Öğretmen Eğitiminde Sosyal Sorumluluk Kazandırmada Bir Fırsat: Topluma Hizmet Uygulamaları Dersi
Özet
Hizmet ederek öğrenme anlayışının eğitim-öğretimle bütünleştirilmesi ve kazanımları ile öğretmen eğitiminde bir fırsat olarak değerlendirilmek istenmesinin bir sonucu olarak Topluma Hizmet Uygulamaları (THU) dersi, Türkiye’de eğitim fakülteleri programlarına konulmuştur. Akademik öğrenmeyi topluma hizmet ile birleştiren THU dersi kazanımları ile öğretmen eğitiminde önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada, THU dersini alan öğretmen adaylarının, sosyal sorumluluk düzeylerini belirlemek ve sosyal sorumluluk düzeyleri arasında çeşitli değişkenlere göre fark olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşabilmek için; Atatürk Üniversitesi, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi’nde 2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında, THU dersini alan; Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümü, Sınıf Öğretmenliği bölümü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri (BÖTE) Öğretmenliği bölümü, Okul Öncesi Öğretmenliği bölümü, Özel Eğitim Öğretmenliği bölümü, Almanca Öğretmenliği bölümü ve İngilizce Öğretmenliği bölümlerinin 3.sınıfında yer alan 283 öğretmen adayına “Hizmet Ederek Öğrenme” ölçeği uygulanmıştır. Uygulama sonuçları analiz edildiğinde, öğretmen adaylarının istenilen ve beklenilen düzeyde sosyal sorumluluk kazanamadıkları tespit edilmiştir. Sosyal sorumluluk düzeylerinde, cinsiyet, ailenin yaşadığı yer ve aile gelir durumuna göre anlamlı bir farklılık tespit edilmezken eğitim alınan bölüm değişkenine göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Alanda yapılmış birçok çalışma dersin işleniş sürecinin kazanımları etkilediğini rapor etmiştir. Çalışmamızdan hareketle dersin daha verimli işlenmesi için önerilerde de bulunulmuştur.
Referanslar
Akçamete, G. A. (2006). Açılış konuşması. Ç. Dinçer, (Ed.). Eğitim bilimleri bakış açısıyla eğitim fakülteleri ve topluma hizmet işlevi çalıştayı içinde (ss. 3-5). Ankara: Ankara Üniversitesi.
Aksoy, B., Çetin, T. & Sönmez, Ö.F. (2009). Topluma hizmet uygulamaları. Ankara: Pegem
Albayrak, A., Akkocaoğlu, N., & Kaptan, F. (2009). Topluma hizmet uygulamaları dersinin öğretmen adaylarının toplumsal duyarlılıklarına etkisi üzerine bir inceleme: “Hacettepe Üniversitesi ilköğretim bölümü örneği”. Seferoğlu, S. S., Bayrak, F., Güler, Ç., Mazman, S.G.,& Özdinç, F. (Yay. Haz.). Uluslararası öğretmen yetiştirme poitikaları ve sorunları sempozyumu II içinde (ss. 1201-12139). Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Arcagök., S. (2011). Sınıf öğretmenliği anabilim dalı’ndaki topluma hizmet uygulamaları’nın değerlendirilmesi. (Tez No. 308950) [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Çanakkale.
Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi. (2011). Topluma hizmet uygulamaları yönergesi. https://atauni.edu.tr/thu-dersi-yonergesi-1 adresinden edinilmiştir.
Atlanta Service-Learning Conference (1970). Atlanta service-learning conference report (ED 072718). N.W.Atlanta: Georgia
Aykırı, K. (2018). Tükendiler: Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının tüketici hakları konusunda topluma hizmet uygulaması deneyimleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD). 5 (12). 829-838.
Aykırı, K.(2019). Sosyal bilgiler öğretmeni adaylarının hizmet ederek öğrenme deneyimlerinin diğerkâmlık değeri ve sosyal problem çözme becerisi açısından değerlendirilmesi. (Tez No. 597337) [Doktora Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Denizli
Aykırı, K. (2020a). Topluma hizmet uygulamaları rehberi. Eğiten Kitapevi.
