Ebeliğe Yön Vermiş Liderler
Özet
Ebelik mesleği, insanlığın var oluşuyla başlamıştır. Bu nedenle, dünyanın en eski mesleklerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Tarihin ilk zamanlarından bu yana gebe ve lohusalara yardım eden kişi, kadın veya yardımcı olarak ifade edilen ebelik mesleğinin kökleri hakkında yazılı belge bulunmamaktadır. Ancak, resimler, aletler ve kemik kalıntıları bizlere bazı bilgilerin elde edilebilmesini mümkün kılmıştır. Başlangıçta geleneksel tıp üzerine konumlanan ebelik mesleği, tıp ile ilgili gelişmelerle birlikte gelişim göstermiş ve tarihin ebe liderleri sayesinde günümüzde bilim ile sanatı birleştiren, bilimsel ve etik değerler üzerine temellenmiş profesyonel bir disiplin olmuştur. Bir mesleğin en eski tarihlerden günümüze dek gelişimini bilmek için mesleğin liderlerini, öncülerini tanımak çok önemlidir. Bu bölümde ebelik mesleğinin gelişimine katkıda bulunmuş ve alana yön vermiş liderlerden bahsedilmiştir.
Referanslar
Adams F. The genuine works of hippocrates. New York: W. Wood; 1886.
Albert RJ. “Life is short, medicine is long”: reflections on a bioethical ınsight. The Journal of Medicine and Philosophy. 2006;31 (6);667-73.
Allport WH. Louise bourgeois: an old midwife’s tale. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 1912;65;820–51.
Altay S. Cumhuriyet’in ilk on beş yılında ebelik eğitimine ve mesleğin dönüşümüne dair kısa bir bakış (1923-1938). Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi. 2017;17(35);167-217.
Apay SE. Geçmişten günümüze ebelik: tarihi bir inceleme. Lokman Hekim Dergisi. 2014;4(2): 13-20.
Ataç A, Kara A. Dr. Besim Ömer Paşa’nın yayınladığı “nevsal-i afiyet” adlı dört yıllıkta yer alan makaleler. Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları. 2003;9.
Ataç GA. Tıp Fakültesi (tıp eğitimi tarihçesi). (Cem Hakan Başaran Çev. Ed.). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2017.
Atıcı E. Erer S. Türk kadınlarının tıp eğitimine başlama süreci ve istanbul darülfünunu tıp fakültesi’nden mezun olan ilk kadın hekimler. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2009;35 (2).
Aydemir L. Yunan ve Roma Ekseninde Eski Çağ Dünyasında Kadın Şifacılar. Ankara: Türk Tarih Kurumu; 2023; 71-102.
Beydilli E. Ebelerin görev, yetki ve sorumluluklarını algılama durumlarının belirlenmesi ve geliştirilen ölçeğin geçerlik ve güvenilirlik incelemesi. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü: Yüksek lisans Tezi. 2000.
Bourgeois L. Observations diverses sur la sterilite´ perte de fruict foecondite´ accouchements et maladies des femmes et enfants nouveaux naiz amplement traittées heureusement praticquées. Paris: Bibliothèque nationale de France;1617.
Bower F. Early 18th century french obstetric textbook. The Australian And New Zealand Journal Of Obstetrics And Gynaecology. 2003;43(4);262-263.
Burton JK. Napoleon and the woman question: discourses of the other sex in French education, medicine, and medical law 1799–1815. Lubbock: Texas Tech University Press; 2007.
Büyükünal SC. Sari N. Şerafeddin sabuncuoǧlu, the author of the earliest pediatric surgical atlas: cerrahiye-i ılhaniye. Journal of pediatric surgery. 1991;26(10); 1148-1151.
Carol A. Sage-femme ou gynécologue? M.-A. Boivin (1773-1841). Femmes, Genre, Histoire. 2011;237-260 DOI: https://doi.org/10.4000/clio.10097.
