Bakım Merkezli Liderlik ve Ebelik
Özet
Ebelik, anne ve bebek sağlığının yanı sıra tüm toplumun sağlığı ile ilgilenen profesyonel bir meslektir. Toplum sağlığını yükseltmek, hizmet standartlarını geliştirmek ve bakımın kalitesini artırmak için ebelerin sorumlulukları ve rolleri artmıştır. Meslek merkezli bakımdan hasta merkezli bakıma geçiş bakımın ve sağlık hizmetinin kalitesini ve etkinliğini artırmıştır. Meslek merkezli bakımda bakım veren kişi bakımı tek başına planlar ve hastanın buna tam itaatini ister. Hasta merkezli bakımda profesyonel önyargıların aşılması ve hasta ile çift yönlü iletişim içinde olunması son derece önem taşımaktadır. Hasta merkezli bakımda ebe ile bakım alan arasında çift yönlü ilişki kurulur, bireyin ihtiyaçları ve tercihleri göz önünde bulundurulur ve sonuç olarak şefkatli ve eşgüdümlü bakım ortaya çıkar. Bakım merkezli liderlikte kilit nokta, bakım alan kişileri seçenekler arasından bilinçli seçimler yapmaya yönlendirmektir ve bu da bakım veren kişinin liderlik özelliği ile doğrudan ilişkilidir. Uluslararası ebelik literatürü liderliğin önemini vurgulamış ve ebelikte zayıf liderlik davranışlarının anne, bebek ve toplum sağlığını olumsuz etkilediğini savunmuştur. Bu bölümde bakım merkezli liderlik ve bakım merkezli liderlikte ebenin rolü anlatılmıştır.
Referanslar
Adıgüzel O, Tanrıverdi H, Sönmez Özkan D. “Mesleki Profesyonellik ve Bir Meslek Mensupları Olarak Hemşireler Örneği.” Yönetim Bilimleri Dergisi, 2011; 9(2): 239-24.
Akalın ŞH, Toparlı R, Argunşah M, Demir N, Gözaydın N, Özyetgin M. ve ark. Türkçe Sözlük, 11.bs. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2011.
Akdoğan H. İktisat ve İşletme Alanlarında Verilen Eğitim İçerisinde Meslek Etiğinin Yeri ve Önemi. Ekonomik Yaklaşım Dergisi, 2008; 19 (67): 79-90.
Arslanoğlu A, Kırılmaz H. (Hasta merkezli bakım yetkinliği (HMBY) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2019; 6(2): 158- 166.
Beydağ K.D, Arslan H. Kadın Doğum Kliniklerinde Çalışan Ebe ve Hemşirelerin Profesyonelliklerini Etkileyen Faktörler. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2008; 3(7): 75-87.
Brandstadter S, Sonntag K. Interdisciplinarycollaboration. B. Deml, P. Stock, R. Bruder, C.M. Schlick (eds.), Advances in ergonomicdesignsystems, productsand processes içinde 2016; (395-409), Berlin: Springer-Verlak.
Cansoy R, Turan S. Gençlik liderlik özellikleri ölçeği: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Türk Eğitim Dergisi, 2016; 1 (1), 19-39.
Cramm JM, Nieboer AP. Validation of an instrument for the assessment of patient-centred care among patients with multimorbidity in the primary care setting: the 36-item patient-centred primary care instrument. BMC Fam Pract. 2018 Aug 28; 19(1): 143. doi: 10.1186/s12875-018-0832-4. PMID: 30153809; PMCID: PMC6114899.
Çakı Fırtına E, Sönmez M. Hastanede Çalışan Hemşirelerin Meslekte Profesyonel Tutum Düzeylerinin Belirlenmesi. Türk Fen ve Sağlık Dergisi, 2020; 1(2): 58-69.
Delaney J.L. Patient-centredcare as an approachto improving healthcare in Australia. TheAustralian Journal of NursingPractice, ScholarshipandResearch, 2018; 25(1): 119-123.
Démeh W, RosengrenK. Thevisualisation of clinicalleadership in thecontent of nursingeducation. A qualitativestudy of nursingstudents' experiences. Nurse Educ Today, 2015; 35(7): 888–93.
