Yaranın Tanımı ve Sınıflandırılması
Özet
Yara, çeşitli sebeplerle ortaya çıkabilen ve türleri, boyutları, ciddiyetleri ile iyileşme süreçleri çeşitlilik gösteren doku bütünlüğünün bozulması ile karakterize bir durumdur. Dolayısı ile her bir yara türü, farklı bir yaklaşım ve tedavi gerektirebilir. Yara tedavisi, yara sınıflandırmasına, yaranın nedenine ve kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Yaranın temizliği, enfeksiyon kontrolü, doku iyileşmesi ve yara enfeksiyonunun önlenmesi gibi önemli faktörler yara tedavisinde büyük öneme sahiptir. Yara, tıp ve hemşirelik alanlarında dikkat ve özen gerektiren bir konudur ve doğru bakımın sağlanması kişinin sağlığı, refahı, yaşam kalitesi ve konfor alanları için kritik noktadadır.
Referanslar
Şener MT, Set T. Mekanik Travmatik Yaraların Adli Raporlarda Tanımlanması: Tıbbi ve Hukuki Önemi. Smyrna Tıp Dergisi. 2013;2:56-9.
Nix DP. Skin and wound inspection and assessment. In: Bryant RA, Nix DP, editors. Acute & Chronic Wounds: Current Management Concepts Elsevier; 2016: 109-23.
Herman TF, Bordoni B. Wound classification. 2020.
Kumar S, Wong PF, Leaper D. What is new in wound healing? Turkish Journal of Medical Sciences. 2004;34(3):147-60.
Lewis SL. Inflammation and wound healing. In: Lewis SL, Dirksen SR, Hetkemper MM, Bucher L, editors. Medıcal-Surgıcal Nursing: Assessment And Management Of Clinical Problems. St Louis: Missour: Elsevier; 2014: 172-89.
Sussman C. Assessment of the patient, skin and wound. In: Sussman C, Bates-Jensen B, editors. Wound Care A Collaborative Practice Manual for Health Profession: Wolters Kluwer- Lippincott Williams & Wilk; 2012: 53-109.
Ordin YS, Sütsünbüloğlu E. Yanık yaraları ve hemşirelik bakımı. Türkiye Klinikleri Journal of Surgical Nursing Spicial Topics. 2017;3(3):216-23.
Saraçoğlu A, Yılmaz M, Saraçoğlu KT. Kimyasal Yanıklar. Kocaeli Med J. 2018: 7(1):54-58
Uçgun T, Öksüz E. Kronik Yaraların Psikososyal Yönü: Sistematik Derleme. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2021;13(3):735-44
van Doorn LP, Sijberden JP, Brouwers J, Goossens LD, Hamming JF. Validation of the Dutch translation of the Cardiff wound impact schedule for evaluation of the health-related quality of life of patients with chronic wounds. Int Wound J. 2020;17(5):1225-30.
Herber OR, Schnepp W, Rieger MA. A systematic review on the impact of leg ulceration on patients' quality of life. Health Qual Life Outcomes. 2007;5:44.
Ekizoğlu, O., Can, İ. Ö., & Arıcan, N. Yaralar ve zor kullanimin neden olduğu yaralanmalar. Hekimlere Yönelik Rehber Kitap, 32.
Öğce Aktaş F, Turhan Damar H. Yara iyileşmesi, pansumanlar, drenler. In: Yavuz van Giersbergen M, Kaymakçı Ş, editors. Ameliyathane Hemşireliği İzmir: Meta Basım; 2022. p. 549-66.
Sezer D, Aktaş MJTVJ. Açık Yara Tedavilerine Son Yaklaşımlar. Turkish Veterinary Journal. 2020;2(1):24-8.
Akyolcu N. Yara iyileşmesi ve hemşirelik bakımı. In: Aksoy G. KN, Akyolcu, N., editor. Cerrahi Hemşireleri I. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2012.
Taşdemir N. Yara İyilesmesi ve Hasta Bakımı. In: Çelik S, editor. Güncel Yöntemlerle Cerrahi Hastalıklarda Bakım: Nobel Tıp Kitapevi; 2018.
Yüksel S. Yara İyilesmesi ve Hasta Bakımı. In: S. Ç, editor. Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar Adana: Çukurova Nobel Tıp Kitapevi; 2021. p. 140-56.
Herman TF, Bordoni B. Wound Classification. Treasure Island (FL) ineligible companies. Disclosure: Bruno Bordoni declares no relevant financial relationships with ineligible companies.2023.
Onyekwelu I, Yakkanti R, Protzer L, Pinkston CM, Tucker C, Seligson D, et al. Surgical wound classification and surgical site infections in the orthopaedic patient. JAAOS Global Research & Reviews,2017;1(3).
Gorvetzian JW, Epler KE, Schrader S, Romero JM, Schrader R, Greenbaum A, et al. Operating room staff and surgeon documentation curriculum improves wound classification accuracy. Heliyon. 2018;4(8).
Raziyeva K, Kim Y, Zharkinbekov Z, Kassymbek K, Jimi S, Saparov AJB. Immunology of acute and chronic wound healing. Biomolecules, 2021;11(5):700.
Cañedo-Dorantes L, Cañedo-Ayala MJIjoi. Skin acute wound healing: a comprehensive review. International Journal of Infammation. 2019;1-15.