Cody LF. Sex, civility, and the self: du coudray, d'eon, and eighteenth-century conceptions of gendered, national, and psychological ıdentity. French Historical Studies. 2001;24 (3);379–407. doi:10.1215/00161071-24-3-379. S2CID 144336195.
Commire A. Du coudray, angelique: women in world history: a biographical encyclopedia. Detroit: Yorkin Publications;1999.
Cutter IS, Viets HR. A short history of midwifery. Philadelphia: WB Saunders;1964.
Doğan Ş. Terceme-i Akrabâdîn Sabuncuoğlu Şerefeddin (giriş-inceleme-metin-dizinler).Sakarya Ünı̇versı̇tesı̇ Sosyal bı̇lı̇mler Enstı̇tüsü Doktora Tezi. 2009.
Drife J. The start of life: a history of obstetrics. Postgraduate Medical Journal. 2002; 311-315.
Dunn PM. Hippocrates (460-c 356 BC) and the founding of perinatal medicine. Archives of Disease in Childhood.1993; 69(5): 540-41.
Dunn PM. Soranus of Ephesus (circa AD 98-138) and perinatal care in Roman times. Archives of Disease in Childhood. 1995:73;51-52.
Dunn PM. Louise bourgeois (1563–1636): royal midwife of france. Archives of Disease in Childhood-Fetal and Neonatal Edition. 2004;89(2), F185-F187.
Dunn PM. Eucharius rösslin (c 1470–1526) of germany and the rebirth of midwifery. Archives of Disease in Childhood-Fetal and Neonatal Edition. 1998;79(1);F77-F78.
Ege Üniversitesi Basım ve Yayınevi. Ebelik alanında bir ilk: ebebülten.(31.08.2024 tarihinde https://basimveyayinevi.ege.edu.tr/files/basimveyayinevi/icerik/ebebulten1.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Erdemir A.D. Hipokrat’ın tıp tarihindeki yeri ve bazı sonuçlar. Anadolu Tıbbı Dergisi. 2022;1(1):1-14.
Es HF. Sarayı doğurtan bekar doktor besim ömer paşa. Yıllar Boyu Tarih Dergisi.1978;2
Fee E, Brown TM, Beatty RL. Early modern childbirth. American Journal of Public Health. 2003;93;432.
Ferry G. Marie boivin: from midwife to gynaecologist. The Lancet. 2019;393;2192-2193.
Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı. Prof.dr.nusret hasan fişek (1914-1990), özgeçmişi. (19/01/2023 tarihinde https://nusret.fisek.org.tr/ozgecmisi/ adresinden ulaşılmıştır).
Gelbart NR. The king's midwife:a history and mystery of madame du coudray. Berkeley: University of California Press; 1998.
Green MH. The sources of eucharius rösslin's ‘rosegarden for pregnant women and midwives (1513). Medical History. 2009; 53(2);167-192.
Hot İ. Besim ömer akalın’ın hayatı (1862-1940). Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları. 1996.
International Confederation of Midwives. International Definition of the Midwife. (23/04/2024 tarihinde http://internationalmidwives.org/ adresinden ulaşılmıştır).
Jandu GK, Khan A. Angélique marguerite le boursier du coudray (1712–1790)– pioneer of simulation. Journal Of Medical Biography. 2021;29(2); 121-122.
Jankowski C. Hippocrates: father of medicine. Amerika Birleşik Devletleri: Capston; 2009.
Kafali, H. Colored illustrations of obstetrics manipulations and instrumentation techniques of a Turkish surgeon Serafeddin Sabuncuoglu in the 15th century. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology. 2002; 105.2; 197-202.
Kavak M. Besim ömer paşa ve ailesinin hususi evrakı. Sağlık Tarihi ve Müzeciliği Sempozyumu, 19-21 Mayıs 2017, İstanbul, (pp. 405-429).
Kayacı S. Sağlık yüksekokulları ebelik bölümü öğrencilerinin ebelik mesleği hakkındaki görüşlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü: Yüksek Lisans Tezi. 2006.
Laes C. Midwives in greek ınscriptions in hellenistic and roman antiquity. Zeitschrift Für Papyrologie Und Epigraphik. 2011;176;154-162.
