Dünyada ve Türkiye’de Anne Sağlığı

Sevil Çiçek Özdemir

doi:10.37609/akya.3306

Yazarlar

Sevil Çiçek Özdemir

https://orcid.org/0000-0001-6478-4236

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3306.c11403

Özet

Toplumların sağlıklı olması, anne sağlığının yükseltilmesi ile mümkündür. Birleşmiş Milletler ve Sağlık Ölçütleri ve Değerlendirme Enstitüsü, anne sağlığı göstergelerini tahmin etmek için bazı istatistiksel yöntemler kullanmaktadır. Doğum, ölüm ve hastalık oranlarına yönelik yapılan istatistikler, anne sağlığı düzeyini incelemenin yanı sıra toplumun kalkınmışlık düzeyini değerlendirmede de kullanılmaktadır. Dünyada ve Türkiye’de anne sağlığı göstergeleri incelendiğinde, 2000 yılından beri olan tüm ilerleme ve olumlu gelişmelere rağmen; mevcut sonuçlar, anne sağlığı bakımından istendik düzeye ulaşılamadığını göstermektedir. Anne sağlığı göstergeleri bakımından eşitsizlikler ülkeler arasında çok yüksek ve yaygın olarak devam etmektedir.

Referanslar

United Nations. Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. 2015. (30 Ekim 2023 tarihinde https://sdgs.un.org/publications/transforming-our-world-2030-agenda-sustainable-development-17981 adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization and International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank. Tracking universal health coverage: 2017 global monitoring report. 2017. (31 Ekim 2023 tarihinde https://documents1.worldbank.org/curated/en/640121513095868125/pdf/122029-WP-REVISED-PUBLIC.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Özkan Ş.Anne çocuk sağlığı politikaları ve global değişimler. In: Aydın D. ve Aba Y.A. (eds.) Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2018. P. 19-26.

Bozkurt G, Erdim L. Assessing the situation of mother and child health in Turkey. Journal of Health Science and Profession. 2019;6(3):575-82.

Hamal M, Dieleman M, De Brouwere V, et al. Social determinants of maternal health: a scoping review of factors influencing maternal mortality and maternal health service use in India. Public Health Reviews. 2020;41(1):1-24.

Robbers G, Vogel JP, Mola G, et al. Maternal and newborn health indicators in Papua New Guinea-2008-2018. Sexual and Reproductive Health Matters. 2019;27(1):52-68.

Firoz T, Vidler M, Makanga PT, et al. Community perspectives on the determinants of maternal health in rural southern Mozambique: A qualitative study. Reproductive Health. 2016;13:123-131.

Khatooni E, Akbarzadeh I, Abdalmaleki E, et al. Evaluating maternal and child health indicators for the Sustainable Development Goals in 2018: What is Iran’s position?. Epidemiology and Health. 2019;41:1-10

Ward ZJ, Atun R, King G, et al. Simulation-based estimates and projections of global, regional and country-level maternal mortality by cause, 1990-2050. Nature Medicine. 2023;29:1253-1261.

United Nations Data Portal Population Division. (1 Kasım 2023 tarihinde https://population.un.org/dataportal/home adresinden ulaşılmıştır).

Türkiye İstatistik Kurumu Doğum istatistikleri, 2022. 2023. (1 Ekim 2023 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dogum-Istatistikleri-2022-49673 adresinden ulaşılmıştır).

The World Bank. World development indicators. 2023. (1 Ekim 2023 tarihinde https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators# adresinden ulaşılmıştır).

Soysal G, Özcan C, Akın A. Dünyada ve Türkiye’de kadın, anne ve çocuk sağlığının güncel durumu. Sağlık ve Toplum Dergisi. 2022;32(1):3-13.

Türkiye İstatistik Kurumu. Evlenme ve boşanma istatistikleri, 2022. 2023. (23 Eylül 2023 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bo%C5%9Fanma-%C4%B0statistikleri-2022-49437&dil=1#:~:text=Ortalama%20ilk%20evlenme%20ya%C5%9F%C4%B1%202022,2%2C6%20ya%C5%9F%20olarak%20ger%C3%A7ekle%C5%9Fti adresinden ulaşılmıştır).

Our World in Data. Children per woman vs. number of children wanted. 2021. (8 Kasım 2023 tarihinde https://ourworldindata.org/grapher/fertility-vs-wanted-fertility?tab=table adresinden ulaşılmıştır).

United Nations International Children's Emergency Fund. 2022. (3 Ekim 2023 tarihinde https://data.unicef.org/topic/gender/child-marriage/ adresinden ulaşılmıştır).

Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle çocuk, 2022. 2023. (3 Ekim 2023 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2022-49674#:~:text=Resmi%20k%C4%B1z%20%C3%A7ocuk%20evlilikleri%20azald%C4%B1,2%2C0'ye%20d%C3%BC%C5%9Ft%C3%BC adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. Global Health Observatory data repository. Women married or in a union before age 15 and 18. 2021. (4 Ekim 2023 tarihinde https://apps.who.int/gho/data/node.main.CHILDMARRIAGE?lang=en adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. Global status report on preventing violence against children. Geneva. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO; 2020.

United Nations International Children's Emergency Fund. Action to end child sexual abuse and exploitation New York: UNICEF; 2020.

Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması 2014. Ankara; 2015.

