Kalp Transplantasyonu Olan Hastalarda Hemşirelik Yaklaşımı
Özet
Kalp yetersizliği, kalbin dokularına gerekli oksijeni ve besin maddelerini yeterince iletememesi sonucu meydana gelen, kardiyak yapı ve işlev bozukluklarından kaynaklanan bir durumdur. Gelişmiş ülkelerde erişkin nüfusun yaklaşık %1-2’sinde görülmektedir. Ancak, 70 yaş ve üzerindeki bireylerde bu oran %10’a kadar yükselebilir. KY’nin pek çok nedeni vardır ve bu nedenler, coğrafi bölgelere ve yerel sağlık koşullarına bağlı olarak farklılık gösterebilir. KY hastalarının en az yarısında EF düşüktür (DEF-KY). Kalp transplantasyonu son dönem kalp yetmezliğinde geçerli bir tedavi yöntemi olarak görülmektedir ve günümüzde başarılı sonuçlar ile uygulanmaktadır. Ülkemizde 1968'de, ilk kalp naklinin yapıldığı, Organ Nakli Kanunu'nun 1979'da yürürlüğe girmesiyle bu alandaki çalışmaların daha da hız kazanmasıyla Kasım 2023 itibarıyla kalp nakli bekleyen hasta sayısı 1422 ulaşmıştır. 1968 yılı sonuna kadar Türkiye’nin de dahil olduğu 17 ülke de toplamda 102 kalp transplantasyonu yapılmıştır. Ülkemizin sayılı nakil merkezlerinden biri olan ve bu konuda başarılı sayılan hastanemizde 1989 yılından itibaren toplam olarak 258 kalp nakli yapılmıştır. Kalp nakli sonrası hastaların hemşirelik bakımı, yaşamı tehdit eden bir süreçten sağlıklı bir iyileşme sürecine geçişte kritik bir rol oynamaktadır. Bu süreçte, hastaların iyileşme sürecini desteklemek ve olası komplikasyonları önlemek için özenli bir yaklaşım gerekmektedir. Nakil sonrası süreçte hastaların en fazla iletişimde olduğu sağlık profesyoneli hemşirelerdir. Bu durum hemşireye, hastanın bakım, tedavi ve takip gibi klinik uygulamalarının yanında fiziksel ve ruhsal olarak iyileşmesi gibi önemli sorumluluklar yüklemektedir. Bakıma katılan nakil hemşirelerinin sorumluluğu, hemşirelik girişimlerini gerçekleştirirken ve karar alırken, kanıta dayalı uygulamaları temel almaktır.
Heart failure is a condition resulting from the heart's inability to deliver adequate oxygen and nutrients to its tissues, leading to cardiac structural and functional impairments. In developed countries, it is observed in approximately 1-2% of the adult population, but this rate can rise to as much as 10% in individuals aged 70 and older. The causes of heart failure are numerous and can vary depending on geographical regions and local health conditions. At least half of heart failure patients have a reduced ejection fraction (EF). Heart transplantation is considered a valid treatment method for end-stage heart failure and is currently performed with successful outcomes. In Turkey, the first heart transplant was conducted in 1968, and with the enactment of the Organ Transplantation Law in 1979, efforts in this field accelerated. As of November 2023, the number of patients waiting for a heart transplant has reached 1,422. By the end of 1968, a total of 102 heart transplants had been performed across 17 countries, including Turkey. Since 1989, one of Turkey’s notable transplant centers has performed a total of 258 heart transplants. Post-transplant nursing care plays a critical role in transitioning patients from a life-threatening situation to a healthy recovery phase. During this period, a careful approach is needed to support the patients' recovery and prevent potential complications. Nurses, who are the most frequently contacted healthcare professionals post-transplant, have significant responsibilities in patient care, treatment, and follow-up, including supporting both physical and psychological recovery. Nurses involved in transplant care are responsible for performing nursing interventions and making decisions based on evidence-based practices.
Referanslar
ESC Kılavuz. (2012).