Lawrence DL, Lawrence PR. Wombs with a view: ıllustrations of the gravid uterus from the renaissance through the nineteenth century. Amerika Birleşik Devletleri: Springer; 2016.
Littre E. Dictionnaire de medecine de chirurgie de pharmacie, des sciences accessoires et de Cart veterinaire. Paris: Dumont;1858.
Marlan H. The art of midwifery: Early Modern Midwives in Europe. Oxford: Psychology Press; 1993.
Moran ME. Enlightenment via simulation:“crone-ology's” first woman. Journal Of Endourology. 2010;24(1); 5-8.
Nasuhioğlu İ. Tıp Tarihine Kısa Bir Bakış. Ankara: Ayyıldız Matbaası;1974.
National Women’s Hall of Fame. Ina may gaskin. (19/08/2024 tarihinde https://www.womenofthehall.org/inductee/ina-may-gaskin/ adresinden ulaşılmıştır).
Numanoğlu İ. Cerrahiyei Ilhaniye: the earliest known book containing pediatric surgical procedures. Journal of Pediatric Surgery. 1973;8(4):547-8.
Owsei T. Soranus’ gynecology. London: Johns Hopkins University Press; 1956.
Ödemiş S. Besim ömer paşa (1862-1940). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. 2013.
Perkins W. Midwifery and medicine in early modern france: louise bourgeois. France: University of Exeter Press;1996.
Poulet J, Sournia JC, Martiny M. Histoire de la me´decine, de la pharmacie, de l’art dentaire et de l’art ve´te´rinaire. Paris: Société française d'éditions professionnelles médicales et scientifiques; 1978.
Prioreschi PA. History of medicine:roman medicine. Omaha: Horatius Press; 2001.
Ricci JV. The development of gynaecological surgery and instruments. Amerika Birleşik Devletleri: Norman Publishing; 1990.
Robb H. Remarks on the writings of louyse bourgeois. Bull Johns Hopkins Hospital. 1893;4;75–81.
Senayli A. Aksu M. Atalar MA. Circumcision method in an old surgical textbook (Cerrahiyyetul Haniyye): reminding of a forgotten procedure. Urology Journal. 2014; 11(3), 1731-1734.
Salon. The midwife of modern midwifery: ina may gaskin. (19/08/2024 tarihinde https://www.salon.com/1999/06/01/gaskin/ adresinden ulaşılmıştır).
Sappol M. Dream anatomy. Unites States: Department of Health and Human Services, National Institutes of Health, National Library of Medicine; 2006.
Scholtz M. Hippocrates’aphorisms. California and western medicine. 1941;55(5);254.
Sevil HT. Ölümünün yirmi dördüncü yıldönümünde kızılayımızın öncülerinden profesör dr. besim ömer paşa. Kızılay Dergisi.1964;11.
Siegemund, J. Königliche preußische und chur-brandenburgische hof-wehe-mutter. Cölln: Liepbert; 1690.
Sigerist HE. A history of medicine. Oxford: Oxford University Press; 1987.
Singer C. A short history of medicine. Canadian Medical Association journal. 1929; 21(4):451–453.
Smellie W, McClintock AH. A treatise of midwifery. London: New Sydenham Society; 1876.
Stanley A. Mothers and daughters of ınvention: notes for a revised history of technology. Berkeley: Rutgers University Press; 1995.
Tatlock L. Speculum feminarium: gendered perspectives on obstetrics and gynecology in early modern germany. Journal of Women in Culture and Society.1992;17;725–740.
Temkin O. Soranus’ gynecology. London: Johns Hopkins Press; 1991.
The New York Academy of Medicine Library Blog. Angelique Marguerite Le Boursier du Coudray's Abrégé de l'art des accouchements 2014.(20.01.2023 tarihinde https://nyamcenterforhistory.org/2014/05/20/abrege-de-lart-des-accouchements/ adresinden ulaşılmıştır).
