Dünyada ve Türkiye’de Yenidoğan Sağlığı
Özet
Yaşamın ilk 28 gününü kapsayan yenidoğan dönemi, morbidite ve mortalite açısından hassas bir süreçtir. Bu nedenle yenidoğan sağlık düzeyinin değerlendirilmesi ve gerekli iyileştirmelerin yapılabilmesi amacıyla çeşitli göstergeler kullanılmaktadır. Bu göstergeler ülkelerin kalkınma düzeyini ve bunun sağlığa yansımasını gösterir. Ayrıca ileriye yönelik sağlık politikalarının belirlenmesi açısından önemlidir. Dünyada ve Türkiye’ de yenidoğan sağlığına yönelik birçok strateji geliştirilmiş ve olumlu gelişmeler olmuştur. Buna rağmen gelişmiş ülkelerdeki oranlar göz önüne alındığında, birçok ülkenin yenidoğan sağlığı konusunda hala istenilen düzeyde olmadığı ve ülkelerarası eşitsizliklerin artarak devam ettiği görülmektedir. Bu nedenle ülkelerin anne ve bebeklere sunulan sağlık hizmetleri ve yenidoğan bakımının iyileştirilmesi alanlarına yoğunlaşılması gerekmektedir.
Referanslar
Genç R, Cesur B. Yenidoğan Sağlığına Giriş.In: Genç R, Özkan H. (ed.) Ebeler İçin Yenidoğan Sağlığı ve Hastalıkları. Elazığ: Anadolu Nobel Tıp Kitabevleri; 2021. p.1-15.
Zenciroğlu A. Koç O. Yenidoğan Yoğun Bakım Hemşireliği Kurs Kitapçığı. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2014.
WHO. Newborn Mortality. (07.07.2024 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/newborn-mortality adresinden ulaşılmıştır).
UNICEF. Ending preventable newborn deaths and stillbirths by 2030. (07.07.2024 tarihinde https://www.unicef.org/reports/ending-preventable-newborn-deaths-stillbirths-quality-health-coverage-2020-2025 adresinden ulaşılmıştır).
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanlığı. Sağlık Bakanlığının Kuruluşunun 100.yılında Türkiye’de Bebek Ölümleri Durum Raporu. (07.07.2024 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/cocuk-ergen-sagligi-db/ Dokumanlar/Kitaplar/Saglik_Bakanliginin_Kurulusunun _100._Yilinda_Turkiyede_Bebek_Olumleri_Durum_Raporu.pdfUNICEF. adresinden ulaşılmıştır).
United Nations Inter-Agency Group for Child Mortality Estimation (UN IGME), Report 2023. (07.07.2024 tarihinde https://data.unicef.org/resources/levels-and-trends-in-child-mortality-2024/ adresinden ulaşılmıştır).
Yiğit R, Üğücü G. Yüksek Riskli Yenidoğan ve Bakımının Tarihsel Gelişimi: Dünya ve Türkiye. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2019, 3.3: 200-211.
Çatak B, Öner C. Bebek Ölümlerinin Temel Nedenleri Değişiyor mu? Kayıt Temelli Kesitsel bir Çalışma. TJFMPC, 2019;13(3): 311-317.
Gürarslan-Baş N. Sağlıklı Çocuk. In: Aydın D, Aba YA. (ed.) Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2019. p.239-54.
Küçükoğlu S. Aras-Doğan Ş. Çocuk Sağlığının Önemi. In: Balcı-Akpınar R, Küçükoğlu S (ed.) Çocuk Sağlığı ve İlk Yardım. Ankara: Nobel Yayınevi; 2021. p.3-18.
Aba G. Dünyada ve Türkiye’de Anne ve Çocuk Sağlığı Göstergeleri. In: Aydın D, Aba YA. (ed.) Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2019. p.27-35.
Kulakaç N. Aktuğ C. Bebek/Çocuk Ölümü. In: Işıkçı Y. Çalış N. Dirikoç A. (ed.) Disiplinlerarası Çocuk Hakları Ansiklopedisi. Ankara: Astana Yayınları; 2023. p.50-54.