Aykırı, K. (2020b). Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Yeni Önerisi: Gönüllülük Çalışmaları Dersi. dr. kemal daşcıoğlu’na vefa kitabı (içinde).Pegem Akademi.Ankara
Aykırı, K. (2022). Topluma Hizmet Uygulamaları Dersi Ne Değildir? Mevcut Problemler Üzerinden Bir Değerlendirme. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 5(2), 266-283.
Ayvacı, H. Ş. & Akyıldız, S. (2009). Topluma hizmet uygulamaları dersinin bireye ve topluma kazandırdıkları ve toplumun beklentileri. Milli Eğitim Dergisi, 38 (184), 102-119.
Başer, E. H. (2015). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel sosyal sorumluluk düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. (Tez No. 395051) [Yüksek Lisans Tezi. Dumlupınar Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Kütahya.
Billig, S. H. (2000). Research on k-12 school- based service –learning the evidence builds. Phi Delta Kappan, May 2000, 658-664.
Boran, M. & Karakuş, F. (2017). Topluma hizmet uygulamaları dersine yönelik öğretmen adayı görüşlerinin incelenmesi. Ercıyes Journal Of Educatıon. 1 (1), 22-41.
Clark, M. What is Service Learning?
http://www.uu.edu/centers/faculty/resources/article.cfm?ArticleID=42 adresinden erişilmiştir.
Coşkun, H. (2009). Topluma hizmet uygulamaları. Ankara: Anı Yayıncılık.
Coşkun, Z. S. (2012). Topluma hizmet uygulamalarının öğretmen adaylarının değer kazanımlarına etkisi. (Tez No. 319687) [Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Erzurum.
Corporation for National ve Community Service. (2008). Community Service and Service-Learning in America’s Schools. https://www.nationalservice.gov/pdf/08_1112_lsa_prevalence.pdf adresinden edinilmiştir.
Çetin, T., & Sönmez, Ö. F. (2009). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersinin amaç ve içeriğine yönelik görüşlerin değerlendirilmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29 (3), 851-875.
Çoban, B., Kaşkaya, A., & Ağırbaş, Ö. (2010). Sınıf öğretmenliği bölümünde okuyan öğrencilerin topluma hizmet uygulamaları dersine ilişkin tutumlarının diğer bölümler ile karşılaştırılması (Erzincan üniversitesi örneği). 9. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu (20-22 Mayıs) içinde (ss. 484-488.). Elâzığ: Fırat Üniversitesi.
Çuhadar, A. (2008). Topluma hizmet uygulamaları aracılığı ile yurttaş öğretmen yetiştirmek. VII. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Sempozyumunda Sunulan Bildiri, 2-4 Mayıs, Çanakkale.
Delve, C. I., Mintz, S. D., & Stewart, G. M. (1990). Promoting values development through community service: a design. C. I. Delve, S. D. Mintz, & G. M. Stewart,( Ed.). In community service as values education içinde. (ss. 7-29). San Francisco: Jossey-Bass.
Deveci, H. & Eryılmaz, Ö. (2016). Öğretman adaylarının sosyal sorumluluk projesine katılımlarına ilişkin görüşleri: let’s do it! Türkiye örneği. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 7 (25),163-185.
Dewey, J. (2008). Okul ve toplum (H. A., Başman çev.ed.). Ankara: Pegem Akademi.
Dinçer, Ç., Ergül, A., Şen, M., & Çabuk, B. (2011). Bir topluma hizmet uygulaması örneği:”haydi kavram oyuncaklarıyla oynayalım”, Kastamonu Eğitim Dergisi, 19 (1), 19-38.
Ekşi, Z., (2012). Topluma hizmet uygulamaları dersinin değerlendirilmesi (Tez No. 326875) [Yüksek Lisans Tezi, Kilis 7 Aralık Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Kilis
Elma, C. Kesten, A. Kıroğlu, K., Uzun, E.M ve Dicle ,A.N., & Palavan, Ö. (2010). Öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine ilişkin algıları, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 62, 231-252.
Erciyes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi. (2008). Topluma hizmet uygulamaları rehberi. https://fatihegitim.files.wordpress.com/2011/02/thu-erciyes.pdf adresinden edinilmiştir.
Ergül, F. H. & Kurtulmuş, M. (2014). Sosyal sorumluluk anlayışının geliştirilmesinde topluma hizmet uygulamaları dersine ilişkin öğretim elemanlarının görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13 (49), 221-232.