Tsagkaris C, Kalachanis K. The hippocratic account of mental health: humors and human temperament. Global Challenges Journal. 2020;3(1);33-7.
Tsoucalas G, Karamanou M, Sgantzos M. Midwifery in ancient greece, midwife or gynaecologist-obstetrician. Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2014;34(6); 547.
Türk Ebeler Derneği. Ebeliğin Tarihçesi. (24/01/2023 tarihinde https://www.turkebelerdernegi.org/ebelik/ebelik-tarihcesi adresinden ulaşılmıştır).
Türk Tabipleri Birliği. Prof. Dr. Nusret Fişek'in yaşam öyküsü. (19/01/2023 tarihinde https://www.istabip.org.tr/412-prof-dr-nusret-fiekin-yaam-oeykuesue-.html adresinden ulaşılmıştır).
Türk Tabipleri Birliği. Prof. Dr. Nusret Fişek'in kitaplaşmamış yazıları–I, sağlık yönetimi. (19/01/2023 tarihinde https://www.ttb.org.tr/n_fisek/kitap_1/ adresinden ulaşılmıştır).
Türk Tabipleri Birliği. Prof. Dr. Nusret Fişek'in kitaplaşmamış yazıları – III, eğitim, tıp eğitimi, uzmanlık, sürekli eğitim ve diğer konulardaki yazıları. (19/01/2023 tarihinde https://www.ttb.org.tr/n_fisek/kitap_3/39.html adresinden ulaşılmıştır).
Uzel İ. Cerrahiyet’ül haniyye. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları; 1992.
Uzluk FN. Genel Tıp Tarihi. Ankara: Güzel İstanbul Matbaası; 1958.
Ülman YI. Osmanlı’dan cumhuriyet’e geçiş sürecinde bir aydın portresi dr. besim ömer akalın (1861-1940). Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları. 2004;10-11;435-464.
Wikipedia. Eucharius Rösslin. (20/01/2023 tarihinde https://en.wikipedia.org/wiki/Eucharius_R%C3%B6sslin adresinden ulaşılmıştır.)
Wikipedia. Barbara Widenman. (20.01.2023 tarihinde https://de.wikipedia.org/wiki/Barbara_Wiedenman adresinden ulaşılmıştır).
Yaoijakis C. Hippocrates of kos, the father of clinical medicine, and asclepiades of bithynia, the father of molecular medicine. In Vivo. 2009; 23 (4): 505-14.
Youtube. Ankara ebelik günleri: röportaj: dr. zeliha saat. (19/08/2024 tarihinde https://www.youtube.com/watch?v=iThnEHTOa5E adresinden ulaşılmıştır) .
Referanslar
Adams F. The genuine works of hippocrates. New York: W. Wood; 1886.
Albert RJ. “Life is short, medicine is long”: reflections on a bioethical ınsight. The Journal of Medicine and Philosophy. 2006;31 (6);667-73.
Allport WH. Louise bourgeois: an old midwife’s tale. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 1912;65;820–51.
Altay S. Cumhuriyet’in ilk on beş yılında ebelik eğitimine ve mesleğin dönüşümüne dair kısa bir bakış (1923-1938). Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi. 2017;17(35);167-217.
Apay SE. Geçmişten günümüze ebelik: tarihi bir inceleme. Lokman Hekim Dergisi. 2014;4(2): 13-20.
Ataç A, Kara A. Dr. Besim Ömer Paşa’nın yayınladığı “nevsal-i afiyet” adlı dört yıllıkta yer alan makaleler. Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları. 2003;9.
Ataç GA. Tıp Fakültesi (tıp eğitimi tarihçesi). (Cem Hakan Başaran Çev. Ed.). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2017.
Atıcı E. Erer S. Türk kadınlarının tıp eğitimine başlama süreci ve istanbul darülfünunu tıp fakültesi’nden mezun olan ilk kadın hekimler. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2009;35 (2).
Aydemir L. Yunan ve Roma Ekseninde Eski Çağ Dünyasında Kadın Şifacılar. Ankara: Türk Tarih Kurumu; 2023; 71-102.
