Riskli Yenidoğanın Bakımı
Özet
Gelişen teknoloji ve yenidoğan yoğun bakım koşulları ile birlikte riskli yenidoğanların hayatta kalma şansları artmıştır. Ancak bununla paralel olarak morbidite ve kronik hastalık oranları da artış göstermiştir. Hipoksi, respiratuvar distres sendromu, sepsis, nekrotizan enterokolit, hiperbilirubinemi, hipoglisemi riskli yenidoğanlarda sıklıkla karşılaşılan sorunlardan bazılarıdır. Bu sorunlar erken dönemde tanılanmadığında veya bebeklere uygun bakım sağlanmadığında ileriki dönemde gelişimsel ve nörolojik gerilik gibi pek çok problemin oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Bu nedenle riskli yenidoğanların bakımında; ileriki yaşlarında gelişebilecek sağlık problemlerini önlemeye yönelik girişimlerde bulunmak, sağlıklı bebeklerle benzer yaşam şansını yakalamasını sağlamak ve yaşam kalitesini arttırmak öncelikli hedeflerimiz arasında olmalıdır.
Referanslar
Aykanat Girgin B, Gözen D. Yüksek Riskli Yenidoğan ve Aile. In: Arslan S (ed.) Pediatri Hemireliginin Temelleri. İstanbul: Nobel tıp kitabevleri; 2023. p. 407-429.
Kılıçarslan Törüner E, Büyükgönenç L. Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023.
Doyle LW, Anderson PJ, Battin M, et al. Long term follow up of high risk children: who, why and how? BMC Pediatrics; 2014; 14: 1-15.
Beleza LdO, Ribeiro LM, Paula RAP, et al. Profile of at-risk newborns attended by nurses in outpatient follow-up clinic: a retrospective cohort study. Revista Latino-Americana de Enfermagem; 2019; 27: e3113. https://doi.org/10.1590/1518-8345.2301.3113
Acunaş B, Baş AY, Uslu S. Yüksek Riskli Bebek İzlem Rehberi. 2018: Türk Neonatoloji Derneği Rehberleri. https://neonatology.org.tr/uploads/content/tan%C4%B1-tedavi/17_min.pdf
Kahriman İ, Küçük S, Korkmaz Z. Yüksek Riskli Yenidoğan. Turkiye Klinikleri Pediatric Nursing-Special Topics; 2021; 7(2): 14-18.
Park MH, Han HS, Jo JY. A Study on Palliative Nursing for High Risk Infants. International Journal of Civil Engineering and Technology; 2019; 10(07):41-47.
Yiğit R, Üğücü G. Yüksek riskli yenidoğan ve bakımının tarihsel gelişimi: Dünya ve Türkiye. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi; 2019; 3(3): 200-211.
Arpaci T, Altay N. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinde Bireyselleştirilmiş Gelişimsel Bakım: Güncel Yaklaşımlar. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences; 2017; 9(3):245-254. https://doi.org/10.5336/nurses.2017-55289
UNICEF. World Bank Group and United Nations, Levels and Trends in Child Mortality Report 2018. (18.05.2024 tarihinde https://www.unicef.org/reports/levels-and-trends-child-mortality-report-2018 adresinden ulaşılmıştır).
Soysal G, Özcan C, Akın A. Dünyada ve Türkiye’de kadın, anne ve çocuk sağlığının güncel durumu. Sağlık ve Toplum; 2022; 32(1): 3-13.
Özgen D, Şahin S. Düşük doğum ağırlıklı bebeklerin annelerinin karakteristik özellikleri. Journal of Human Rhythm; 2016; 2(2):72-77.
Nkwabong E, Kamgnia Nounemi N, Sando Z, Mbu RE, Mbede J. Risk factors and placental histopathological findings of term born low birth weight neonates. Placenta; 2015; 36(2): 138-141. https://doi.org/10.1016/j.placenta.2014.12.005
Yan J. Maternal pre-pregnancy BMI, gestational weight gain, and infant birth weight: A within-family analysis in the United States. Economics & Human Biology; 2015; 18: 1-12. https://doi.org/10.1016/j.ehb.2015.03.002
Amantaı M. Çok düşük doğum ağırlıklı bebekler halk sağlığı sorunudur. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi; 2021; 4(2): 52-63. https://doi.org/10.51536/tusbad.944231
Arayici S, Kadıoğlu Şimşek G, Say B, et al. Geç Preterm Yenidoğanlar ve Yoğun Bakım Ünitelerine Yatış Nedenleri. Journal of Pediatric Disease; 2016; 10(1):22-26. https://doi.org/10.12956/tjpd.2015.177
Şayık D. Prematüre Bebekler ve Emzirme. In: Dağlı E Aktaş Reyhan F (eds) Anne Sütü ve Emzirme Üzerine Bir Rehber. Ankara: Vize yayıncılık; 2021. p. 151-160.
Özbey H, Efe YS, Erdem E. Preterm bebeği olan aile ve hemşirelik yaklaşımı. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi; 2020; 7(3): 292-298. https://doi.org/10.31125/hunhemsire.834246
Kültürsay N, Bilgen H, Türkyılmaz C. Türk Neonatoloji Derneği prematüre bebeğin enteral beslenmesi rehberi. Türk Pediatri Arşivi; 2018; 53(Supp: 1): 109-118. https://doi.org/10.5152/TurkPediatriArs.2018.01811
Ovalı F. Yüksek Riskli Bebeklerin Takibi. Klinik Tıp Aile Hekimliği; 2018; 10(4): 6-11.
Wallau CAK, Costa-Nobre DT, Leslie ATFS, Guinsburg R. Impact of bundle implementation on the incidence of peri/intraventricular hemorrhage among preterm infants: a pre-post interventional study. Sao Paulo Medical Journal; 2021; 139 (3): 251-258. https://doi.org/10.1590/1516-3180.2020.0412.R1.28012021
Eras Z, Atay G, Durgut Şakrucu E, Bingöler EB, Dilmen U. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde gelişimsel destek. Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni; 2013; 47(3): 97-103. https://doi.org/10.5350/SEMB2013470301
Karagöz F, Kiliçbay F. Prematüre Bebek. Health Sciences Student Journal; 2021; 1(2): 59-67.
