Elit Ritmik Cimnastik Hakemlerinin Stresle Başa Çıkma Durumları ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri
Özet
Bu çalışmanın amacı elit düzey ritmik cimnastik hakemlerinin stres faktörlerinin ve stresle başa çıkma stratejilerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri derinlemesine bireysel görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme göre seçilmiş, çalışma grubunun tamamı kadınlardan oluşmuştur. Katılımcıların ortalama hakemlik deneyimi x̄ 16,5 yıldır. Ortalama yaş ise x̄ 39,7 yıldır. Çalışmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular üç tema altında toplanmıştır: Sporcunun sonuç notunu değerlendirmeyle ilişkili stres unsurları; Yarışma kuralları ve yarışmanın niteliği ile ilişkili stres unsurları; Hakemlerin yarışma stresiyle başa çıkma yöntemleri. Bulgular hakemler için bir müsabakadaki en önemli stres unsurlarından birinin sporcuyu değerlendirirken yanlış not verme endişesinden kaynaklandığını göstermektedir. Buna ek olarak yarışma kurallarının değişmesi ve yeni kurallara uyum sağlamak, milli takım seçmeleri ya da uluslararası yarışmalar gibi zorluk derecesi yüksek yarışmalar da hakemlerin hissettiği stresi arttıran unsurlar arasında yer almaktadır. Bulgular hakemlerin yarışmalardan önce kuralları gözden geçirmeyi ve video seyrederek pratik yapmayı, streslerini yönetmek için en çok benimsedikleri yöntemler olarak göstermektedir. Ayrıca elit ritmik cimnastik hakemlerinin, federasyonun düzenlediği yarışma öncesi eğitimlere katılmak, yarışma esnasında kendilerini telkin etmek gibi pek çok pratikle stresle başa çıkma yöntemi geliştirdiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, elit düzey ritmik cimnastik hakemlerinin müsabakalar esnasındaki hissettikleri stresin sporcuya adil ve hakkaniyetli sonuç notu vermekle ilgili duyarlılıklarından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Referanslar
Agopyan, A. Ritmik Cimnastik Sporuna Kısa Bir Bakış. Türkiye Cimnastik Federasyonu Bülten, 2015; (2); 10.
Balcı A. Çalışanlarda Stres Kaynakları, Stresle Başa Çıkma Yöntemleri ve Sağlık Sektörü. Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Yönetimi Anabilim Dalı, Hastane ve Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı, İstanbul, 2014.
Barreiros P, Franco D, Barreiros N, Stress in Rhythmic Gymnastics Refereeing: A Systematic Review. SciELO-Scientific Electronic Library Online.(https://www.sci.elo.br/j/refuem/a/yQk6mmBX83q3grBF3QN6wzy/abstract/?lang=en#) Erişim Tarihi 16.02.2022.
Bobo M. El Juicio Deportivo en Gimnasia Rítmica. Una Propuesta de Evaluación Basada en İndicadores de Rendimiento. PHD Thesis, Universidad da Coruña, Instituto Nacional de Educación Física de Galicia, Coruña, 2002.
Boen F, Hoye K, Auweele YV, Open Feedback in Gymnastic Judging Causes Conformity Bias Based on Informational Influencing. Journal Of Sports Sciences, 26:6, 621-628, 2008.
Bogdan R, Bıklen SK. Foundations of Qualitative Research in Education. Qualitative Research in Education: An İntroduction to Theory and Methods, 1998.
Brennan J.S. Coping Methods of Male and Female NCAA Division Basketball Referees Under Stressful Game Conditions. For the Degree of Doctor of Philosophy, University of Nebraska, Lincoln, Nebraska, 2001.
Can Y, Çoban Ü, Soyer F. Negatif Duygusallığın Stres Üzerindeki Etkisi: Faal Futbol Hakemleri Üzerinde Bir Araştırma. Niğde Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2011; 5 (2): 165-174.
Creswell JW, Plano CV, Gutmann ML, Advanced Mixed Methods Research Designs. Handbook of Mixed Methods in Social and Behavioral Research, 2003.
Ekmekçi R. Basketbol Hakemlerinin Stres Kaynakları ve Başa Çıkma Yolları. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2007; 2: l 9.
Ekmekçi R. Basketbol Hakemlerinin Stres Kaynakları ile Stresle Başa Çıkma Yöntemlerinin Tespiti ve Önleyici Yönetsel Uygulamaların Geliştirilmesi. Doktora Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu, 2008.
Erdem, T. Güreş hakemlerinin Stres Kaynakları ve Başa Çıkma Yöntemleri. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya, 2015.
