Basınç Yaralanmaları ve Bakım Yönetimi

Arzu Karabağ Aydın; Aybike Merve Cici

doi:10.37609/akya.3246

Yazarlar

Arzu Karabağ Aydın

https://orcid.org/0000-0002-0002-4091

Aybike Merve Cici

https://orcid.org/0000-0001-5373-951X

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3246.c11973

Özet

Basınç yaralanmaları (BY) genellikle bir kemik çıkıntısı üzerindeki deri ve/veya altta yatan yumuşak dokularda basınç veya basınca eşlik eden sürtünme, kopma/yırtılma ya da tıbbi veya başka bir cihazla ilişkili meydana gelen lokalize hasar olarak tanımlanmaktadır. BY, sağlık bakım hizmetlerinde önemli bir kalite göstergesidir. NPIAP (The National Pressure Injury Advisory Panel)’ın 2016 yılında gerçekleştirmiş olduğu panelde BY’ler; Evre I, Evre II, Evre III, Evre IV, Evrelendirilemeyen, Şüpheli Derin Doku Yaralanması, Tıbbi Araçla/Cihazla İlgili ve Mukoz Membran BY olarak kategorize edilmektedir. BY’lerin önlenmesinde ve tedavisinde önemli bir role sahip olan hemşireler; risk değerlendirmesi, önleyici deri bakımı, yeniden pozisyon verme, ağrı değerlendirmesi, yara bakımı, eğitim vb. başlıklarda bakım hizmeti sunmaktadırlar.

Referanslar

Şendir M, Büyükyılmaz F, Aktaş Özakgül A. Doku Bütünlüğünün Sağlanması ve Yara Bakımı. Aştı TA, Karadağ A (ed.): Hemşirelik Esasları Bilgiden Uygulamaya: Kavramlar- İlkeler – Beceriler 2. Baskı içinde. Ankara: Akademi Basın; 2020. p. 104-138.

Hajhosseini B, Longaker MT, Gurtner GC. Pressure injury. annals of surgery. Annals of surgery. 2020; 271(4): 671-679. doi: 10.1097/SLA.0000000000003567

NSQHS. The National Safety and Quality Health Service (NSQHS) Standards 2018. (30.02.2023 tarihinde https://www.safetyandquality.gov.au/search?keys=pressure+injury adresinden ulaşılmıştır).

Edsberg LE, Cox J, Koloms K, VanGilder-Freese CA. Implementation of Pressure Injury Prevention Strategies in Acute Care: Results From the 2018-2019 International Pressure Injury Prevalence Survey. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2022; 49(3): 211-219. doi: 10.1097/WON.0000000000000878.

Terrell C. Revisions to Pressure Injury Nomenclature (Formerly Known as Pressure Ulcers). J Wound Ostomy Continence Nurs. 2017; 44(4): E3-E5. doi: 10.1097/WON.0000000000000346.

Potter PA, Perry AGE, Hall AE, Stockert PA. Skin Integrity and Wound Care. Fundamentals Of Nursing. 10th edition, Elsevier mosby. 2021: s.2517-2610.

Berman A, Snyder SJ, Kozier B, Erb G, Levett-Jones T, Dwyer T, Stanley D. Skin Integrity and Wound Care. In: Kozier and Erb's Fundamentals Of Nursing. 3rd edition, Pearson Education Limited, Pearson Australia. 2022: s. 915-956.

Black JM. Root Cause Analysis for Hospital-Acquired Pressure Injury. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2019; 46(4): 298-304. doi: 10.1097/WON.0000000000000546.

European Pressure Ulcer Advisory Panel, National Pressure Injury Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Basınç Ülserlerinin/Yaralarının Önlenmesi ve Tedavisi: Hızlı Başvuru Kılavuzu 2019. (Türkçe versiyon). EmilyHaesler (Ed.). EPUAP/NPIAP/PPPIA: 2019.

