsáki G, Rinzel J. NREM sleep in therodent neocortexandhippocampusreflectsexcitable dynamics. Nature Communications, 2019;10(1): 1-12. doi: 10.1038/s41467-019-10327-5.
Mahmoodi N, Arbabisarjou A, Rezaeipoor M, Mofrad ZP. Nurses’ awareness of preterm neonates’sleep in the NICU. Global Journal of Health Science, 2016; 8 (6): 226-233.
Mactier H, Bates SE, Johnston T, Lee-Davey C, Marlow N, Mulley K, Wilkinson D. Perinatal management of extreme preterm birth before 27 weeks of gestation: a framework for practice. Archives of Disease in Childhood-Fetal and Neonatal Edition, 2020; 105(3): 232-239.
Weissbluth M. Healthysleephabits, happychild: A step-by-step program for a goodnightssleep. New York: BallantineBooks; 2015.
Yu XT, Sadeh A, Lam HS, Mindell JA, Li AM. Parentalbehaviorsandsleep/wakepatterns of infantsandtoddlers in Hong Kong, China. World Journal of Pediatrics, 2017; 13(5): 496-502. doi: 10.1007/s12519-017-0025-6.
Sadeh A, Mindell JA, Luedtke K, Wiegand B. Sleep and sleep ecology in the first 3 years: a web‐based study. Journal of Sleep Research,2009;18(1):60-73.
Taşdemir F, Temel AB. Yaşamın ı̇lk üç yılında uyku sorunları ve etkili uyku ekolojisi etmenleri. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2015;31(3):1-19.
Wang WL, Chen KH, Pan YC, Yang SN, Chan YY. The effect of yoga on sleep quality and insomnia in women with sleep problems: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry, 2020;20:1-19
Kirsch D, Benca R, Eichler A. Stagesandarchitecture of normal sleep. UpToDate, 2023; 19: 2020.
Akgün-Kostak N, Kocaaslan EN, Bilsel A, Mutlu A. 3-6 yaş grubu çocukların uyku alışkanlıklarının belirlenmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 2016; 3(1):123-132. doi:10.17681/hsp.09973.
Uğurlu N, Kostakoğlu K, Ağca D, Tekin L. Psikiyatri hastalarının uyku hijyeni eğitimi öncesi ve sonrası uyku durumlarının belirlenmesi. Journal of PsychiatricNursing, 2018; 9(1):23-28.doi:10.14744/phd.2017.60490.
Mahmoodi N, Arbabisarjou A, Rezacipoor M, Mofrad ZP. Nurses’ awareness of pretermneonates’ sleep in the NICU. Global Journal of HealthScience, 2016; 8(6): 226-233. doi: 10.5539/gjhs.v8n6p226.
Na-Rungsri K, Lertmaharit S, Lohsoonthorn V, Totienchai S, Jaimchariyatam N. Obstructivesleepapneaandthe risk of pretermdelivery. SleepBreath, 2016; 20(3):1111-7. doi: 10.1007/s11325-016-1339-7.
Schneider N, Mutungi G, Cubero J. Dietandnutrients in themodulation of infant sleep: A review of theliterature. NutritionalNeuroscience, 2018; 21(3): 151-161. doi: 10.1080/1028415X.2016.1258446.
Xie Z, Chen F, Li WA, Geng X, Li C, Meng X, Feng Y, Liu W, Yu F. A review of sleepdisordersand melatonin. NeurologicalResearch, 2017; 39: 559-565. doi: 10.1080/01616412.2017.1315864.
Ockwell-Smith S. Bebeğinizin Uykusu Neden Önemlidir? İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık; 2019.
Uçar C, Özgöçer T, Yıldız S. Gece geç saatlerde sinema izlemek, ertesi sabah kortizol uyanma yanıtı ve kalp hızı değişkenliğini etkilemedi. Medıcal Records, 2020; 2(3): 64-69. doi: 10.37990/medr.779211.