Erkan, Uludağ ve Burçak (2012). İlköğretim bölümü öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine ilişkin algılarının incelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education) Özel Sayı 1: 184-194.
Gökçe, N. (2011). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamalarına ilişkin değerlendirmeleri. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8 (2), 176-194
Gürol, A. & Özercan, M.G. (2010). Topluma hizmet uygulamaları dersinin uygulamadaki etkililiğinin belirlenmesi. 9. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitim Sempozyumu (20-22 Mayıs) içinde (s. 539-544). Elâzığ: Fırat Üniversitesi.
Hoş-Ercin, N. (2011). Topluma hizmet uygulamaları dersi ile ilgili öğretim elemanları ve öğretmen adaylarının bilgi, beceri ve deneyimlerinin belirlenmesi. (Tez No.300392). [Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Trabzon
İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi. (2009 ). Topluma hizmet uygulamaları dersi yönergesi. http://inonu.edu.tr/tr/omer.temizer/1395/content adresinden erişilmiştir.
Johnson, S. D., & Bozeman., M. (1998).“ service learning and the development of social responsibility”. The Annual Convention of the Central States Communication
Kamer, S. T. (2009). Topluma hizmet uygulamalarının tanımı, ilkeleri, önemi ve amacı. K. Kuzucu & S. T. Kamer (Ed.) Topluma hizmet uygulamaları içinde (ss. 1-29). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Kartal, M. (2015). Öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamalarına ilişkin algılarının incelenmesi. (Tez No: 425224) ([Yüksek Lisans Tezi. Kafkas Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Kars
Kesten, A., Köçer, M., & Ergüz, Ş. (2014). Topluma hizmet uygulamaları dersinin toplumsal bilinç kazandırmadaki etkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27 (2), 393-410.
Kocadere, A.S, & Seferoğlu, S.S (2013). Topluma hizmet uygulamaları dersinin işlenişi: uygulama örnekleri ve sürece ilişkin öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 75-89.
Kuzucu, K., & Kamer, S. T. (2009). Topluma hizmet uygulamaları. Ankara: Pegem.
Küçükoğlu, A., & Kaya, H. İ. (2009). Toplum hizmetine dayalı bir öğrenme uygulaması olarak THU. C. Demirli (Ed.). 1. Ulusal İyilik Sempozyumu içinde (ss. 73-80). Elâzığ: Elâzığ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Küçükoğlu, A., & Coşkun, Z. S. (2012). Yeni bir çoklu pedagojik yaklaşım: Topluma hizmet uygulamaları. Milli Eğitim Dergisi, 194, 92-107.
Küçükoğlu, A., & Koçyiğit, S. (2015) Topluma hizmet uygulamaların öğretmen yetiştirmede etkililiği. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 11 (2), 610-629.
Küçükoğlu, A. & Ozan, C. (2015). Hizmet ederek öğrenme ölçeği-kısa versiyon. Türkiye ölçme araçları dizini. https://toad.halileksi.net/olcek/hizmet-ederek-ogrenme-olcegi-kisa-form adresinden edinilmiştir.
Küçükoğlu, A., & Ozan, C. (2015). Öğretmen adaylarının sosyal sorumluluk düzeylerine ilişkin “topluma hizmet uygulamaları dersi bağlamında” bir analiz. 3. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi’nde sunulan sözlü bildiri, Antep.
Küçükoğlu, A., Ozan, C. VE Taşgın, A. (2016). Topluma hizmet uygulamaları dersinde yansıtıcı günlükler. İlköğretim online. 15 (3).
Külekçi, E. & Özgan, H. (2015). Üniversite öğrencilerinin algılarına göre sosyal sorumluluk alanında görev alma nedenleri ve sonuçları. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 3 (2), 1-15.
MEB. (1973). Milli eğitim temel kanunu (1739 S.K.). Resmî Gazete, Sayı: 14574.
MEB. (2002). Öğretmen yeterlikleri. Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürlüğü, Ankara: Millî Eğitim Basımevi.
Melchior, A. (1999). Summary report: national evaluation of learn and serve america school and-based programs, final report. (MA Center for Human Resources, Brandeis University). https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED437575.pdf adresinden edinilmiştir.
Muş Alparslan Üniversitesi, Eğitim fakültesi. (2011). Topluma hizmet uygulamaları dersi yönergesi. https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/72787?AspxAutoDetectCookieSupport=1 adresinden edinilmiştir.