Ergin A, Uzun SU, Bozkurt Aİ. Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Stresle Başa Çıkma Yöntemleri ve Bu Yöntemlerin Sosyodemografik Özelliklerle İlişkisi. Pamukkale Üniversitesi, Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Fırat Tıp Dergisi, 2014; 19(1): 31-37 Denizli.
Flessas K, Mylonas D, Panagiotaropoulou G, “Judging the Judges’ Performance in Rhythmic Gymnastics. Article in Medicine and Science in Sports and Exercise, June 2014. DOI: 10.1249/MSS.0000000000000425.
Gündoğan B, Yetim AA. Cimnastik Branşında Antrenör ve Hakem Olarak Görev Yapan Bireylerin İş Yaşamındaki Mutluluk Seviyelerinin İncelenmesi. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 2021 5.1:64-76.
Gürpınar B. Sources of Stress and the Coping Methods of Wheelchair Basketball Referees. Mediterranean Journal of Humanities, mjh.akdeniz.edu.tr V/1, 2015, 259-268.
Kanbay Y, Üstün B. Kars ve Artvin İllerinde Hemşirelerin İş Ortamı ile İlgili Stresörleri ve Kullandıkları Başetme Yöntemlerinin İncelenmesi, DEÜ Hemşirelik Yüksekokulu E-Dergi, C:2, S:4, İzmir, 2009, s.155
Koç H. Cimnastik Federasyonunun İdari ve Mali Yapısı, Sporcu, Antrenör, Hakem Malzeme Yönünden İncelenmesi: Bolu İli Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı, Marmara Üniversitesi, İstanbul, 1996.
Leandro C, Ávila-Carvalho L, Sierra-Palmeiro E, The Evaluation Rules in the View of the Rhythmic Gymnastics Judges. Journal of Sports Science 4, 2016; 232-240 doi: 10.17265/2332-7839/2016.04.007.
Öztürk, B. Halk Oyunları Hakemlerinde Mobbing Kavramının Varlığı ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Arasındaki İlişkinin Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum, 2020.
Öztürk M. (2003).Fonksiyonları Açısından İşletme ve Yönetim. İstanbul: Papatya Yayıncılık,
Punch, KP. (2005). Sosyal Araştırmalara Giriş Nicel ve Nitel Yaklaşımlar (Çeviri: Bayrak D, Arslan HB, Akyüz Z). Ankara: Siyasal Kitapevi.
Şahin NH. İş Yerinizdeki Kronik Stres Kaynakları, Stresle Başa Çıkma- Olumlu Bir Yaklaşım. Türk Psikologlar Derneği Yayınları: 2, Ankara, 1994.
Tansu M. Örgütsel Stres Kaynakları ve İş Tatmini Arasındaki İlişkinin İncelenmesi ve Sağlık Sektöründe Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2009
Yaşar M. An Etnographic Case Study of Educational Drama in Teacher Education Settings: İssues of Resistance, Community and Pover. Yayınlanmamış Doktora Tezi, the Ohio State University, 2006.
Zhu D, Zhang Z, Chen M, Perspective on Rhythmic Gymnastics Performance Analysis Powered by Intelligent Fabric. Donghua University, Shanghai, China 2022. https://doi.org/10.1007/s42765-022-00197-w.
Referanslar
Agopyan, A. Ritmik Cimnastik Sporuna Kısa Bir Bakış. Türkiye Cimnastik Federasyonu Bülten, 2015; (2); 10.
Balcı A. Çalışanlarda Stres Kaynakları, Stresle Başa Çıkma Yöntemleri ve Sağlık Sektörü. Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Yönetimi Anabilim Dalı, Hastane ve Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı, İstanbul, 2014.
Barreiros P, Franco D, Barreiros N, Stress in Rhythmic Gymnastics Refereeing: A Systematic Review. SciELO-Scientific Electronic Library Online.(https://www.sci.elo.br/j/refuem/a/yQk6mmBX83q3grBF3QN6wzy/abstract/?lang=en#) Erişim Tarihi 16.02.2022.
Bobo M. El Juicio Deportivo en Gimnasia Rítmica. Una Propuesta de Evaluación Basada en İndicadores de Rendimiento. PHD Thesis, Universidad da Coruña, Instituto Nacional de Educación Física de Galicia, Coruña, 2002.
Boen F, Hoye K, Auweele YV, Open Feedback in Gymnastic Judging Causes Conformity Bias Based on Informational Influencing. Journal Of Sports Sciences, 26:6, 621-628, 2008.
