Erken Uyarı Sistemi ve Sendromik Sürveyansla Mikrobiyoloji Laboratuvarının İlişkilendirilmesi (Bilgi Alma ve Bildirim)
Özet
Acil olaylar ve doğal afet durumlarında etkin bir erken uyarı ve sürveyans sistemi, hızlı tespit ve etkili bir müdahale için son derece önemlidir. Erken uyarı sistemleri, biyolojik, kimyasal, çevresel ve radyolojik tehditlerle mücadelede zamanında veri toplama, risk analizi ve ilgili kurumlara bildirim faaliyetlerini içerir.
Erken Uyarı ve Cevap Sistemi (EUCS), sendromik veya biyolojik sürveyansın uygulanması, hazırlıklı olunması, risk haritalarının çıkarılması, risk değerlendirme, risk yönetimi ve ulusal/uluslararası düzeydeki koordinasyonu içerir.
EUCS’de verilerin hızlıca toplanıp incelenebilmesi için farklı sürveyans sistemlerinin ulusal ve uluslararası bir sürveyans ağına entegre edilmesi gerekmektedir. Sürveyans sistemleri, bulaşıcı hastalıkların tespitinde ve yayılmadan önce müdahale edilmesinde önemli rol oynar. Entegre sürveyans, mevcut personel kaynağı ve sürveyans kapasitelerinin birleştirilerek daha güçlü, verimli ve maliyet etkin bir hale getirildiği sürveyans sistemidir. Entegre sürveyans sisteminin kurulması ve çok kaynaklı veri paylaşımı ile erken yanıtların hızlıca alınabilmesi, küresel salgın ve doğal afetlerle oluşan halk sağlığı olaylarının kontrolünde çok önemlidir.
Laboratuvar sürveyansı, salgın sürveyansı ve erken uyarı ağının önemli bir bileşenidir. Laboratuvarlarda bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar için yapılan rutin sürveyans, ulusal sürveyans sisteminin bir parçası olup kritik öneme sahiptir. Laboratuvar sürveyansı, patojenlerin, vektörlerin, rezervuar konakçıların ve toplum bağışıklığının izlenmesini sağlayarak, salgınların erken aşamada tespit edilip doğrulanması, enfeksiyon kaynaklarının izlenmesi ve bulaşma yollarının belirlenmesini kolaylaştırır.
In emergencies and natural disasters, an effective early warning and surveillance system is critical for rapid detection and effective response. Early warning systems involve timely data collection, risk analysis, and notification to relevant institutions to combat biological, chemical, environmental, and radiological threats.
The Early Warning and Response System (EUCS) includes the application of syndromic or biological surveillance, preparedness, the creation of risk maps, risk assessment, risk management, and coordination at national and international levels. For quick data collection and analysis within EUCS, different surveillance systems need to be integrated into a national and international surveillance network. Surveillance systems play a significant role in identifying infectious diseases and intervening before they spread. Integrated surveillance is a system in which existing personnel resources and surveillance capacities are combined to make it stronger, more efficient, and cost-effective. Establishing an integrated surveillance system and enabling quick responses through multi-source data sharing are crucial for controlling public health events arising from global epidemics and natural disasters.
Laboratory surveillance is an important component of epidemic surveillance and the early warning network. Routine surveillance of notifiable infectious diseases in laboratories is a part of the national surveillance system and holds critical importance. Laboratory surveillance facilitates the monitoring of pathogens, vectors, reservoir hosts, and community immunity, enabling the early detection and verification of outbreaks, tracing infection sources, and determining transmission routes.
Referanslar
WHO. Early Warning Alert and Response in Emergencies: an operational guide. https://www.who.int/publications/i/item/9789240063587
(Erişim tarihi: 01.07.2023).
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ani Gelişen Halk Sağlığı Tehditlerine Yönelik Erken Uyarı Cevap Sistemi Uygulama Yönergesi. 2019. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Mevzuat/Yonergeler/Ani_Gelisen_Halk_Sagligi_Tehditlerine_Yonelik_Erken_Uyari_Cevap_Sistemi_Uygulama_Yonergesi.pdf (Erişim tarihi: 01.07.2023).
GLEWS. The Global Early Warning System. http://www.glews.net/ (Erişim tarihi: 01.07.2023).
T.C. Sağlık Bakanlığı Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği.2020. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11347&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim tarihi: 01.07.2023).
