Liderlik ve Yöneticilik
Özet
Liderlik ve yöneticilik sıklıkla karıştırılan ve birbiri yerine kullanılan iki kavram olmuştur. Liderlik, yönetimin altında bir kavram olarak görülse de bir grubu ya da grupları ortak hedefler doğrultusunda birleştirme ya da bir yönde diğerlerini etkileme yeteneğidir. Gruplar arasında bu etkiyi yaratan kişi ise liderdir. Yönetim ise kaynakların etkili bir biçimde planlaması, örgütlenmesi, koordine edilmesi, denetlenmesi yoluyla organizasyonun amaçlarına erişmektir. Yönetici ise bu işlemlerin gerçekleşmesinde ki yetkili kişidir. Liderlik ve yöneticilik çoğu kez birbiri yerine kullanılsa da aslında farklı özelliklere sahiptirler. Liderler yönetimden farklı bir rol yelpazesine sahip olup, uygun kararlar verebilen, cesur ve etkili kararları ileten kişiyi ifade ederken, yönetici kurumlarda stratejik kararlar verebilen, göreve ve eyleme dönük olan, performansa dayalı sistemleri yöneten ve performansları ölçebilen kişiyi tanımlamaktadır. Nitekim insanları belirli bir hedef ve amaç doğrultusunda etrafında toplamak, onlara bu süreçte eşlik etmek ve harekete geçirmek, başarıya ulaştırmak için iyi bir yönetici olmanın yanı sıra iyi bir liderde olmak gerekir. Bu bölümde liderlik ve yöneticilik kavramlarına ve ebelikte liderlik ve yöneticilikle ilgili yapılmış çalışmalara yer verilmiştir.
Referanslar
Adcock JE, Sidebotham M, Gamble J. What do midwifery leaders need in order to be effective in contributing to the reform of maternity services?. Women and Birth. 2022; 35(2): 142-152. http://dx.doi.org/10.1016/j.wombi.2021.04.008
Bahçecik N. Liderlik. Uyer G, Kocaman G (eds.) Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi El Kitabı içinde. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları; 2016. p. 280-297.
Barutçugil İ. Yöneticinin Yönetimi. İstanbul: Kariyer Yayıncılık; 2006.
Bennis WG, Nanus B. Leaders Strategies for Taking Charge. 2nd ed. New York: Harper Collins; 2005.
Budakoğlu Iİ. Liderlik. Yakıncı C, Budakoğlu Iİ (eds.) Klinik Liderlik ve Yönetim içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2017. p. 30-34.
BusinessDictionary.com. Management. 2023. Retrieved January 14, 2023, from http://www.businessdictionary. com/definition/management.html.
Byroom S, Key L. Chapter 1: Midwifery Leadership: Theory, Practice and Potential. Downe S, Byroom S, Simpson L (eds.). In: Essential Midwifery Practice: Leadership, Expertise and Collaborative Working. United Kingdom: Wiley-Blackwell; 201. p. 7-40.
Can Özdemir R, Erenoğlu R, Tambağ H, et al. Ebelik topluluğunun liderlik yönelimleri/Ebelik öğrencilerinin liderlik eğilimleri. Sağlık Akademisi Kastamonu. 2022;7 (3), 441-454. https://www.doi.org/1010.25279/sak.756134
Çevik A, Alan S. Ebelik bölümü öğrencilerinin liderlik yönelimleri ile ebelik mesleğine aidiyet durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 2021; 7(3): 182-196.
Diagnam D, Duffield C, Stasa H et al. Management and leadership in nursing: An Australian educational perspective. Journal of Nursing Management. 2012; 20(1): 65-71.
Genç N. Yönetim ve Organizasyon. 2.Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2005.
Güney S. Lider ve Liderlik. Güney S. (ed). Dünden Bugüne Liderlik içinde. 1. Basım. Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık; 2021. p. 1-28.
Harvey G, Kelly J, Kitson A, et al. Leadership for evidence-based practice—Enforcing or enabling implementation?. Collegian. 2020; 27(1): 57-62. https://doi.org/10.1016/j.colegn.2019.04.004
Hewitt L, Dahlen HG, Hartz DL, et al. Leadership and management in midwifery-led continuity of care models: a thematic and lexical analysis of a scoping review. Midwifery. 2021; 98: 102986. https://doi.org/10.1016/j.midw.2021.102986
Hewitt L, Priddis H, Dahlen HG. What attributes do Australian midwifery leaders identify as essential to effectively manage a Midwifery Group Practice?. Women and Birth. 2019; 32(2): 168-177. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2018.06.017
Kerr J. Leader or manager? These 10 important distinctions can help you out. 2015. Retrieved January 15, 2023, from http://www.inc.com/james-kerr/leading-v-managing-ten-important-distinctions-thatcan-help-you-to-become-better.html.