Olney, C., & Grande, S. (1995). Validation of a scale to measure development of social responsibility. Michigan Journal of Community Service Learning, 2, 43-53.
Öğülmüş, S. (2006). Eğitim fakülteleri ve topluma hizmet işlevi çalıştayı. D.F. Çağlayan (Yay. Haz.) Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları (No. 200).
Özdemir, S. M., & Tokcan, H. (2010). Topluma hizmet uygulamaları dersinin öğretmen adaylarının görüşlerine göre değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 41-61.
NCSS (2000). Service-Learning: An Essential Component of Citizenship Education.
Olney, C., & Grande, S. (1995). Validation of a scale to measure development of social responsibility. Michigan Journal of Community Service Learning, 2, 43-53.
Payne, C. A. (2000). Changes in involvement as measured by the community service ınvolvement preference ınventory. Michigan Journal of Community Service Learning, 7, 41-46.
Quezada, R. L., & Christopherson R. W. (2005). Adventure-based service learning: university students' self reflection accounts of service with children. Journal of Experiential Education, 28 (1), 1-16.
Saran, M., Coşkun, G., İnal-Zorel, F., & Aksoy, Z. (2011). Üniversitelerde sosyal sorumluluk bilincinin geliştirilmesi: ege üniversitesi topluma hizmet uygulamaları dersi üzerine bir araştırma. Journal of Yaşar Üniversity, 22 (6), 3732-3747.
Sevim, O. (2011). Türkçe öğretmeni adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine yönelik düşünceleri: atatürk üniversitesi örneği. EKEV Akademi Dergisi, 48,293-302.
Sönmez, Ö. F. (2010). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine yönelik görüşlerinin kazanım boyutunda değerlendirilmesi. The Black Sea Journal of Social Sciences, 2 (2), 53-72.
Şeker, A. (2009). Topluma hizmet uygulamaları (1.Basım). Ankara: Nobel Yayınları
Şentürk, Ü. (2008). Enformasyon toplumunda eğitimin yeri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6 (3), 487-506.
Tanrıseven, I., & Yelken, T.Y., (2011). Topluma hizmet uygulamaları dersinin öğretmen adaylarının görüşlerine göre değerlendirilmesi. e- Journal of New World Sciences Academy. Education Sciences, 6 (1), 415-428.
The Corparation For National Service (1990). https://www.nationalservice.gov/about/legislation adresinden erişilmiştir.
Tilki, F. (2011). Beden eğitimi ve spor eğitimi alan öğrencilerin topluma hizmet uygulamaları dersini algılama düzeyleri (Sakarya ili örneği) (Tez No. 328013) [Yüksek Lisans Tezi. Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Sakarya
Toker, H. & Tat, M. (2013). Sosyal sorumluluk: kamu ve vakıf üniversiteleri öğrencilerinin sosyal sorumluluğa ilişkin bilgi düzeyleri ve algılarının ölçülmesi. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 8 (1), 34-56.
Tosun, N. (2014). BÖTE bölümü ögrencilerinin proje tabanli topluma hizmet uygulamalari dersine iliskin görüslerinin incelenmesi, Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Egitim Dergisi, 22 (3), 961-980.
Ünal, F. (2009). Öğretmen adaylarının sosyal sorumluluk projelerinin topluma kattığı değer hakkındaki görüşleri. C. Demirli. (Ed.). 1. Ulusal İyilik Sempozyumu (20-21 Haziran 2009) içinde (s. 81- 89). Elâzığ: Elâzığ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Wang., Y. (2003). Socıal responsıbılıty and ıntellectual development as outcomes of servıce-learnıng courses (MSc thesis, The Ohio State University). http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.822.6210&rep=rep1&type=pdf adresinden edinilmiştir.
Waterman, A., S. (1997). Service learning: applications from the research. Mahvah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Witmer, J. T., & Anderson, C. S. (1994). How to establish a service-learning program. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development (ASCD).
Yaraş, Z. (2009). Öğretmen adaylarının toplumsal sorunlara karşı farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. C. Demirli (Ed.). 1. Ulusal İyilik Sempozyumu (20-21 Haziran 2009) içinde (s. 588-595). Elâzığ: Elâzığ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Yates, M., & Younnıs, J. (1997). Community service and political ıdentity development in adolescence. Journal of Social Issues, 54 (3), 495- 512.
