Organomineral Gübreler
Özet
Bitkisel üretimde verim ve kaliteyi artırmak için çeşitli gübreler kullanılmaktadır. Besin elementleri ilavesinde kullanılan kimyasal gübrelerin bitki tarafından alım etkinliğinin artırılabilmesi için toprakta yeterli miktarda organik maddenin bulunması gerekmektedir. Toprağın organik madde ve besin miktarını artırmak için önerilen stratejilerin başında ise toprağa organik madde ilavesi, yeni gübreler ve gübreleme uygulamaları gelmektedir. Yani kimyasal gübrelerin alternatifi olarak organik veya organomineral gübrelerin kullanımının yaygınlaştırılması gerekir.
Organomineral gübreler; organik gübre ile bir veya birden çok birincil besin elementi içeriğine sahip inorganik gübrelerin harmanlanması, kimyasal reaksiyonu, granülasyonu veya suda çözündürülmesiyle elde edilen gübredir. Kısacası organomineral gübreler içeriğinde organik şelatlar bulunan ve birincil elementlerin desteklenmesiyle oluşturulmuş, organik gübre ve inorganik gübrenin avantajlarını birleştiren gübrelerdir. Organomineral gübrelerin besin salınım etkisi, ürün büyüme süreciyle aynı anda gerçekleştiğinden inorganik gübreyle karşılaştırıldığında agronomik verimliliği daha çok artırır.
Tarımda verimliliği artırmak, toprak sağlığını korumak ve sürdürülebilir tarım uygulamalarını desteklemek amacıyla geliştirilen bu gübreler çevre ve ekonomik açıdan birçok kazanç sağlar. Organomineral gübrelerin maliyetleri düşüktür, toprağın kalitesini iyileştirmede sayısız avantaj sunar ve yeniden kullanım nedeniyle çevresel sorumluluk taşır. Ayrıca, organik madde ve içerdikleri besin elementleriyle toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini iyileştirir. Organomineral gübrelerin kullanımı hem Türkiye hem de dünya genelinde giderek daha etkin bir hal almaktadır.
Referanslar
Abd El-Mageed, T. A., & Semida, W. M. (2015). Organo mineral fertilizer can mitigate water stress for cucumber production (Cucumis sativus L.). Agricultural Water Management, 159, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2015.05.020
Adeoye, G. O., Adeoluwa, O. O., Oyekunle, M., Sridhar, M. K. C., Makinde, E. A., & Olowoake, A. A. (2008). Comparative evaluation of organo-mineral fertilizer (OMF) and mineral fertilizer (NPK) on yield and quality of maize (Zea mays (L)) Moench. Nigerian Journal of Soil Science, 18, 141-147.
Aguilar, A. S., Cardoso, A. F., Lima, L. C., Luz, J. M. Q., Rodrigues, T., & Lana, R. M. Q. (2019). Influence of organomineral fertilization in the development of the potato crop CV. Cupid. Biosci. J. 35, 199–210. doi: 10.14393/BJ-v35n1a2019-41740
Antille, D. L., Sakrabani, R., Tyrrel, S. F., Le, M. S., & Godwin, R. J. (2013). Characterisation of organomineral fertilisers derived from nutrient‐enriched biosolids granules. Applied and Environmental Soil Science, 2013(1), 694597.
Ateş, E., & Tekeli, A. (2017). Farklı Taban Gübresi Uygulamalarının Yem bezelyesi (Pisum arvense L.)’nin Ot Verimi ve Kalitesine Etkisi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20, 13-16. Doi : 10.18016/ksudobil.348886
Atıcı, C. T. (2020). Kimyasal ve organomineral gübre uygulamasının buğday bitkisinin verim ve bazı kalite özellikleri üzerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi), Kahramanmaraş Şütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kahramanmaraş.
Ayeni, L.S. (2008). Integrated application of cocoa pod ash and NPK fertilizer on soil chemical properties and yield of tomato. American-Eurasian Journal of Sustainable Agriculture 2(3):333-337.
Ayeni, L.S., Adeleye, E.O., & Adejumo, J.O. (2012) Comparative effect of organic, organomineral and mineral fertilizers on soil prop-erties, nutrient uptake, growth and yield of maize (Zea Mays). IRJAS 2 (11), 493–499.
Ayinla, A., Alagbe, I. A., Olayinka, B. U., Lawal, A. R., Aboyeji, O. O., & Etejere, E. O. (2018). Effects of organic, inorganic and organo-mineral fertilizer on the growth, yield and nutrient composition of Corchorus Olitorious (L)., Ceylon Journal of Science, 47 (1), 13-19.
Doi: http://doi.org/10.4038/cjs.v47i1.7482
Bahadırlı, M., & Doğan, K. (2021). Organik ve Mineral Gübre Uygulamalarının Patates (Solanum tuberosum L.) Bitkisinde Verim ve Toprak Mikrobiyal Aktivitelerine Etkisi. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi(22), 140-145. https://doi.org/10.31590/ejosat.846045
Bangar, K.C., & Mıshra, M.M., (1990). Solubilization on Insoluble Phosphates by Humic Acid. Journal of Tropical Agriculture, 8(3), 209-213.
Basak, B. B., Sarkar, B., & Naidu, R. (2021). Environmentally safe release of plant available potassium and micronutrients from organically amended rock mineral powder. Environ. Geochem. Health 43, 3273–3286. doi: 10.1007/s10653-020-00677-1
Batanay, Ş., (2016). Kireçli Toprak Koşullarında Farklı Organik Gübrelerin Aspir (Carthamus Tinctorius L.) Bitkisinde Verim ve Verim Özellikleri Üzerine Etkisi Bozok Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 44 s., Yozgat.
Bissett, A., Richardson, A. E., Baker, G., & Thrall, P. H. (2011). Long-term land use effects on soil microbial community structure and function. Appl. Soil Ecol. 51, 66–78. doi: 10.1016/j.apsoil.2011.08.010
Biswas, D. R., Narayanasamy, G., Datta, S. C., Singh, G., Begum, M., Maiti, D., ... & Basak, B. B. (2009). Changes in nutrient status during preparation of enriched organomineral fertilizers using rice straw, low‐grade rock phosphate, waste mica, and phosphate solubilizing microorganism. Communications in soil science and plant analysis, 40(13-14), 2285-2307. doi: 10.1080/00103620902961243
Bouhia, Y., Hafidi, M., Ouhdouch, Y., Zeroual, Y., & Lyamlouli, K. (2023). Organo-mineral fertilization based on olive waste sludge compost and various phosphate sources improves phosphorus agronomic efficiency, Zea mays agro-physiological traits, and water availability. Agronomy, 13(1), 249.
Cardoso, A. F., Luz, J. M. Q., & Lana, R. M. Q. (2015). Productivity of potato tubers "Atlantic" as a function of organomineral fertilizer use. Revista Caatinga, 28(4), 80-89. DOI: 10.1590/1983-21252015v28n409rc
Carpenter-Boggs, L., Kennedy, A. C., & Reganold, J. P. (2000). Organic and biodynamic management effects on soil biology. Soil Science Society of America Journal, 64(5), 1651-1659.