National Pressure Ulcer Advisory Panel. National Pressure Ulcer Advisory Panel (NPUAP) announces a change in terminology from pressure ulcer to pressure injury and updates the stages of pressure injury. Washington, 2016. (30.02.2023 tarihinde http://www.npuap.org/national-pressure-ulcer-advisory-panel-npuap-announces-a-change-in-terminology-from-pressure-ulcer-to-pressure-injury-and-updates-the-stages-of-pressure-injury/ adresinden ulaşılmıştır).

Karabağ Aydın A. Basınç Yaralanmaları ve Hemşirelik Bakımı. Özveren H., Gülnar E. (ed.) Palyatif Bakım ve Hemşirelik 1. Baskı içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. p. 245-283.

Ikechukwu EC, Ayodiipo IO, Emeka AD, Kayode AJ, Michael NI, Deborah OT: Prevalence and Factors Associated with Healing Outcomes of Hospital-Acquired Pressure Ulcers Among Spinal Cord İnjury. Journal of Public Health and Epidemiology, 2012; 4(2): 44-47.

Babu A, Madhavan K, Singhal M, Sagar S, Ranjan P. Pressure Ulcer Surveillance in Neurotrauma Patients at a Level One Trauma Centre in India. Oman Med J. 2015; 30(6): 441-6. doi: 10.5001/omj.2015.87.

Amir Y, Lohrmann C, Halfens RJ, Schols JM. Pressure ulcers in four Indonesian hospitals: prevalence, patient characteristics, ulcer characteristics, prevention and treatment. Int Wound J. 2017; 14(1): 184-193. doi: 10.1111/iwj.12580.

Artico M, Dante A, D'Angelo D, Lamarca L, Mastroianni C, Petitti T, Piredda M, De Marinis MG. Prevalence, incidence and associated factors of pressure ulcers in home palliative care patients: A retrospective chart review. Palliat Med. 2018; 32(1): 299-307. doi: 10.1177/0269216317737671.

Coyer F, Miles S, Gosley S, Fulbrook P, Sketcher-Baker K, Cook JL, Whitmore J. Pressure injury prevalence in intensive care versus non-intensive care patients: A state-wide comparison. Aust Crit Care. 2017; 30(5): 244-250. doi: 10.1016/j.aucc.2016.12.003.

Tubaishat A, Papanikolaou P, Anthony D, Habiballah L. Pressure Ulcers Prevalence in the Acute Care Setting: A Systematic Review, 2000-2015. Clin Nurs Res. 2018; 27(6): 643-659. doi: 10.1177/1054773817705541.

Børsting TE, Tvedt CR, Skogestad IJ, Granheim TI, Gay CL, Lerdal A. Prevalence of pressure ulcer and associated risk factors in middle- and older-aged medical inpatients in Norway. J Clin Nurs. 2018; 27(3-4): e535-e543. doi: 10.1111/jocn.14088.

García-Molina P, Balaguer-López E, García-Fernández FP, Ferrera-Fernández MLÁ, Blasco JM, Verdú J. Pressure ulcers' incidence, preventive measures, and risk factors in neonatal intensive care and intermediate care units. Int Wound J. 2018;15(4):571-579. doi: 10.1111/iwj.12900.

Kayser SA, Phipps L, VanGilder CA, Lachenbruch C. Examining Prevalence and Risk Factors of Incontinence-Associated Dermatitis Using the International Pressure Ulcer Prevalence Survey. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2019; 46(4): 285-290. doi: 10.1097/WON.0000000000000548.

Morton LM, Phillips TJ. Wound healing and treating wounds: Differential diagnosis and evaluation of chronic wounds. J Am Acad Dermatol. 2016;74(4): 589-605; quiz 605-6. doi: 10.1016/j.jaad.2015.08.068.

Kim GH, Lee JY, Kim J, Kim HJ, Park JU. Prevalence of Pressure Injuries Nationwide from 2009 to 2015: Results from the National Inpatient Sample Database in Korea. Int J Environ Res Public Health. 2019; 16(5): 704. doi: 10.3390/ijerph16050704.