Bogdan R, Bıklen SK. Foundations of Qualitative Research in Education. Qualitative Research in Education: An İntroduction to Theory and Methods, 1998.
Brennan J.S. Coping Methods of Male and Female NCAA Division Basketball Referees Under Stressful Game Conditions. For the Degree of Doctor of Philosophy, University of Nebraska, Lincoln, Nebraska, 2001.
Can Y, Çoban Ü, Soyer F. Negatif Duygusallığın Stres Üzerindeki Etkisi: Faal Futbol Hakemleri Üzerinde Bir Araştırma. Niğde Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2011; 5 (2): 165-174.
Creswell JW, Plano CV, Gutmann ML, Advanced Mixed Methods Research Designs. Handbook of Mixed Methods in Social and Behavioral Research, 2003.
Ekmekçi R. Basketbol Hakemlerinin Stres Kaynakları ve Başa Çıkma Yolları. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2007; 2: l 9.
Ekmekçi R. Basketbol Hakemlerinin Stres Kaynakları ile Stresle Başa Çıkma Yöntemlerinin Tespiti ve Önleyici Yönetsel Uygulamaların Geliştirilmesi. Doktora Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu, 2008.
Erdem, T. Güreş hakemlerinin Stres Kaynakları ve Başa Çıkma Yöntemleri. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya, 2015.
Ergin A, Uzun SU, Bozkurt Aİ. Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Stresle Başa Çıkma Yöntemleri ve Bu Yöntemlerin Sosyodemografik Özelliklerle İlişkisi. Pamukkale Üniversitesi, Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Fırat Tıp Dergisi, 2014; 19(1): 31-37 Denizli.
Flessas K, Mylonas D, Panagiotaropoulou G, “Judging the Judges’ Performance in Rhythmic Gymnastics. Article in Medicine and Science in Sports and Exercise, June 2014. DOI: 10.1249/MSS.0000000000000425.
Gündoğan B, Yetim AA. Cimnastik Branşında Antrenör ve Hakem Olarak Görev Yapan Bireylerin İş Yaşamındaki Mutluluk Seviyelerinin İncelenmesi. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 2021 5.1:64-76.
Gürpınar B. Sources of Stress and the Coping Methods of Wheelchair Basketball Referees. Mediterranean Journal of Humanities, mjh.akdeniz.edu.tr V/1, 2015, 259-268.
Kanbay Y, Üstün B. Kars ve Artvin İllerinde Hemşirelerin İş Ortamı ile İlgili Stresörleri ve Kullandıkları Başetme Yöntemlerinin İncelenmesi, DEÜ Hemşirelik Yüksekokulu E-Dergi, C:2, S:4, İzmir, 2009, s.155
Koç H. Cimnastik Federasyonunun İdari ve Mali Yapısı, Sporcu, Antrenör, Hakem Malzeme Yönünden İncelenmesi: Bolu İli Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı, Marmara Üniversitesi, İstanbul, 1996.
Leandro C, Ávila-Carvalho L, Sierra-Palmeiro E, The Evaluation Rules in the View of the Rhythmic Gymnastics Judges. Journal of Sports Science 4, 2016; 232-240 doi: 10.17265/2332-7839/2016.04.007.
Öztürk, B. Halk Oyunları Hakemlerinde Mobbing Kavramının Varlığı ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Arasındaki İlişkinin Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum, 2020.
Öztürk M. (2003).Fonksiyonları Açısından İşletme ve Yönetim. İstanbul: Papatya Yayıncılık,
Punch, KP. (2005). Sosyal Araştırmalara Giriş Nicel ve Nitel Yaklaşımlar (Çeviri: Bayrak D, Arslan HB, Akyüz Z). Ankara: Siyasal Kitapevi.
Şahin NH. İş Yerinizdeki Kronik Stres Kaynakları, Stresle Başa Çıkma- Olumlu Bir Yaklaşım. Türk Psikologlar Derneği Yayınları: 2, Ankara, 1994.
Tansu M. Örgütsel Stres Kaynakları ve İş Tatmini Arasındaki İlişkinin İncelenmesi ve Sağlık Sektöründe Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2009
Yaşar M. An Etnographic Case Study of Educational Drama in Teacher Education Settings: İssues of Resistance, Community and Pover. Yayınlanmamış Doktora Tezi, the Ohio State University, 2006.
Zhu D, Zhang Z, Chen M, Perspective on Rhythmic Gymnastics Performance Analysis Powered by Intelligent Fabric. Donghua University, Shanghai, China 2022. https://doi.org/10.1007/s42765-022-00197-w.