Carvalho, R. P., Moreira, R. A., Cruz, M. C. M., Fernandes, D. R., & Oliveira, A. F. (2014). Organomineral fertilization on the chemical characteristics of Quartzarenic Neosol cultivated with olive tree. Sci. Hortic. 176, 120–126. doi: 10.1016/j.scienta.2014.07.006
Carvalho, R. P., Moreira, R. A., Da Cruz, M. D. C. M., De Oliveira, A. F., & Fagundes, M. C. P. (2015). Comportamento nutricional de oliveiras com a aplicação de fertilizante organomineral. Comunicata Scientiae, 6(2), 224-233.
Chivenge, P., Bernard, V., & Johan, S. (2011). Does The Combined Application of Organic and Mineral Nutrient Sources Influence Maize Productivity? A Meta- Analysis. Plant Soil, 342, 1-30.
Corrêa, J. C., Grohskopf, M. A., Nicoloso, R. D. S., Lourenço, K. S., & Martini, R. (2016). Organic, organomineral, and mineral fertilizers with urease and nitrification inhibitors for wheat and corn under no-tillage. Pesquisa agropecuária brasileira, 51(08), 916-924.
Cui, X., Zhang, Y., Gao, J., Peng, F., & Gao, P. (2018). Long-term combined application of manure and chemical fertilizer sustained higher nutrient status and rhizospheric bacterial diversity in reddish paddy soil of Central South China.Sci.Rep. 8:16554. doi: 10.1038/s41598-018-34685-0
Çay, S., & Kaynaş, K. (2016). Leonardit uygulamasının Albion ve Sweet Ann çilek çeşitlerinde bitki gelişimi ve verime etkileri. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 4(1), 13-19.
Çokuysal, B. (2016). Gübreleme Programlarına Yeni Bir Bakış: Yeni paradigmalarla, Neden Fark Yaratmak Zorundayız?. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 31(3), 13-20.
Daşgan, H.Y., & Zengin, V. (2022). Beyaz Baş Lahana (Brassica oleracea var. capitata L.) Yetiştiriciliğinde Organomineral Gübrelerin Verim ve Kaliteye Etkileri. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi 8(3), 402-413. DOI: 10.24180/ijaws. 1120661
Deeks, L. K., Chaney, K., Murray, C., Sakrabani, R., Gedara, S., Le, M. S., .& Smith, G. H. (2013). A new sludge-derived organo-mineral fertilizer gives similar crop yields as conventional fertilizers. Agronomy for sustainable development, 33, 539-549, doi: 10.1007/s13593-013-0135-z
Dindar, E., & Yiğit, Ç. Y. (2023). Organomineral gübre kullanımının toprak azot proseslerine etkisi. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, Cilt 28, Sayı 2, 569-578, DOI: 10.17482/uumfd.1271816
Dizikısa, T., Parlak, K. U., & Yıldız, N., (2022). The Effects Of Vermıcompost Applıcatıon On Antıoxıdant Enzymes Of Corn (Zea Mays L.) Grown As A Test Plant In Sugar Beet Soıl Samples. Fresenıus Envıronmental Bulletın, Vol.31, no.5, 4750-4758.
Dizikısa T & Yıldız N., 2023. İklim Değişikliğini Tolere Etmede Farklı Organik Gübrelerin Toprak Özelliklerine Etkisi. Uygulamalı Bilimler Dergisi, MAS JAPS 8(Özel Sayı): 1049–1068, 2023. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.10026903
Du, T. Y., He, H. Y., Zhang, Q., Lu, L., Mao, W. J., & Zhai, M. Z. (2022). Positive effects of organic fertilizers and biofertilizers on soil microbial community composition and walnut yield. Appl. Soil Ecol. 175:104457. doi: 10.1016/j.apsoil.2022.104457
Efanov, M. V., Galochkin, A. I., Schott, P. R., Dudkin, D. V., & Klepikov, A. G. (2001). Nitrogen-containing organomineral fertilizer based on wood waste. Russ. J. Appl. Chem. 74, 1774–1776. doi: 10.1023/A:1014850528793
Egbuchua, C.N., & Enujeke, E.C. (2013). Farklı Düzeylerde Organomineral Gübrenin Pirinç (Oryza Sativa L.) Verim ve Verim Bileşenleri Üzerine Kıyı Taşkın Ovası Topraklarında Etkileri. Nijerya. IOSR Journal of Agriculture and Veterinary Science (IOSR-JAVS), Volume 4 (2): 01-05.
Elgala, A. M., Metwally, A. I., & Khalil, R. A. (1978). The effect of humic acid and Na 2 EDDHA on the uptake of Cu, Fe, and Zn by barley in sand culture. Plant and Soil, 49(1), 41-48. DOI: 10.1007/BF02149906
Elvire, L.S., Codjo, E.A., Gustave, D., Roméo, T., Pierre, G.T., & Guillaume, L.A. (2019). Organo-Mineral Fertilization Enhances The Acceptability of Smooth Cayenne Pineapple Fruit (Ananas comosus (L.) Merrill) for European Export and Domestic Consumption in Benin. MDPI. Agriculture, 9(3), 65.
Florio, A., Felici, B., Migliore, M., Dell’Abate, M. T., & Benedetti, A. (2015). Nitrogen losses, uptake and abundance of ammonia oxidizers in soil under mineral and organo-mineral fertilization regimes. J. Sci. Food Agric. 96, 2440–2450. doi: 10.1002/jsfa.7364.
Gattinger, A., Muller, A., Haeni, M., Skinner, C., Fliessbach, A., Buchmann, N., ... & Niggli, U. (2012). Enhanced top soil carbon stocks under organic farming. Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(44), 18226-18231. doi: 10.1073/pnas.1209429109
Gomiero, T., Pimentel, D., & Paoletti, M. G. (2011). Environmental impact of different agricultural management practices: conventional vs. organic agriculture. Crit. Rev. Plant Sci. 30, 95–124. doi: 10.1080/07352689.2011.554355
Gonçalves, C. A., de Camargo, R., de Sousa, R. T. X., Soares, N. S., de Oliveira, R. C., Stanger, M. C., ... & Lemes, E. M. (2021). Chemical and technological attributes of sugarcane as functions of organomineral fertilizer based on filter cake or sewage sludge as organic matter sources. PLoS one, 16(12), e0236852. doi: 10.1371/journal.pone.0236852
Grohskopf, M. A., Corrêa, J. C., Fernandes, D. M., Teixeira, P. C., & Mota, S. C. A. (2019). Mobility of nitrogen in the soil due to the use of organomineral fertilizers with different concentrations of phosphorus. Commun. Soil Sci. Plant Anal. 51, 208–220. doi: 10.1080/00103624.2019.1705321
Guidi, G. (1981). Relationships between Organic Matter of Sewage Sludge and Physio-Chemical Properties of Soil. In: L’Hermite, P., Ott, H. (Eds.), Characterization, Treatment, and Use of Sewage Sludge. D. Reidel Publ. Co., Dordrecht, Holland. pp. 530-544.