Guyton AC, Hall JE. Tıbbi Fizyoloji. (Çavuşoğlu H, Yeğen BÇ, Aydın Z, Alican İ., Ed.), Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2007.
Peplow M. Structure: The anatomy of sleep. Nature, 2013;497:2–3. https://doi.org/10.1038/497S2a
Suresh D. Normal SleepandCircadianPhysiology in Children. Erişim: (https://www.kkh.com.sg/about-kkh/calendar-of-events/paed-respiratory-edicinesymposium/Documents/1.)%2008032019%20845AM%20Normal%20Sleep%20and%20Circadian%20Physiology%20in%20Children.pdf). Erişim tarihi: 13.10.2023.
Kondratova AA, Kondratov RV. Thecircadianclockandpathology of theageingbrain. Nature ReviewsNeuroscience, 2012; 13(5): 325-35. doi: 10.1038/nrn3208.
Barry ES. What is “normal” infant sleep? Whywestill do not know. PsychologicalReports, 2021; 124: 651-692. doi: 10.1177/0033294120909447
Werth J, Atallah L, Andriessen P, Long X, Zwartkruis-Pelgrim E, Aarts RM. Unobtrusivesleepstatemeasurements in preterminfants - A review. SleepMedicineReviews, 2017; 32: 109-122. doi: 10.1016/j.smrv.2016.03.005.
American Academy of Sleep Medicine (AASM). International Classification of SleepDisorders, 2021. Erişim: https://www.sleepassociation.org/about-sleep/stages-of-sleep/. Erişim tarihi: 16.10.2023
Chen X, Liu H, Wu Y, Xuan K, Zhao T, Sun Y. Characteristics of sleeparchitecture in autismspectrumdisorders: A meta-analysisbased on polysomnographicresearch. PsychiatryResearch, 2021; 296: 113677. doi: 10.1016/j.psychres.2020.113677.
Geva R, Yaron H, Kuint J. Neonatal sleeppredictsattentionorientinganddistractibility. Journal of AttentionDisorders, 2016; 20(2): 138-150. doi: 10.1177/1087054713491493.
Laura EB. InfantsandChildren Prenatal Through MiddleChildhood.(Bebekler ve Çocuklar Doğum Öncesinden Orta Çocukluğa). (N. Işıkoğlu, Çev. Ed.). İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık; 2020.
Collins CL, Barfield C, Davis PG, Horne RS. Randomizedcontrolledtrialtocomparesleepandwake in preterminfantslessthan 32 weeks of gestationreceiving two differentmodes of non-invasiverespiratorysupport. Early Human Development, 2015; 91(12): 701-704. doi: 10.1016/j.earlhumdev.2015.09.011.
Paruthi S, Brooks LJ, D'Ambrosio C, Hall WA, Kotagal S, Lloyd RM, Malow BA, Maski K, Nichols C, Quan SF, Rosen CL, Troester MM, Wise MS. Consensus statement of theamerican academy of sleepmedicine on therecommendedamount of sleepforhealthychildren: methodologyanddiscussion. Journal of ClinicalSleepMedicine, 2016; 12(11): 1549-1561. doi: 10.5664/jcsm.6288.
Canoruç D, Özçelik HU. Uyku fizyolojisi ve normal uyku. Katkı Pediatri Dergisi, 2016; 38(1): 605-614.
Peever J, Fuller PM. Neuroscience: a distributedneural network controls REM sleep. CurrentBiology, 2016; 26(1): R34-5. doi: 10.1016/j.cub.2015.11.011.
Chaput JP, Gray CE, Poitras VJ, Carson V, Gruber R, Birken CS, et al. Systematicreview of therelationshipsbetweensleepdurationandhealthindicators in theearlyyears (0–4 years). BMC PublicHealth, 2017;17(5):91–107. doi: 10.1186/s12889-017-4850-2.