Beydilli E. Ebelerin görev, yetki ve sorumluluklarını algılama durumlarının belirlenmesi ve geliştirilen ölçeğin geçerlik ve güvenilirlik incelemesi. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü: Yüksek lisans Tezi. 2000.
Bourgeois L. Observations diverses sur la sterilite´ perte de fruict foecondite´ accouchements et maladies des femmes et enfants nouveaux naiz amplement traittées heureusement praticquées. Paris: Bibliothèque nationale de France;1617.
Bower F. Early 18th century french obstetric textbook. The Australian And New Zealand Journal Of Obstetrics And Gynaecology. 2003;43(4);262-263.
Burton JK. Napoleon and the woman question: discourses of the other sex in French education, medicine, and medical law 1799–1815. Lubbock: Texas Tech University Press; 2007.
Büyükünal SC. Sari N. Şerafeddin sabuncuoǧlu, the author of the earliest pediatric surgical atlas: cerrahiye-i ılhaniye. Journal of pediatric surgery. 1991;26(10); 1148-1151.
Carol A. Sage-femme ou gynécologue? M.-A. Boivin (1773-1841). Femmes, Genre, Histoire. 2011;237-260 DOI: https://doi.org/10.4000/clio.10097.
Cody LF. Sex, civility, and the self: du coudray, d'eon, and eighteenth-century conceptions of gendered, national, and psychological ıdentity. French Historical Studies. 2001;24 (3);379–407. doi:10.1215/00161071-24-3-379. S2CID 144336195.
Commire A. Du coudray, angelique: women in world history: a biographical encyclopedia. Detroit: Yorkin Publications;1999.
Cutter IS, Viets HR. A short history of midwifery. Philadelphia: WB Saunders;1964.
Doğan Ş. Terceme-i Akrabâdîn Sabuncuoğlu Şerefeddin (giriş-inceleme-metin-dizinler).Sakarya Ünı̇versı̇tesı̇ Sosyal bı̇lı̇mler Enstı̇tüsü Doktora Tezi. 2009.
Drife J. The start of life: a history of obstetrics. Postgraduate Medical Journal. 2002; 311-315.
Dunn PM. Hippocrates (460-c 356 BC) and the founding of perinatal medicine. Archives of Disease in Childhood.1993; 69(5): 540-41.
Dunn PM. Soranus of Ephesus (circa AD 98-138) and perinatal care in Roman times. Archives of Disease in Childhood. 1995:73;51-52.
Dunn PM. Louise bourgeois (1563–1636): royal midwife of france. Archives of Disease in Childhood-Fetal and Neonatal Edition. 2004;89(2), F185-F187.
Dunn PM. Eucharius rösslin (c 1470–1526) of germany and the rebirth of midwifery. Archives of Disease in Childhood-Fetal and Neonatal Edition. 1998;79(1);F77-F78.
Ege Üniversitesi Basım ve Yayınevi. Ebelik alanında bir ilk: ebebülten.(31.08.2024 tarihinde https://basimveyayinevi.ege.edu.tr/files/basimveyayinevi/icerik/ebebulten1.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Erdemir A.D. Hipokrat’ın tıp tarihindeki yeri ve bazı sonuçlar. Anadolu Tıbbı Dergisi. 2022;1(1):1-14.
Es HF. Sarayı doğurtan bekar doktor besim ömer paşa. Yıllar Boyu Tarih Dergisi.1978;2
Fee E, Brown TM, Beatty RL. Early modern childbirth. American Journal of Public Health. 2003;93;432.
Ferry G. Marie boivin: from midwife to gynaecologist. The Lancet. 2019;393;2192-2193.
Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı. Prof.dr.nusret hasan fişek (1914-1990), özgeçmişi. (19/01/2023 tarihinde https://nusret.fisek.org.tr/ozgecmisi/ adresinden ulaşılmıştır).
Gelbart NR. The king's midwife:a history and mystery of madame du coudray. Berkeley: University of California Press; 1998.