Hawrot-Paw, M., Mikiciuk, M., Koniuszy, A., & Meller, E. (2022). Influence of organomineral fertiliser from sewage sludge on soil microbiome and physiological parameters of maize (Zea mays L.). Agronomy 12:1114. doi: 10.3390/agronomy12051114
Ibrahim, M., Mahmoud, E., Gad, L. & Khader, A. (2019). Mısır'ın Orta Nil Deltası'ndaki kil dokulu topraklarda biyokömür ve fosforlu gübre oranlarının toprağın fiziksel özellikleri ve buğday verimi üzerindeki etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Analizinde İletişimler , 50 (21), 2756–2766. https://doi.org/10.1080/00103624.2019.1679162
Kacar, B. & Katkat, A.V., 2007. Bitki Besleme. (Genişletilmiş ve Güncellenmiş 3. Baskı). Nobel Yayın No: 849, Fen ve Biyoloji Yayanları Dizisi: 29, Nobel Yayın Dağıtım, s: 145-191, Ankara.
Karaca, A., Turgay, O. C., & Tamer, N. (2006). Effects of a humic deposit (gyttja) on soil chemical and microbiological properties and heavy metal availability. Biology and Fertility of Soils, 42, 585-592. https://doi.org/10.1007/s00374-005-0056-3
Kiehl, E. J. (2008). Fertilizantes organominerais (4th ed., p. 160). Piracicaba: Degaspari.
Kihara, J. Bationo, A. Mugendi, D.N. Martius, C. & Vlek, P.L.G. (2011). Conservation Tillage, Local Organic Resources and Nitrogen Fertilizer Combinations Affect Maize Productivity, Soil Structure and Nutrient Balances in Semi-Arid Kenya. Nutr. Cycl. Agroecosyst, 90, 213-225.
Kocagöz, Y. M. (2022). Organik ve kimyasal gübre kullanımının karşılaştırılması: Tekirdağ ilinin Muratlı ilçesi örneği (Master's thesis, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi), 89 s.
Kominko, H., Gorazda, K. & Wzorek, Z. 2017. The possibility of organo-mineral fertilizer production from sewage sludge. Waste and Biomass Valorization, 8(5), 1781-1791.
Korkmaz, B., Gökmen, A., Yılmaz, F., & Gezgin, S. (2021). Organomineral Gübre ve Kimyasal Gübre ile Farklı Fosfor Uygulamalarının Silaj Mısırın Verimi ve Fosfor Kullanım Etkinliği Üzerine Etkileri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, Anadolu J. Agr. Sci,, 36: 1308-8769.
Korkmaz, A., Yılmaz, F., & Gezgin, S. (2022). Farklı Kimyasal ve Organik Kaynaklı Organomineral Gübrelerin Silaj Mısırın Verimi ve Fosfor Alım Etkinliği Üzerine Etkileri. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 36(1), 213-225. https://doi.org/10.20479/bursauludagziraat.1003577
Kour, D., Rana, K. L., Yadav, A. N., Yadav, N., Kumar, M., Kumar, V., … & (2020). Microbial biofertilizers: bioresources and ecofriendly technologies for agricultural and environmental sustainability. Biocatal. Agric. Biotechnol. 23:101487. doi: 10.1016/j.bcab.2019.101487
Li, Y., Liu, X. M., Zhang, L., Xie, Y. H., Cai, X. L., Wang, S. J., … & (2020). Effects of short-term application of chemical and organic fertilizers on bacterial diversity of cornfield soil in a karst area. J. Soil Sci. Plant Nut. 20, 2048–2058. doi: 10.1007/s42729-020-00274-2
Li, Y., Shen, Q., An, X., Xie, Y., Liu, X., & Lian, B. (2022). Organomineral fertilizer application enhances Perilla frutescens nutritional quality and rhizosphere microbial community stability in karst mountain soils. Frontiers in Microbiology, 13, 1058067.
Lian, B., Xiao, B., Xiao, L. L., Wang, W. J., & Sun, Q. B. (2020). Molecular mechanism and carbon sink effects of microbial transformation in potassium- bearing rocks. Earth Sci. Front. 27, 238–246. doi: 10.13745/j.esf.sf.2020.5.38
Liu, Z., Guo, Q., Feng, Z. Y., Liu, Z. D., Li, H. Y., Sun, Y. F., … & (2020). Long-term organic fertilization improves the productivity of kiwifruit (Actinidia chinensis Planch.) through increasing rhizosphere microbial diversity and network complexity. Appl. Soil Ecol. 147:103426. doi: 10.1016/j.apsoil.2019.103426
Liu, J., Shu, A., Song, W., Shi, W., & Gao, Z. (2021). Long-term organic fertilizer substitution increases rice yield by improving soil properties and regulating soil bacteria. Geoderma 404:115287. doi: 10.1016/j.geoderma.2021.115287
Makarov, S. S., Vinogradova, V. S., Khanbabaeva, O. E., Makarova, T. A., Chudetsky, A. I., & Sokolkina, A. I. (2024). Prospects for Enhanced Growth and Yield of Blueberry (Vaccinium angustifolium Ait.) Using Organomineral Fertilizers for Reclamation of Disturbed Forest Lands in European Part of Russia. Agronomy, 14(7), 1498.
Megali, L., Glauser, G., & Rasmann, S. (2013). Fertilization with beneficial microorganisms decreases tomato defenses against insect pests. Agron. Sustain. Dev. 34, 649–656. doi: 10.1007/s13593-013-0187-0
Mendes, L. W., de Lima Brossi, M. J., Kuramae, E. E., & Tsai, S. M. (2015). Land-use system shapes soil bacterial communities in southeastern Amazon region. Appl. Soil Ecol. 95, 151–160. doi: 10.1016/j.apsoil.2015.06.005
Namlı, A., Onur, M., & Akça, H. (2019). Afşin-Elbistan Havzası Linyit İşletmesi Organik Materyallerinden Geliştirilen Organik ve Organomineral Gübrelerin Buğday Verimi ve Verim Bileşenleri ile Bazı Toprak Özellikleri Üzerine Etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 7(1): 10-20.
Ngo, H. T. T., Watts-Williams, S. J., Panagaris, A., Baird, R., McLaughlin, M. J., & Cavagnaro, T. R. (2022). Development of an organomineral fertiliser formulation that improves tomato growth and sustains arbuscular mycorrhizal colonisation. Sci. Total Environ. 815:151977. doi: 10.1016/j.scitotenv.2021.151977
Ogazi, J. N. & Omueti, J. A. I. 2000. Waste utilization through organo-mineral fertilizer production in south western Nigeria. In Animal, Agricultural and Food Processing Wastes. Proceedings of the Eighth International Symposium, Des Moines, Iowa, USA, 9-11 October, 2000 (pp. 640-647). American Society of Agricultural Engineers.
Ordu, D., & Aşık, B. B. (2021). Mısır tarımı yapılan toprakların verimlilik durumu (Yolağzı Bölgesi-Karacabey/Bursa Örneği). Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(1), 145-161.
Özdemir, G. (2018). Organik ve Organomineral Gübre Uygulamalarının Öküzgözü ve Boğazkere Üzüm Çeşitlerinin Sürgün Gelişimi Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. International Congress on Agriculture and Animal Sciences, Proceeding Book, 7-9 November, Alanya.