Stewart, S., MacIntyre, K., Hole, D. J., Capewell, S., & McMurray, J. J. (2001). More malignant than cancer: five-year survival following a first admission for heart failure. European Journal of Heart Failure, 3(3), 315–322. https://doi.org/10.1016/S1388-9842(01)00027-1
Jhund, P. S., Macintyre, K., Simpson, C. R., Lewsey, J. D., Stewart, S., Redpath, A., Chalmers, J. W., Capewell, S., & McMurray, J. J. (2009). Long-term trends in first hospitalization for heart failure and subsequent survival between 1986 and 2003: A population study of 5.1 million people. Circulation, 119(4), 515–523. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.108.816010
Gölbaşı, I., Kabukçu, M., & Bayezid, Ö. (2003). Kalp transplantasyonu. In Ö. Bayezid (Ed.), Kalp transplantasyonu için alıcı ve donör seçimi ve değerlendirilmesi (s. 109-130). Antalya: Akdeniz Üniversitesi. Yayın No: 84.
Hertz, M. I., Aurora, P., Boucek, M. M., et al. (2007). Registry of the International Society for Heart and Lung Transplantation: Introduction to the 2007 Annual Reports 100,000 transplants and going strong. Journal of Heart and Lung Transplantation, 26(8), 763–768. https://doi.org/10.1016/j.healun.2007.05.002
Sınmaz, T., & Öztekin, S. D. (2021). Akciğer nakli ve kalp nakli hastasının bakım yönetimi. In A. Özbaş (Ed.), Organ nakilleri ve hemşirelik bakımı (s. 56-66). 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri.
Özşaker, E. (2014). Organ nakli ve yaşam kalitesi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 166–173. https://doi.org/10.5505/busbed.2014.58466
Carlin, B. W., Lega, M., & Veynovich, B. (2009). Management of the patient undergoing lung transplantation: An intensive care perspective. Critical Care Nursing Quarterly, 32(1), 49–57. https://doi.org/10.1097/CNQ.0b013e31819738f8
Brunicardi, F. C., et al. (2010). Schwartz’s principles of surgery (9th ed.). Chapter 11, 306-310.
Faydalı, S. (2010). Cerrahi hastalarında analjeziklerin kaliteli kullanımı. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 83–91.
Çevik, K., & Zaybak, A. (2011). Açık kalp ameliyatı sonrasında yapılan egzersizlerin ağrıya etkisi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(4), 54–59.
Frederick'ler, S., İbrahim, S., & Puri, R. (2009). Koroner arter baypas greft cerrahisi hasta eğitimi: Sistematik bir derleme. Progress in Cardiovascular Nursing, 24(3), 162–168. https://doi.org/10.1111/j.1751-7117.2009.00049.x
Moore, S. M., & Dolansky, M. A. (2001). Koroner arter baypas ameliyatı sonrasında evde iyileşme müdahalesinin randomize denemesi. Research in Nursing & Health, 24(2), 93–104. https://doi.org/10.1002/nur.10015
Harmancı, A. K. (2010). Böbrek transplantasyonu, hasta takip ve bakımı. In N. Sabuncu & F. Ay Akça (Eds.), Klinik beceriler- Sağlığın değerlendirilmesi, hasta bakım ve takibi (s. 750-758). 1. Baskı. İstanbul
Abbasoğlu, O., Sezer, E. R., Karahan, S., & Köken, Ö. Z. (2020). Karaciğer transplantasyonu yapılan hastalarda immünsupresif ilaç kullanımına uyum: Tek merkez deneyimi. Ahi Evran Tıp Dergisi. https://doi.org/10.31795/ahievran.691895
Dicle, A., Karayurt, Ö., Akbayrak, N., Erkal, S. İ., Ançel, G., & Akbayrak, A. (2007). Hemşirelik bakım planları. In Dahiliye cerrahi hemşireliği ve psikososyal boyut (s. 851-861). 1. Baskı. Ankara
Referanslar
ESC Kılavuz. (2012).
