Afetlerde Gönüllülük Türleri
Özet
Afetlerin sayılarının, etkilerinin ve çeşitlerinin her geçen gün artması, karar vericilerin ve profesyonel ekiplerin afetlere karşı hızlı, etkin ve yeterli müdahalede bulunmasını zorlaştırabilmektedir. Bu durum afetler için etkin ve yüksek sayıda gönüllü bireye ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Gönüllü bireyler, afetlere karşı yapılacak hazırlık, müdahale, zarar azaltma ve iyileştirme çalışmaları açısından büyük bir kaynağı temsil etmektedirler. Afetlerde görev alan gönüllüler, ellerinde bulunan imkanlar, bilgi ve becerileri ile afetlere karşı yapılan çalışmalarda afetzedelere, karar vericilere ve profesyonel ekiplere büyük bir destek sağlarlar. Afet gönüllüleri, etki alanı geniş ve resmî kurumların müdahale için yetersiz kaldığı durumlarda can ve mal kaybının en aza düşürülmesi için etkin bir şekilde faaliyet gösterebilirler. Afet gönüllüleri, afet sahasında yük taşıma, koordinasyon, kayıp bulma vb. birçok görevi yerine getirebilmektedir. Dolayısıyla gönüllülük faaliyetleri, afetlerde oldukça farklı formlarda ortaya çıkabilmektedir. Bununla birlikte faaliyet alanı gösterdiği gönüllülük ile ilgili herhangi bir eğitimi olmayan, afet bölgesinde talimatlara uymayan ve afet yönetimi sistemi içerisinde yer almayan gönüllüler genellikle profesyonel ekipler ve resmî kurumlar açısından istenmemektedir. Bu durum afet alanında eğitimini almış ve afet yönetimi sistemi içerisinde yer alan bireylerin oldukça değerli olduğunu göstermektedir. Gönüllülerin afetlerde katkısının açık olmasına rağmen literatürde afetlerde gönüllülük ile yapılmış ulusal ve uluslararası çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmada afetlerde gönüllülük kavramı, önemi, etkisi ve afetlerde gönüllülük türlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın gönüllülük literatürünün gelişimine, yeni çalışmalara öncü ve yardımcı olması beklenmektedir. Bunun yanında çalışmanın afetlerde gönüllülük alanında çalışan kurum ve bireylere katkı sunması beklenmektedir.
Referanslar
AFAD (2014). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü. 02 02 2023 tarihinde https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu adresinden erişildi.
Arbon, P., Bobrowski, C., Zeitz, K., Hooper, C., Williams, J. ve Thitchener, J. (2006). Australian nurses volunteering for the Sumatra-Andaman earthquake and tsunami of 2004: A review of experience and analysis of data collected by the Tsunami Volunteer Hotline. Australasian Emergency Nursing Journal, 9(4), 171–178.
Beyerlein, K. ve Sikkink, D. (2008). Sorrow and Solidarity: Why Americans Volunteered for 9/11 Relief Efforts. Social Problems, 55(2), 190–215.
Birleşmiş Milletler Gönüllüleri (2011). Dünyada Gönüllülüğün Durumu Raporu (Z. Biliz, Çev.).
Coppola, D. P. (2015). Introduction to International Disaster Management. New York: Butterworth-Heinemann.
Demirbilek, Ö. (2023). Büyük Kahramanmaraş Depremi Sonrası Afet Yönetimi Sürecinin Değerlendirilmesi ve Gelecek İçin Çözüm Önerileri. M. Öztürk ve M. Kırca (Der.), Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası İçin Akademik Öneriler içinde (ss. 183–193). Gaziantep: Özgür Yayınları.
Demirbilek, Ö. (2024). Afete Müdahale Faaliyetlerinde Spontan Gönüllü Yönetimi. In O. Koç & E. Hasgül (Chairs), Uluslararası Afetlerde Sağlık ve Sosyal Hizmetler Kongresi, Malatya.
Demirbilek, Ö. ve Gökkaya, E. (2022). Acil Yardım ve Afet Yönetimi Öğrencilerinde Afetlere Hazırlık Durumları ile Psikolojik Sağlamlık Durumlarının İlişkisinin İncelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 617–624. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1001225
Demirbilek, Ö. ve Öztürk, S. (2023). Understanding university students WHO do not want to volunteer in disasters: A qualitative study from Türkiye. International Journal of Disaster Risk Reduction, 96. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.103994
Erdoğan, E., Semerci, P. U., Yentürk, N. ve Yurttagüler, L. (2020). Türkiye’de Gönüllülük: Deneyimler, Sınırlılıklar ve Yeni Açılımlar (1 bs.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi İktisadi İşletmesi.