Özkan, C. F., Asri, Ö. F., Demirtaşi, E. I., & Arı, N. (2013). Örtüaltı biber yetiştiriciliğinde organik ve kimyasal gübre uygulamalarının bitkinin beslenme durumu ve bitki gelişimi üzerine etkileri. Toprak Su Dergisi, 2(2), 96-101. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/199924
Pekcan, T., Turan, H.S., & Çolakoğlu, H. (2009). Effects of Organomineral, Mineral and Farmyard Manures on The Yield and Quality of Olive Trees (Olea Europaea L.). The Proceedings of the International Plant Nutrition Colloquium XVI, Department of Plant Sciences, UC Davis, 26-30 August 2009, California, USA.
Pekcan, T., & Turan, H. S. (2021). Importance of organomineral fertilizers in agriculture. Agricultural researches resource book. Turkey: Iksad Publishing House, 243-274. Chapter 10 Importance Of Organomıneral Fertılızers ISBN: 978-625-8007-36-7, Ankara, Türkiye.
Ren, H., Qin, X., Huang, B., Fernández-García, V., & Lv, C. (2020). Responses of soil enzyme activities and plant growth in a eucalyptus seedling plantation amended with bacterial fertilizers. Arch. Microbiol. 202, 1381–1396. doi: 10.1007/s00203-020-01849-4
Sakurada, L. R., Batista, M. A., Inoue, T. T., Muniz, A. S., & Pagliari, P. H. (2016). Organomineral phosphate fertilizers: agronomic efficiency and residual effect on initial corn development. Agron. J. 108, 2050–2059. doi: 10.2134/agronj2015.0543.
Sayğı, H. (2022). Çilek (Fragaria × ananassa Duch.) Yetiştiriciliğinde Farklı Organomineral ve Kimyasal Gübrelerin Meyve Verimi, Kalitesi ve Bitki Besin Maddesi Alımı Üzerine Etkileri. Journal of the Institute of Science and Technology, 12(4), 1896-1905. https://doi.org/10.21597/jist.1116693
Schmidt Filho, E., Gonçalves, J. C., Silva M. T., Matos, N. C. D. S., & Azevedo, R. E. C. D. (2016). Redução dos impactos ambientais do setor sucroalcooleiro com a utilização da torta de filtro na adubação do solo. Uningá Review, 27(3).
Sesveren, S., & Taş, B. (2018). Farklı leonardit düzeylerinin kıvırcık yaprak salatada (Lactuva sativa var. crispa) su tüketimi ve bazı gelişim parametreleri üzerine etkisi. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 6(4), 421-426.
Seufert, V., Ramankutty, N., & Foley, J. A. (2012). Comparing the yields of organic and conventional agriculture. Nature 485, 229–232. doi: 10.1038/nature11069
Severino, L.S., Costa, F. X., Beltrao, M. E., Lucena, M. A., & Guimaraes, M. M. B. (2004). Mineralização da Torta de Mamona, Esterco Bovino e Bagaço de Cana Estimada Pela Respiração Microbiana. Revista de Biologia e Ciências da Terra, Campina Grande, 5(1): 1-5.
Shiralipour, A., Mc Connell, W., & Smith, W.H., 1992. Physical and chemicalproperties of soil as affected by municipal solid waste compost application.Biomass Bioe 3, 195–211.
Silva, LG, Camargo, R. de., Lana, RMQ, Delvaux, JC, Fagan, EB, & Machado, VJ. (2020). Kanalizasyon çamuru ve filtre keki içeren peletlenmiş organomineral gübre kullanımıyla soya fasulyesinin biyokimyasal değişimleri ve gelişimi. Acta Scientiarum. Tarım Bilimi, 42 , e44249. https://doi.org/10.4025/actasciagron.v42i1.44249
Smith, W. B., Wilson, M., & Pagliari, P. (2020). Organomineral fertilizers and their application to field crops. Animal manure: Production, characteristics, environmental concerns, and management, 67, 229-243.
Steffen, W., Richardson, K., Rockstrom, J., Cornell, S. E., Fetzer, I., Bennett, E. M., … & (2015). Planetary boundaries: guiding human development on a changing planet. Science 347:1259855. doi: 10.1126/science.1259855
Süzer, S., & Çulhacı, E. (2017). Farklı organomineral ve inorganik kompoze gübrelerin kışlık ekmeklik buğday tane verimi ve bazı verim unsurları üzerine etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 5(2), 87-92.
Syed, S., Wang, X., Prasad, T. N. V. K. V., & Lian, B. (2021). Bio-organic-mineral fertilizer for sustainable agriculture: current trends and future perspectives. Fortschr. Mineral. 11:1336. doi: 10.3390/ min11121336
TAGEM, (2018). Gübre Sektör Politika Belgesi 2018-2022. 18 Ağustos 2024, Erişim adresi: https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/G%C3%BCbre%20Sekt%C3%B6r%20Politika%20Belgesi%202018-2022.pdf
TAGEM-2 (2018). TAGEM/TSKAD/11/A13/P03. Türkiye Topraklarının Bazı Verimlilik ve Organik Karbon (Tok) İçeriğinin Coğrafi Ver tabanının Oluşturulması Projesinin sonuç Raporu. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü.
Tamer, N., Başalma, D., Türkmen, C., & Namlı, A. (2016). Organik toprak düzenleyicilerin toprak parametreleri ve ayçiçeği (Helianthus annuus L.) bitkisinin verim ve verim öğeleri üzerine etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 4(1), 11-20.
Tan, S. L., Kasim, S., Yusoff, M. M., Zaibon, S., & Raguraj, S. (2023). Effects of Greywater Organomineral Liquid Fertilizer on the Growth, Yield Performance, and Proximate Composition of Chili (Capsicum annum L.). Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science, 46(3).
Teixeira, WG, Sousa, RTX & Korndörfer, GH (2014). Şeker kamışının organomineral gübre tarafından sağlanan fosfor dozlarına tepkisi. Bioscience Dergisi , 30 (6), 1729-1736.
Theodoro, S. H., & Leonardos, O. H. (2006). The use of rocks to improve family agriculture in Brazil. An. Acad. Bras. Cienc. 78, 721–730. doi: 10.1590/S0001-37652006000400008
Uçar, Ö., Soysal, S., & Erman, M. (2020). Farklı Leonardit Dozlarının Nohut (Cicerarietinum L.)’un Verim ve Bazı Verim Özelliklerine Etkileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (20), 917–921.
Vaughan D, & Malcom RE, (1985). Influence of humic substances on growth and physiological processes. In: Vaughan, D., Malcolm, R.E. (Eds.), Soil organic matter and biological activity. Dordrecht, Boston, pp. 37–75.
Vollú, R. E., Cotta, S. R., Jurelevicius, D., Leite, D. C. D. A., Parente, C. E. T., Malm, O., ... & Seldin, L. (2018). Response of the bacterial communities associated with maize rhizosphere to poultry litter as an organomineral fertilizer. Frontiers in Environmental Science, 6, 118. doi: 10.3389/fenvs.2018.00118.
Yang, Y., Syed, S., Mao, S., Li, Q., Ge, F., Lian, B., & Lu, C. (2020). Bioorganic–mineral fertilizer can remediate chemical fertilizer-oversupplied soil: Purslane planting as an example. Journal of Soil Science and Plant Nutrition, 20, 892-900. doi: 10.1007/s42729-020-00175-4.