Ferris A, Price A, Harding K. Pressure ulcers in patients receiving palliative care: A systematic review. Palliat Med. 2019; 33(7): 770-782. doi: 10.1177/0269216319846023.

Zarei E, Madarshahian E, Nikkhah A, Khodakarim S. Incidence of pressure ulcers in intensive care units and direct costs of treatment: Evidence from Iran. J Tissue Viability. 2019; 28(2): 70-74. doi: 10.1016/j.jtv.2019.02.001.

Latimer S, Chaboyer W, Thalib L, McInnes E, Bucknall T, Gillespie BM. Pressure injury prevalence and predictors among older adults in the first 36 hours of hospitalisation. J Clin Nurs. 2019; 28(21-22): 4119-4127. doi: 10.1111/jocn.14967.

Amlung SR, Miller WL, Bosley LM. The 1999 National Pressure Ulcer Prevalence Survey: a benchmarking approach. Adv Skin Wound Care. 200;14(6):297-301. doi: 10.1097/00129334-200111000-00012.

Mervis JS, Phillips TJ. Pressure ulcers: Pathophysiology, epidemiology, risk factors, and presentation. J Am Acad Dermatol. 2019; 81(4): 881-890. doi: 10.1016/j.jaad.2018.12.069.

Klitzman B, Kalinowski C, Glasofer SL, Rugani L. Pressure ulcers and pressure relief surfaces. Clin Plast Surg. 1998; 25(3): 443-50.

Ghali H, Chouket R, Ben Cheikh A, Khefacha S, Dhidah L, Ben Rejeb M, Latiri HS. Incidenceand Risk Factors of Pressure Ulcers in a Tunisian University Hospital. Nursing and Health Care. 2019; 4 (1): 25-28.

Katran HB. The Research on the İncidence of Pressure Sores in a Surgical İntensive Care Unit and The Risk Factors Affectingthe Development of PressureSores. Journal of Academic Research in Nursing. 2015; 1(1): 9–13.

Kaşıkçı M, Aksoy M, Ay E. Investigation of the prevalence of pressure ulcers and patient-related risk factors in hospitals in the province of Erzurum: A cross-sectional study. J Tissue Viability. 2018; 27(3): 135-140. doi: 10.1016/j.jtv.2018.05.001.

Sayan HE, Girgin NK, Asan A. Prevalence of pressure ulcers in hospitalized adult patients in Bursa, Turkey: A multicentre, point prevalence study. J Eval Clin Pract. 2020; 26(6): 1669-1676. doi: 10.1111/jep.13354.

Kartal N. Yatarak Tedavi Bakım Alan Yaşlllarda Basınç Yaralanması Prevelansı Nedenleri ve Risk Faktörleri. Yüksek Lisans Tezi, Bezmialem Vakıf Üniversitesi, İstanbul, 2022.

Baykara ZG, Karadag A, Bulut H, Duluklu B, Karabulut H, Aktas D, Celik SS, Guler S, Ay A, Gul S, Ozturk D, Irmak B, Aydogan S, Cebeci F, Karakaya D, Avsar P. Pressure Injury Prevalence and Risk Factors: A National Multicenter Analytical Study. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2023; 50(4): 289-295. doi: 10.1097/WON.0000000000000995.

Köse I, Yeşil P, Öztunç G, Eskimez Z. Knowledge of Nurses Working in Intensive Care Units in Relation to Preventive Interventions for Pressure Ulcer. International Journal of Caring Sciences 2016; 9(2): 667-686.

European Pressure Ulcer Advisory Panel, National Pressure Injury Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. (EPUAP/NPIAP/PPPIA) (2019). Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries. Clinical Practice Guideline. The international Guideline. (3nd ed. pp.1-408) Emily Haesler (ed.).