Wielek T, Del Giudice R, Lang A, Wislowska M, Ott P, Schabus M. On thedevelopment of sleepstates in thefirstweeks of life. PLoSOne, 2019;14(10): e0224521. doi: 10.1371/journal.pone.0224521
Aamodt S. Wang S. WelcometoYourChild’s Brain. Çocuğunuzun Beynine Hoşgeldiniz. (C. Duran, Çev. Ed.). İstanbul:İndigo Yayınları; 2018.
van den Hoogen A, Teunis CJ, Shellhaas RA, Pillen S, Benders M, Dudink J. How toimprovesleep in a neonatal intensivecareunit: A systematicreview. Early Human Development, 2017; 113: 78-86. doi: 10.1016/j.earlhumdev.2017.07.002.
Bathory E, Tomopoulos S. Sleepregulation, physiologyanddevelopment, sleepdurationandpatterns, andsleephygiene in infants, toddlers, andpreschool-agechildren. CurrentProblems in PediatricandAdolescentHealthCare,2017; 47(2): 29–42. doi: 10.1016/j.cppeds.2016.12.001.
Field T. Infantsleepproblemsandinterventions: a review. InfantBehaviorand Development,2017; 47: 40–53. doi: 10.1016/j.infbeh.2017.02.002.
Hall WA, Nethery E. What does sleep hygiene have to offer children’s sleep problems? Paediatric Respiratory Reviews, 2019; 31: 64-74. doi: 10.1016/j.prrv.2018.10.005.
Güneş Z. Uyku sağlığının korunmasında uyku hijyenin rolü ve stratejileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi,2018;27(2):188–98. doi:10.17827/aktd.351436.
Hiscock H, Fisher J. Sleepinglike a baby? Infantsleep: impact on caregiversandcurrentcontroversies. Journal of Paediatricsand Child Health, 2015; 51(4): 361-374. doi: 10.1111/jpc.12752.
İşsever O, Akçay N, Yılmaz HB. Çocuk bakımında önemli bir konu, güvenli uyku ve uyku eğitimi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2021; 6:157-161.
Whittingham K, Douglas P. Optimizing parent-infant sleep from birth to 6 months: a new paradigm. Infant Mental Health Journal, 2014; 35(6): 614-23. doi: 10.1002/imhj.21455.
Smith B. The Ferber method and other behavioral sleep training methods: do they disrupt attachment and ımpact physical and psychological wellbeing? Nursing Masters. New York: Jhon Fisher Collage; 2016.
Blunden SL, Thompson KR, Dawson D. Behavioural sleep treatments and night time crying in infants: Challenging the statusquo. Sleep Medicine Reviews, 2011; 15(5): 327–334. doi: 10.1016/j.smrv.2010.11.002.
Birol L. Hemşirelik Süreci-Hemşirelik Bakımında Sistematik Yaklaşım. İzmir: Berke Ofset Matbaacılık; 2013.
Avşar P. Viriginia Henderson: Hemşirelik Bakımında 14 Temel Gereksinim Teorisi. İçinde: Karadağ A, Çalışkan N, Göçmen Baykara Z (editörler). Hemşirelik Teorileri ve Modelleri. İstanbul: Vizyon Basımevi Kağıtçılık Matbaacılık Yayıncılık San. Ltd. Şti.; 2017: 146–165.
Maslow AH. İnsan Olmanın Psikolojisi. İstanbul: Kuraldışı Yayınları; 2001.
Cullen D, Vodde CR, Williams KJ, Stiffler D, Luna G. Infantco‐bedding: practices and teaching strategies. Journal for Specialists in Pediatric Nursing, 2016; 21:54-63. doi: 10.1111/jspn.12140.
Park J. Sleep promotion for preterm infants in the NICU. Nursing for Women’s Health, 2020; 24: 24-35. doi: 10.1016/j.nwh.2019.11.004.
Conk Z, Başbakkal Z, Bal Yılmaz H, Bolışık B. Pediatri Hemşireliği. 3. Baskı. Ankara: Akademisyen Yayınevi; 2021:150-151.
Referanslar
Miller MA, Kruisbrink M, Wallace J, Ji C, Cappuccio FP. Sleepdurationandincidence of obesity in infants, children, andadolescents: a systematicreviewand meta-analysis of prospectivestudies. Sleep, 2018; 41(4):zsy018. doi: 10.1093/sleep/zsy018.