Deng K, Huang Y, Wang Y, et al. Prevalence of postterm births and associated maternal risk factors in China: data from over 6 million births at health facilities between 2012 and 2016. Scientific reports; 2019; 9(1): 273. https://doi.org/10.1038/s41598-018-36290-7
Middleton P, Shepherd E, Morris J, Crowther CA, Gomersall JC. Induction of labour at or beyond 37 weeks' gestation. Cochrane Database of Systematic Reviews; 2020;(7) https://doi.org/10.1002/14651858.CD004945.pub5
Kortekaas JC, Kazemier BM, Keulen JKJ, et al. Risk of adverse pregnancy outcomes of late‐and postterm pregnancies in advanced maternal age: A national cohort study. Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica; 2020; 99(8): 1022-1030. https://doi.org/10.1111/aogs.13828
Chen R, Tedroff K, Villamor E, Lu D, Cnattingius S. Risk of intellectual disability in children born appropriate-for-gestational-age at term or post-term: impact of birth weight for gestational age and gestational age. European journal of epidemiology; 2020; 35: 273-282. https://doi.org/10.1007/s10654-019-00590-7
Oberg AS, Frisell T, Svensson AC, Iliadou AN. Maternal and fetal genetic contributions to postterm birth: familial clustering in a population-based sample of 475,429 Swedish births. American journal of epidemiology; 2013; 177(6): 531-537. https://doi.org/10.1093/aje/kws244
Monfredini C, Cavallin F, Villani PE, Paterlini G, Allais B, Trevisanuto D. Meconium aspiration syndrome: a narrative review. Children; 2021; 8(3): 230. https://doi.org/10.3390/children8030230
Karaçam ZD, Dinç Kaya H. Post-term gebelikler ve ebelerin sorumlulukları. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2023; 3(1): 92-100. https://doi.org/10.56061/fbujohs.1159550
Jain PG, Sharma R, Bhargava M. Perinatal outcome of meconium stained liquor in pre-term, term and post-term pregnancy. Indian J Obstet Gynecol Res; 2017; 4(2): 146-150. https://doi.org/10.18231/2394-2754.2017.0033
Murzakanova G, Raisanen S, Jacobsen AF, Sole KB, Bjarko L, Laine K. Adverse perinatal outcomes in 665,244 term and post-term deliveries—a Norwegian population-based study. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology; 2020; 247: 212-218. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2020.02.028
Duygu G. Yenidoğan Acilleri. In: Düzkaya Sönmez D, Kuğuoğlu S (ed.) Çocuk Acil Hemşireliği. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2021. p. 186-198.
Azak M, Yıldız S. Prematüre Apnesi Ve Hemşirelik Yönetimi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi; 2021; 8(1): 151-156. https://doi.org/10.34087/cbusbed.748907
Yılmaz FH, Altunhan H. Yenidoğanın Geçici Takipnesi, Yenidoğanda Apne. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics; 2018; 9(2): 112-116.
Özlü F, Tunç A, Yapıcıoğlu Yıldızdaş H. Geç prematüre doğan bebeklerin sorunları. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi; 2017; 26(4): 521-539. https://doi.org/10.17827/aktd.304206
Vergales BD, Paget-Brown AO, Lee H, et al. Accurate automated apnea analysis in preterm infants. American journal of perinatology; 2013; 31(2): 157-162. https://doi.org/10.1055/s-0033-1343769
Amin SB, Burnell E. Monitoring apnea of prematurity: validity of nursing documentation and bedside cardiorespiratory monitor. American journal of perinatology; 2013; 30(08): 643-648. https://doi.org/10.1055/s-0032-1329694
Zhao J, Gonzalez F, Mu D. Apnea of prematurity: from cause to treatment. European journal of pediatrics; 2011; 170: 1097-1105. https://doi.org/10.1007/s00431-011-1409-6
Paolillo P, Picone S. Apnea of prematurity. Journal of Pediatric and Neonatal Individualized Medicine; 2013; 2(2): e020213-e020213. https://doi.org/10.7363/020213
Picone S, Aufieri R, Paolillo P. Apnea of prematurity: challenges and solutions. Research and Reports in Neonatology; 2014; 4: 101-109. http://dx.doi.org/10.2147/RRN.S44810
Dawson JA, Myers LR, Moorhead A, et al. A randomised trial of two techniques for bottle feeding preterm infants. Journal of paediatrics and child health; 2013; 49(6): 462-466. https://doi.org/10.1111/jpc.12208
Gökmen Z. Perinatal asfiksi ve doğum travmaları. Turkiye Klinikleri Family Medicine-Special Topics; 2018; 9(1): 37-40.
Grady SC, Frake AN, Zhang Q, et al. Neonatal mortality in East Africa and West Africa: a geographic analysis of district-level demographic and health survey data. Geospatial health; 2017; 12(1):137-150. https://doi.org/10.4081/gh.2017.501
Çolak B, Aras ÖS, Ulusoy ZG, Narli N. Hipoksik iskemik ensefalopatili yenidoğanlarda terapötik hipotermi. Çukurova Tıp Öğrenci Dergisi; 2022; 2(1): 12-19.
Üzel H, Kelekçi S, Devecioğlu C, Güneş A, Yolbaş İ, Şen V. Neonatal asphyxia: A study of 210 cases. Journal of Clinical & Experimental Investigations; 2012; 3(2): 194-198. https://doi.org/10.5799/ahinjs.01.2012.02.0143
Chiang M-C, Jong Y-J, Lin C-H. Therapeutic hypothermia for neonates with hypoxic ischemic encephalopathy. Pediatrics & Neonatology; 2017; 58(6): 475-483. https://doi.org/10.1016/j.pedneo.2016.11.001
Balacan Z, Çalışır H. Terapotik Hipotermi Uygulanan Hipoksik İskemik Ensefalopatili Yenidoğanların Hemşirelik Bakımı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2017; 6(3): 225-234.
Nuray D. Respiratuvar Distres Sendromu. In: Özek E, Bilgen HS (ed.) Yenidoğan Yoğun Bakım Hemşireliği Esaslar ve Uygulamalar. İstanbul: Güneş Tıp Kitabevleri; 2018. p. 211-217.
Özde Ş, Ünal N, Sav NM, Çakmak HM, Türay S. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Respiratuvar Distres Sendromu Tanısıyla Takip Edilen Prematüre Yenidoğanların Surfaktan Cevabının Retrospektif Değerlendirilmesi. Sağlık Bilimlerinde Değer; 2023; 13(2): 263-267. https://doi.org/10.33631/sabd.1206882
Bülbül A, Özkaya Gül F, Uslu S, et al. Antenatal Steroid Uygulamasının Erken Dönem Prematüre Sorunları Üzerine Etkisi. Med Bull Şişli Etfal Hosp; 2014; 48(1): 1-7. https://doi.org/10.5350/SEMB2014480101
Yurttutan S, Öncel MY, Özdemir R. Yenidoğan Bebeklerde Minimal-İnvaziv Sürfaktan Uygulamaları. Forbes J Med; 2022; 3(1): 10-17. https://doi.org/10.4274/forbes.galenos.2021.41636
Çoban A, Türkmen MK, Gürsoy T. Turkish Neonatal Society guideline to the approach, follow-up, and treatment of neonatal jaundice. Turkish Archives of Pediatrics; 2018; 53(Suppl 1): S172- S179. https://doi.org/10.5152%2FTurkPediatriArs.2018.01816
Doğan BN, Aydın Ateş N, Ayar Kocatürk A. Hiperbiliruneminin yenidoğana etkisi ve ebelik yaklaşimi. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi; 2019; 4(2): 6-11.
Muchowski KE. Evaluation and treatment of neonatal hyperbilirubinemia. American family physician; 2014; 89(11): 873-878.
Kianmehr M, Moslem A, Moghadam KB, Naghavi M, Pasban-Noghabi S, Moghadam MB. The effect of massage on serum bilirubin levels in term neonates with hyperbilirubinemia undergoing phototherapy. Nautilus; 2014; 128(1): 36-41.
Bilgin L. In: Özek E, Bilgen HS (ed.) Yenidoğan Yoğun Bakım Hemşireliği Esaslar ve Uygulamalar. İstanbul: Güneş Tıp Kitabevleri; 2018. p. 342-349.