Yılmaz, M ve Arslan, Ş. (2016). Öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine yönelik algıları. Bartın üniversitesi eğitim fakültesi, 5(2), 598-607.
Yılmaz, K. (2011). Eğitim fakültelerinin sosyal sorumluluğu ve topluma hizmet uygulamaları dersi: nitel bir araştırma. Kuramsal Eğitim Bilim, 4 (2), 86-108.
YÖK, (2006). Dersler ve içerikleri. Ankara: Yüksek Öğretim Kurulu
YÖK, (2007). Öğretmen yetiştirme ve eğitim fakülteleri (1982-2007). (Öğretmenin üniversitede yetiştirilmesinin değerlendirilmesi). Ankara: Yüksek Öğretim Kurulu.
YÖK, (2011). Eğitim fakültelerinde uygulanan topluma hizmet uygulamaları yönergesi. Ankara.
Referanslar
Akçamete, G. A. (2006). Açılış konuşması. Ç. Dinçer, (Ed.). Eğitim bilimleri bakış açısıyla eğitim fakülteleri ve topluma hizmet işlevi çalıştayı içinde (ss. 3-5). Ankara: Ankara Üniversitesi.
Aksoy, B., Çetin, T. & Sönmez, Ö.F. (2009). Topluma hizmet uygulamaları. Ankara: Pegem
Albayrak, A., Akkocaoğlu, N., & Kaptan, F. (2009). Topluma hizmet uygulamaları dersinin öğretmen adaylarının toplumsal duyarlılıklarına etkisi üzerine bir inceleme: “Hacettepe Üniversitesi ilköğretim bölümü örneği”. Seferoğlu, S. S., Bayrak, F., Güler, Ç., Mazman, S.G.,& Özdinç, F. (Yay. Haz.). Uluslararası öğretmen yetiştirme poitikaları ve sorunları sempozyumu II içinde (ss. 1201-12139). Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Arcagök., S. (2011). Sınıf öğretmenliği anabilim dalı’ndaki topluma hizmet uygulamaları’nın değerlendirilmesi. (Tez No. 308950) [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Çanakkale.
Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi. (2011). Topluma hizmet uygulamaları yönergesi. https://atauni.edu.tr/thu-dersi-yonergesi-1 adresinden edinilmiştir.
Atlanta Service-Learning Conference (1970). Atlanta service-learning conference report (ED 072718). N.W.Atlanta: Georgia
Aykırı, K. (2018). Tükendiler: Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının tüketici hakları konusunda topluma hizmet uygulaması deneyimleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD). 5 (12). 829-838.
Aykırı, K.(2019). Sosyal bilgiler öğretmeni adaylarının hizmet ederek öğrenme deneyimlerinin diğerkâmlık değeri ve sosyal problem çözme becerisi açısından değerlendirilmesi. (Tez No. 597337) [Doktora Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Denizli
Aykırı, K. (2020a). Topluma hizmet uygulamaları rehberi. Eğiten Kitapevi.
Aykırı, K. (2020b). Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Yeni Önerisi: Gönüllülük Çalışmaları Dersi. dr. kemal daşcıoğlu’na vefa kitabı (içinde).Pegem Akademi.Ankara
Aykırı, K. (2022). Topluma Hizmet Uygulamaları Dersi Ne Değildir? Mevcut Problemler Üzerinden Bir Değerlendirme. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 5(2), 266-283.
Ayvacı, H. Ş. & Akyıldız, S. (2009). Topluma hizmet uygulamaları dersinin bireye ve topluma kazandırdıkları ve toplumun beklentileri. Milli Eğitim Dergisi, 38 (184), 102-119.
Başer, E. H. (2015). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel sosyal sorumluluk düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. (Tez No. 395051) [Yüksek Lisans Tezi. Dumlupınar Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Kütahya.
Billig, S. H. (2000). Research on k-12 school- based service –learning the evidence builds. Phi Delta Kappan, May 2000, 658-664.
Boran, M. & Karakuş, F. (2017). Topluma hizmet uygulamaları dersine yönelik öğretmen adayı görüşlerinin incelenmesi. Ercıyes Journal Of Educatıon. 1 (1), 22-41.