Fothergill, A., Palumbo, M. V., Rambur, B., Reinier, K. ve McIntosh, B. (2005). The volunteer potential of inactive nurses for disaster preparedness. Public Health Nursing, 22(5), 414–421. https://doi.org/10.1111/j.0737-1209.2005.220506.x
Karaman, Z. T. (2018). Afetlerde Erken Uyarı ve Toplumsal Farkındalık Yaratmada Etkili Kamu Politikaları. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 493–517. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/598098 adresinden erişildi.
Kesgin, B. (2016). Türkiye’de Gönüllülük Çalışmaları Üzerine Bir Değerlendirme. MSGSÜ Sosyal Bilimler, 13, 119–131. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/757865 adresinden erişildi.
Köçer, M. S. ve Aslan, R. (2023). Gönüllü Arama Kurtarma Ekiplerinin Orman Yangınlarındaki Tahliye Deneyimleri: 2021 Akdeniz Orman Yangınları. Afet ve Risk Dergisi, 6(3), 829–851. https://doi.org/10.35341/afet.1236021
Law, B. M. F. ve Shek, D. T. L. (2011). Validation of the Beliefs Against Volunteering Scale among Chinese Adolescents in Hong Kong. Social Indicators Research, 100(2), 287–298. https://doi.org/10.1007/s11205-010-9617-4
Maurice, J. (2013). Mitigating disasters—a promising start. The Lancet, 381(9878), 1611–1613. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(13)61008-9
Michel, L. M. (2007). PERSONAL RESPONSIBILITY AND VOLUNTEERING AFTER A NATURAL DISASTER: THE CASE OF HURRICANE KATRINA. Sociological Spectrum, 27(6), 633–652.
Neumayer, E., Plümper, T. ve Barthel, F. (2014). The political economy of natural disaster damage. Global Environmental Change, 24, 8–19. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2013.03.011
Phillips, B. D. (2020). Disaster Volunteers: Recruiting and Managing People Who Want to Help (1 bs.). Indiana, USA: Butterworth-Heinemann.
Shaskolsky, L. (1965). VOLUNTEERISM IN DISASTER SITUATIONS.
Twigg, J. ve Mosel, I. (2017). Emergent groups and spontaneous volunteers in urban disaster response. Environment and Urbanization, 29(2), 443–458. https://doi.org/10.1177/0956247817721413
UNISDR (2009). Terminology on for Disaster Reduction. Geneva: United Nations International Strategy for Disaster Reduction.
Whittaker, J., McLennan, B. ve Handmer, J. (2015). A review of informal volunteerism in emergencies and disasters: Definition, opportunities and challenges. International Journal of Disaster Risk Reduction, 13, 358–368. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2015.07.010
Wilson, J. (2000). Volunteering. Annual Review of Sociology, 26(1), 215–240. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.26.1.215
Yükseler, M., Yazgan, J. ve Tenikler, G. (2023). Anlık Gönüllülük Olgusunun Türkiye'deki Afet ve Acil Durum Yönetimi Açısından Değerlendirilmesi. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 1–17. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.1311962
Referanslar
AFAD (2014). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü. 02 02 2023 tarihinde https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu adresinden erişildi.
Arbon, P., Bobrowski, C., Zeitz, K., Hooper, C., Williams, J. ve Thitchener, J. (2006). Australian nurses volunteering for the Sumatra-Andaman earthquake and tsunami of 2004: A review of experience and analysis of data collected by the Tsunami Volunteer Hotline. Australasian Emergency Nursing Journal, 9(4), 171–178.
Beyerlein, K. ve Sikkink, D. (2008). Sorrow and Solidarity: Why Americans Volunteered for 9/11 Relief Efforts. Social Problems, 55(2), 190–215.
Birleşmiş Milletler Gönüllüleri (2011). Dünyada Gönüllülüğün Durumu Raporu (Z. Biliz, Çev.).
Coppola, D. P. (2015). Introduction to International Disaster Management. New York: Butterworth-Heinemann.