Kılıç G. Bal Yılmaz H. Yenidoğan Bebeklerde Masajın Bilirubin Düzeyine Etkisi. Turkiye Klinikleri Journal of Pediatrics; 2021; 30(1):84-87. https://doi.org/10.5336/pediatr.2020-79011
Stanley CA, Rozance PJ, Thornton PS, et al. Re-evaluating “transitional neonatal hypoglycemia”: mechanism and implications for management. The Journal of pediatrics; 2015; 166(6): 1520-1525. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2015.02.045
Thornton PS, Stanley CA, De Leon DD, et al. Recommendations from the pediatric endocrine society for evaluation and management of persistent hypoglycemia in neonates, infants, and children. The Journal of pediatrics; 2015; 167(2): 238-245. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2015.03.057
Aliefendioğlu D, Çoban A, Hatipoğlu N, et al. Yenidoğanda hipoglisemiye yaklaşım: Türk Neonatoloji ve Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Dernekleri uzlaşı raporu. Türk Pediatri Arşivi; 2018; 53(Supp 1): 224-233. https://doi.org/10.5152/TurkPediatriArs.2018.01820
Koca SB, Altıntaş AH, Duba B. Yenidoğan hipoglisemisine güncel yaklaşım. The Medical Journal of Mustafa Kemal University; 2022; 13(47): 431-442. https://doi.org/10.17944/mkutfd.1074719
Avan H, Koç ET, Erdem E. Yenidoğanda beş H: Hipoglisemi, hipotermi, hipotansiyon, hipoksi ve hiperkapni. Bayat M (ed.) Yenidoğan Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.19-24.
Akkeçeci NS, Seğmen B, Yurttutan S, Acıpayam C, Dinçer Z, Öksüz G. Yenidoğan sepsisinde tam kan sayımı parametrelerinin tanısal değeri. Dicle Tıp Dergisi; 2019; 46(1): 149-158. https://doi.org/10.5798/dicletip.534856
Turhan E, Gürsoy T, Ovalı F. Yenidoğan sepsisinde mortaliteyi etkileyen etmenler. Turk Pediatri Ars; 2015; 50: 170-5. https://doi.org/10.5152/TurkPediatriArs.2015.2627
Ergin D, Karaarslan D. Gastrointestinal sorunu olan çocuk. In: Arslan S (ed.) Pediatri Hemşireliğinin Temelleri. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 509-513.
Ardahan Sevgili S, Yardımcı F, Bal Yılmaz H, Başbakkal Z. Nekrotizan enterokolit tanılı prematüre bir yenidoğanın neuman sistemler modeli’ne göre incelenmesi. Turk J Intensive Care; 2019; 17: 112-21. https://doi.org/10.4274/tybd.galenos2018.87609
Deger İ, Ertuğrul S, Yolbaş İ. Prematüre Bebeklerde Nekrotizan Enterokolit ve Mortalite İlişkisinin Değerlendirilmesi. Van Tip Dergisi; 2022; 29(1): https://doi.org/108-113. 10.5505/vtd.2022.48343
Ergenekon E, Tayman C, Özkan H. Nekrotizan enterokolit tanı, tedavi ve korunma rehberi. Türk Neonatoloji Derneği; 2021. https://neonatology.org.tr/uploads/content/tan%C4%B1-tedavi/10_min_min.pdf
Karakoç A. Yenidoğanın değerlendirilmesi. In: Sönmez Düzkaya D, Uysal G, Bozkurt G (eds.) Çocuk sağlığını değerlendirme. Ankara: Ankara nobel tıp kitabevleri; 2023. p. 227.
Kılıçarslan Törüner E, Altay N. Riskli yenidoğanlarda enteral beslenme ve bakım. Çağdaş Tıp Dergisi; 2013; 3(3): 227-233.
Terek D, Yalaz M. Yenidoğan Bebeğin Beslenmesinde Temel Prensipler. Klinik Tıp Pediatri Dergisi; 2019; 11(5): 233-244.
Kamity R, Kapavarapu PK, Chandel A. Feeding problems and long-term outcomes in preterm infants—a systematic approach to evaluation and management. Children; 2021; 8(12): 1158. https://doi.org/10.3390/children8121158
Dumpa V, Kamity R, Ferrara L, Akerman M, Hanna N. The effects of oral feeding while on nasal continuous positive airway pressure (NCPAP) in preterm infants. Journal of Perinatology; 2020; 40(6): 909-915. https://doi.org/10.1038/s41372-020-0632-2
Aykanat Girgin B. Gözen D. Preterm Bebeklerde Oral Beslenmeye Hazır Oluşluğun Değerlendirilmesi. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences; 2017; 9(4): 329-336. https://doi.org/10.5336/nurses.2017-55760
Gennattasio A, Perri E, Baranek D, Rohan A. Oral feeding readiness assessment in premature infants. MCN: The American Journal of Maternal/Child Nursing; 2015; 40(2): 96-104. https://doi.org/10.1097/NMC.0000000000000115
Lessen Knoll BS, Daramas T, Drake V. Randomized controlled trial of a prefeeding oral motor therapy and its effect on feeding improvement in a Thai NICU. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing; 2019; 48(2): 176-188. https://doi.org/10.1016/j.jogn.2019.01.003
Ziadi M, Héon M. Aita M. A critical review of interventions supporting transition from gavage to direct breastfeeding in hospitalized preterm infants. Newborn and Infant Nursing Reviews; 2016; 16(2): 78-91. https://doi.org/10.1053/j.nainr.2016.03.013
Kurt Sezer H, Küçükoğlu S. İpucu Temelli Beslenme. Turkiye Klinikleri Journal of Pediatrics; 2020; 29(1): 39-46. https://doi.org/10.5336/pediatr.2019-72119
Fucile S, McFarland DH, Gisel EG, Lau C. Oral and nonoral sensorimotor interventions facilitate suck–swallow–respiration functions and their coordination in preterm infants. Early human development; 2012; 88(6): 345-350. https://doi.org/10.1016/j.earlhumdev.2011.09.007
Lessen BS, Morello CA, Williams LJ. Establishing intervention fidelity of an oral motor intervention for preterm infants. Neonatal Network; 2015; 34(2): 72-82. https://doi.org/10.1891/0730-0832.34.2.72
Guler S, Cigdem Z, Lessen Knoll BS, Ortabag T, Yakut Y. Effect of the premature infant oral motor intervention on sucking capacity in preterm infants in Turkey: A randomized controlled trial. Advances in Neonatal Care; 2022; 22(6): E196-E206. https://doi.org/10.1097/ANC.0000000000001036
Sasmal S, Shetty AP, Saha B, Knoll B, Mukherjee S. Effect of prefeeding oromotor stimulation on oral feeding performance of preterm neonates during hospitalization and at corrected one month of age at a tertiary neonatal care unit of India: a randomized controlled trial. Journal of Neonatology; 2023; 37(2):149-158. https://doi.org/10.1177/09732179221143185
Tolppola O, Renko M, Sankilampi U, Kiviranta P, Hintikka L, Kuitunen I. Pacifier use and breastfeeding in term and preterm newborns—a systematic review and meta-analysis. European Journal of Pediatrics; 2022; 181(9): 3421-3428. https://doi.org/10.1007/s00431-022-04559-9
Erçelik ZE, Bal Yılmaz H, Şenol S, Yardımcı F. Kolostrumun nekrotizan enterokolite etkisi: Sistematik derleme. Sağlık Akademisyenleri Dergisi; 2020; 7(4): 284-289.