World Health Organization. Adolescent pregnancy. 2023. (4 Ekim 2023 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-pregnancy adresinden ulaşılmıştır).

United Nations International Children's Emergency Fund. Delivery care. 2022. (5 Ekim 2023 tarihinde https://data.unicef.org/topic/maternal-health/delivery-care/ adresinden ulaşılmıştır).

United Nations International Children's Emergency Fund. Delivering for women: Improving maternal health services to save lives. New York: UNICEF; 2022.

World Health Organization. World health statistics: monitoring health for the SDGs, Sustainable Development Goals. Geneva. Licence: CC BY‑NC‑SA 3.0 IGO; 2023.

World Health Organization. Global Health Observatory data repository. Family planning needs satisfied. 2021. (10 Ekim 2023 tarihinde https://apps.who.int/gho/data/node.main.FAMILYPLANNING?lang=en adresinden ulaşılmıştır).

United Nations International Children's Emergency Fund. Sexual and reproductive health. 2023. (10 Ekim 2023 tarihinde https://data.unicef.org/topic/gender/sexual-and-reproductive-health/ adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. Abortion. 2021. (12 Ekim 2023 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/abortion adresinden ulaşılmıştır).

Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Türkiye nüfus ve sağlık araştırması 2018. 2019. (18 Ekim 2023 tarihinde http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2018/rapor/TNSA2018_ana_Rapor.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Kadir Has Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Araştırmaları Merkezi. Yasal ancak ulaşılabilir değil: Türkiye’deki kamu hastanelerinde kürtaj hizmetleri 2020. 2020. (15 Ekim 2023 tarihinde https://gender.khas.edu.tr/sites/gender.khas.edu.tr/files/docs/2020-12/2020-kurtaj-arastirmasi-raporu.pdf adresinden ulaşılmıştır).

United Nations International Children's Emergency Fund. Stillbirth. 2023. (17 Ekim 2023 tarihinde https://data.unicef.org/topic/child-survival/stillbirths/ adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. Global Health Observatory data repository. Anaemia in pregnant women. 2022. (18 Ekim 2023 tarihinde https://apps.who.int/gho/data/view.main.ANAEMIAWOMENPWREGSEVv?lang=en adresinden ulaşılmıştır).

Öztürk M, Öztürk Ö, Ulubay M, et al. Anemia prevalence at the time of pregnancy detection. Turkish Journal of Obstetrics and Gynecology. 2017;14(3):176-180.

Karaoglu L, Pehlivan E, Egri M, et al. The prevalence of nutritional anemia in pregnancy in an east Anatolian province, Turkey. BMC Public Health. 2010;10:1-12.

Köksoy S, Öncü E, Kazak A, et al. (2021). Using of iron, vitamin D, multivitamin in pregnant women and the related factors. The Anatolian Journal of Family Medicine. 2021;4(1):17-25

World Health Organization. WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience. Geneva. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO; 2016.

T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı. Doğum öncesi bakım yönetim rehberi. Ankara: Sistem Ofset Bas. Yay. San. ve Tic. Ltd. Şti.; 2018.

United Nations International Children's Emergency Fund global databases. Antenatal care. 2022. (17 Ekim 2023 tarihinde https://data.unicef.org/topic/maternal-health/antenatal-care/ adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. Global Health Observatory data repository. Antenatal care coverage. 2023. (17 Ekim 2023 tarihinde https://apps.who.int/gho/data/node.main.ANTENATALCARECOVERAGE4?lang=en adresinden ulaşılmıştır).

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2021. Ankara; 2023.

World Health Organization. Global Health Observatory data repository. Institutional births. 2021. (21 Ekim 2023 tarihinde https://apps.who.int/gho/data/node.main.SRHIB?lang=en adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. WHO statement on caesarean section rates. Geneva 27, Switzerland; 2015.

Betran AP, Ye J, Moller AB, et al. Trends and projections of caesarean section rates: global and regional estimates. BMJ Global Health. 2021;6:e005671.

World Health Organization (WHO). WHO recommendations on postnatal care of the mother and newborn. 2013. (23 Ekim 2023 tarihinde http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/97603/1/9789241506 649_eng.pdf adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. Recommendations on maternal health guidelines approved by the who guıdelines review committee updated. 2017. (24 Ekim 2023 tarihinde http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/259268/1/WHOMCA-17.10-eng.pdf adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. WHO urges quality care for women and newborns in critical first weeks after childbirth. 2022. (25 Ekim 2023 tarihinde https://www.who.int/news/item/30-03-2022-who-urges-quality-care-for-women-and-newborns-in-critical-first-weeks-after-childbirth adresinden ulaşılmıştır).

World Health Organization. World health statistics 2014. Geneva 27, Switzerland. 2014.

WHO, UNICEF, UNFPA, The World Bank Group and the United Nations Population Division. Trends in maternal mortality: 2000 to 2020. Geneva; 2023.

Say L, Chou D, Gemmill A, et al. Global causes of maternal death: A WHO systematic analysis. Lancet Global Health. 2014;2(6):323-33.

T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye anne ölümleri raporu (2015-2019). Ankara;. 2021.

Aba G. Dünyada ve Türkiye anne ve çocuk sağlığı göstergeleri. In: Aydın D. ve Aba Y.A. (eds.), Anne ve Çocuk Sağlığı.İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2019. p. 27-35.