Green MH. The sources of eucharius rösslin's ‘rosegarden for pregnant women and midwives (1513). Medical History. 2009; 53(2);167-192.
Hot İ. Besim ömer akalın’ın hayatı (1862-1940). Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları. 1996.
International Confederation of Midwives. International Definition of the Midwife. (23/04/2024 tarihinde http://internationalmidwives.org/ adresinden ulaşılmıştır).
Jandu GK, Khan A. Angélique marguerite le boursier du coudray (1712–1790)– pioneer of simulation. Journal Of Medical Biography. 2021;29(2); 121-122.
Jankowski C. Hippocrates: father of medicine. Amerika Birleşik Devletleri: Capston; 2009.
Kafali, H. Colored illustrations of obstetrics manipulations and instrumentation techniques of a Turkish surgeon Serafeddin Sabuncuoglu in the 15th century. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology. 2002; 105.2; 197-202.
Kavak M. Besim ömer paşa ve ailesinin hususi evrakı. Sağlık Tarihi ve Müzeciliği Sempozyumu, 19-21 Mayıs 2017, İstanbul, (pp. 405-429).
Kayacı S. Sağlık yüksekokulları ebelik bölümü öğrencilerinin ebelik mesleği hakkındaki görüşlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü: Yüksek Lisans Tezi. 2006.
Laes C. Midwives in greek ınscriptions in hellenistic and roman antiquity. Zeitschrift Für Papyrologie Und Epigraphik. 2011;176;154-162.
Lawrence DL, Lawrence PR. Wombs with a view: ıllustrations of the gravid uterus from the renaissance through the nineteenth century. Amerika Birleşik Devletleri: Springer; 2016.
Littre E. Dictionnaire de medecine de chirurgie de pharmacie, des sciences accessoires et de Cart veterinaire. Paris: Dumont;1858.
Marlan H. The art of midwifery: Early Modern Midwives in Europe. Oxford: Psychology Press; 1993.
Moran ME. Enlightenment via simulation:“crone-ology's” first woman. Journal Of Endourology. 2010;24(1); 5-8.
Nasuhioğlu İ. Tıp Tarihine Kısa Bir Bakış. Ankara: Ayyıldız Matbaası;1974.
National Women’s Hall of Fame. Ina may gaskin. (19/08/2024 tarihinde https://www.womenofthehall.org/inductee/ina-may-gaskin/ adresinden ulaşılmıştır).
Numanoğlu İ. Cerrahiyei Ilhaniye: the earliest known book containing pediatric surgical procedures. Journal of Pediatric Surgery. 1973;8(4):547-8.
Owsei T. Soranus’ gynecology. London: Johns Hopkins University Press; 1956.
Ödemiş S. Besim ömer paşa (1862-1940). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. 2013.
Perkins W. Midwifery and medicine in early modern france: louise bourgeois. France: University of Exeter Press;1996.
Poulet J, Sournia JC, Martiny M. Histoire de la me´decine, de la pharmacie, de l’art dentaire et de l’art ve´te´rinaire. Paris: Société française d'éditions professionnelles médicales et scientifiques; 1978.
Prioreschi PA. History of medicine:roman medicine. Omaha: Horatius Press; 2001.
Ricci JV. The development of gynaecological surgery and instruments. Amerika Birleşik Devletleri: Norman Publishing; 1990.
Robb H. Remarks on the writings of louyse bourgeois. Bull Johns Hopkins Hospital. 1893;4;75–81.
Senayli A. Aksu M. Atalar MA. Circumcision method in an old surgical textbook (Cerrahiyyetul Haniyye): reminding of a forgotten procedure. Urology Journal. 2014; 11(3), 1731-1734.
Salon. The midwife of modern midwifery: ina may gaskin. (19/08/2024 tarihinde https://www.salon.com/1999/06/01/gaskin/ adresinden ulaşılmıştır).
Sappol M. Dream anatomy. Unites States: Department of Health and Human Services, National Institutes of Health, National Library of Medicine; 2006.