Dilek N. Yenidoğanlarda ısı dengesi. In: Özek E, Bilgen HS (eds.) Yenidoğan yoğun bakım hemşireliği esaslar ve uygulamalar. İstanbul: Güneş tıp kitabevleri; 2018. p. 37.
Valentine GC, Perez K, Hair AB. Early Fluid and Nutritional Management of Extremely Preterm Newborns During the Fetal-To-Neonatal Transition. Clinics in Perinatology; 2023; 50(3):545-556. https://doi.org/10.1016/j.clp.2023.04.002
Pekruh Y, Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde enfeksiyon kontrol önlemleri In: Özek E, Bilgen HS (eds.) Yenidoğan yoğun bakım hemşireliği esaslar ve uygulamalar. İstanbul: Güneş tıp kitabevleri; 2018. p. 359-361.
Abou El Fadl DK, Aly YAF, Darweesh EAG, Sabri NA, Ahmed MA. Assessment of neonatal intensive care unit nurses’ compliance with standard precautions of infection control and identification of enabling factors. Future Journal of Pharmaceutical Sciences; 2023; 9(1): 6. https://doi.org/10.1186/s43094-022-00456-y
Hanna M, Shah R, Marquez L, Barzegar R, Gordon A, Pammi M. Infant isolation and cohorting for preventing or reducing transmission of healthcare‐associated infections in neonatal units. Cochrane Database of Systematic Reviews; 2023; (6). https://doi.org/10.1002/14651858.CD012458.pub2
Kusari A, Han AM, Virgen CA, et al. Evidence‐based skin care in preterm infants. Pediatric dermatology; 2019; 36(1): 16-23. https://doi.org/10.1111/pde.13725
Arslan C, Ateş NA. Prematüre bebeklerde cilt hasarını azaltmada şeffaf cilt örtüsü kullanmanın etkisi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi; 2022; 4(1): 21-26. https://doi.org/10.48071/sbuhemsirelik.1011258
de Oliveira Marcatto J, Santos AS, Oliveirea AJF, et al. Medical adhesive‐related skin injuries in the neonatology department of a teaching hospital. Nursing in critical care; 2022; 27(4): 583-588. https://doi.org/10.1111/nicc.12621
Sezer Efe Y, Bektaş M. Yenidoğanda cilt bakımı ve kanıt temelli uygulamalar. Bayat M (ed.) Yenidoğan Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.58-62.
Çalışır H, Güler F. Riskli Yenidoğanların Cilt Bakımında Kanıta Dayalı Uygulamalar. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences; 2011; 3(2):100-110.
Blume‐Peytavi U, Hauser M, Stamatas GN, Pathirana D, Bartels NG. Skin care practices for newborns and infants: review of the clinical evidence for best practices. Pediatric dermatology; 2012; 29(1):1-14. https://doi.org/10.1111/j.1525-1470.2011.01594.x
Mishra U, Jani P, Maheshwari R, et al. Skincare practices in extremely premature infants: A survey of tertiary neonatal intensive care units from Australia and New Zealand. Journal of Paediatrics and Child Health; 2021; 57(10): 1627-1633. https://doi.org/10.1111/jpc.15578
Bayraktar S. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen bebeklerde cilt bakımı. In: Özek E, Bilgen HS (eds.) Yenidoğan yoğun bakım hemşireliği esaslar ve uygulamalar. İstanbul: Güneş tıp kitabevleri; 2018. p. 85.
Mardini J, Rahme C, Matar O, Khalil SA, Hallit S, Khalife MCF. Newborn’s first bath: any preferred timing? A pilot study from Lebanon. BMC Research Notes; 2020; 13: 1-6. https://doi.org/10.1186/s13104-020-05282-0
Priyadarshi M, Balachander B, Gupta S, Sankar MJ. Timing of first bath in term healthy newborns: A systematic review. Journal of Global Health; 2022; 12: 12004. https://doi.org/10.7189%2Fjogh.12.12004
Taşdemir Hİ, Efe E. The effect of tub bathing and sponge bathing on neonatal comfort and physiological parameters in late preterm infants: A randomized controlled trial. International journal of nursing studies; 2019; 99: 103377. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2019.06.008
Loring C, Gregory K, Gargan B, et al. Tub bathing improves thermoregulation of the late preterm infant. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing; 2012; 41(2): 171-179. https://doi.org/10.1111/j.1552-6909.2011.01332.x
Fernández D, Antolín-Rodríguez R. Bathing a premature infant in the intensive care unit: a systematic review. Journal of pediatric nursing; 2018; 42: e52-e57. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2018.05.002
Coughlin M. Trauma-informed, neuroprotective care for hospitalised newborns and infants. Infant; 2017; 13(5):176-179.
Tutar Güven Ş, Kaya A, İşler Dalgıç A. Preterm bebeklerde gestasyonel haftalara göre bireyselleştirilmiş destekleyici gelişimsel bakım uygulamaları. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi; 2019; 12(4): 283-293.
Aluş Tokat M. Jony neden emmiyor: doğum uygulamalarının yenidoğanın emmesine etkisi. In: Gerçek E, Akçay Didişen N, Sarıkaya Karabudak S (eds.) Anne sütü alan bebeklerde emme becerilerini destekleme. İstanbul: Nobel akademik yayıncılık; 2017. p. 66.
D'Agata AL, Young EE, Cong X, Grasso D, McGrath J. Infant medical trauma in the neonatal intensive care unit (IMTN): a proposed concept for science and practice. Advances in Neonatal Care; 2016; 16(4): 289-297. https://doi.org/10.1097/ANC.0000000000000309
Altimier L, Barton SA, Bender J, et al. Recommended standards for newborn ICU design. Journal of Perinatology; 2023; 43(Suppl 1): 2-16. https://doi.org/10.1038/s41372-023-01784-4
Ediz C, Küçük S. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde Önemli Bir Konu: Ses ve Işık İzolasyonunun Prematüre Bebekler İçin Önemi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi; 2023; 6(3): 77-85. https://doi.org/10.51536/tusbad.1184972
Kaynak S, Bal Yılmaz H, Başbakkal Z, Yardımcı F. Yenidoğan yoğunbakım ünitesinde gelişimsel bakim. KSU Medical Journal; 2020; 15(3): 82-87. https://doi.org/10.17517/ksutfd.700450
Huang Q, Lai X, Liao J, Tan Y. Effect of non-pharmacological interventions on sleep in preterm infants in the neonatal intensive care unit: A protocol for systematic review and network meta-analysis. Medicine; 2021; 100(43): e27587. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000027587
Vásquez-Ruiz S, Maya-Barrios JA, Torres-Narváez P, et al. A light/dark cycle in the NICU accelerates body weight gain and shortens time to discharge in preterm infants. Early Human Development; 2014; 90(9): 535-540. https://doi.org/10.1016/j.earlhumdev.2014.04.015
Kaynak S, Bal Yılmaz H. Preterm Bebekler ve Anneleri Arasında Yapılan Görüntülü Görüşmenin Bebeklerin Fiziksel Özelliklerine Etkisi: Deneysel Çalışma. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences; 2023; 15(2):319-328. https://doi.org/10.5336/nurses.2022-92558
Güler E, Ateş NA, Küğcümen G. Kanguru bakımının düşük doğum ağırlıklı ve prematüre yenidoğana etkileri. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi; 2019; 4(2): 1-5.