Clark, M. What is Service Learning?
http://www.uu.edu/centers/faculty/resources/article.cfm?ArticleID=42 adresinden erişilmiştir.
Coşkun, H. (2009). Topluma hizmet uygulamaları. Ankara: Anı Yayıncılık.
Coşkun, Z. S. (2012). Topluma hizmet uygulamalarının öğretmen adaylarının değer kazanımlarına etkisi. (Tez No. 319687) [Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Erzurum.
Corporation for National ve Community Service. (2008). Community Service and Service-Learning in America’s Schools. https://www.nationalservice.gov/pdf/08_1112_lsa_prevalence.pdf adresinden edinilmiştir.
Çetin, T., & Sönmez, Ö. F. (2009). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersinin amaç ve içeriğine yönelik görüşlerin değerlendirilmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29 (3), 851-875.
Çoban, B., Kaşkaya, A., & Ağırbaş, Ö. (2010). Sınıf öğretmenliği bölümünde okuyan öğrencilerin topluma hizmet uygulamaları dersine ilişkin tutumlarının diğer bölümler ile karşılaştırılması (Erzincan üniversitesi örneği). 9. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu (20-22 Mayıs) içinde (ss. 484-488.). Elâzığ: Fırat Üniversitesi.
Çuhadar, A. (2008). Topluma hizmet uygulamaları aracılığı ile yurttaş öğretmen yetiştirmek. VII. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Sempozyumunda Sunulan Bildiri, 2-4 Mayıs, Çanakkale.
Delve, C. I., Mintz, S. D., & Stewart, G. M. (1990). Promoting values development through community service: a design. C. I. Delve, S. D. Mintz, & G. M. Stewart,( Ed.). In community service as values education içinde. (ss. 7-29). San Francisco: Jossey-Bass.
Deveci, H. & Eryılmaz, Ö. (2016). Öğretman adaylarının sosyal sorumluluk projesine katılımlarına ilişkin görüşleri: let’s do it! Türkiye örneği. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 7 (25),163-185.
Dewey, J. (2008). Okul ve toplum (H. A., Başman çev.ed.). Ankara: Pegem Akademi.
Dinçer, Ç., Ergül, A., Şen, M., & Çabuk, B. (2011). Bir topluma hizmet uygulaması örneği:”haydi kavram oyuncaklarıyla oynayalım”, Kastamonu Eğitim Dergisi, 19 (1), 19-38.
Ekşi, Z., (2012). Topluma hizmet uygulamaları dersinin değerlendirilmesi (Tez No. 326875) [Yüksek Lisans Tezi, Kilis 7 Aralık Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Kilis
Elma, C. Kesten, A. Kıroğlu, K., Uzun, E.M ve Dicle ,A.N., & Palavan, Ö. (2010). Öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine ilişkin algıları, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 62, 231-252.
Erciyes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi. (2008). Topluma hizmet uygulamaları rehberi. https://fatihegitim.files.wordpress.com/2011/02/thu-erciyes.pdf adresinden edinilmiştir.
Ergül, F. H. & Kurtulmuş, M. (2014). Sosyal sorumluluk anlayışının geliştirilmesinde topluma hizmet uygulamaları dersine ilişkin öğretim elemanlarının görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13 (49), 221-232.
Erkan, Uludağ ve Burçak (2012). İlköğretim bölümü öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine ilişkin algılarının incelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education) Özel Sayı 1: 184-194.
Gökçe, N. (2011). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamalarına ilişkin değerlendirmeleri. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8 (2), 176-194
Gürol, A. & Özercan, M.G. (2010). Topluma hizmet uygulamaları dersinin uygulamadaki etkililiğinin belirlenmesi. 9. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitim Sempozyumu (20-22 Mayıs) içinde (s. 539-544). Elâzığ: Fırat Üniversitesi.
Hoş-Ercin, N. (2011). Topluma hizmet uygulamaları dersi ile ilgili öğretim elemanları ve öğretmen adaylarının bilgi, beceri ve deneyimlerinin belirlenmesi. (Tez No.300392). [Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Trabzon
İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi. (2009 ). Topluma hizmet uygulamaları dersi yönergesi. http://inonu.edu.tr/tr/omer.temizer/1395/content adresinden erişilmiştir.