WHO. Child mortality (under 5 years) (07.07.2024 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/levels-and-trends-in-child-under-5-mortality-in-2020 adresinden ulaşılmıştır).
UNICEF. Under-Five Mortality. (07.07.2024 tarihinde https://data.unicef.org/topic/child-survival/under-five-mortality/ adresinden ulaşılmıştır).
WHO. Newborn Health. (07.07.2024 tarihinde https://www.who.int/health-topics/newborn-health#tab=tab_1 adresinden ulaşılmıştır).
WHO. Every Newborn Action Plan. (07.07.2024 tarihinde https://www-who-int.translate.goog/initiatives/every-newborn-action-plan?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=sc adresinden ulaşılmıştır).
Bozkurt G. Anne ve Çocuk Sağlığına Yaşam Boyu Bakış. In: Aydın D, Aba YA. (ed.) Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2019. p.3-18.
Çavuşoğlu H. Çocuk Sağlığı Hemşireliği. 13.baskı, Ankara, Sistem Ofset Basımevi, 1. Cilt; 2019. pp.1-24
T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2022. (07.07.2024 tarihinde https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/48054/0/siy0220504 2024pdf.pdf adresinden ulaşılmıştır).
TUİK. Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri 2023. (07.07.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2023-53709 adresinden ulaşılmıştır).
WHO. Born too soon: the global action report on preterm birth 2012 (21.12.2023 tarihinde https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/44864/9789241503433 _eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA). 2013 Ana Raporu. (21.12.2023 tarihinde http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2013/rapor/TN SA_2013_ana_rapor. pdf. adresinden ulaşılmıştır).
WHO.Born too soon: decade of action on preterm birth 2023 (21.12.2023 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240073890 adresinden ulaşılmıştır)
WHO. Breastfeeding. (07.07.2024 tarihinde https://www.who.int/news-room/facts-in-pictures/detail/ breastfeeding adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA). 2018 Ana Raporu. (07.07.2024 tarihinde http://www.hips.hacettepe.edu.tr/ tnsa2018/rapor/TNSA2018_ana_ Rapor.pdf. adresinden ulaşılmıştır).
UNICEF. Global Breastfeeding Scorecard (21.12.2023 tarihinde https://www.unicef.org/documents/global-breastfeeding-scorecard-2023 adresinden ulaşılmıştır).
Şensoy F. Koçak DY. Emzirme danışmanlığında güncel yaklaşımlar. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 2021, 4.3: 427-435.
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanlığı. Tarama Programları. (07.07.2024 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/programlar/tarama-programlari.html adresinden ulaşılmıştır).
Referanslar
Genç R, Cesur B. Yenidoğan Sağlığına Giriş.In: Genç R, Özkan H. (ed.) Ebeler İçin Yenidoğan Sağlığı ve Hastalıkları. Elazığ: Anadolu Nobel Tıp Kitabevleri; 2021. p.1-15.
Zenciroğlu A. Koç O. Yenidoğan Yoğun Bakım Hemşireliği Kurs Kitapçığı. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2014.
WHO. Newborn Mortality. (07.07.2024 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/newborn-mortality adresinden ulaşılmıştır).
UNICEF. Ending preventable newborn deaths and stillbirths by 2030. (07.07.2024 tarihinde https://www.unicef.org/reports/ending-preventable-newborn-deaths-stillbirths-quality-health-coverage-2020-2025 adresinden ulaşılmıştır).
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanlığı. Sağlık Bakanlığının Kuruluşunun 100.yılında Türkiye’de Bebek Ölümleri Durum Raporu. (07.07.2024 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/cocuk-ergen-sagligi-db/ Dokumanlar/Kitaplar/Saglik_Bakanliginin_Kurulusunun _100._Yilinda_Turkiyede_Bebek_Olumleri_Durum_Raporu.pdfUNICEF. adresinden ulaşılmıştır).