Karadağ A, Karabağ Aydın A. Basınç Ülserlerinde Etyoloji ve Fizyopatoloji Kronik Yarada Güncel Yaklaşımlar İstanbul: 1. Baskı, İstanbul Tıp Fakültesi Kronik Yara Konseyi, Kasım:116-37, 2013.

Schmitt S, Andries MK, Ashmore PM, Brunette G, Judge K, Bonham PA. WOCN Society Position Paper: Avoidable Versus Unavoidable Pressure Ulcers/Injuries. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2017; 44(5): 458-468. doi: 10.1097/WON.0000000000000361.

Gray M, Giuliano KK. Incontinence-Associated Dermatitis, Characteristics and Relationship to Pressure Injury: A Multisite Epidemiologic Analysis. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2018; 45(1): 63-67. doi: 10.1097/WON.0000000000000390.

Koloms K, Cox J, VanGilder CA, Edsberg LE. Incontinence Management and Pressure Injury Rates in US Acute Care Hospitals: Analysis of Data From the 2018-2019 International Pressure Injury Prevalence™ (IPUP) Survey. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2022; 49(5): 405-415. doi: 10.1097/WON.0000000000000905.

Ness SJ, Hickling DF, Bell JJ, Collins PF. The pressures of obesity: The relationship between obesity, malnutrition and pressure injuries in hospital inpatients. Clin Nutr. 2018; 37(5): 1569-1574. doi: 10.1016/j.clnu.2017.08.014.

Brace JA. Deep tissue injury pressure ulcers among elderly patients. A Dissertation of PhD Department of Nursing, University of Virginia. 2010.

Arnold-Long M, Ayer M, Borchert K. Medical Device-Related Pressure Injuries in Long-term Acute Care Hospital Setting. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2017; 44(4): 325-330. doi: 10.1097/WON.0000000000000347.

Karadağ A, Gül Ş. Basınç Ülserlerinde Etyoloji ve Fizyopatoloji Kronik Yarada Güncel Yaklaşımlar. Baktıroğlu S, Aktaş Ş. (ed.) Kronik Yarada Güncel Yaklaşımlar içinde. İstanbul: 1. Baskı, İstanbul Tıp Fakültesi Kronik Yara Konseyi, 2013; 116-37.

SB 2022. Dsğlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kronik Yara Bakım Hizmetleri. (03.03.2023 tarihinde https://www.klimik.org.tr/2022/12/20/saglik-bakanligi-kronik-yara-bakim-hizmetleri-genelgesi-yenilendi/ adresinden ulaşılmıştır).

Tezcan B, Karabacak BG. Basınç yaralanmalarının önlenmesinde daha iyi sonuçlara doğru: Kanıta dayalı uygulamalar. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020; 10(1), 49-54.

Rızalar S, Büyük ET, Uzunkaya GK, Şahin R, Tülin AS. Hemşirelerin yara bakım uygulamaları; Üniversite hastanesi örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2019; 12(3), 163-169.

EPUAP-NPUAP 2010a. Europan Pressure Ulcer Advisory Panel and National Pressure Ulcer Advisory Panel. Prevention and tratment of pressure ulcers: quick reference guide. Washington DC. National Pressure UlcerAdvisory Panel, 2009 (Çev. Yara Ostomi İnkontinans Hemşireleri Derneği. Basınç Ülserlerinin Tedavisi: Hızlı Başvuru Kılavuzu. Aralık 2010, Ankara).

Dağcı M, Öztekin D. Yara Bakımında Kullanılan Yara Örtüsü Teknolojileri: Randomize Kontrollü Çalışmaların İncelenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; (16), 271-283.

Rodeheaver GT, Ratliff CR. Wound cleansing, wound irrigation, wound disinfection. In: Krasner DL, van Rijswijk L (ed.) Chronic Wound Care: The Essentials e-Book. Malvern, PA:HMP; 2018; 47-62.

Thomas DC, Tsu CL, Nain RA, Arsat N, Fun SS, Sahid Nik Lah NA. The role of debridement in wound bed preparation in chronic wound: A narrative review. Ann Med Surg (Lond). 2021; 71: 102876. doi: 10.1016/j.amsu.2021.102876.