Yıldız, N. (2012) Bitki Beslemenin Esasları ve Bitkilerde Beslenme Bozukluğu Belirtileri. ISBN 978-605-62759-0-6, 1-477. Erzurum.
Yıldız N, (2018). Mineral Gübrelerin Toprak Ekosistemi, Çevre ve Bitkisel Üretim Üzerine Olası Etkileri. Organomineral Gübre Çalıştayı, 212-243.
Yıldız, N., & Dizikısa, T. (2022). A Review of the Available Literature on the Use of Organo-Mineral Fertilizers (OMF) for Food Production in the World and Turkiye. Internatıonal Journal Of Scıentıfıc & Technology Research, 13(12).
Zhou, J., Guan, D., Zhou, B., Zhao, B., Ma, M., Qin, J., ... & Li, J. (2015). Influence of 34-years of fertilization on bacterial communities in an intensively cultivated black soil in northeast China. Soil Biology and Biochemistry, 90, 42-51. doi: 10.1016/j.soilbio.2015.07.005
Referanslar
Abd El-Mageed, T. A., & Semida, W. M. (2015). Organo mineral fertilizer can mitigate water stress for cucumber production (Cucumis sativus L.). Agricultural Water Management, 159, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2015.05.020
Adeoye, G. O., Adeoluwa, O. O., Oyekunle, M., Sridhar, M. K. C., Makinde, E. A., & Olowoake, A. A. (2008). Comparative evaluation of organo-mineral fertilizer (OMF) and mineral fertilizer (NPK) on yield and quality of maize (Zea mays (L)) Moench. Nigerian Journal of Soil Science, 18, 141-147.
Aguilar, A. S., Cardoso, A. F., Lima, L. C., Luz, J. M. Q., Rodrigues, T., & Lana, R. M. Q. (2019). Influence of organomineral fertilization in the development of the potato crop CV. Cupid. Biosci. J. 35, 199–210. doi: 10.14393/BJ-v35n1a2019-41740
Antille, D. L., Sakrabani, R., Tyrrel, S. F., Le, M. S., & Godwin, R. J. (2013). Characterisation of organomineral fertilisers derived from nutrient‐enriched biosolids granules. Applied and Environmental Soil Science, 2013(1), 694597.
Ateş, E., & Tekeli, A. (2017). Farklı Taban Gübresi Uygulamalarının Yem bezelyesi (Pisum arvense L.)’nin Ot Verimi ve Kalitesine Etkisi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20, 13-16. Doi : 10.18016/ksudobil.348886
Atıcı, C. T. (2020). Kimyasal ve organomineral gübre uygulamasının buğday bitkisinin verim ve bazı kalite özellikleri üzerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi), Kahramanmaraş Şütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kahramanmaraş.
Ayeni, L.S. (2008). Integrated application of cocoa pod ash and NPK fertilizer on soil chemical properties and yield of tomato. American-Eurasian Journal of Sustainable Agriculture 2(3):333-337.
Ayeni, L.S., Adeleye, E.O., & Adejumo, J.O. (2012) Comparative effect of organic, organomineral and mineral fertilizers on soil prop-erties, nutrient uptake, growth and yield of maize (Zea Mays). IRJAS 2 (11), 493–499.
Ayinla, A., Alagbe, I. A., Olayinka, B. U., Lawal, A. R., Aboyeji, O. O., & Etejere, E. O. (2018). Effects of organic, inorganic and organo-mineral fertilizer on the growth, yield and nutrient composition of Corchorus Olitorious (L)., Ceylon Journal of Science, 47 (1), 13-19.
Doi: http://doi.org/10.4038/cjs.v47i1.7482
Bahadırlı, M., & Doğan, K. (2021). Organik ve Mineral Gübre Uygulamalarının Patates (Solanum tuberosum L.) Bitkisinde Verim ve Toprak Mikrobiyal Aktivitelerine Etkisi. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi(22), 140-145. https://doi.org/10.31590/ejosat.846045
Bangar, K.C., & Mıshra, M.M., (1990). Solubilization on Insoluble Phosphates by Humic Acid. Journal of Tropical Agriculture, 8(3), 209-213.
Basak, B. B., Sarkar, B., & Naidu, R. (2021). Environmentally safe release of plant available potassium and micronutrients from organically amended rock mineral powder. Environ. Geochem. Health 43, 3273–3286. doi: 10.1007/s10653-020-00677-1
Batanay, Ş., (2016). Kireçli Toprak Koşullarında Farklı Organik Gübrelerin Aspir (Carthamus Tinctorius L.) Bitkisinde Verim ve Verim Özellikleri Üzerine Etkisi Bozok Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 44 s., Yozgat.
Bissett, A., Richardson, A. E., Baker, G., & Thrall, P. H. (2011). Long-term land use effects on soil microbial community structure and function. Appl. Soil Ecol. 51, 66–78. doi: 10.1016/j.apsoil.2011.08.010
Biswas, D. R., Narayanasamy, G., Datta, S. C., Singh, G., Begum, M., Maiti, D., ... & Basak, B. B. (2009). Changes in nutrient status during preparation of enriched organomineral fertilizers using rice straw, low‐grade rock phosphate, waste mica, and phosphate solubilizing microorganism. Communications in soil science and plant analysis, 40(13-14), 2285-2307. doi: 10.1080/00103620902961243
Bouhia, Y., Hafidi, M., Ouhdouch, Y., Zeroual, Y., & Lyamlouli, K. (2023). Organo-mineral fertilization based on olive waste sludge compost and various phosphate sources improves phosphorus agronomic efficiency, Zea mays agro-physiological traits, and water availability. Agronomy, 13(1), 249.
Cardoso, A. F., Luz, J. M. Q., & Lana, R. M. Q. (2015). Productivity of potato tubers "Atlantic" as a function of organomineral fertilizer use. Revista Caatinga, 28(4), 80-89. DOI: 10.1590/1983-21252015v28n409rc
Carpenter-Boggs, L., Kennedy, A. C., & Reganold, J. P. (2000). Organic and biodynamic management effects on soil biology. Soil Science Society of America Journal, 64(5), 1651-1659.
Carvalho, R. P., Moreira, R. A., Cruz, M. C. M., Fernandes, D. R., & Oliveira, A. F. (2014). Organomineral fertilization on the chemical characteristics of Quartzarenic Neosol cultivated with olive tree. Sci. Hortic. 176, 120–126. doi: 10.1016/j.scienta.2014.07.006
Carvalho, R. P., Moreira, R. A., Da Cruz, M. D. C. M., De Oliveira, A. F., & Fagundes, M. C. P. (2015). Comportamento nutricional de oliveiras com a aplicação de fertilizante organomineral. Comunicata Scientiae, 6(2), 224-233.
Chivenge, P., Bernard, V., & Johan, S. (2011). Does The Combined Application of Organic and Mineral Nutrient Sources Influence Maize Productivity? A Meta- Analysis. Plant Soil, 342, 1-30.
Corrêa, J. C., Grohskopf, M. A., Nicoloso, R. D. S., Lourenço, K. S., & Martini, R. (2016). Organic, organomineral, and mineral fertilizers with urease and nitrification inhibitors for wheat and corn under no-tillage. Pesquisa agropecuária brasileira, 51(08), 916-924.