Kanbur BN, Balcı S. Preterm yenidoğanlarda koku. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi; 2017; 4(3): 272-276. https://doi.org/10.17681/hsp.277840
Blomqvist YT, Rubertsson C, Kylberg E, Jöreskog K, , Nyqvist KH. Kangaroo Mother Care helps fathers of preterm infants gain confidence in the paternal role. Journal of advanced nursing; 2012; 68(9): 1988-1996. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2011.05886.x
Referanslar
Aykanat Girgin B, Gözen D. Yüksek Riskli Yenidoğan ve Aile. In: Arslan S (ed.) Pediatri Hemireliginin Temelleri. İstanbul: Nobel tıp kitabevleri; 2023. p. 407-429.
Kılıçarslan Törüner E, Büyükgönenç L. Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023.
Doyle LW, Anderson PJ, Battin M, et al. Long term follow up of high risk children: who, why and how? BMC Pediatrics; 2014; 14: 1-15.
Beleza LdO, Ribeiro LM, Paula RAP, et al. Profile of at-risk newborns attended by nurses in outpatient follow-up clinic: a retrospective cohort study. Revista Latino-Americana de Enfermagem; 2019; 27: e3113. https://doi.org/10.1590/1518-8345.2301.3113
Acunaş B, Baş AY, Uslu S. Yüksek Riskli Bebek İzlem Rehberi. 2018: Türk Neonatoloji Derneği Rehberleri. https://neonatology.org.tr/uploads/content/tan%C4%B1-tedavi/17_min.pdf
Kahriman İ, Küçük S, Korkmaz Z. Yüksek Riskli Yenidoğan. Turkiye Klinikleri Pediatric Nursing-Special Topics; 2021; 7(2): 14-18.
Park MH, Han HS, Jo JY. A Study on Palliative Nursing for High Risk Infants. International Journal of Civil Engineering and Technology; 2019; 10(07):41-47.
Yiğit R, Üğücü G. Yüksek riskli yenidoğan ve bakımının tarihsel gelişimi: Dünya ve Türkiye. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi; 2019; 3(3): 200-211.
Arpaci T, Altay N. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinde Bireyselleştirilmiş Gelişimsel Bakım: Güncel Yaklaşımlar. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences; 2017; 9(3):245-254. https://doi.org/10.5336/nurses.2017-55289
UNICEF. World Bank Group and United Nations, Levels and Trends in Child Mortality Report 2018. (18.05.2024 tarihinde https://www.unicef.org/reports/levels-and-trends-child-mortality-report-2018 adresinden ulaşılmıştır).
Soysal G, Özcan C, Akın A. Dünyada ve Türkiye’de kadın, anne ve çocuk sağlığının güncel durumu. Sağlık ve Toplum; 2022; 32(1): 3-13.
Özgen D, Şahin S. Düşük doğum ağırlıklı bebeklerin annelerinin karakteristik özellikleri. Journal of Human Rhythm; 2016; 2(2):72-77.
Nkwabong E, Kamgnia Nounemi N, Sando Z, Mbu RE, Mbede J. Risk factors and placental histopathological findings of term born low birth weight neonates. Placenta; 2015; 36(2): 138-141. https://doi.org/10.1016/j.placenta.2014.12.005
Yan J. Maternal pre-pregnancy BMI, gestational weight gain, and infant birth weight: A within-family analysis in the United States. Economics & Human Biology; 2015; 18: 1-12. https://doi.org/10.1016/j.ehb.2015.03.002
Amantaı M. Çok düşük doğum ağırlıklı bebekler halk sağlığı sorunudur. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi; 2021; 4(2): 52-63. https://doi.org/10.51536/tusbad.944231
Arayici S, Kadıoğlu Şimşek G, Say B, et al. Geç Preterm Yenidoğanlar ve Yoğun Bakım Ünitelerine Yatış Nedenleri. Journal of Pediatric Disease; 2016; 10(1):22-26. https://doi.org/10.12956/tjpd.2015.177
Şayık D. Prematüre Bebekler ve Emzirme. In: Dağlı E Aktaş Reyhan F (eds) Anne Sütü ve Emzirme Üzerine Bir Rehber. Ankara: Vize yayıncılık; 2021. p. 151-160.
Özbey H, Efe YS, Erdem E. Preterm bebeği olan aile ve hemşirelik yaklaşımı. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi; 2020; 7(3): 292-298. https://doi.org/10.31125/hunhemsire.834246
Kültürsay N, Bilgen H, Türkyılmaz C. Türk Neonatoloji Derneği prematüre bebeğin enteral beslenmesi rehberi. Türk Pediatri Arşivi; 2018; 53(Supp: 1): 109-118. https://doi.org/10.5152/TurkPediatriArs.2018.01811
Ovalı F. Yüksek Riskli Bebeklerin Takibi. Klinik Tıp Aile Hekimliği; 2018; 10(4): 6-11.
Wallau CAK, Costa-Nobre DT, Leslie ATFS, Guinsburg R. Impact of bundle implementation on the incidence of peri/intraventricular hemorrhage among preterm infants: a pre-post interventional study. Sao Paulo Medical Journal; 2021; 139 (3): 251-258. https://doi.org/10.1590/1516-3180.2020.0412.R1.28012021
Eras Z, Atay G, Durgut Şakrucu E, Bingöler EB, Dilmen U. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde gelişimsel destek. Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni; 2013; 47(3): 97-103. https://doi.org/10.5350/SEMB2013470301
Karagöz F, Kiliçbay F. Prematüre Bebek. Health Sciences Student Journal; 2021; 1(2): 59-67.
Deng K, Huang Y, Wang Y, et al. Prevalence of postterm births and associated maternal risk factors in China: data from over 6 million births at health facilities between 2012 and 2016. Scientific reports; 2019; 9(1): 273. https://doi.org/10.1038/s41598-018-36290-7
Middleton P, Shepherd E, Morris J, Crowther CA, Gomersall JC. Induction of labour at or beyond 37 weeks' gestation. Cochrane Database of Systematic Reviews; 2020;(7) https://doi.org/10.1002/14651858.CD004945.pub5
Kortekaas JC, Kazemier BM, Keulen JKJ, et al. Risk of adverse pregnancy outcomes of late‐and postterm pregnancies in advanced maternal age: A national cohort study. Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica; 2020; 99(8): 1022-1030. https://doi.org/10.1111/aogs.13828
Chen R, Tedroff K, Villamor E, Lu D, Cnattingius S. Risk of intellectual disability in children born appropriate-for-gestational-age at term or post-term: impact of birth weight for gestational age and gestational age. European journal of epidemiology; 2020; 35: 273-282. https://doi.org/10.1007/s10654-019-00590-7
Oberg AS, Frisell T, Svensson AC, Iliadou AN. Maternal and fetal genetic contributions to postterm birth: familial clustering in a population-based sample of 475,429 Swedish births. American journal of epidemiology; 2013; 177(6): 531-537. https://doi.org/10.1093/aje/kws244
Monfredini C, Cavallin F, Villani PE, Paterlini G, Allais B, Trevisanuto D. Meconium aspiration syndrome: a narrative review. Children; 2021; 8(3): 230. https://doi.org/10.3390/children8030230
Karaçam ZD, Dinç Kaya H. Post-term gebelikler ve ebelerin sorumlulukları. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2023; 3(1): 92-100. https://doi.org/10.56061/fbujohs.1159550
Jain PG, Sharma R, Bhargava M. Perinatal outcome of meconium stained liquor in pre-term, term and post-term pregnancy. Indian J Obstet Gynecol Res; 2017; 4(2): 146-150. https://doi.org/10.18231/2394-2754.2017.0033
Murzakanova G, Raisanen S, Jacobsen AF, Sole KB, Bjarko L, Laine K. Adverse perinatal outcomes in 665,244 term and post-term deliveries—a Norwegian population-based study. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology; 2020; 247: 212-218. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2020.02.028
Duygu G. Yenidoğan Acilleri. In: Düzkaya Sönmez D, Kuğuoğlu S (ed.) Çocuk Acil Hemşireliği. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2021. p. 186-198.