Demir B. Sağlığın Kavramsallaştırılması ve İnsan Odaklı Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Akreditasyon Perspektifi. İnsan&İnsan, 2020; 7(24): 62-83.
Erdoğan M, Kırımaz H. Hasta Merkezlilik ve Hasta Merkezli Bakım. İnsan ve İnsan Dergisi, 2020;7(24): 95-120
Eren E. Yönetim ve Organizasyon. İstanbul: Beta Yayınevi, 2003.
Erkan E, Abaan S. Devlete ve özel sektöre bağlı hastanelerde çalışan servis sorumlu hemşirelerinin işe ve insana yönelik liderlik yönelimlerinin incelenmesi. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2006; 1-13.
Fix G.M, VanDeusen Lukas C, Bolton R.E, Hill J.N, Mueller N, LaVela S.L, Bokhour B.G. Patient-centred care is a way of doing things: How healthcare employees conceptualize patient-centred care. Health Expect. 2018 Feb;21(1):300-307. doi: 10.1111/hex.12615. Epub 2017 Aug 25. PMID: 28841264; PMCID: PMC5750758.
Güney S. Yönetim ve organizasyon. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 2001.
Gürsay E, Aksoy Uzun M. Hemşirelik ve Ebelik Öğrencilerinin Kişilik Özellikleri ve Liderlik Yönelimlerinin Belirlenmesi. Journal of EducationandResearch in Nursing, 2021; 18(1): 37-43.
Gürsoy E, Aksoy Uzun M. Hemşirelik ve Ebelik Öğrencilerinin Kişilik Özellikleri ve Liderlik Yönelimlerinin Belirlenmesi. J Educ Res Nurs. 2021; 18(1): 37-43.
Hartley J, Matın J, Benington J. Leadership In Healthcare a Review Of The Literature For Health Care Profossionals, Managers and Researchers, Institute of Governance and Public Management, Warwick Business School, 2008.
Kacaroğlu V.A. Hemşirelikte Profesyonellik. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2010; Sempozyum Özel Sayısı, 261-263.
Karaca Saydam B. Profesyonel Bir Meslek Olarak Türkiye’de Ebelik. Sağlık ve Toplum, 2015; 25(1): 3-9.
Kızılca Çakaloz D, Çoban A. Profesyonel Bir Meslek Olarak Ebelik: Lisansüstü Program Öğrencileri Ne Düşünüyor? Tek Durumlu Bir Örnek Olay Çalışması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2019; 22(4): 239-48.
Leggat SG, Salding C. Achievingorganisationalcompetence for clinicalleadership, Journal of Health Organizationand Management, 2013; 27(3): 312-329.
Mccormack B, Mccane T.V. Development Of A Framework ForPerson-CentredNursing. Journal of Advanced Nursing, 2006; 56(5): 472-479.
Özer Ö, Budak Şentürk S, Gün Ç. Hekim ve hemşirelerin klinik liderlik algılarının sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi (HEAD), 2018; 15(2): 99-105.
Özkan O. Sağlık Hizmetlerinde Hasta Odaklı Yaklaşım: Hasta Katılımı. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2017; 10(2): 1760-1770.
Pecukonis E. Inter Professional education: A theoreticalorientation incorporating profession-centrismandsocialidentity theory. Journal of Law, Medicine&Ethics, 2014; 42(2): 60-64.
Rathert C, Williams E.S, Mc Caughey D, Ishqaidef G. Patient Perceptions Of Patient-Centred Care: Empirical Test Of A Theoretical Model. Health Expectations, 2015; 18(2): 199–209.
Sidani S, Epstein D, Miranda J. Eliciting patient treatment preferences: A strategytointegrateevidence-basedandpatient-centeredcare. World views on Evidence-Based Nursing, 2006; 3(3): 116-118.
Sungur C. Sağlık sistemlerinin sınıflandırılması ve performans analizi üzerine kavramsal bir inceleme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2021; 18 (3): 2174-2201. DOI: 10.33437/ksusbd.956240.