Johnson, S. D., & Bozeman., M. (1998).“ service learning and the development of social responsibility”. The Annual Convention of the Central States Communication
Kamer, S. T. (2009). Topluma hizmet uygulamalarının tanımı, ilkeleri, önemi ve amacı. K. Kuzucu & S. T. Kamer (Ed.) Topluma hizmet uygulamaları içinde (ss. 1-29). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Kartal, M. (2015). Öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamalarına ilişkin algılarının incelenmesi. (Tez No: 425224) ([Yüksek Lisans Tezi. Kafkas Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Kars
Kesten, A., Köçer, M., & Ergüz, Ş. (2014). Topluma hizmet uygulamaları dersinin toplumsal bilinç kazandırmadaki etkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27 (2), 393-410.
Kocadere, A.S, & Seferoğlu, S.S (2013). Topluma hizmet uygulamaları dersinin işlenişi: uygulama örnekleri ve sürece ilişkin öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 75-89.
Kuzucu, K., & Kamer, S. T. (2009). Topluma hizmet uygulamaları. Ankara: Pegem.
Küçükoğlu, A., & Kaya, H. İ. (2009). Toplum hizmetine dayalı bir öğrenme uygulaması olarak THU. C. Demirli (Ed.). 1. Ulusal İyilik Sempozyumu içinde (ss. 73-80). Elâzığ: Elâzığ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Küçükoğlu, A., & Coşkun, Z. S. (2012). Yeni bir çoklu pedagojik yaklaşım: Topluma hizmet uygulamaları. Milli Eğitim Dergisi, 194, 92-107.
Küçükoğlu, A., & Koçyiğit, S. (2015) Topluma hizmet uygulamaların öğretmen yetiştirmede etkililiği. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 11 (2), 610-629.
Küçükoğlu, A. & Ozan, C. (2015). Hizmet ederek öğrenme ölçeği-kısa versiyon. Türkiye ölçme araçları dizini. https://toad.halileksi.net/olcek/hizmet-ederek-ogrenme-olcegi-kisa-form adresinden edinilmiştir.
Küçükoğlu, A., & Ozan, C. (2015). Öğretmen adaylarının sosyal sorumluluk düzeylerine ilişkin “topluma hizmet uygulamaları dersi bağlamında” bir analiz. 3. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi’nde sunulan sözlü bildiri, Antep.
Küçükoğlu, A., Ozan, C. VE Taşgın, A. (2016). Topluma hizmet uygulamaları dersinde yansıtıcı günlükler. İlköğretim online. 15 (3).
Külekçi, E. & Özgan, H. (2015). Üniversite öğrencilerinin algılarına göre sosyal sorumluluk alanında görev alma nedenleri ve sonuçları. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 3 (2), 1-15.
MEB. (1973). Milli eğitim temel kanunu (1739 S.K.). Resmî Gazete, Sayı: 14574.
MEB. (2002). Öğretmen yeterlikleri. Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürlüğü, Ankara: Millî Eğitim Basımevi.
Melchior, A. (1999). Summary report: national evaluation of learn and serve america school and-based programs, final report. (MA Center for Human Resources, Brandeis University). https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED437575.pdf adresinden edinilmiştir.
Muş Alparslan Üniversitesi, Eğitim fakültesi. (2011). Topluma hizmet uygulamaları dersi yönergesi. https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/72787?AspxAutoDetectCookieSupport=1 adresinden edinilmiştir.
Olney, C., & Grande, S. (1995). Validation of a scale to measure development of social responsibility. Michigan Journal of Community Service Learning, 2, 43-53.
Öğülmüş, S. (2006). Eğitim fakülteleri ve topluma hizmet işlevi çalıştayı. D.F. Çağlayan (Yay. Haz.) Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları (No. 200).
Özdemir, S. M., & Tokcan, H. (2010). Topluma hizmet uygulamaları dersinin öğretmen adaylarının görüşlerine göre değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 41-61.
NCSS (2000). Service-Learning: An Essential Component of Citizenship Education.
Olney, C., & Grande, S. (1995). Validation of a scale to measure development of social responsibility. Michigan Journal of Community Service Learning, 2, 43-53.
Payne, C. A. (2000). Changes in involvement as measured by the community service ınvolvement preference ınventory. Michigan Journal of Community Service Learning, 7, 41-46.