Azak M, Yıldız S. Prematüre Apnesi Ve Hemşirelik Yönetimi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi; 2021; 8(1): 151-156. https://doi.org/10.34087/cbusbed.748907
Yılmaz FH, Altunhan H. Yenidoğanın Geçici Takipnesi, Yenidoğanda Apne. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics; 2018; 9(2): 112-116.
Özlü F, Tunç A, Yapıcıoğlu Yıldızdaş H. Geç prematüre doğan bebeklerin sorunları. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi; 2017; 26(4): 521-539. https://doi.org/10.17827/aktd.304206
Vergales BD, Paget-Brown AO, Lee H, et al. Accurate automated apnea analysis in preterm infants. American journal of perinatology; 2013; 31(2): 157-162. https://doi.org/10.1055/s-0033-1343769
Amin SB, Burnell E. Monitoring apnea of prematurity: validity of nursing documentation and bedside cardiorespiratory monitor. American journal of perinatology; 2013; 30(08): 643-648. https://doi.org/10.1055/s-0032-1329694
Zhao J, Gonzalez F, Mu D. Apnea of prematurity: from cause to treatment. European journal of pediatrics; 2011; 170: 1097-1105. https://doi.org/10.1007/s00431-011-1409-6
Paolillo P, Picone S. Apnea of prematurity. Journal of Pediatric and Neonatal Individualized Medicine; 2013; 2(2): e020213-e020213. https://doi.org/10.7363/020213
Picone S, Aufieri R, Paolillo P. Apnea of prematurity: challenges and solutions. Research and Reports in Neonatology; 2014; 4: 101-109. http://dx.doi.org/10.2147/RRN.S44810
Dawson JA, Myers LR, Moorhead A, et al. A randomised trial of two techniques for bottle feeding preterm infants. Journal of paediatrics and child health; 2013; 49(6): 462-466. https://doi.org/10.1111/jpc.12208
Gökmen Z. Perinatal asfiksi ve doğum travmaları. Turkiye Klinikleri Family Medicine-Special Topics; 2018; 9(1): 37-40.
Grady SC, Frake AN, Zhang Q, et al. Neonatal mortality in East Africa and West Africa: a geographic analysis of district-level demographic and health survey data. Geospatial health; 2017; 12(1):137-150. https://doi.org/10.4081/gh.2017.501
Çolak B, Aras ÖS, Ulusoy ZG, Narli N. Hipoksik iskemik ensefalopatili yenidoğanlarda terapötik hipotermi. Çukurova Tıp Öğrenci Dergisi; 2022; 2(1): 12-19.
Üzel H, Kelekçi S, Devecioğlu C, Güneş A, Yolbaş İ, Şen V. Neonatal asphyxia: A study of 210 cases. Journal of Clinical & Experimental Investigations; 2012; 3(2): 194-198. https://doi.org/10.5799/ahinjs.01.2012.02.0143
Chiang M-C, Jong Y-J, Lin C-H. Therapeutic hypothermia for neonates with hypoxic ischemic encephalopathy. Pediatrics & Neonatology; 2017; 58(6): 475-483. https://doi.org/10.1016/j.pedneo.2016.11.001
Balacan Z, Çalışır H. Terapotik Hipotermi Uygulanan Hipoksik İskemik Ensefalopatili Yenidoğanların Hemşirelik Bakımı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2017; 6(3): 225-234.
Nuray D. Respiratuvar Distres Sendromu. In: Özek E, Bilgen HS (ed.) Yenidoğan Yoğun Bakım Hemşireliği Esaslar ve Uygulamalar. İstanbul: Güneş Tıp Kitabevleri; 2018. p. 211-217.
Özde Ş, Ünal N, Sav NM, Çakmak HM, Türay S. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Respiratuvar Distres Sendromu Tanısıyla Takip Edilen Prematüre Yenidoğanların Surfaktan Cevabının Retrospektif Değerlendirilmesi. Sağlık Bilimlerinde Değer; 2023; 13(2): 263-267. https://doi.org/10.33631/sabd.1206882
Bülbül A, Özkaya Gül F, Uslu S, et al. Antenatal Steroid Uygulamasının Erken Dönem Prematüre Sorunları Üzerine Etkisi. Med Bull Şişli Etfal Hosp; 2014; 48(1): 1-7. https://doi.org/10.5350/SEMB2014480101
Yurttutan S, Öncel MY, Özdemir R. Yenidoğan Bebeklerde Minimal-İnvaziv Sürfaktan Uygulamaları. Forbes J Med; 2022; 3(1): 10-17. https://doi.org/10.4274/forbes.galenos.2021.41636
Çoban A, Türkmen MK, Gürsoy T. Turkish Neonatal Society guideline to the approach, follow-up, and treatment of neonatal jaundice. Turkish Archives of Pediatrics; 2018; 53(Suppl 1): S172- S179. https://doi.org/10.5152%2FTurkPediatriArs.2018.01816
Doğan BN, Aydın Ateş N, Ayar Kocatürk A. Hiperbiliruneminin yenidoğana etkisi ve ebelik yaklaşimi. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi; 2019; 4(2): 6-11.
Muchowski KE. Evaluation and treatment of neonatal hyperbilirubinemia. American family physician; 2014; 89(11): 873-878.
Kianmehr M, Moslem A, Moghadam KB, Naghavi M, Pasban-Noghabi S, Moghadam MB. The effect of massage on serum bilirubin levels in term neonates with hyperbilirubinemia undergoing phototherapy. Nautilus; 2014; 128(1): 36-41.
Bilgin L. In: Özek E, Bilgen HS (ed.) Yenidoğan Yoğun Bakım Hemşireliği Esaslar ve Uygulamalar. İstanbul: Güneş Tıp Kitabevleri; 2018. p. 342-349.