Akyolcu N, Akyüz N. Yara ve bakımı. In: Akyolcu N, N. K, editors. Yara ve Stoma Bakımı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2015. p. 3-28.
Bowers S, Franco E. Chronic wounds: evaluation and management. American family physician. 2020;101(3):159-66.
Las Heras K, Igartua M, Santos-Vizcaino E, Hernandez RMJJocr. Chronic wounds: Current status, available strategies and emerging therapeutic solutions. Journal of controlled releas. 2020;328:532-50.
Referanslar
Şener MT, Set T. Mekanik Travmatik Yaraların Adli Raporlarda Tanımlanması: Tıbbi ve Hukuki Önemi. Smyrna Tıp Dergisi. 2013;2:56-9.
Nix DP. Skin and wound inspection and assessment. In: Bryant RA, Nix DP, editors. Acute & Chronic Wounds: Current Management Concepts Elsevier; 2016: 109-23.
Herman TF, Bordoni B. Wound classification. 2020.
Kumar S, Wong PF, Leaper D. What is new in wound healing? Turkish Journal of Medical Sciences. 2004;34(3):147-60.
Lewis SL. Inflammation and wound healing. In: Lewis SL, Dirksen SR, Hetkemper MM, Bucher L, editors. Medıcal-Surgıcal Nursing: Assessment And Management Of Clinical Problems. St Louis: Missour: Elsevier; 2014: 172-89.
Sussman C. Assessment of the patient, skin and wound. In: Sussman C, Bates-Jensen B, editors. Wound Care A Collaborative Practice Manual for Health Profession: Wolters Kluwer- Lippincott Williams & Wilk; 2012: 53-109.
Ordin YS, Sütsünbüloğlu E. Yanık yaraları ve hemşirelik bakımı. Türkiye Klinikleri Journal of Surgical Nursing Spicial Topics. 2017;3(3):216-23.
Saraçoğlu A, Yılmaz M, Saraçoğlu KT. Kimyasal Yanıklar. Kocaeli Med J. 2018: 7(1):54-58
Uçgun T, Öksüz E. Kronik Yaraların Psikososyal Yönü: Sistematik Derleme. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2021;13(3):735-44
van Doorn LP, Sijberden JP, Brouwers J, Goossens LD, Hamming JF. Validation of the Dutch translation of the Cardiff wound impact schedule for evaluation of the health-related quality of life of patients with chronic wounds. Int Wound J. 2020;17(5):1225-30.
Herber OR, Schnepp W, Rieger MA. A systematic review on the impact of leg ulceration on patients' quality of life. Health Qual Life Outcomes. 2007;5:44.
Ekizoğlu, O., Can, İ. Ö., & Arıcan, N. Yaralar ve zor kullanimin neden olduğu yaralanmalar. Hekimlere Yönelik Rehber Kitap, 32.
Öğce Aktaş F, Turhan Damar H. Yara iyileşmesi, pansumanlar, drenler. In: Yavuz van Giersbergen M, Kaymakçı Ş, editors. Ameliyathane Hemşireliği İzmir: Meta Basım; 2022. p. 549-66.
Sezer D, Aktaş MJTVJ. Açık Yara Tedavilerine Son Yaklaşımlar. Turkish Veterinary Journal. 2020;2(1):24-8.
Akyolcu N. Yara iyileşmesi ve hemşirelik bakımı. In: Aksoy G. KN, Akyolcu, N., editor. Cerrahi Hemşireleri I. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2012.
Taşdemir N. Yara İyilesmesi ve Hasta Bakımı. In: Çelik S, editor. Güncel Yöntemlerle Cerrahi Hastalıklarda Bakım: Nobel Tıp Kitapevi; 2018.
Yüksel S. Yara İyilesmesi ve Hasta Bakımı. In: S. Ç, editor. Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar Adana: Çukurova Nobel Tıp Kitapevi; 2021. p. 140-56.
Herman TF, Bordoni B. Wound Classification. Treasure Island (FL) ineligible companies. Disclosure: Bruno Bordoni declares no relevant financial relationships with ineligible companies.2023.
Onyekwelu I, Yakkanti R, Protzer L, Pinkston CM, Tucker C, Seligson D, et al. Surgical wound classification and surgical site infections in the orthopaedic patient. JAAOS Global Research & Reviews,2017;1(3).
Gorvetzian JW, Epler KE, Schrader S, Romero JM, Schrader R, Greenbaum A, et al. Operating room staff and surgeon documentation curriculum improves wound classification accuracy. Heliyon. 2018;4(8).
Raziyeva K, Kim Y, Zharkinbekov Z, Kassymbek K, Jimi S, Saparov AJB. Immunology of acute and chronic wound healing. Biomolecules, 2021;11(5):700.
Cañedo-Dorantes L, Cañedo-Ayala MJIjoi. Skin acute wound healing: a comprehensive review. International Journal of Infammation. 2019;1-15.
Akyolcu N, Akyüz N. Yara ve bakımı. In: Akyolcu N, N. K, editors. Yara ve Stoma Bakımı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2015. p. 3-28.
Bowers S, Franco E. Chronic wounds: evaluation and management. American family physician. 2020;101(3):159-66.
Las Heras K, Igartua M, Santos-Vizcaino E, Hernandez RMJJocr. Chronic wounds: Current status, available strategies and emerging therapeutic solutions. Journal of controlled releas. 2020;328:532-50.