Levenstein D, Buzsáki G, Rinzel J. NREM sleep in therodent neocortexandhippocampusreflectsexcitable dynamics. Nature Communications, 2019;10(1): 1-12. doi: 10.1038/s41467-019-10327-5.
Mahmoodi N, Arbabisarjou A, Rezaeipoor M, Mofrad ZP. Nurses’ awareness of preterm neonates’sleep in the NICU. Global Journal of Health Science, 2016; 8 (6): 226-233.
Mactier H, Bates SE, Johnston T, Lee-Davey C, Marlow N, Mulley K, Wilkinson D. Perinatal management of extreme preterm birth before 27 weeks of gestation: a framework for practice. Archives of Disease in Childhood-Fetal and Neonatal Edition, 2020; 105(3): 232-239.
Weissbluth M. Healthysleephabits, happychild: A step-by-step program for a goodnightssleep. New York: BallantineBooks; 2015.
Yu XT, Sadeh A, Lam HS, Mindell JA, Li AM. Parentalbehaviorsandsleep/wakepatterns of infantsandtoddlers in Hong Kong, China. World Journal of Pediatrics, 2017; 13(5): 496-502. doi: 10.1007/s12519-017-0025-6.
Sadeh A, Mindell JA, Luedtke K, Wiegand B. Sleep and sleep ecology in the first 3 years: a web‐based study. Journal of Sleep Research,2009;18(1):60-73.
Taşdemir F, Temel AB. Yaşamın ı̇lk üç yılında uyku sorunları ve etkili uyku ekolojisi etmenleri. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2015;31(3):1-19.
Wang WL, Chen KH, Pan YC, Yang SN, Chan YY. The effect of yoga on sleep quality and insomnia in women with sleep problems: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry, 2020;20:1-19
Kirsch D, Benca R, Eichler A. Stagesandarchitecture of normal sleep. UpToDate, 2023; 19: 2020.
Akgün-Kostak N, Kocaaslan EN, Bilsel A, Mutlu A. 3-6 yaş grubu çocukların uyku alışkanlıklarının belirlenmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 2016; 3(1):123-132. doi:10.17681/hsp.09973.
Uğurlu N, Kostakoğlu K, Ağca D, Tekin L. Psikiyatri hastalarının uyku hijyeni eğitimi öncesi ve sonrası uyku durumlarının belirlenmesi. Journal of PsychiatricNursing, 2018; 9(1):23-28.doi:10.14744/phd.2017.60490.
Mahmoodi N, Arbabisarjou A, Rezacipoor M, Mofrad ZP. Nurses’ awareness of pretermneonates’ sleep in the NICU. Global Journal of HealthScience, 2016; 8(6): 226-233. doi: 10.5539/gjhs.v8n6p226.
Na-Rungsri K, Lertmaharit S, Lohsoonthorn V, Totienchai S, Jaimchariyatam N. Obstructivesleepapneaandthe risk of pretermdelivery. SleepBreath, 2016; 20(3):1111-7. doi: 10.1007/s11325-016-1339-7.
Schneider N, Mutungi G, Cubero J. Dietandnutrients in themodulation of infant sleep: A review of theliterature. NutritionalNeuroscience, 2018; 21(3): 151-161. doi: 10.1080/1028415X.2016.1258446.
Xie Z, Chen F, Li WA, Geng X, Li C, Meng X, Feng Y, Liu W, Yu F. A review of sleepdisordersand melatonin. NeurologicalResearch, 2017; 39: 559-565. doi: 10.1080/01616412.2017.1315864.
Ockwell-Smith S. Bebeğinizin Uykusu Neden Önemlidir? İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık; 2019.
Uçar C, Özgöçer T, Yıldız S. Gece geç saatlerde sinema izlemek, ertesi sabah kortizol uyanma yanıtı ve kalp hızı değişkenliğini etkilemedi. Medıcal Records, 2020; 2(3): 64-69. doi: 10.37990/medr.779211.
