Anne Ve Bebek Sağlığında Etkili Değişim İçin Ebelik Liderliği
Özet
Kadınların gebelik, doğum ve lohusalık süreçlerini sağlıklı bir şekilde geçirip bebek ve çocuklarının sağlıklı bir biçimde büyüyüp gelişmelerini içeren bütün süreçler anne bebek sağlığı kavramını tanımlamaktadır. Hiç kuşkusuz bütün bu süreçlerde eski çağlardan beri kadının en büyük destekçisi daima ebeler olmuştur. Bu durum gösteriyor ki; ebelik ve ebe liderliği anne bebek sağlığının değişiminde ve gelişiminde oldukça önemli bir etkiye sahiptir. Bu bölümde gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemde liderlik, bebek (yenidoğan) sağlığında liderlik, aşılamada liderlik ve ana-çocuk sağlığı göstergelerinin değişiminde ebenin rolü anlatılacaktır.
Referanslar
Anne Ölümlerine Yeniden Bakmak: Nitel Araştırmanın Söyledikleri, Nisan, 2023. https://fs.hacettepe.edu.tr/hips/dosyalar/Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar%20-%20raporlar/Di%C4%9Fer%20Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar/Anne_Olumleri_Rapor_28042023.pdf (Erişim Tarihi: 04.09.2024).
Arça G, Işık H.F. Anne sütü ve emzirmeye ilişkin ebe ve hemşirenin rolü. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2019; 1(3): 221-228.
Bender T.H, de Bernis L, Campbell J et al. Improvement of maternal and newborn health through midwifery. The Lancet. 2014; 384: 1226-1235.
Bozkurt G, Erdim L. Güvenli bağışıklamada ebe ve hemşirelerin sorumlulukları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2005; 8(3): 119-126.
Bozkurt H.B. Aşı reddine genel bir bakış ve literatürün gözden geçirilmesi. Kafkas Journal of Medical Sciences. 2018; 8(1): 71-76.
Byrom S, Downe S. ‘Shesort of shines’: Midwives’ accounts of ‘good’ midwifery and ‘good’ leadership. Midwifery. 2010; 26(1): 126-137.
Cangöl E, Şahin NH. Emzirmeyi etkileyen faktörler ve emzi̇rme danışmanlığı. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2014; 45: 100-105.
Carragher J, Gormley K. Leadership and emotional intelligence in nursing and midwifery education and practice: a discussion paper. Journal of Advanced Nursing. 2017; 73(1): 85-96.
Cummings J. A-EQUIP a model of clinical midwifery supervision.
https://www.england.nhs.uk/wp-content/uploads/2017/04/a-equip-midwifery-supervision-model.pdf (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Çevik A, Avcıbay Vurgeç B. Midwife-led care in postpartum. Journal of Midwifery and Health Sciences. 2022; 5(1): 37-45.
Divall B. Negotiating competing discourses in narratives of midwifery leadership in the English NHS. Midwifery. 2015; 31(11): 1060-1066.
Downe S, Byrom S, Simpson L. Midwifery Leadership: Theory, Practice and Potential. In: Simpson L (ed). Essential Midwifery Practice: Expertise Leadership and Collaborative Working. 1st ed. Wiley-Blackwell:ABD; 2010. p. 7-22.
Duran S, Duran R, Şahin EM, Dağdeviren N, Güzel A. Ebe ve Hemşirelerin Anne Sütü ve Emzirme Konusundaki Bilgi ve Tutumlarının, Danışmanlık Verdikleri Annelerin Bebeklerini Anne Sütü ile Beslenme Davranışlarıyla Karşılaştırılması. Balkan Medical Journal. 2010; 2: 11-17.
Elvander C, Cnattingius S, Kjerulff KH. Birth Experience in Women with Low, Intermediate or High Levels of fear. Findings from the First Baby Study. Birth. 2013; 40(4): 10.1111/birt.12065.
Frawley JE, McKenzie K, Cummins A, Sinclair L et al. Midwives’ role in the provision of maternal and childhood immunisation information. Women and Birth. 2020; 33(2): 145-152.
Global Library of Women’s Medicine. Postnatal care blended learning module for the health extension programme, 2015. https://www.glowm.com/pdf/Textbook-OpenUniversity-HEAT-Postnatal%20Care-CC%20BY%20NC%20SA.pdf (Erişim tarihi: 16.01.2023)
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Çocukların Ve Kadınların Beslenme Durumu. “2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması”. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve TÜBİTAK, Ankara, Türkiye, 2019. p. 144-146.
Hasar M, Özer, Z.Y, Bozdemir N. Aşı reddi nedenleri ve aşılar hakkındaki görüşler. Cukurova Medical Journal. 2021; 46(1): 166-176.