Cui, X., Zhang, Y., Gao, J., Peng, F., & Gao, P. (2018). Long-term combined application of manure and chemical fertilizer sustained higher nutrient status and rhizospheric bacterial diversity in reddish paddy soil of Central South China.Sci.Rep. 8:16554. doi: 10.1038/s41598-018-34685-0
Çay, S., & Kaynaş, K. (2016). Leonardit uygulamasının Albion ve Sweet Ann çilek çeşitlerinde bitki gelişimi ve verime etkileri. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 4(1), 13-19.
Çokuysal, B. (2016). Gübreleme Programlarına Yeni Bir Bakış: Yeni paradigmalarla, Neden Fark Yaratmak Zorundayız?. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 31(3), 13-20.
Daşgan, H.Y., & Zengin, V. (2022). Beyaz Baş Lahana (Brassica oleracea var. capitata L.) Yetiştiriciliğinde Organomineral Gübrelerin Verim ve Kaliteye Etkileri. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi 8(3), 402-413. DOI: 10.24180/ijaws. 1120661
Deeks, L. K., Chaney, K., Murray, C., Sakrabani, R., Gedara, S., Le, M. S., .& Smith, G. H. (2013). A new sludge-derived organo-mineral fertilizer gives similar crop yields as conventional fertilizers. Agronomy for sustainable development, 33, 539-549, doi: 10.1007/s13593-013-0135-z
Dindar, E., & Yiğit, Ç. Y. (2023). Organomineral gübre kullanımının toprak azot proseslerine etkisi. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, Cilt 28, Sayı 2, 569-578, DOI: 10.17482/uumfd.1271816
Dizikısa, T., Parlak, K. U., & Yıldız, N., (2022). The Effects Of Vermıcompost Applıcatıon On Antıoxıdant Enzymes Of Corn (Zea Mays L.) Grown As A Test Plant In Sugar Beet Soıl Samples. Fresenıus Envıronmental Bulletın, Vol.31, no.5, 4750-4758.
Dizikısa T & Yıldız N., 2023. İklim Değişikliğini Tolere Etmede Farklı Organik Gübrelerin Toprak Özelliklerine Etkisi. Uygulamalı Bilimler Dergisi, MAS JAPS 8(Özel Sayı): 1049–1068, 2023. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.10026903
Du, T. Y., He, H. Y., Zhang, Q., Lu, L., Mao, W. J., & Zhai, M. Z. (2022). Positive effects of organic fertilizers and biofertilizers on soil microbial community composition and walnut yield. Appl. Soil Ecol. 175:104457. doi: 10.1016/j.apsoil.2022.104457
Efanov, M. V., Galochkin, A. I., Schott, P. R., Dudkin, D. V., & Klepikov, A. G. (2001). Nitrogen-containing organomineral fertilizer based on wood waste. Russ. J. Appl. Chem. 74, 1774–1776. doi: 10.1023/A:1014850528793
Egbuchua, C.N., & Enujeke, E.C. (2013). Farklı Düzeylerde Organomineral Gübrenin Pirinç (Oryza Sativa L.) Verim ve Verim Bileşenleri Üzerine Kıyı Taşkın Ovası Topraklarında Etkileri. Nijerya. IOSR Journal of Agriculture and Veterinary Science (IOSR-JAVS), Volume 4 (2): 01-05.
Elgala, A. M., Metwally, A. I., & Khalil, R. A. (1978). The effect of humic acid and Na 2 EDDHA on the uptake of Cu, Fe, and Zn by barley in sand culture. Plant and Soil, 49(1), 41-48. DOI: 10.1007/BF02149906
Elvire, L.S., Codjo, E.A., Gustave, D., Roméo, T., Pierre, G.T., & Guillaume, L.A. (2019). Organo-Mineral Fertilization Enhances The Acceptability of Smooth Cayenne Pineapple Fruit (Ananas comosus (L.) Merrill) for European Export and Domestic Consumption in Benin. MDPI. Agriculture, 9(3), 65.
Florio, A., Felici, B., Migliore, M., Dell’Abate, M. T., & Benedetti, A. (2015). Nitrogen losses, uptake and abundance of ammonia oxidizers in soil under mineral and organo-mineral fertilization regimes. J. Sci. Food Agric. 96, 2440–2450. doi: 10.1002/jsfa.7364.
Gattinger, A., Muller, A., Haeni, M., Skinner, C., Fliessbach, A., Buchmann, N., ... & Niggli, U. (2012). Enhanced top soil carbon stocks under organic farming. Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(44), 18226-18231. doi: 10.1073/pnas.1209429109
Gomiero, T., Pimentel, D., & Paoletti, M. G. (2011). Environmental impact of different agricultural management practices: conventional vs. organic agriculture. Crit. Rev. Plant Sci. 30, 95–124. doi: 10.1080/07352689.2011.554355
Gonçalves, C. A., de Camargo, R., de Sousa, R. T. X., Soares, N. S., de Oliveira, R. C., Stanger, M. C., ... & Lemes, E. M. (2021). Chemical and technological attributes of sugarcane as functions of organomineral fertilizer based on filter cake or sewage sludge as organic matter sources. PLoS one, 16(12), e0236852. doi: 10.1371/journal.pone.0236852
Grohskopf, M. A., Corrêa, J. C., Fernandes, D. M., Teixeira, P. C., & Mota, S. C. A. (2019). Mobility of nitrogen in the soil due to the use of organomineral fertilizers with different concentrations of phosphorus. Commun. Soil Sci. Plant Anal. 51, 208–220. doi: 10.1080/00103624.2019.1705321
Guidi, G. (1981). Relationships between Organic Matter of Sewage Sludge and Physio-Chemical Properties of Soil. In: L’Hermite, P., Ott, H. (Eds.), Characterization, Treatment, and Use of Sewage Sludge. D. Reidel Publ. Co., Dordrecht, Holland. pp. 530-544.
Hawrot-Paw, M., Mikiciuk, M., Koniuszy, A., & Meller, E. (2022). Influence of organomineral fertiliser from sewage sludge on soil microbiome and physiological parameters of maize (Zea mays L.). Agronomy 12:1114. doi: 10.3390/agronomy12051114
Ibrahim, M., Mahmoud, E., Gad, L. & Khader, A. (2019). Mısır'ın Orta Nil Deltası'ndaki kil dokulu topraklarda biyokömür ve fosforlu gübre oranlarının toprağın fiziksel özellikleri ve buğday verimi üzerindeki etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Analizinde İletişimler , 50 (21), 2756–2766. https://doi.org/10.1080/00103624.2019.1679162
Kacar, B. & Katkat, A.V., 2007. Bitki Besleme. (Genişletilmiş ve Güncellenmiş 3. Baskı). Nobel Yayın No: 849, Fen ve Biyoloji Yayanları Dizisi: 29, Nobel Yayın Dağıtım, s: 145-191, Ankara.
Karaca, A., Turgay, O. C., & Tamer, N. (2006). Effects of a humic deposit (gyttja) on soil chemical and microbiological properties and heavy metal availability. Biology and Fertility of Soils, 42, 585-592. https://doi.org/10.1007/s00374-005-0056-3
Kiehl, E. J. (2008). Fertilizantes organominerais (4th ed., p. 160). Piracicaba: Degaspari.