Guyton AC, Hall JE. Tıbbi Fizyoloji. (Çavuşoğlu H, Yeğen BÇ, Aydın Z, Alican İ., Ed.), Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2007.
Peplow M. Structure: The anatomy of sleep. Nature, 2013;497:2–3. https://doi.org/10.1038/497S2a
Suresh D. Normal SleepandCircadianPhysiology in Children. Erişim: (https://www.kkh.com.sg/about-kkh/calendar-of-events/paed-respiratory-edicinesymposium/Documents/1.)%2008032019%20845AM%20Normal%20Sleep%20and%20Circadian%20Physiology%20in%20Children.pdf). Erişim tarihi: 13.10.2023.
Kondratova AA, Kondratov RV. Thecircadianclockandpathology of theageingbrain. Nature ReviewsNeuroscience, 2012; 13(5): 325-35. doi: 10.1038/nrn3208.
Barry ES. What is “normal” infant sleep? Whywestill do not know. PsychologicalReports, 2021; 124: 651-692. doi: 10.1177/0033294120909447
Werth J, Atallah L, Andriessen P, Long X, Zwartkruis-Pelgrim E, Aarts RM. Unobtrusivesleepstatemeasurements in preterminfants - A review. SleepMedicineReviews, 2017; 32: 109-122. doi: 10.1016/j.smrv.2016.03.005.
American Academy of Sleep Medicine (AASM). International Classification of SleepDisorders, 2021. Erişim: https://www.sleepassociation.org/about-sleep/stages-of-sleep/. Erişim tarihi: 16.10.2023
Chen X, Liu H, Wu Y, Xuan K, Zhao T, Sun Y. Characteristics of sleeparchitecture in autismspectrumdisorders: A meta-analysisbased on polysomnographicresearch. PsychiatryResearch, 2021; 296: 113677. doi: 10.1016/j.psychres.2020.113677.
Geva R, Yaron H, Kuint J. Neonatal sleeppredictsattentionorientinganddistractibility. Journal of AttentionDisorders, 2016; 20(2): 138-150. doi: 10.1177/1087054713491493.
Laura EB. InfantsandChildren Prenatal Through MiddleChildhood.(Bebekler ve Çocuklar Doğum Öncesinden Orta Çocukluğa). (N. Işıkoğlu, Çev. Ed.). İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık; 2020.
Collins CL, Barfield C, Davis PG, Horne RS. Randomizedcontrolledtrialtocomparesleepandwake in preterminfantslessthan 32 weeks of gestationreceiving two differentmodes of non-invasiverespiratorysupport. Early Human Development, 2015; 91(12): 701-704. doi: 10.1016/j.earlhumdev.2015.09.011.
Paruthi S, Brooks LJ, D'Ambrosio C, Hall WA, Kotagal S, Lloyd RM, Malow BA, Maski K, Nichols C, Quan SF, Rosen CL, Troester MM, Wise MS. Consensus statement of theamerican academy of sleepmedicine on therecommendedamount of sleepforhealthychildren: methodologyanddiscussion. Journal of ClinicalSleepMedicine, 2016; 12(11): 1549-1561. doi: 10.5664/jcsm.6288.
Canoruç D, Özçelik HU. Uyku fizyolojisi ve normal uyku. Katkı Pediatri Dergisi, 2016; 38(1): 605-614.
Peever J, Fuller PM. Neuroscience: a distributedneural network controls REM sleep. CurrentBiology, 2016; 26(1): R34-5. doi: 10.1016/j.cub.2015.11.011.
Chaput JP, Gray CE, Poitras VJ, Carson V, Gruber R, Birken CS, et al. Systematicreview of therelationshipsbetweensleepdurationandhealthindicators in theearlyyears (0–4 years). BMC PublicHealth, 2017;17(5):91–107. doi: 10.1186/s12889-017-4850-2.