Hellings P, Howe C. Assessment of breastfeeding knowledge of nurse practitioners and nurse-midwives. Journal of Midwifery & Women’s Health. 2000; 45: 264-270.
Homer C.S, Passant L, Kildea S et al. The development of national competency standards for the midwife in Australia. Midwifery. 2007; 23(4): 350-360.
ICM. Midwifery Led Care, the First Choice for All Women. International Confederation of Midwives, Toronto: 2017. https://internationalmidwives.org/resources/midwifery-led-care-the-first-choice-for-all-women/ (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Karaçam Z, Kitiş Y. What do midwives and nurses in Turkey know about nutrition in the first six months of life. Midwifery. 2005;21:61-70.
Kocatürk A. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Platformu 2019. Ebeler: Doğum Şeklini Değiştirecek İnsan Gücü. https://www.sdplatform.com/Dergi/1161/Ebeler-Dogum-seklini-degistirecek-insan-gucu.aspx (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Mac Lachlan H, Foster D, Davey M, Farrell T, Flood M. The effect of primary midwife-led care on women’s experience of childbirth: results from the COSMOS randomised controlled trial. International Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2015; 123(3): 465-474.
Mortensen B, Lieng M, Diep L.M, Lukasse M, Atieh K, Fosse E. Improving Maternal and Neonatal Health by a Midwife-led Continuity Model of Care – An Observational Study in One Governmental Hospital in Palestine. E Clinical Medicine. 2019; 10: 84-91.
Murphy J, Quillinan B, Carolan M. Role of clinical nurse leadership in improving patient care. Nursing Management. 2009; 16(8): 26-28.
Nkowane AN, Boualam L, Salah Haithami S, El Sayed ETA, Mutambo H. The role of nurses and midwives in polio eradication and measles control activities: a survey in Sudan and Zambi. Human Resources for Health. 2009; 7:78.
Perdok H, Verhoeven C.J, Dillen J.V, Schuitmake T.J, Hoogendoorn K, Colli J. Continuity of Care is an ımportant and distinct aspect of childbirth experience: Findings of a aurvey evaluating experienced continuity of care, experienced quality of care and women’s perception of labor. BMC Pregnancy and Childbirth. 2018; 18: 13.
Queensland Health. Maternity and Neonatal Care. Brisbane: State of Queensland. 2018.
Sandall J, Soltani H, Gates S, Shennan A, Devane D. Midwife‐Led continuity models versus other models of care for childbearing women. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD004667.pub5/epdf/full (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Shahid S, Jan R, Qureshi R.N, Rattani S. A Review related to midwifery led model of care. Journal of General Practice. 2014; 2: 5.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Bebek Çocuk Ergen İzlemleri. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/sagligin-gelistirilmesi-programlari/bebek-cocuk-ergen-izlemleri.htmt (Erişim Tarihi 15.01.2023).
The Royal College of Midwives. Strengthening midwifery leadership: A manifesto for better maternity care. https://www.rcm.org.uk/media/6028/strengthening-midwifery-leadership-a4.pdf (Erişim Tarihi: 15.01.2023).
Tunçel E.K, Dündar C, Pekşen Y. Ebelerin anne sütü ile ilgili bilgi ve uygulamalarının değerlendirilmesi. Kocatepe Tıp Dergisi. 2005; 6: 43-48.
TÜİK. Dünya Nüfus Günü, 2020. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dunya-Nufus-Gunu-2020-33707 (Erişim Tarihi 04.09.2024).
TÜİK. Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2023-53709 (Erişim Tarihi 04.09.2024).
Türk Ebeler Derneği. Ebelik Mesleğinin Tanımı, https://www.turkebelerdernegi.org/ebelik/ebelik-tanimi/ (Erişim tarihi: 15.01.2023).
UNICEF. UNICEF Data: Monitoring the situation of children and women, 2022. https://data.unicef.org/topic/nutrition/breastfeeding/ (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Vural G, Erenel A.Ş. Doğumun Medikalizasyonu neden artmıştır, azaltabilir miyiz? Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2017; 4(2): 76-83.
WHO. Maternal mortality rate. 2024. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality (Erişim Tarihi: 04.09.2024).
WHO. World Health Organization Recommendation on Midwife-led Continuity of Care During Pregnancy. Geneva: World Health Organization, 2016.
WHO. World Health Organization. Iron supplementation, 2016. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/249242/9789241549585eng.pdf;jsessionid=77259A69C6FB4EC08D7A43B771D0BFEB?sequence=1 (Erişim tarihi: 16.01.2023).
WHO. World Health Organization. Midwives voices, midwives realities. Findings from a global consultation on providing quality midwifery care, 2016. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/250376/9789241510547-eng.pdf?sequence=1 (Erişim tarihi: 16.01.2023).
Wong C.A, Cummings G.G. The relationship between nursing leadership and patient outcomes: a systematic review. Journal of nursing management. 2007; 15(5): 508-521.