Demirbilek, Ö. (2023). Büyük Kahramanmaraş Depremi Sonrası Afet Yönetimi Sürecinin Değerlendirilmesi ve Gelecek İçin Çözüm Önerileri. M. Öztürk ve M. Kırca (Der.), Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası İçin Akademik Öneriler içinde (ss. 183–193). Gaziantep: Özgür Yayınları.
Demirbilek, Ö. (2024). Afete Müdahale Faaliyetlerinde Spontan Gönüllü Yönetimi. In O. Koç & E. Hasgül (Chairs), Uluslararası Afetlerde Sağlık ve Sosyal Hizmetler Kongresi, Malatya.
Demirbilek, Ö. ve Gökkaya, E. (2022). Acil Yardım ve Afet Yönetimi Öğrencilerinde Afetlere Hazırlık Durumları ile Psikolojik Sağlamlık Durumlarının İlişkisinin İncelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 617–624. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1001225
Demirbilek, Ö. ve Öztürk, S. (2023). Understanding university students WHO do not want to volunteer in disasters: A qualitative study from Türkiye. International Journal of Disaster Risk Reduction, 96. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.103994
Erdoğan, E., Semerci, P. U., Yentürk, N. ve Yurttagüler, L. (2020). Türkiye’de Gönüllülük: Deneyimler, Sınırlılıklar ve Yeni Açılımlar (1 bs.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi İktisadi İşletmesi.
Fothergill, A., Palumbo, M. V., Rambur, B., Reinier, K. ve McIntosh, B. (2005). The volunteer potential of inactive nurses for disaster preparedness. Public Health Nursing, 22(5), 414–421. https://doi.org/10.1111/j.0737-1209.2005.220506.x
Karaman, Z. T. (2018). Afetlerde Erken Uyarı ve Toplumsal Farkındalık Yaratmada Etkili Kamu Politikaları. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 493–517. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/598098 adresinden erişildi.
Kesgin, B. (2016). Türkiye’de Gönüllülük Çalışmaları Üzerine Bir Değerlendirme. MSGSÜ Sosyal Bilimler, 13, 119–131. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/757865 adresinden erişildi.
Köçer, M. S. ve Aslan, R. (2023). Gönüllü Arama Kurtarma Ekiplerinin Orman Yangınlarındaki Tahliye Deneyimleri: 2021 Akdeniz Orman Yangınları. Afet ve Risk Dergisi, 6(3), 829–851. https://doi.org/10.35341/afet.1236021
Law, B. M. F. ve Shek, D. T. L. (2011). Validation of the Beliefs Against Volunteering Scale among Chinese Adolescents in Hong Kong. Social Indicators Research, 100(2), 287–298. https://doi.org/10.1007/s11205-010-9617-4
Maurice, J. (2013). Mitigating disasters—a promising start. The Lancet, 381(9878), 1611–1613. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(13)61008-9
Michel, L. M. (2007). PERSONAL RESPONSIBILITY AND VOLUNTEERING AFTER A NATURAL DISASTER: THE CASE OF HURRICANE KATRINA. Sociological Spectrum, 27(6), 633–652.
Neumayer, E., Plümper, T. ve Barthel, F. (2014). The political economy of natural disaster damage. Global Environmental Change, 24, 8–19. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2013.03.011
Phillips, B. D. (2020). Disaster Volunteers: Recruiting and Managing People Who Want to Help (1 bs.). Indiana, USA: Butterworth-Heinemann.
Shaskolsky, L. (1965). VOLUNTEERISM IN DISASTER SITUATIONS.
Twigg, J. ve Mosel, I. (2017). Emergent groups and spontaneous volunteers in urban disaster response. Environment and Urbanization, 29(2), 443–458. https://doi.org/10.1177/0956247817721413
UNISDR (2009). Terminology on for Disaster Reduction. Geneva: United Nations International Strategy for Disaster Reduction.
Whittaker, J., McLennan, B. ve Handmer, J. (2015). A review of informal volunteerism in emergencies and disasters: Definition, opportunities and challenges. International Journal of Disaster Risk Reduction, 13, 358–368. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2015.07.010
Wilson, J. (2000). Volunteering. Annual Review of Sociology, 26(1), 215–240. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.26.1.215
Yükseler, M., Yazgan, J. ve Tenikler, G. (2023). Anlık Gönüllülük Olgusunun Türkiye'deki Afet ve Acil Durum Yönetimi Açısından Değerlendirilmesi. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 1–17. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.1311962