Kihara, J. Bationo, A. Mugendi, D.N. Martius, C. & Vlek, P.L.G. (2011). Conservation Tillage, Local Organic Resources and Nitrogen Fertilizer Combinations Affect Maize Productivity, Soil Structure and Nutrient Balances in Semi-Arid Kenya. Nutr. Cycl. Agroecosyst, 90, 213-225.
Kocagöz, Y. M. (2022). Organik ve kimyasal gübre kullanımının karşılaştırılması: Tekirdağ ilinin Muratlı ilçesi örneği (Master's thesis, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi), 89 s.
Kominko, H., Gorazda, K. & Wzorek, Z. 2017. The possibility of organo-mineral fertilizer production from sewage sludge. Waste and Biomass Valorization, 8(5), 1781-1791.
Korkmaz, B., Gökmen, A., Yılmaz, F., & Gezgin, S. (2021). Organomineral Gübre ve Kimyasal Gübre ile Farklı Fosfor Uygulamalarının Silaj Mısırın Verimi ve Fosfor Kullanım Etkinliği Üzerine Etkileri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, Anadolu J. Agr. Sci,, 36: 1308-8769.
Korkmaz, A., Yılmaz, F., & Gezgin, S. (2022). Farklı Kimyasal ve Organik Kaynaklı Organomineral Gübrelerin Silaj Mısırın Verimi ve Fosfor Alım Etkinliği Üzerine Etkileri. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 36(1), 213-225. https://doi.org/10.20479/bursauludagziraat.1003577
Kour, D., Rana, K. L., Yadav, A. N., Yadav, N., Kumar, M., Kumar, V., … & (2020). Microbial biofertilizers: bioresources and ecofriendly technologies for agricultural and environmental sustainability. Biocatal. Agric. Biotechnol. 23:101487. doi: 10.1016/j.bcab.2019.101487
Li, Y., Liu, X. M., Zhang, L., Xie, Y. H., Cai, X. L., Wang, S. J., … & (2020). Effects of short-term application of chemical and organic fertilizers on bacterial diversity of cornfield soil in a karst area. J. Soil Sci. Plant Nut. 20, 2048–2058. doi: 10.1007/s42729-020-00274-2
Li, Y., Shen, Q., An, X., Xie, Y., Liu, X., & Lian, B. (2022). Organomineral fertilizer application enhances Perilla frutescens nutritional quality and rhizosphere microbial community stability in karst mountain soils. Frontiers in Microbiology, 13, 1058067.
Lian, B., Xiao, B., Xiao, L. L., Wang, W. J., & Sun, Q. B. (2020). Molecular mechanism and carbon sink effects of microbial transformation in potassium- bearing rocks. Earth Sci. Front. 27, 238–246. doi: 10.13745/j.esf.sf.2020.5.38
Liu, Z., Guo, Q., Feng, Z. Y., Liu, Z. D., Li, H. Y., Sun, Y. F., … & (2020). Long-term organic fertilization improves the productivity of kiwifruit (Actinidia chinensis Planch.) through increasing rhizosphere microbial diversity and network complexity. Appl. Soil Ecol. 147:103426. doi: 10.1016/j.apsoil.2019.103426
Liu, J., Shu, A., Song, W., Shi, W., & Gao, Z. (2021). Long-term organic fertilizer substitution increases rice yield by improving soil properties and regulating soil bacteria. Geoderma 404:115287. doi: 10.1016/j.geoderma.2021.115287
Makarov, S. S., Vinogradova, V. S., Khanbabaeva, O. E., Makarova, T. A., Chudetsky, A. I., & Sokolkina, A. I. (2024). Prospects for Enhanced Growth and Yield of Blueberry (Vaccinium angustifolium Ait.) Using Organomineral Fertilizers for Reclamation of Disturbed Forest Lands in European Part of Russia. Agronomy, 14(7), 1498.
Megali, L., Glauser, G., & Rasmann, S. (2013). Fertilization with beneficial microorganisms decreases tomato defenses against insect pests. Agron. Sustain. Dev. 34, 649–656. doi: 10.1007/s13593-013-0187-0
Mendes, L. W., de Lima Brossi, M. J., Kuramae, E. E., & Tsai, S. M. (2015). Land-use system shapes soil bacterial communities in southeastern Amazon region. Appl. Soil Ecol. 95, 151–160. doi: 10.1016/j.apsoil.2015.06.005
Namlı, A., Onur, M., & Akça, H. (2019). Afşin-Elbistan Havzası Linyit İşletmesi Organik Materyallerinden Geliştirilen Organik ve Organomineral Gübrelerin Buğday Verimi ve Verim Bileşenleri ile Bazı Toprak Özellikleri Üzerine Etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 7(1): 10-20.
Ngo, H. T. T., Watts-Williams, S. J., Panagaris, A., Baird, R., McLaughlin, M. J., & Cavagnaro, T. R. (2022). Development of an organomineral fertiliser formulation that improves tomato growth and sustains arbuscular mycorrhizal colonisation. Sci. Total Environ. 815:151977. doi: 10.1016/j.scitotenv.2021.151977
Ogazi, J. N. & Omueti, J. A. I. 2000. Waste utilization through organo-mineral fertilizer production in south western Nigeria. In Animal, Agricultural and Food Processing Wastes. Proceedings of the Eighth International Symposium, Des Moines, Iowa, USA, 9-11 October, 2000 (pp. 640-647). American Society of Agricultural Engineers.
Ordu, D., & Aşık, B. B. (2021). Mısır tarımı yapılan toprakların verimlilik durumu (Yolağzı Bölgesi-Karacabey/Bursa Örneği). Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(1), 145-161.
Özdemir, G. (2018). Organik ve Organomineral Gübre Uygulamalarının Öküzgözü ve Boğazkere Üzüm Çeşitlerinin Sürgün Gelişimi Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. International Congress on Agriculture and Animal Sciences, Proceeding Book, 7-9 November, Alanya.
Özkan, C. F., Asri, Ö. F., Demirtaşi, E. I., & Arı, N. (2013). Örtüaltı biber yetiştiriciliğinde organik ve kimyasal gübre uygulamalarının bitkinin beslenme durumu ve bitki gelişimi üzerine etkileri. Toprak Su Dergisi, 2(2), 96-101. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/199924
Pekcan, T., Turan, H.S., & Çolakoğlu, H. (2009). Effects of Organomineral, Mineral and Farmyard Manures on The Yield and Quality of Olive Trees (Olea Europaea L.). The Proceedings of the International Plant Nutrition Colloquium XVI, Department of Plant Sciences, UC Davis, 26-30 August 2009, California, USA.
Pekcan, T., & Turan, H. S. (2021). Importance of organomineral fertilizers in agriculture. Agricultural researches resource book. Turkey: Iksad Publishing House, 243-274. Chapter 10 Importance Of Organomıneral Fertılızers ISBN: 978-625-8007-36-7, Ankara, Türkiye.