Quezada, R. L., & Christopherson R. W. (2005). Adventure-based service learning: university students' self reflection accounts of service with children. Journal of Experiential Education, 28 (1), 1-16.
Saran, M., Coşkun, G., İnal-Zorel, F., & Aksoy, Z. (2011). Üniversitelerde sosyal sorumluluk bilincinin geliştirilmesi: ege üniversitesi topluma hizmet uygulamaları dersi üzerine bir araştırma. Journal of Yaşar Üniversity, 22 (6), 3732-3747.
Sevim, O. (2011). Türkçe öğretmeni adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine yönelik düşünceleri: atatürk üniversitesi örneği. EKEV Akademi Dergisi, 48,293-302.
Sönmez, Ö. F. (2010). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine yönelik görüşlerinin kazanım boyutunda değerlendirilmesi. The Black Sea Journal of Social Sciences, 2 (2), 53-72.
Şeker, A. (2009). Topluma hizmet uygulamaları (1.Basım). Ankara: Nobel Yayınları
Şentürk, Ü. (2008). Enformasyon toplumunda eğitimin yeri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6 (3), 487-506.
Tanrıseven, I., & Yelken, T.Y., (2011). Topluma hizmet uygulamaları dersinin öğretmen adaylarının görüşlerine göre değerlendirilmesi. e- Journal of New World Sciences Academy. Education Sciences, 6 (1), 415-428.
The Corparation For National Service (1990). https://www.nationalservice.gov/about/legislation adresinden erişilmiştir.
Tilki, F. (2011). Beden eğitimi ve spor eğitimi alan öğrencilerin topluma hizmet uygulamaları dersini algılama düzeyleri (Sakarya ili örneği) (Tez No. 328013) [Yüksek Lisans Tezi. Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Sakarya
Toker, H. & Tat, M. (2013). Sosyal sorumluluk: kamu ve vakıf üniversiteleri öğrencilerinin sosyal sorumluluğa ilişkin bilgi düzeyleri ve algılarının ölçülmesi. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 8 (1), 34-56.
Tosun, N. (2014). BÖTE bölümü ögrencilerinin proje tabanli topluma hizmet uygulamalari dersine iliskin görüslerinin incelenmesi, Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Egitim Dergisi, 22 (3), 961-980.
Ünal, F. (2009). Öğretmen adaylarının sosyal sorumluluk projelerinin topluma kattığı değer hakkındaki görüşleri. C. Demirli. (Ed.). 1. Ulusal İyilik Sempozyumu (20-21 Haziran 2009) içinde (s. 81- 89). Elâzığ: Elâzığ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Wang., Y. (2003). Socıal responsıbılıty and ıntellectual development as outcomes of servıce-learnıng courses (MSc thesis, The Ohio State University). http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.822.6210&rep=rep1&type=pdf adresinden edinilmiştir.
Waterman, A., S. (1997). Service learning: applications from the research. Mahvah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Witmer, J. T., & Anderson, C. S. (1994). How to establish a service-learning program. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development (ASCD).
Yaraş, Z. (2009). Öğretmen adaylarının toplumsal sorunlara karşı farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. C. Demirli (Ed.). 1. Ulusal İyilik Sempozyumu (20-21 Haziran 2009) içinde (s. 588-595). Elâzığ: Elâzığ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Yates, M., & Younnıs, J. (1997). Community service and political ıdentity development in adolescence. Journal of Social Issues, 54 (3), 495- 512.
Yılmaz, M ve Arslan, Ş. (2016). Öğretmen adaylarının topluma hizmet uygulamaları dersine yönelik algıları. Bartın üniversitesi eğitim fakültesi, 5(2), 598-607.
Yılmaz, K. (2011). Eğitim fakültelerinin sosyal sorumluluğu ve topluma hizmet uygulamaları dersi: nitel bir araştırma. Kuramsal Eğitim Bilim, 4 (2), 86-108.
YÖK, (2006). Dersler ve içerikleri. Ankara: Yüksek Öğretim Kurulu
YÖK, (2007). Öğretmen yetiştirme ve eğitim fakülteleri (1982-2007). (Öğretmenin üniversitede yetiştirilmesinin değerlendirilmesi). Ankara: Yüksek Öğretim Kurulu.
YÖK, (2011). Eğitim fakültelerinde uygulanan topluma hizmet uygulamaları yönergesi. Ankara.