Şahin G, İğde F. Hasta merkezli bakım-ortak karar alma süreci ve kalite. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics. 2014;5(3):38-43.
United Nations Population Fund (UNFPA), The International Confederation of Midwives supports midwives (ICM), World Health Organization (WHO). Thestate of theworld’smidwifery 2014 auniversal pathway. A woman’srıghttohealth. New York: UNFPA; 2014; 228.
Victorian Quality Council. Developingtheclinicalleadership role in clinicalgovernance: a guideforcliniciansandhealthservices. Victoria: Department of Human Services; 2005; 4-11.
Yiğit R. Hemşirelikte liderlik. Adana: Çukurova Nobel tıp kitabevi, 2018.
Yücel U, Kurt A, Cansever Moralılar S. Ebelikte yönetim ve liderlik. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 2018; 7(3): 93-100.
Referanslar
Adıgüzel O, Tanrıverdi H, Sönmez Özkan D. “Mesleki Profesyonellik ve Bir Meslek Mensupları Olarak Hemşireler Örneği.” Yönetim Bilimleri Dergisi, 2011; 9(2): 239-24.
Akalın ŞH, Toparlı R, Argunşah M, Demir N, Gözaydın N, Özyetgin M. ve ark. Türkçe Sözlük, 11.bs. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2011.
Akdoğan H. İktisat ve İşletme Alanlarında Verilen Eğitim İçerisinde Meslek Etiğinin Yeri ve Önemi. Ekonomik Yaklaşım Dergisi, 2008; 19 (67): 79-90.
Arslanoğlu A, Kırılmaz H. (Hasta merkezli bakım yetkinliği (HMBY) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2019; 6(2): 158- 166.
Beydağ K.D, Arslan H. Kadın Doğum Kliniklerinde Çalışan Ebe ve Hemşirelerin Profesyonelliklerini Etkileyen Faktörler. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2008; 3(7): 75-87.
Brandstadter S, Sonntag K. Interdisciplinarycollaboration. B. Deml, P. Stock, R. Bruder, C.M. Schlick (eds.), Advances in ergonomicdesignsystems, productsand processes içinde 2016; (395-409), Berlin: Springer-Verlak.
Cansoy R, Turan S. Gençlik liderlik özellikleri ölçeği: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Türk Eğitim Dergisi, 2016; 1 (1), 19-39.
Cramm JM, Nieboer AP. Validation of an instrument for the assessment of patient-centred care among patients with multimorbidity in the primary care setting: the 36-item patient-centred primary care instrument. BMC Fam Pract. 2018 Aug 28; 19(1): 143. doi: 10.1186/s12875-018-0832-4. PMID: 30153809; PMCID: PMC6114899.
Çakı Fırtına E, Sönmez M. Hastanede Çalışan Hemşirelerin Meslekte Profesyonel Tutum Düzeylerinin Belirlenmesi. Türk Fen ve Sağlık Dergisi, 2020; 1(2): 58-69.
Delaney J.L. Patient-centredcare as an approachto improving healthcare in Australia. TheAustralian Journal of NursingPractice, ScholarshipandResearch, 2018; 25(1): 119-123.
Démeh W, RosengrenK. Thevisualisation of clinicalleadership in thecontent of nursingeducation. A qualitativestudy of nursingstudents' experiences. Nurse Educ Today, 2015; 35(7): 888–93.
Demir B. Sağlığın Kavramsallaştırılması ve İnsan Odaklı Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Akreditasyon Perspektifi. İnsan&İnsan, 2020; 7(24): 62-83.
Erdoğan M, Kırımaz H. Hasta Merkezlilik ve Hasta Merkezli Bakım. İnsan ve İnsan Dergisi, 2020;7(24): 95-120
Eren E. Yönetim ve Organizasyon. İstanbul: Beta Yayınevi, 2003.
Erkan E, Abaan S. Devlete ve özel sektöre bağlı hastanelerde çalışan servis sorumlu hemşirelerinin işe ve insana yönelik liderlik yönelimlerinin incelenmesi. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2006; 1-13.