Yıldırım A.D, Şahin N.H. Anne ölümlerinin önlenmesi: uluslararası bakım ve izlem modelleri. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi. 2022; 19(1): 1184-1191.
Yurtsal Z.B. The Importance of Midwifery Led Care in Turkey. In: Efe R. (ed.) Developments in Health Science. Kliment Ohridski University Press, Sofia; 2017. p. 261-268.
Referanslar
Anne Ölümlerine Yeniden Bakmak: Nitel Araştırmanın Söyledikleri, Nisan, 2023. https://fs.hacettepe.edu.tr/hips/dosyalar/Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar%20-%20raporlar/Di%C4%9Fer%20Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar/Anne_Olumleri_Rapor_28042023.pdf (Erişim Tarihi: 04.09.2024).
Arça G, Işık H.F. Anne sütü ve emzirmeye ilişkin ebe ve hemşirenin rolü. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2019; 1(3): 221-228.
Bender T.H, de Bernis L, Campbell J et al. Improvement of maternal and newborn health through midwifery. The Lancet. 2014; 384: 1226-1235.
Bozkurt G, Erdim L. Güvenli bağışıklamada ebe ve hemşirelerin sorumlulukları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2005; 8(3): 119-126.
Bozkurt H.B. Aşı reddine genel bir bakış ve literatürün gözden geçirilmesi. Kafkas Journal of Medical Sciences. 2018; 8(1): 71-76.
Byrom S, Downe S. ‘Shesort of shines’: Midwives’ accounts of ‘good’ midwifery and ‘good’ leadership. Midwifery. 2010; 26(1): 126-137.
Cangöl E, Şahin NH. Emzirmeyi etkileyen faktörler ve emzi̇rme danışmanlığı. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2014; 45: 100-105.
Carragher J, Gormley K. Leadership and emotional intelligence in nursing and midwifery education and practice: a discussion paper. Journal of Advanced Nursing. 2017; 73(1): 85-96.
Cummings J. A-EQUIP a model of clinical midwifery supervision.
https://www.england.nhs.uk/wp-content/uploads/2017/04/a-equip-midwifery-supervision-model.pdf (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Çevik A, Avcıbay Vurgeç B. Midwife-led care in postpartum. Journal of Midwifery and Health Sciences. 2022; 5(1): 37-45.
Divall B. Negotiating competing discourses in narratives of midwifery leadership in the English NHS. Midwifery. 2015; 31(11): 1060-1066.
Downe S, Byrom S, Simpson L. Midwifery Leadership: Theory, Practice and Potential. In: Simpson L (ed). Essential Midwifery Practice: Expertise Leadership and Collaborative Working. 1st ed. Wiley-Blackwell:ABD; 2010. p. 7-22.
Duran S, Duran R, Şahin EM, Dağdeviren N, Güzel A. Ebe ve Hemşirelerin Anne Sütü ve Emzirme Konusundaki Bilgi ve Tutumlarının, Danışmanlık Verdikleri Annelerin Bebeklerini Anne Sütü ile Beslenme Davranışlarıyla Karşılaştırılması. Balkan Medical Journal. 2010; 2: 11-17.
Elvander C, Cnattingius S, Kjerulff KH. Birth Experience in Women with Low, Intermediate or High Levels of fear. Findings from the First Baby Study. Birth. 2013; 40(4): 10.1111/birt.12065.
Frawley JE, McKenzie K, Cummins A, Sinclair L et al. Midwives’ role in the provision of maternal and childhood immunisation information. Women and Birth. 2020; 33(2): 145-152.
Global Library of Women’s Medicine. Postnatal care blended learning module for the health extension programme, 2015. https://www.glowm.com/pdf/Textbook-OpenUniversity-HEAT-Postnatal%20Care-CC%20BY%20NC%20SA.pdf (Erişim tarihi: 16.01.2023)
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Çocukların Ve Kadınların Beslenme Durumu. “2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması”. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve TÜBİTAK, Ankara, Türkiye, 2019. p. 144-146.
Hasar M, Özer, Z.Y, Bozdemir N. Aşı reddi nedenleri ve aşılar hakkındaki görüşler. Cukurova Medical Journal. 2021; 46(1): 166-176.
Hellings P, Howe C. Assessment of breastfeeding knowledge of nurse practitioners and nurse-midwives. Journal of Midwifery & Women’s Health. 2000; 45: 264-270.
Homer C.S, Passant L, Kildea S et al. The development of national competency standards for the midwife in Australia. Midwifery. 2007; 23(4): 350-360.
ICM. Midwifery Led Care, the First Choice for All Women. International Confederation of Midwives, Toronto: 2017. https://internationalmidwives.org/resources/midwifery-led-care-the-first-choice-for-all-women/ (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Karaçam Z, Kitiş Y. What do midwives and nurses in Turkey know about nutrition in the first six months of life. Midwifery. 2005;21:61-70.