Scholtz M. Hippocrates’aphorisms. California and western medicine. 1941;55(5);254.
Sevil HT. Ölümünün yirmi dördüncü yıldönümünde kızılayımızın öncülerinden profesör dr. besim ömer paşa. Kızılay Dergisi.1964;11.
Siegemund, J. Königliche preußische und chur-brandenburgische hof-wehe-mutter. Cölln: Liepbert; 1690.
Sigerist HE. A history of medicine. Oxford: Oxford University Press; 1987.
Singer C. A short history of medicine. Canadian Medical Association journal. 1929; 21(4):451–453.
Smellie W, McClintock AH. A treatise of midwifery. London: New Sydenham Society; 1876.
Stanley A. Mothers and daughters of ınvention: notes for a revised history of technology. Berkeley: Rutgers University Press; 1995.
Tatlock L. Speculum feminarium: gendered perspectives on obstetrics and gynecology in early modern germany. Journal of Women in Culture and Society.1992;17;725–740.
Temkin O. Soranus’ gynecology. London: Johns Hopkins Press; 1991.
The New York Academy of Medicine Library Blog. Angelique Marguerite Le Boursier du Coudray's Abrégé de l'art des accouchements 2014.(20.01.2023 tarihinde https://nyamcenterforhistory.org/2014/05/20/abrege-de-lart-des-accouchements/ adresinden ulaşılmıştır).
Tsagkaris C, Kalachanis K. The hippocratic account of mental health: humors and human temperament. Global Challenges Journal. 2020;3(1);33-7.
Tsoucalas G, Karamanou M, Sgantzos M. Midwifery in ancient greece, midwife or gynaecologist-obstetrician. Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2014;34(6); 547.
Türk Ebeler Derneği. Ebeliğin Tarihçesi. (24/01/2023 tarihinde https://www.turkebelerdernegi.org/ebelik/ebelik-tarihcesi adresinden ulaşılmıştır).
Türk Tabipleri Birliği. Prof. Dr. Nusret Fişek'in yaşam öyküsü. (19/01/2023 tarihinde https://www.istabip.org.tr/412-prof-dr-nusret-fiekin-yaam-oeykuesue-.html adresinden ulaşılmıştır).
Türk Tabipleri Birliği. Prof. Dr. Nusret Fişek'in kitaplaşmamış yazıları–I, sağlık yönetimi. (19/01/2023 tarihinde https://www.ttb.org.tr/n_fisek/kitap_1/ adresinden ulaşılmıştır).
Türk Tabipleri Birliği. Prof. Dr. Nusret Fişek'in kitaplaşmamış yazıları – III, eğitim, tıp eğitimi, uzmanlık, sürekli eğitim ve diğer konulardaki yazıları. (19/01/2023 tarihinde https://www.ttb.org.tr/n_fisek/kitap_3/39.html adresinden ulaşılmıştır).
Uzel İ. Cerrahiyet’ül haniyye. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları; 1992.
Uzluk FN. Genel Tıp Tarihi. Ankara: Güzel İstanbul Matbaası; 1958.
Ülman YI. Osmanlı’dan cumhuriyet’e geçiş sürecinde bir aydın portresi dr. besim ömer akalın (1861-1940). Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları. 2004;10-11;435-464.
Wikipedia. Eucharius Rösslin. (20/01/2023 tarihinde https://en.wikipedia.org/wiki/Eucharius_R%C3%B6sslin adresinden ulaşılmıştır.)
Wikipedia. Barbara Widenman. (20.01.2023 tarihinde https://de.wikipedia.org/wiki/Barbara_Wiedenman adresinden ulaşılmıştır).
Yaoijakis C. Hippocrates of kos, the father of clinical medicine, and asclepiades of bithynia, the father of molecular medicine. In Vivo. 2009; 23 (4): 505-14.
Youtube. Ankara ebelik günleri: röportaj: dr. zeliha saat. (19/08/2024 tarihinde https://www.youtube.com/watch?v=iThnEHTOa5E adresinden ulaşılmıştır) .