Fix G.M, VanDeusen Lukas C, Bolton R.E, Hill J.N, Mueller N, LaVela S.L, Bokhour B.G. Patient-centred care is a way of doing things: How healthcare employees conceptualize patient-centred care. Health Expect. 2018 Feb;21(1):300-307. doi: 10.1111/hex.12615. Epub 2017 Aug 25. PMID: 28841264; PMCID: PMC5750758.
Güney S. Yönetim ve organizasyon. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 2001.
Gürsay E, Aksoy Uzun M. Hemşirelik ve Ebelik Öğrencilerinin Kişilik Özellikleri ve Liderlik Yönelimlerinin Belirlenmesi. Journal of EducationandResearch in Nursing, 2021; 18(1): 37-43.
Gürsoy E, Aksoy Uzun M. Hemşirelik ve Ebelik Öğrencilerinin Kişilik Özellikleri ve Liderlik Yönelimlerinin Belirlenmesi. J Educ Res Nurs. 2021; 18(1): 37-43.
Hartley J, Matın J, Benington J. Leadership In Healthcare a Review Of The Literature For Health Care Profossionals, Managers and Researchers, Institute of Governance and Public Management, Warwick Business School, 2008.
Kacaroğlu V.A. Hemşirelikte Profesyonellik. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2010; Sempozyum Özel Sayısı, 261-263.
Karaca Saydam B. Profesyonel Bir Meslek Olarak Türkiye’de Ebelik. Sağlık ve Toplum, 2015; 25(1): 3-9.
Kızılca Çakaloz D, Çoban A. Profesyonel Bir Meslek Olarak Ebelik: Lisansüstü Program Öğrencileri Ne Düşünüyor? Tek Durumlu Bir Örnek Olay Çalışması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2019; 22(4): 239-48.
Leggat SG, Salding C. Achievingorganisationalcompetence for clinicalleadership, Journal of Health Organizationand Management, 2013; 27(3): 312-329.
Mccormack B, Mccane T.V. Development Of A Framework ForPerson-CentredNursing. Journal of Advanced Nursing, 2006; 56(5): 472-479.
Özer Ö, Budak Şentürk S, Gün Ç. Hekim ve hemşirelerin klinik liderlik algılarının sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi (HEAD), 2018; 15(2): 99-105.
Özkan O. Sağlık Hizmetlerinde Hasta Odaklı Yaklaşım: Hasta Katılımı. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2017; 10(2): 1760-1770.
Pecukonis E. Inter Professional education: A theoreticalorientation incorporating profession-centrismandsocialidentity theory. Journal of Law, Medicine&Ethics, 2014; 42(2): 60-64.
Rathert C, Williams E.S, Mc Caughey D, Ishqaidef G. Patient Perceptions Of Patient-Centred Care: Empirical Test Of A Theoretical Model. Health Expectations, 2015; 18(2): 199–209.
Sidani S, Epstein D, Miranda J. Eliciting patient treatment preferences: A strategytointegrateevidence-basedandpatient-centeredcare. World views on Evidence-Based Nursing, 2006; 3(3): 116-118.
Sungur C. Sağlık sistemlerinin sınıflandırılması ve performans analizi üzerine kavramsal bir inceleme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2021; 18 (3): 2174-2201. DOI: 10.33437/ksusbd.956240.
Şahin G, İğde F. Hasta merkezli bakım-ortak karar alma süreci ve kalite. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics. 2014;5(3):38-43.
United Nations Population Fund (UNFPA), The International Confederation of Midwives supports midwives (ICM), World Health Organization (WHO). Thestate of theworld’smidwifery 2014 auniversal pathway. A woman’srıghttohealth. New York: UNFPA; 2014; 228.
Victorian Quality Council. Developingtheclinicalleadership role in clinicalgovernance: a guideforcliniciansandhealthservices. Victoria: Department of Human Services; 2005; 4-11.
Yiğit R. Hemşirelikte liderlik. Adana: Çukurova Nobel tıp kitabevi, 2018.
Yücel U, Kurt A, Cansever Moralılar S. Ebelikte yönetim ve liderlik. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 2018; 7(3): 93-100.