Kocatürk A. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Platformu 2019. Ebeler: Doğum Şeklini Değiştirecek İnsan Gücü. https://www.sdplatform.com/Dergi/1161/Ebeler-Dogum-seklini-degistirecek-insan-gucu.aspx (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Mac Lachlan H, Foster D, Davey M, Farrell T, Flood M. The effect of primary midwife-led care on women’s experience of childbirth: results from the COSMOS randomised controlled trial. International Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2015; 123(3): 465-474.
Mortensen B, Lieng M, Diep L.M, Lukasse M, Atieh K, Fosse E. Improving Maternal and Neonatal Health by a Midwife-led Continuity Model of Care – An Observational Study in One Governmental Hospital in Palestine. E Clinical Medicine. 2019; 10: 84-91.
Murphy J, Quillinan B, Carolan M. Role of clinical nurse leadership in improving patient care. Nursing Management. 2009; 16(8): 26-28.
Nkowane AN, Boualam L, Salah Haithami S, El Sayed ETA, Mutambo H. The role of nurses and midwives in polio eradication and measles control activities: a survey in Sudan and Zambi. Human Resources for Health. 2009; 7:78.
Perdok H, Verhoeven C.J, Dillen J.V, Schuitmake T.J, Hoogendoorn K, Colli J. Continuity of Care is an ımportant and distinct aspect of childbirth experience: Findings of a aurvey evaluating experienced continuity of care, experienced quality of care and women’s perception of labor. BMC Pregnancy and Childbirth. 2018; 18: 13.
Queensland Health. Maternity and Neonatal Care. Brisbane: State of Queensland. 2018.
Sandall J, Soltani H, Gates S, Shennan A, Devane D. Midwife‐Led continuity models versus other models of care for childbearing women. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD004667.pub5/epdf/full (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Shahid S, Jan R, Qureshi R.N, Rattani S. A Review related to midwifery led model of care. Journal of General Practice. 2014; 2: 5.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Bebek Çocuk Ergen İzlemleri. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/sagligin-gelistirilmesi-programlari/bebek-cocuk-ergen-izlemleri.htmt (Erişim Tarihi 15.01.2023).
The Royal College of Midwives. Strengthening midwifery leadership: A manifesto for better maternity care. https://www.rcm.org.uk/media/6028/strengthening-midwifery-leadership-a4.pdf (Erişim Tarihi: 15.01.2023).
Tunçel E.K, Dündar C, Pekşen Y. Ebelerin anne sütü ile ilgili bilgi ve uygulamalarının değerlendirilmesi. Kocatepe Tıp Dergisi. 2005; 6: 43-48.
TÜİK. Dünya Nüfus Günü, 2020. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dunya-Nufus-Gunu-2020-33707 (Erişim Tarihi 04.09.2024).
TÜİK. Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2023-53709 (Erişim Tarihi 04.09.2024).
Türk Ebeler Derneği. Ebelik Mesleğinin Tanımı, https://www.turkebelerdernegi.org/ebelik/ebelik-tanimi/ (Erişim tarihi: 15.01.2023).
UNICEF. UNICEF Data: Monitoring the situation of children and women, 2022. https://data.unicef.org/topic/nutrition/breastfeeding/ (Erişim Tarihi 15.01.2023).
Vural G, Erenel A.Ş. Doğumun Medikalizasyonu neden artmıştır, azaltabilir miyiz? Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2017; 4(2): 76-83.
WHO. Maternal mortality rate. 2024. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality (Erişim Tarihi: 04.09.2024).
WHO. World Health Organization Recommendation on Midwife-led Continuity of Care During Pregnancy. Geneva: World Health Organization, 2016.
WHO. World Health Organization. Iron supplementation, 2016. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/249242/9789241549585eng.pdf;jsessionid=77259A69C6FB4EC08D7A43B771D0BFEB?sequence=1 (Erişim tarihi: 16.01.2023).
WHO. World Health Organization. Midwives voices, midwives realities. Findings from a global consultation on providing quality midwifery care, 2016. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/250376/9789241510547-eng.pdf?sequence=1 (Erişim tarihi: 16.01.2023).
Wong C.A, Cummings G.G. The relationship between nursing leadership and patient outcomes: a systematic review. Journal of nursing management. 2007; 15(5): 508-521.
Yıldırım A.D, Şahin N.H. Anne ölümlerinin önlenmesi: uluslararası bakım ve izlem modelleri. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi. 2022; 19(1): 1184-1191.
Yurtsal Z.B. The Importance of Midwifery Led Care in Turkey. In: Efe R. (ed.) Developments in Health Science. Kliment Ohridski University Press, Sofia; 2017. p. 261-268.
