Edgar Allan Poe’nun Kısa Hikâyelerinde Jungien Arketipler
Özet
Edgar Allan Poe, eserlerinde sembolik ve katmanlı bir yazım üreten yazarlardan biridir. Kara Kedi, Beni Ele Veren Kalp ve Kızıl Ölüm'ün Maskesi adlı kısa hikayeleri de bu katmanlı yazım tarzının en büyük örneklerindendir. Bu hikayelerde, Carl Gustav Jung’ın arketip kavramındaki temel dört arketip olan gölge, persona, anima/animus ve benlik kavramları, derinlemesine bir inceleme fırsatı sunar. Poe’nun karakterleri ve anlatıları, bu arketiplerin yansımalarını taşıyarak insan ruhunun karanlık ve bilinçdışı yönlerine ayna tutar. Jung’ın psikolojik kuramları aracılığıyla Poe’nun anlatılarındaki sembolik ve bilinçdışı imgeler çözümlenebilir ve bu hikayeler üzerinden insan doğası ve bilinçdışının işleyişine dair derinlemesine bir yorum yapılabilir.
Bu çalışmada da Edgar Allan Poe’nun belirttiğimiz üç hikayesi Carl Gustav Jung’ın arketip teorisi çerçevesinde incelenecek ve bu hikayelerdeki karakterlerin Jung’ın arketipleri ile olan bağlantıları ortaya çıkarılacaktır. Özellikle "gölge" arketipinin Poe’nun hikâyelerindeki işlenişi, insan doğasındaki karanlık tarafları anlamada nasıl bir araç olarak kullanılabileceği irdelenmeye çalışılacaktır.
Referanslar
Akça, D. H. (2017, Nisan 8). Yedinci gün romanında gölge arketipi. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 187-205.
Akça, H. (2017). Yedinci gün romanında gölge arketipi. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 4(1), 187-205.
Carl Jung Resources. (2024, Ağustos 29). Self. Carl Jung Resources. https://www.carl-jung.net/self.html
Fordham, F. (2001). Jung psikolojisinin ana hatları (S. B. Ünsaldı, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
Griffith, C. (1971). Poe's "Ligieia and the English Romantics. New Jersey: Prentice-Hall.
Guercio, G. D. (2019). Psychology in Edgar Allan Poe. Berlin: Logos Verlag Berlin.
Gülcan, C. (2020). Psikolojik tipler ve Jung psikolojisi üzerine bir değerlendirme. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(3), 284-297.
Jung, C. G. (1971). Psychological types (H. G. Baynes, Trans.). Princeton, NJ: Princeton University Press.
Jung, C. G. (2006). Analitik psikoloji (M. Banu, Çev.). İstanbul: Payel Yayınları.
Jung, C. G. (2021). Dört arketip (E. Tunca, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Karaçay, F. (2016). Bilge Karasu'nun "Bir Ortaçağ Abdalı" adlı öyküsünde arketipler ve semboller. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 33(1), 169-177.
Matthews, R. (2004). Teaching out of the unconscious: The role of shadow and archetype. South Australia: Shannon Research Press.
Meredith-Owen, W. (2011, Kasım 1). Jung's shadow: Negation and narcissism of the self. Journal of Analytical Psychology, 56(6), 674-691. https://doi.org/10.1111/j.1468-5922.2011.01935.x
Moran, B. (2020). Edebiyat kuramları ve eleştiri (4. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Poe, E. A. (2018). Kara kedi. In S. Doyle, S. Le Fanu, & E. Poe (Eds.), Horror story, kara kedi (pp. 183-192). İstanbul: Elhamra Kitap.
Poe, E. A. (2019). Kızıl ölümün maskesi. İstanbul: Ren Kitap.
Serrican, E. (2015). Carl Gustav Jung'un analitin psikoloji kuramındaki arketip kavramının edebiyata yansıması. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(5), 1205-1215.
Sungurlar, I. (2013). Bir arketip olarak gölge. İstanbul: Işık Üniversitesi Yayınları.
The Poe Museum. (tarih yok). The Poe Museum. https://poemuseum.org/poe-biography/
The SAP. (2024, Eylül 3). About Carl Jung. The Society of Analytical Psychology. https://www.thesap.org.uk/articles-on-jungian-psychology-2/carl-gustav-jung/
Turut, A. (2016). Yusuf Atılgan'ın "Çıkılmayan" adlı öyküsünde gölge arketipi ve kitle psikolojisi. Söylem, 1(2), 221-227.
Referanslar
Akça, D. H. (2017, Nisan 8). Yedinci gün romanında gölge arketipi. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 187-205.
Akça, H. (2017). Yedinci gün romanında gölge arketipi. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 4(1), 187-205.
Carl Jung Resources. (2024, Ağustos 29). Self. Carl Jung Resources. https://www.carl-jung.net/self.html
Fordham, F. (2001). Jung psikolojisinin ana hatları (S. B. Ünsaldı, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
Griffith, C. (1971). Poe's "Ligieia and the English Romantics. New Jersey: Prentice-Hall.
Guercio, G. D. (2019). Psychology in Edgar Allan Poe. Berlin: Logos Verlag Berlin.
Gülcan, C. (2020). Psikolojik tipler ve Jung psikolojisi üzerine bir değerlendirme. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(3), 284-297.
Jung, C. G. (1971). Psychological types (H. G. Baynes, Trans.). Princeton, NJ: Princeton University Press.
Jung, C. G. (2006). Analitik psikoloji (M. Banu, Çev.). İstanbul: Payel Yayınları.
Jung, C. G. (2021). Dört arketip (E. Tunca, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Karaçay, F. (2016). Bilge Karasu'nun "Bir Ortaçağ Abdalı" adlı öyküsünde arketipler ve semboller. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 33(1), 169-177.
Matthews, R. (2004). Teaching out of the unconscious: The role of shadow and archetype. South Australia: Shannon Research Press.
Meredith-Owen, W. (2011, Kasım 1). Jung's shadow: Negation and narcissism of the self. Journal of Analytical Psychology, 56(6), 674-691. https://doi.org/10.1111/j.1468-5922.2011.01935.x
Moran, B. (2020). Edebiyat kuramları ve eleştiri (4. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Poe, E. A. (2018). Kara kedi. In S. Doyle, S. Le Fanu, & E. Poe (Eds.), Horror story, kara kedi (pp. 183-192). İstanbul: Elhamra Kitap.
Poe, E. A. (2019). Kızıl ölümün maskesi. İstanbul: Ren Kitap.
Serrican, E. (2015). Carl Gustav Jung'un analitin psikoloji kuramındaki arketip kavramının edebiyata yansıması. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(5), 1205-1215.
Sungurlar, I. (2013). Bir arketip olarak gölge. İstanbul: Işık Üniversitesi Yayınları.
The Poe Museum. (tarih yok). The Poe Museum. https://poemuseum.org/poe-biography/
The SAP. (2024, Eylül 3). About Carl Jung. The Society of Analytical Psychology. https://www.thesap.org.uk/articles-on-jungian-psychology-2/carl-gustav-jung/
Turut, A. (2016). Yusuf Atılgan'ın "Çıkılmayan" adlı öyküsünde gölge arketipi ve kitle psikolojisi. Söylem, 1(2), 221-227.