Kılıç G. Bal Yılmaz H. Yenidoğan Bebeklerde Masajın Bilirubin Düzeyine Etkisi. Turkiye Klinikleri Journal of Pediatrics; 2021; 30(1):84-87. https://doi.org/10.5336/pediatr.2020-79011
Stanley CA, Rozance PJ, Thornton PS, et al. Re-evaluating “transitional neonatal hypoglycemia”: mechanism and implications for management. The Journal of pediatrics; 2015; 166(6): 1520-1525. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2015.02.045
Thornton PS, Stanley CA, De Leon DD, et al. Recommendations from the pediatric endocrine society for evaluation and management of persistent hypoglycemia in neonates, infants, and children. The Journal of pediatrics; 2015; 167(2): 238-245. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2015.03.057
Aliefendioğlu D, Çoban A, Hatipoğlu N, et al. Yenidoğanda hipoglisemiye yaklaşım: Türk Neonatoloji ve Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Dernekleri uzlaşı raporu. Türk Pediatri Arşivi; 2018; 53(Supp 1): 224-233. https://doi.org/10.5152/TurkPediatriArs.2018.01820
Koca SB, Altıntaş AH, Duba B. Yenidoğan hipoglisemisine güncel yaklaşım. The Medical Journal of Mustafa Kemal University; 2022; 13(47): 431-442. https://doi.org/10.17944/mkutfd.1074719
Avan H, Koç ET, Erdem E. Yenidoğanda beş H: Hipoglisemi, hipotermi, hipotansiyon, hipoksi ve hiperkapni. Bayat M (ed.) Yenidoğan Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.19-24.
Akkeçeci NS, Seğmen B, Yurttutan S, Acıpayam C, Dinçer Z, Öksüz G. Yenidoğan sepsisinde tam kan sayımı parametrelerinin tanısal değeri. Dicle Tıp Dergisi; 2019; 46(1): 149-158. https://doi.org/10.5798/dicletip.534856
Turhan E, Gürsoy T, Ovalı F. Yenidoğan sepsisinde mortaliteyi etkileyen etmenler. Turk Pediatri Ars; 2015; 50: 170-5. https://doi.org/10.5152/TurkPediatriArs.2015.2627
Ergin D, Karaarslan D. Gastrointestinal sorunu olan çocuk. In: Arslan S (ed.) Pediatri Hemşireliğinin Temelleri. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 509-513.
Ardahan Sevgili S, Yardımcı F, Bal Yılmaz H, Başbakkal Z. Nekrotizan enterokolit tanılı prematüre bir yenidoğanın neuman sistemler modeli’ne göre incelenmesi. Turk J Intensive Care; 2019; 17: 112-21. https://doi.org/10.4274/tybd.galenos2018.87609
Deger İ, Ertuğrul S, Yolbaş İ. Prematüre Bebeklerde Nekrotizan Enterokolit ve Mortalite İlişkisinin Değerlendirilmesi. Van Tip Dergisi; 2022; 29(1): https://doi.org/108-113. 10.5505/vtd.2022.48343
Ergenekon E, Tayman C, Özkan H. Nekrotizan enterokolit tanı, tedavi ve korunma rehberi. Türk Neonatoloji Derneği; 2021. https://neonatology.org.tr/uploads/content/tan%C4%B1-tedavi/10_min_min.pdf
Karakoç A. Yenidoğanın değerlendirilmesi. In: Sönmez Düzkaya D, Uysal G, Bozkurt G (eds.) Çocuk sağlığını değerlendirme. Ankara: Ankara nobel tıp kitabevleri; 2023. p. 227.
Kılıçarslan Törüner E, Altay N. Riskli yenidoğanlarda enteral beslenme ve bakım. Çağdaş Tıp Dergisi; 2013; 3(3): 227-233.
Terek D, Yalaz M. Yenidoğan Bebeğin Beslenmesinde Temel Prensipler. Klinik Tıp Pediatri Dergisi; 2019; 11(5): 233-244.
Kamity R, Kapavarapu PK, Chandel A. Feeding problems and long-term outcomes in preterm infants—a systematic approach to evaluation and management. Children; 2021; 8(12): 1158. https://doi.org/10.3390/children8121158
Dumpa V, Kamity R, Ferrara L, Akerman M, Hanna N. The effects of oral feeding while on nasal continuous positive airway pressure (NCPAP) in preterm infants. Journal of Perinatology; 2020; 40(6): 909-915. https://doi.org/10.1038/s41372-020-0632-2
Aykanat Girgin B. Gözen D. Preterm Bebeklerde Oral Beslenmeye Hazır Oluşluğun Değerlendirilmesi. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences; 2017; 9(4): 329-336. https://doi.org/10.5336/nurses.2017-55760
Gennattasio A, Perri E, Baranek D, Rohan A. Oral feeding readiness assessment in premature infants. MCN: The American Journal of Maternal/Child Nursing; 2015; 40(2): 96-104. https://doi.org/10.1097/NMC.0000000000000115
Lessen Knoll BS, Daramas T, Drake V. Randomized controlled trial of a prefeeding oral motor therapy and its effect on feeding improvement in a Thai NICU. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing; 2019; 48(2): 176-188. https://doi.org/10.1016/j.jogn.2019.01.003
Ziadi M, Héon M. Aita M. A critical review of interventions supporting transition from gavage to direct breastfeeding in hospitalized preterm infants. Newborn and Infant Nursing Reviews; 2016; 16(2): 78-91. https://doi.org/10.1053/j.nainr.2016.03.013
Kurt Sezer H, Küçükoğlu S. İpucu Temelli Beslenme. Turkiye Klinikleri Journal of Pediatrics; 2020; 29(1): 39-46. https://doi.org/10.5336/pediatr.2019-72119
Fucile S, McFarland DH, Gisel EG, Lau C. Oral and nonoral sensorimotor interventions facilitate suck–swallow–respiration functions and their coordination in preterm infants. Early human development; 2012; 88(6): 345-350. https://doi.org/10.1016/j.earlhumdev.2011.09.007
Lessen BS, Morello CA, Williams LJ. Establishing intervention fidelity of an oral motor intervention for preterm infants. Neonatal Network; 2015; 34(2): 72-82. https://doi.org/10.1891/0730-0832.34.2.72
Guler S, Cigdem Z, Lessen Knoll BS, Ortabag T, Yakut Y. Effect of the premature infant oral motor intervention on sucking capacity in preterm infants in Turkey: A randomized controlled trial. Advances in Neonatal Care; 2022; 22(6): E196-E206. https://doi.org/10.1097/ANC.0000000000001036
Sasmal S, Shetty AP, Saha B, Knoll B, Mukherjee S. Effect of prefeeding oromotor stimulation on oral feeding performance of preterm neonates during hospitalization and at corrected one month of age at a tertiary neonatal care unit of India: a randomized controlled trial. Journal of Neonatology; 2023; 37(2):149-158. https://doi.org/10.1177/09732179221143185
Tolppola O, Renko M, Sankilampi U, Kiviranta P, Hintikka L, Kuitunen I. Pacifier use and breastfeeding in term and preterm newborns—a systematic review and meta-analysis. European Journal of Pediatrics; 2022; 181(9): 3421-3428. https://doi.org/10.1007/s00431-022-04559-9
Erçelik ZE, Bal Yılmaz H, Şenol S, Yardımcı F. Kolostrumun nekrotizan enterokolite etkisi: Sistematik derleme. Sağlık Akademisyenleri Dergisi; 2020; 7(4): 284-289.
Dilek N. Yenidoğanlarda ısı dengesi. In: Özek E, Bilgen HS (eds.) Yenidoğan yoğun bakım hemşireliği esaslar ve uygulamalar. İstanbul: Güneş tıp kitabevleri; 2018. p. 37.