Stewart, S., MacIntyre, K., Hole, D. J., Capewell, S., & McMurray, J. J. (2001). More malignant than cancer: five-year survival following a first admission for heart failure. European Journal of Heart Failure, 3(3), 315–322. https://doi.org/10.1016/S1388-9842(01)00027-1
Jhund, P. S., Macintyre, K., Simpson, C. R., Lewsey, J. D., Stewart, S., Redpath, A., Chalmers, J. W., Capewell, S., & McMurray, J. J. (2009). Long-term trends in first hospitalization for heart failure and subsequent survival between 1986 and 2003: A population study of 5.1 million people. Circulation, 119(4), 515–523. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.108.816010
Gölbaşı, I., Kabukçu, M., & Bayezid, Ö. (2003). Kalp transplantasyonu. In Ö. Bayezid (Ed.), Kalp transplantasyonu için alıcı ve donör seçimi ve değerlendirilmesi (s. 109-130). Antalya: Akdeniz Üniversitesi. Yayın No: 84.
Hertz, M. I., Aurora, P., Boucek, M. M., et al. (2007). Registry of the International Society for Heart and Lung Transplantation: Introduction to the 2007 Annual Reports 100,000 transplants and going strong. Journal of Heart and Lung Transplantation, 26(8), 763–768. https://doi.org/10.1016/j.healun.2007.05.002
Sınmaz, T., & Öztekin, S. D. (2021). Akciğer nakli ve kalp nakli hastasının bakım yönetimi. In A. Özbaş (Ed.), Organ nakilleri ve hemşirelik bakımı (s. 56-66). 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri.
Özşaker, E. (2014). Organ nakli ve yaşam kalitesi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 166–173. https://doi.org/10.5505/busbed.2014.58466
Carlin, B. W., Lega, M., & Veynovich, B. (2009). Management of the patient undergoing lung transplantation: An intensive care perspective. Critical Care Nursing Quarterly, 32(1), 49–57. https://doi.org/10.1097/CNQ.0b013e31819738f8
Brunicardi, F. C., et al. (2010). Schwartz’s principles of surgery (9th ed.). Chapter 11, 306-310.
Faydalı, S. (2010). Cerrahi hastalarında analjeziklerin kaliteli kullanımı. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 83–91.
Çevik, K., & Zaybak, A. (2011). Açık kalp ameliyatı sonrasında yapılan egzersizlerin ağrıya etkisi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(4), 54–59.
Frederick'ler, S., İbrahim, S., & Puri, R. (2009). Koroner arter baypas greft cerrahisi hasta eğitimi: Sistematik bir derleme. Progress in Cardiovascular Nursing, 24(3), 162–168. https://doi.org/10.1111/j.1751-7117.2009.00049.x
Moore, S. M., & Dolansky, M. A. (2001). Koroner arter baypas ameliyatı sonrasında evde iyileşme müdahalesinin randomize denemesi. Research in Nursing & Health, 24(2), 93–104. https://doi.org/10.1002/nur.10015
Harmancı, A. K. (2010). Böbrek transplantasyonu, hasta takip ve bakımı. In N. Sabuncu & F. Ay Akça (Eds.), Klinik beceriler- Sağlığın değerlendirilmesi, hasta bakım ve takibi (s. 750-758). 1. Baskı. İstanbul
Abbasoğlu, O., Sezer, E. R., Karahan, S., & Köken, Ö. Z. (2020). Karaciğer transplantasyonu yapılan hastalarda immünsupresif ilaç kullanımına uyum: Tek merkez deneyimi. Ahi Evran Tıp Dergisi. https://doi.org/10.31795/ahievran.691895
Dicle, A., Karayurt, Ö., Akbayrak, N., Erkal, S. İ., Ançel, G., & Akbayrak, A. (2007). Hemşirelik bakım planları. In Dahiliye cerrahi hemşireliği ve psikososyal boyut (s. 851-861). 1. Baskı. Ankara