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Bulaşıcı Hastalıklar ile Mücadele Rehberi. 2018.
https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Mevzuat/Genelgeler/201822_Bulasici_Hastaliklar_ile_Mucadele_Rehberi_Genelgesi.pdf (Erişim tarihi: 01.07.2023)
Morgan OW. Pinner RW. Surveillance of infectious diseases centers for disease control and prevention. Pp: 759-774. In: Schaechter M. (Ed) Encyclopedia of Microbiology. 2009, 3rd ed. Academic Press.
Yang W. Lan Y. Sun Q. Wang J. Li Z. Theories and key technologies of infectious disease early warning. Pp: 3-22. In: Yang W. (Ed) Early Warning for Infectious Disease Outbreak, Theory and Practice. 2017, Academic Press.
CDC. Overview of Syndromic Surveillance. What is Syndromic Surveillance?
https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/su5301a3.htm (Erişim tarihi: 01.07.2023)
Inayatulloh I. Theresia S. Early warning system for infectious diseases. 9th International Conference on Telecommunication Systems Services and Applications (TSSA); 2015; Bandung, Indonesia.
https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=7440435&isnumber=7440414 (Erişim tarihi: 18.06.2023)
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar ve Erken Uyarı Dairesi Başkanlığı. Haftalık Influenza (Grip) Sürveyans Raporu 2023 20. hafta (15-21 Mayıs 2023). Ankara.
https://grip.saglik.gov.tr/depo/influenzaraporu/2023/Haftalik_Influenza_Grip_Surveyans_Raporu_2023_20._Hafta_e497d.pdf (Erişim tarihi: 04.07.2023)
WHO. International Health Regulations (2005). 2008, 2nd ed. https://www.who.int/publications/i/item/9789241580410
(Erişim tarihi: 01.07.2023)
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalık Sürveyans ve Erken Uyarı Sistemi (İZCİ) Kullanım Talimatnamesi. 2018.
Referanslar
WHO. Early Warning Alert and Response in Emergencies: an operational guide. https://www.who.int/publications/i/item/9789240063587
(Erişim tarihi: 01.07.2023).
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ani Gelişen Halk Sağlığı Tehditlerine Yönelik Erken Uyarı Cevap Sistemi Uygulama Yönergesi. 2019. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Mevzuat/Yonergeler/Ani_Gelisen_Halk_Sagligi_Tehditlerine_Yonelik_Erken_Uyari_Cevap_Sistemi_Uygulama_Yonergesi.pdf (Erişim tarihi: 01.07.2023).
GLEWS. The Global Early Warning System. http://www.glews.net/ (Erişim tarihi: 01.07.2023).
T.C. Sağlık Bakanlığı Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği.2020. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11347&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim tarihi: 01.07.2023).
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Bulaşıcı Hastalıklar ile Mücadele Rehberi. 2018.
https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Mevzuat/Genelgeler/201822_Bulasici_Hastaliklar_ile_Mucadele_Rehberi_Genelgesi.pdf (Erişim tarihi: 01.07.2023)
Morgan OW. Pinner RW. Surveillance of infectious diseases centers for disease control and prevention. Pp: 759-774. In: Schaechter M. (Ed) Encyclopedia of Microbiology. 2009, 3rd ed. Academic Press.
Yang W. Lan Y. Sun Q. Wang J. Li Z. Theories and key technologies of infectious disease early warning. Pp: 3-22. In: Yang W. (Ed) Early Warning for Infectious Disease Outbreak, Theory and Practice. 2017, Academic Press.
CDC. Overview of Syndromic Surveillance. What is Syndromic Surveillance?
https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/su5301a3.htm (Erişim tarihi: 01.07.2023)
Inayatulloh I. Theresia S. Early warning system for infectious diseases. 9th International Conference on Telecommunication Systems Services and Applications (TSSA); 2015; Bandung, Indonesia.
https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=7440435&isnumber=7440414 (Erişim tarihi: 18.06.2023)
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar ve Erken Uyarı Dairesi Başkanlığı. Haftalık Influenza (Grip) Sürveyans Raporu 2023 20. hafta (15-21 Mayıs 2023). Ankara.
https://grip.saglik.gov.tr/depo/influenzaraporu/2023/Haftalik_Influenza_Grip_Surveyans_Raporu_2023_20._Hafta_e497d.pdf (Erişim tarihi: 04.07.2023)
WHO. International Health Regulations (2005). 2008, 2nd ed. https://www.who.int/publications/i/item/9789241580410
(Erişim tarihi: 01.07.2023)
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalık Sürveyans ve Erken Uyarı Sistemi (İZCİ) Kullanım Talimatnamesi. 2018.