Valentine GC, Perez K, Hair AB. Early Fluid and Nutritional Management of Extremely Preterm Newborns During the Fetal-To-Neonatal Transition. Clinics in Perinatology; 2023; 50(3):545-556. https://doi.org/10.1016/j.clp.2023.04.002
Pekruh Y, Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde enfeksiyon kontrol önlemleri In: Özek E, Bilgen HS (eds.) Yenidoğan yoğun bakım hemşireliği esaslar ve uygulamalar. İstanbul: Güneş tıp kitabevleri; 2018. p. 359-361.
Abou El Fadl DK, Aly YAF, Darweesh EAG, Sabri NA, Ahmed MA. Assessment of neonatal intensive care unit nurses’ compliance with standard precautions of infection control and identification of enabling factors. Future Journal of Pharmaceutical Sciences; 2023; 9(1): 6. https://doi.org/10.1186/s43094-022-00456-y
Hanna M, Shah R, Marquez L, Barzegar R, Gordon A, Pammi M. Infant isolation and cohorting for preventing or reducing transmission of healthcare‐associated infections in neonatal units. Cochrane Database of Systematic Reviews; 2023; (6). https://doi.org/10.1002/14651858.CD012458.pub2
Kusari A, Han AM, Virgen CA, et al. Evidence‐based skin care in preterm infants. Pediatric dermatology; 2019; 36(1): 16-23. https://doi.org/10.1111/pde.13725
Arslan C, Ateş NA. Prematüre bebeklerde cilt hasarını azaltmada şeffaf cilt örtüsü kullanmanın etkisi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi; 2022; 4(1): 21-26. https://doi.org/10.48071/sbuhemsirelik.1011258
de Oliveira Marcatto J, Santos AS, Oliveirea AJF, et al. Medical adhesive‐related skin injuries in the neonatology department of a teaching hospital. Nursing in critical care; 2022; 27(4): 583-588. https://doi.org/10.1111/nicc.12621
Sezer Efe Y, Bektaş M. Yenidoğanda cilt bakımı ve kanıt temelli uygulamalar. Bayat M (ed.) Yenidoğan Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.58-62.
Çalışır H, Güler F. Riskli Yenidoğanların Cilt Bakımında Kanıta Dayalı Uygulamalar. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences; 2011; 3(2):100-110.
Blume‐Peytavi U, Hauser M, Stamatas GN, Pathirana D, Bartels NG. Skin care practices for newborns and infants: review of the clinical evidence for best practices. Pediatric dermatology; 2012; 29(1):1-14. https://doi.org/10.1111/j.1525-1470.2011.01594.x
Mishra U, Jani P, Maheshwari R, et al. Skincare practices in extremely premature infants: A survey of tertiary neonatal intensive care units from Australia and New Zealand. Journal of Paediatrics and Child Health; 2021; 57(10): 1627-1633. https://doi.org/10.1111/jpc.15578
Bayraktar S. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen bebeklerde cilt bakımı. In: Özek E, Bilgen HS (eds.) Yenidoğan yoğun bakım hemşireliği esaslar ve uygulamalar. İstanbul: Güneş tıp kitabevleri; 2018. p. 85.
Mardini J, Rahme C, Matar O, Khalil SA, Hallit S, Khalife MCF. Newborn’s first bath: any preferred timing? A pilot study from Lebanon. BMC Research Notes; 2020; 13: 1-6. https://doi.org/10.1186/s13104-020-05282-0
Priyadarshi M, Balachander B, Gupta S, Sankar MJ. Timing of first bath in term healthy newborns: A systematic review. Journal of Global Health; 2022; 12: 12004. https://doi.org/10.7189%2Fjogh.12.12004
Taşdemir Hİ, Efe E. The effect of tub bathing and sponge bathing on neonatal comfort and physiological parameters in late preterm infants: A randomized controlled trial. International journal of nursing studies; 2019; 99: 103377. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2019.06.008
Loring C, Gregory K, Gargan B, et al. Tub bathing improves thermoregulation of the late preterm infant. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing; 2012; 41(2): 171-179. https://doi.org/10.1111/j.1552-6909.2011.01332.x
Fernández D, Antolín-Rodríguez R. Bathing a premature infant in the intensive care unit: a systematic review. Journal of pediatric nursing; 2018; 42: e52-e57. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2018.05.002
Coughlin M. Trauma-informed, neuroprotective care for hospitalised newborns and infants. Infant; 2017; 13(5):176-179.
Tutar Güven Ş, Kaya A, İşler Dalgıç A. Preterm bebeklerde gestasyonel haftalara göre bireyselleştirilmiş destekleyici gelişimsel bakım uygulamaları. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi; 2019; 12(4): 283-293.
Aluş Tokat M. Jony neden emmiyor: doğum uygulamalarının yenidoğanın emmesine etkisi. In: Gerçek E, Akçay Didişen N, Sarıkaya Karabudak S (eds.) Anne sütü alan bebeklerde emme becerilerini destekleme. İstanbul: Nobel akademik yayıncılık; 2017. p. 66.
D'Agata AL, Young EE, Cong X, Grasso D, McGrath J. Infant medical trauma in the neonatal intensive care unit (IMTN): a proposed concept for science and practice. Advances in Neonatal Care; 2016; 16(4): 289-297. https://doi.org/10.1097/ANC.0000000000000309
Altimier L, Barton SA, Bender J, et al. Recommended standards for newborn ICU design. Journal of Perinatology; 2023; 43(Suppl 1): 2-16. https://doi.org/10.1038/s41372-023-01784-4
Ediz C, Küçük S. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde Önemli Bir Konu: Ses ve Işık İzolasyonunun Prematüre Bebekler İçin Önemi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi; 2023; 6(3): 77-85. https://doi.org/10.51536/tusbad.1184972
Kaynak S, Bal Yılmaz H, Başbakkal Z, Yardımcı F. Yenidoğan yoğunbakım ünitesinde gelişimsel bakim. KSU Medical Journal; 2020; 15(3): 82-87. https://doi.org/10.17517/ksutfd.700450
Huang Q, Lai X, Liao J, Tan Y. Effect of non-pharmacological interventions on sleep in preterm infants in the neonatal intensive care unit: A protocol for systematic review and network meta-analysis. Medicine; 2021; 100(43): e27587. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000027587
Vásquez-Ruiz S, Maya-Barrios JA, Torres-Narváez P, et al. A light/dark cycle in the NICU accelerates body weight gain and shortens time to discharge in preterm infants. Early Human Development; 2014; 90(9): 535-540. https://doi.org/10.1016/j.earlhumdev.2014.04.015
Kaynak S, Bal Yılmaz H. Preterm Bebekler ve Anneleri Arasında Yapılan Görüntülü Görüşmenin Bebeklerin Fiziksel Özelliklerine Etkisi: Deneysel Çalışma. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences; 2023; 15(2):319-328. https://doi.org/10.5336/nurses.2022-92558
Güler E, Ateş NA, Küğcümen G. Kanguru bakımının düşük doğum ağırlıklı ve prematüre yenidoğana etkileri. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi; 2019; 4(2): 1-5.
Kanbur BN, Balcı S. Preterm yenidoğanlarda koku. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi; 2017; 4(3): 272-276. https://doi.org/10.17681/hsp.277840
Blomqvist YT, Rubertsson C, Kylberg E, Jöreskog K, , Nyqvist KH. Kangaroo Mother Care helps fathers of preterm infants gain confidence in the paternal role. Journal of advanced nursing; 2012; 68(9): 1988-1996. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2011.05886.x