United Nations Inter-Agency Group for Child Mortality Estimation (UN IGME), Report 2023. (07.07.2024 tarihinde https://data.unicef.org/resources/levels-and-trends-in-child-mortality-2024/ adresinden ulaşılmıştır).
Yiğit R, Üğücü G. Yüksek Riskli Yenidoğan ve Bakımının Tarihsel Gelişimi: Dünya ve Türkiye. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2019, 3.3: 200-211.
Çatak B, Öner C. Bebek Ölümlerinin Temel Nedenleri Değişiyor mu? Kayıt Temelli Kesitsel bir Çalışma. TJFMPC, 2019;13(3): 311-317.
Gürarslan-Baş N. Sağlıklı Çocuk. In: Aydın D, Aba YA. (ed.) Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2019. p.239-54.
Küçükoğlu S. Aras-Doğan Ş. Çocuk Sağlığının Önemi. In: Balcı-Akpınar R, Küçükoğlu S (ed.) Çocuk Sağlığı ve İlk Yardım. Ankara: Nobel Yayınevi; 2021. p.3-18.
Aba G. Dünyada ve Türkiye’de Anne ve Çocuk Sağlığı Göstergeleri. In: Aydın D, Aba YA. (ed.) Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2019. p.27-35.
Kulakaç N. Aktuğ C. Bebek/Çocuk Ölümü. In: Işıkçı Y. Çalış N. Dirikoç A. (ed.) Disiplinlerarası Çocuk Hakları Ansiklopedisi. Ankara: Astana Yayınları; 2023. p.50-54.
WHO. Child mortality (under 5 years) (07.07.2024 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/levels-and-trends-in-child-under-5-mortality-in-2020 adresinden ulaşılmıştır).
UNICEF. Under-Five Mortality. (07.07.2024 tarihinde https://data.unicef.org/topic/child-survival/under-five-mortality/ adresinden ulaşılmıştır).
WHO. Newborn Health. (07.07.2024 tarihinde https://www.who.int/health-topics/newborn-health#tab=tab_1 adresinden ulaşılmıştır).
WHO. Every Newborn Action Plan. (07.07.2024 tarihinde https://www-who-int.translate.goog/initiatives/every-newborn-action-plan?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=sc adresinden ulaşılmıştır).
Bozkurt G. Anne ve Çocuk Sağlığına Yaşam Boyu Bakış. In: Aydın D, Aba YA. (ed.) Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2019. p.3-18.
Çavuşoğlu H. Çocuk Sağlığı Hemşireliği. 13.baskı, Ankara, Sistem Ofset Basımevi, 1. Cilt; 2019. pp.1-24
T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2022. (07.07.2024 tarihinde https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/48054/0/siy0220504 2024pdf.pdf adresinden ulaşılmıştır).
TUİK. Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri 2023. (07.07.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2023-53709 adresinden ulaşılmıştır).
WHO. Born too soon: the global action report on preterm birth 2012 (21.12.2023 tarihinde https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/44864/9789241503433 _eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA). 2013 Ana Raporu. (21.12.2023 tarihinde http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2013/rapor/TN SA_2013_ana_rapor. pdf. adresinden ulaşılmıştır).
WHO.Born too soon: decade of action on preterm birth 2023 (21.12.2023 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240073890 adresinden ulaşılmıştır)
WHO. Breastfeeding. (07.07.2024 tarihinde https://www.who.int/news-room/facts-in-pictures/detail/ breastfeeding adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA). 2018 Ana Raporu. (07.07.2024 tarihinde http://www.hips.hacettepe.edu.tr/ tnsa2018/rapor/TNSA2018_ana_ Rapor.pdf. adresinden ulaşılmıştır).
UNICEF. Global Breastfeeding Scorecard (21.12.2023 tarihinde https://www.unicef.org/documents/global-breastfeeding-scorecard-2023 adresinden ulaşılmıştır).
Şensoy F. Koçak DY. Emzirme danışmanlığında güncel yaklaşımlar. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 2021, 4.3: 427-435.
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanlığı. Tarama Programları. (07.07.2024 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/programlar/tarama-programlari.html adresinden ulaşılmıştır).