Klatt B, Hiebert M. The Encyclopedia of Leadership: A Pratical Guide to Popular Leadership Theories and Techniques. McGraw-Hill; 2001. p.5.
Kotterman J. Leadership versus management: what’s the difference? The Journal for Quality and Participation. 2006; 29 (2): 13–17.
Küçüközkan Y, Yüksekbilgili Z. Algılanan otantik liderlik tarzının prososyal davranışlar ile ilişkilerinin incelenmesi: Ebelik hizmeti veren sağlık personeline yönelik bir araştırma. Sosyal Araştırmalar. 2017; 148.
Lussier RN, Achua CF. Leadership: Theory, application, skill development. Cengage Leraning. 2016. p. 4.
Lyberg A, Severinsson E. Midwives' supervisory styles and leadership role as experienced by Norwegian mothers in the context of a fear of childbirth. Journal of nursing management. 2010; 18(4): 391-399. DOI: 10.1111/j.1365-2834.2010.01083.x
Macleod L. A broader view of nursing leadership: Rethinking manager-leader functions. Nurse Leader. 2012; 3(10): 57-61.
Marquis B, Huston C. Leadership roles and management functionsin nursing theory and application. 9th edition. Wolters Kluwer. 2017; 66-88.
Newstrom JW, Davis K. Organizational behaviour: Human behaviour at work. Chapter 7. Leadership and empowerment. 11th edition. United state: McGraw-Hill Higher Education. 2002. p. 161-184.
Osborne C. Essential managers’ Leadership. DK: Dorling Kindersley Limited: United Kingdom. 2015. p. 11.
Özer MA. 21. Yüzyılda Yönetim ve Yöneticiler. Ankara: Nobel Yayınları, 2008.
Sertoglu R. Stratejik Liderlik. İstanbul: Etap Yayınevi, 2010.
Soyluer B. Özel Hastanelerde Yönetici Hemşirelerin Liderlik Davranışlarının Hemşirelerin Motivasyonları Üzerindeki Etkisi (Bayındır Hastanesi Örneği). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. 2010.
Stanley D. Clinical Leadership in Nursing and Healthcare. 2nd ed. Chichester: Wiley Blackwell. 2017.
Taşdemir E. Toplumların idaresinde liderler ve yöneticiler. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi. 2009; 29:149-165.
Tengilimoglu D. Kamu ve özel sektör örgütlerinde liderlik davranışı özelliklerinin belirlenmesine yönelik bir alan çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2005,14, 1-16.
Zenger J, Folkman J. Ten fatal flaws that derail leaders. Harvard Business Review. 87(6), 18. 2009. Retrieved January 9, 2023 from https://hbr.org/2009/06/ten-fatal-flaws-that-derail-leaders/sb1.
Referanslar
Adcock JE, Sidebotham M, Gamble J. What do midwifery leaders need in order to be effective in contributing to the reform of maternity services?. Women and Birth. 2022; 35(2): 142-152. http://dx.doi.org/10.1016/j.wombi.2021.04.008
Bahçecik N. Liderlik. Uyer G, Kocaman G (eds.) Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi El Kitabı içinde. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları; 2016. p. 280-297.
Barutçugil İ. Yöneticinin Yönetimi. İstanbul: Kariyer Yayıncılık; 2006.
Bennis WG, Nanus B. Leaders Strategies for Taking Charge. 2nd ed. New York: Harper Collins; 2005.
Budakoğlu Iİ. Liderlik. Yakıncı C, Budakoğlu Iİ (eds.) Klinik Liderlik ve Yönetim içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2017. p. 30-34.
BusinessDictionary.com. Management. 2023. Retrieved January 14, 2023, from http://www.businessdictionary. com/definition/management.html.
Byroom S, Key L. Chapter 1: Midwifery Leadership: Theory, Practice and Potential. Downe S, Byroom S, Simpson L (eds.). In: Essential Midwifery Practice: Leadership, Expertise and Collaborative Working. United Kingdom: Wiley-Blackwell; 201. p. 7-40.