Ren, H., Qin, X., Huang, B., Fernández-García, V., & Lv, C. (2020). Responses of soil enzyme activities and plant growth in a eucalyptus seedling plantation amended with bacterial fertilizers. Arch. Microbiol. 202, 1381–1396. doi: 10.1007/s00203-020-01849-4
Sakurada, L. R., Batista, M. A., Inoue, T. T., Muniz, A. S., & Pagliari, P. H. (2016). Organomineral phosphate fertilizers: agronomic efficiency and residual effect on initial corn development. Agron. J. 108, 2050–2059. doi: 10.2134/agronj2015.0543.
Sayğı, H. (2022). Çilek (Fragaria × ananassa Duch.) Yetiştiriciliğinde Farklı Organomineral ve Kimyasal Gübrelerin Meyve Verimi, Kalitesi ve Bitki Besin Maddesi Alımı Üzerine Etkileri. Journal of the Institute of Science and Technology, 12(4), 1896-1905. https://doi.org/10.21597/jist.1116693
Schmidt Filho, E., Gonçalves, J. C., Silva M. T., Matos, N. C. D. S., & Azevedo, R. E. C. D. (2016). Redução dos impactos ambientais do setor sucroalcooleiro com a utilização da torta de filtro na adubação do solo. Uningá Review, 27(3).
Sesveren, S., & Taş, B. (2018). Farklı leonardit düzeylerinin kıvırcık yaprak salatada (Lactuva sativa var. crispa) su tüketimi ve bazı gelişim parametreleri üzerine etkisi. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 6(4), 421-426.
Seufert, V., Ramankutty, N., & Foley, J. A. (2012). Comparing the yields of organic and conventional agriculture. Nature 485, 229–232. doi: 10.1038/nature11069
Severino, L.S., Costa, F. X., Beltrao, M. E., Lucena, M. A., & Guimaraes, M. M. B. (2004). Mineralização da Torta de Mamona, Esterco Bovino e Bagaço de Cana Estimada Pela Respiração Microbiana. Revista de Biologia e Ciências da Terra, Campina Grande, 5(1): 1-5.
Shiralipour, A., Mc Connell, W., & Smith, W.H., 1992. Physical and chemicalproperties of soil as affected by municipal solid waste compost application.Biomass Bioe 3, 195–211.
Silva, LG, Camargo, R. de., Lana, RMQ, Delvaux, JC, Fagan, EB, & Machado, VJ. (2020). Kanalizasyon çamuru ve filtre keki içeren peletlenmiş organomineral gübre kullanımıyla soya fasulyesinin biyokimyasal değişimleri ve gelişimi. Acta Scientiarum. Tarım Bilimi, 42 , e44249. https://doi.org/10.4025/actasciagron.v42i1.44249
Smith, W. B., Wilson, M., & Pagliari, P. (2020). Organomineral fertilizers and their application to field crops. Animal manure: Production, characteristics, environmental concerns, and management, 67, 229-243.
Steffen, W., Richardson, K., Rockstrom, J., Cornell, S. E., Fetzer, I., Bennett, E. M., … & (2015). Planetary boundaries: guiding human development on a changing planet. Science 347:1259855. doi: 10.1126/science.1259855
Süzer, S., & Çulhacı, E. (2017). Farklı organomineral ve inorganik kompoze gübrelerin kışlık ekmeklik buğday tane verimi ve bazı verim unsurları üzerine etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 5(2), 87-92.
Syed, S., Wang, X., Prasad, T. N. V. K. V., & Lian, B. (2021). Bio-organic-mineral fertilizer for sustainable agriculture: current trends and future perspectives. Fortschr. Mineral. 11:1336. doi: 10.3390/ min11121336
TAGEM, (2018). Gübre Sektör Politika Belgesi 2018-2022. 18 Ağustos 2024, Erişim adresi: https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/G%C3%BCbre%20Sekt%C3%B6r%20Politika%20Belgesi%202018-2022.pdf
TAGEM-2 (2018). TAGEM/TSKAD/11/A13/P03. Türkiye Topraklarının Bazı Verimlilik ve Organik Karbon (Tok) İçeriğinin Coğrafi Ver tabanının Oluşturulması Projesinin sonuç Raporu. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü.
Tamer, N., Başalma, D., Türkmen, C., & Namlı, A. (2016). Organik toprak düzenleyicilerin toprak parametreleri ve ayçiçeği (Helianthus annuus L.) bitkisinin verim ve verim öğeleri üzerine etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 4(1), 11-20.
Tan, S. L., Kasim, S., Yusoff, M. M., Zaibon, S., & Raguraj, S. (2023). Effects of Greywater Organomineral Liquid Fertilizer on the Growth, Yield Performance, and Proximate Composition of Chili (Capsicum annum L.). Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science, 46(3).
Teixeira, WG, Sousa, RTX & Korndörfer, GH (2014). Şeker kamışının organomineral gübre tarafından sağlanan fosfor dozlarına tepkisi. Bioscience Dergisi , 30 (6), 1729-1736.
Theodoro, S. H., & Leonardos, O. H. (2006). The use of rocks to improve family agriculture in Brazil. An. Acad. Bras. Cienc. 78, 721–730. doi: 10.1590/S0001-37652006000400008
Uçar, Ö., Soysal, S., & Erman, M. (2020). Farklı Leonardit Dozlarının Nohut (Cicerarietinum L.)’un Verim ve Bazı Verim Özelliklerine Etkileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (20), 917–921.
Vaughan D, & Malcom RE, (1985). Influence of humic substances on growth and physiological processes. In: Vaughan, D., Malcolm, R.E. (Eds.), Soil organic matter and biological activity. Dordrecht, Boston, pp. 37–75.
Vollú, R. E., Cotta, S. R., Jurelevicius, D., Leite, D. C. D. A., Parente, C. E. T., Malm, O., ... & Seldin, L. (2018). Response of the bacterial communities associated with maize rhizosphere to poultry litter as an organomineral fertilizer. Frontiers in Environmental Science, 6, 118. doi: 10.3389/fenvs.2018.00118.
Yang, Y., Syed, S., Mao, S., Li, Q., Ge, F., Lian, B., & Lu, C. (2020). Bioorganic–mineral fertilizer can remediate chemical fertilizer-oversupplied soil: Purslane planting as an example. Journal of Soil Science and Plant Nutrition, 20, 892-900. doi: 10.1007/s42729-020-00175-4.
Yıldız, N. (2012) Bitki Beslemenin Esasları ve Bitkilerde Beslenme Bozukluğu Belirtileri. ISBN 978-605-62759-0-6, 1-477. Erzurum.
Yıldız N, (2018). Mineral Gübrelerin Toprak Ekosistemi, Çevre ve Bitkisel Üretim Üzerine Olası Etkileri. Organomineral Gübre Çalıştayı, 212-243.
Yıldız, N., & Dizikısa, T. (2022). A Review of the Available Literature on the Use of Organo-Mineral Fertilizers (OMF) for Food Production in the World and Turkiye. Internatıonal Journal Of Scıentıfıc & Technology Research, 13(12).
Zhou, J., Guan, D., Zhou, B., Zhao, B., Ma, M., Qin, J., ... & Li, J. (2015). Influence of 34-years of fertilization on bacterial communities in an intensively cultivated black soil in northeast China. Soil Biology and Biochemistry, 90, 42-51. doi: 10.1016/j.soilbio.2015.07.005