T.C. Resmî Gazete, 2011, Sayı: 27910. (15.03.2023 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/04/20110419.htm adresinden ulaşılmıştır).

SB 2016. Sağlıkta Kalite Standartları Hastane. Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Daire Başkanlığı. (15.03.2023 tarihinde https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/3460,skshastanesetiv5r1pdf.pdf?0 adresinden ulaşılmıştır).

Çınar F, Kula Şahin S, Eti Aslan F. Yoğun Bakım Ünitesinde Basınç Yarasının Önlenmeye Yönelik Türkiye’de Yapılmış Çalışmaların İncelenmesi: Sistematik Derleme. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018; 1(7): 42-50. doi: 10.5505/bsd.2018.60251.

Gökdemir Ş. Basınç Yarası riski Yüksek Kritik Hastalarda Risk Faktörlerinin ve Önleyici Hemşirelik Girişimlerinin Belirlenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Konya, 2019.

Registered Nurses’ Assocation of Ontario (RNAO). Assesment and Management of Pressure Injuries fort he Interprofessional Team, Third Edition. Toronto, 2016; 1-160.

Hommel A, Santy Tomlinson J. Pressure Injury Prevention and Wound Management. Chapter 7 in K. Hertz J, Santy Tomlinson J (ed.), Fragility Fracture Nursing, Holistic Care and Management of the Orthogeriatric Patient, (1nd ed., pp 85-94). Springer, Cham, https://doi.org/10.1007/978-3-319-76681-2_7

Karabağ Aydın A. Hemşirelerin Derin Doku Hasarı ve 1. Evre Basınç Ülserlerinin Bakımına İlişkin Uygulamaların Belirlenmesi. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2008.

EPUAP-NPUAP 2010b. Europan Pressure Ulcer Advisory Panel and National Pressure Ulcer Advisory Panel. Prevention and tratment of pressure ulcers: quick reference guide. Washington DC. National Pressure UlcerAdvisory Panel, 2009 (Çev. Yara Ostomi İnkontinans Hemşireleri Derneği. Basınç Ülserlerini Önleme: Hızlı Başvuru Kılavuzu. Aralık 2010, Ankara).

Del Rio MI, Shand B, Bonati P. Et al. Palma A, Maldonado A, Taboada P, Nervi F. Hydration and nutrition at the end of life: a systematic review of emotional impact, perceptions, and decision-making among patients, family, and health care staff. Psycho-oncology. 2012; 21(9): 913-21. doi: 10.1002/pon.2099

Brindle CT, Malhotra R, O’Rourke S, et al. Turning and repositioning the critically ill patient with hemodynamic instability: A literature review and consensus recommendations. Journal of Wound, Ostomy and Continence Nursing. 2013; 40 (3): 254-67. doi: 10.1097/WON.0b013e318290448f

Young T, Naylo W, Tippett A. Individuals in Palliative Care. In: Emily Heasler (ed.). Prevention and Treatment of Pressure Ulcers: Clinical Pracrice Gudeline. European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Ulcer Advisory Panel (NPUAP) and PPPIA Pressure Injury Alliance (PPPIA). (2nd ed.), Cambridge Media: Perth, Australia, 2014; pp. 223-229.

Tezcan B, Gülseven Karabacak B. Basınç Yaralanmalarının Önlenmesinde Daha İyi Sonuçlara Doğru: Kanıta Dayalı Uygulamalar. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021; 10(1): 49-54.

Orhan B. Basınç Yaralarını Önleme Kılavuzu: Kanıta Dayalı Uygulamalar. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2017; 26(4):427-440.

Ünver S, Fındık Ü Y, Özkan ZK, Sürücü Ç. Attitudes of Surgical Nurses Towards Pressure Ulcer Prevention. Journal of Tissue Viability. 2017; 26(4), 277–281.