Can Özdemir R, Erenoğlu R, Tambağ H, et al. Ebelik topluluğunun liderlik yönelimleri/Ebelik öğrencilerinin liderlik eğilimleri. Sağlık Akademisi Kastamonu. 2022;7 (3), 441-454. https://www.doi.org/1010.25279/sak.756134
Çevik A, Alan S. Ebelik bölümü öğrencilerinin liderlik yönelimleri ile ebelik mesleğine aidiyet durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 2021; 7(3): 182-196.
Diagnam D, Duffield C, Stasa H et al. Management and leadership in nursing: An Australian educational perspective. Journal of Nursing Management. 2012; 20(1): 65-71.
Genç N. Yönetim ve Organizasyon. 2.Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2005.
Güney S. Lider ve Liderlik. Güney S. (ed). Dünden Bugüne Liderlik içinde. 1. Basım. Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık; 2021. p. 1-28.
Harvey G, Kelly J, Kitson A, et al. Leadership for evidence-based practice—Enforcing or enabling implementation?. Collegian. 2020; 27(1): 57-62. https://doi.org/10.1016/j.colegn.2019.04.004
Hewitt L, Dahlen HG, Hartz DL, et al. Leadership and management in midwifery-led continuity of care models: a thematic and lexical analysis of a scoping review. Midwifery. 2021; 98: 102986. https://doi.org/10.1016/j.midw.2021.102986
Hewitt L, Priddis H, Dahlen HG. What attributes do Australian midwifery leaders identify as essential to effectively manage a Midwifery Group Practice?. Women and Birth. 2019; 32(2): 168-177. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2018.06.017
Kerr J. Leader or manager? These 10 important distinctions can help you out. 2015. Retrieved January 15, 2023, from http://www.inc.com/james-kerr/leading-v-managing-ten-important-distinctions-thatcan-help-you-to-become-better.html.
Klatt B, Hiebert M. The Encyclopedia of Leadership: A Pratical Guide to Popular Leadership Theories and Techniques. McGraw-Hill; 2001. p.5.
Kotterman J. Leadership versus management: what’s the difference? The Journal for Quality and Participation. 2006; 29 (2): 13–17.
Küçüközkan Y, Yüksekbilgili Z. Algılanan otantik liderlik tarzının prososyal davranışlar ile ilişkilerinin incelenmesi: Ebelik hizmeti veren sağlık personeline yönelik bir araştırma. Sosyal Araştırmalar. 2017; 148.
Lussier RN, Achua CF. Leadership: Theory, application, skill development. Cengage Leraning. 2016. p. 4.
Lyberg A, Severinsson E. Midwives' supervisory styles and leadership role as experienced by Norwegian mothers in the context of a fear of childbirth. Journal of nursing management. 2010; 18(4): 391-399. DOI: 10.1111/j.1365-2834.2010.01083.x
Macleod L. A broader view of nursing leadership: Rethinking manager-leader functions. Nurse Leader. 2012; 3(10): 57-61.
Marquis B, Huston C. Leadership roles and management functionsin nursing theory and application. 9th edition. Wolters Kluwer. 2017; 66-88.
Newstrom JW, Davis K. Organizational behaviour: Human behaviour at work. Chapter 7. Leadership and empowerment. 11th edition. United state: McGraw-Hill Higher Education. 2002. p. 161-184.
Osborne C. Essential managers’ Leadership. DK: Dorling Kindersley Limited: United Kingdom. 2015. p. 11.
Özer MA. 21. Yüzyılda Yönetim ve Yöneticiler. Ankara: Nobel Yayınları, 2008.
Sertoglu R. Stratejik Liderlik. İstanbul: Etap Yayınevi, 2010.
Soyluer B. Özel Hastanelerde Yönetici Hemşirelerin Liderlik Davranışlarının Hemşirelerin Motivasyonları Üzerindeki Etkisi (Bayındır Hastanesi Örneği). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. 2010.
Stanley D. Clinical Leadership in Nursing and Healthcare. 2nd ed. Chichester: Wiley Blackwell. 2017.
Taşdemir E. Toplumların idaresinde liderler ve yöneticiler. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi. 2009; 29:149-165.
Tengilimoglu D. Kamu ve özel sektör örgütlerinde liderlik davranışı özelliklerinin belirlenmesine yönelik bir alan çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2005,14, 1-16.
Zenger J, Folkman J. Ten fatal flaws that derail leaders. Harvard Business Review. 87(6), 18. 2009. Retrieved January 9, 2023 from https://hbr.org/2009/06/ten-fatal-flaws-that-derail-leaders/sb1.