Wielek T, Del Giudice R, Lang A, Wislowska M, Ott P, Schabus M. On thedevelopment of sleepstates in thefirstweeks of life. PLoSOne, 2019;14(10): e0224521. doi: 10.1371/journal.pone.0224521
Aamodt S. Wang S. WelcometoYourChild’s Brain. Çocuğunuzun Beynine Hoşgeldiniz. (C. Duran, Çev. Ed.). İstanbul:İndigo Yayınları; 2018.
van den Hoogen A, Teunis CJ, Shellhaas RA, Pillen S, Benders M, Dudink J. How toimprovesleep in a neonatal intensivecareunit: A systematicreview. Early Human Development, 2017; 113: 78-86. doi: 10.1016/j.earlhumdev.2017.07.002.
Bathory E, Tomopoulos S. Sleepregulation, physiologyanddevelopment, sleepdurationandpatterns, andsleephygiene in infants, toddlers, andpreschool-agechildren. CurrentProblems in PediatricandAdolescentHealthCare,2017; 47(2): 29–42. doi: 10.1016/j.cppeds.2016.12.001.
Field T. Infantsleepproblemsandinterventions: a review. InfantBehaviorand Development,2017; 47: 40–53. doi: 10.1016/j.infbeh.2017.02.002.
Hall WA, Nethery E. What does sleep hygiene have to offer children’s sleep problems? Paediatric Respiratory Reviews, 2019; 31: 64-74. doi: 10.1016/j.prrv.2018.10.005.
Güneş Z. Uyku sağlığının korunmasında uyku hijyenin rolü ve stratejileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi,2018;27(2):188–98. doi:10.17827/aktd.351436.
Hiscock H, Fisher J. Sleepinglike a baby? Infantsleep: impact on caregiversandcurrentcontroversies. Journal of Paediatricsand Child Health, 2015; 51(4): 361-374. doi: 10.1111/jpc.12752.
İşsever O, Akçay N, Yılmaz HB. Çocuk bakımında önemli bir konu, güvenli uyku ve uyku eğitimi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2021; 6:157-161.
Whittingham K, Douglas P. Optimizing parent-infant sleep from birth to 6 months: a new paradigm. Infant Mental Health Journal, 2014; 35(6): 614-23. doi: 10.1002/imhj.21455.
Smith B. The Ferber method and other behavioral sleep training methods: do they disrupt attachment and ımpact physical and psychological wellbeing? Nursing Masters. New York: Jhon Fisher Collage; 2016.
Blunden SL, Thompson KR, Dawson D. Behavioural sleep treatments and night time crying in infants: Challenging the statusquo. Sleep Medicine Reviews, 2011; 15(5): 327–334. doi: 10.1016/j.smrv.2010.11.002.
Birol L. Hemşirelik Süreci-Hemşirelik Bakımında Sistematik Yaklaşım. İzmir: Berke Ofset Matbaacılık; 2013.
Avşar P. Viriginia Henderson: Hemşirelik Bakımında 14 Temel Gereksinim Teorisi. İçinde: Karadağ A, Çalışkan N, Göçmen Baykara Z (editörler). Hemşirelik Teorileri ve Modelleri. İstanbul: Vizyon Basımevi Kağıtçılık Matbaacılık Yayıncılık San. Ltd. Şti.; 2017: 146–165.
Maslow AH. İnsan Olmanın Psikolojisi. İstanbul: Kuraldışı Yayınları; 2001.
Cullen D, Vodde CR, Williams KJ, Stiffler D, Luna G. Infantco‐bedding: practices and teaching strategies. Journal for Specialists in Pediatric Nursing, 2016; 21:54-63. doi: 10.1111/jspn.12140.
Park J. Sleep promotion for preterm infants in the NICU. Nursing for Women’s Health, 2020; 24: 24-35. doi: 10.1016/j.nwh.2019.11.004.
Conk Z, Başbakkal Z, Bal Yılmaz H, Bolışık B. Pediatri Hemşireliği. 3. Baskı. Ankara: Akademisyen Yayınevi; 2021:150-151.
