Pediatrik Kardiyoloji Hemşireliği
Özet
Pediatrik kardiyoloji; bebek ve çocukların kalp ve damar sağlığıyla ilgilenen, dolaşım sistemi hastalıklarının teşhis ve tedavisini yapan tıbbi branştır. Bu bölümde, pediatrik kardiyologlar; 0-18 yaş aralığındaki bebek ve çocukların anne karnındaki gelişiminden itibaren kalp hastalıklarıyla ilgilenir. Günümüz teknolojisindeki gelişmeler ile özellikle gebelik süresince yapılan takiplerde görüntüleme yöntemlerinin kolaylıkla ve zararsız bir şekilde kullanılabilir olması, kardiyak problemin erken dönemlerde fark edilmesine önemli derecede katkı sağlamıştır.Hemşireler,konjenital kalp hastalığı olan çocukların bakımında kritik bir rol oynarlar. Bu rol, hastaların hem fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamak hem de ailelere duygusal destek sağlamakla sınırlı değildir. Aynı zamanda, hemşireler hastaların ve ailelerinin hastalıkla ilgili bilgi sahibi olmalarına yardımcı olmak, tedavi sürecinde rehberlik etmek ve potansiyel komplikasyonları erken tanımak için gözlem yapmak gibi önemli sorumlulukları üstlenirler. Bu hastaların hem tedavi hem de günlük yaşamlarında desteklenmesi gerekmektedir.
Pediatric cardiology; it is a medical branch that deals with the cardiovascular health of babies and children and diagnoses and treats circulatory system diseases. In this section, pediatric cardiologists; it deals with heart disease s in babies and children between the ages of 0-18, starting from their development in the womb.Developments in today’s technology and the easy and harmless use of imaging methods,especially during follow-up during pregnancy, have contritubed significantly to the detection of cardiac problems in the early stages. Nurses play a critical role in the care of children with congenital heart disease. This role is not limited to meeting both the physiological needs of patients and providing emotional support to families.At the same time, nurses undertake important responsibilities such as helping patients and their families become informed about the disease, guiding the treatment process, and making observations to recognize potential complications early.These patients need to be supported both in their treatment and daily life.
Referanslar
Erol, E., Elbasan, B., Erol, B. Ö., Apaydın, U., Koçyiğit, M. F., &Gücüyener, K. (2016). Pediatrik fizyoterapi rehabilitasyon ünitesine başvuran hastalarin demografik özellikleri. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 49-59.
Acıbadem web ve yayın Kurulu(2019)(09/07/2024 tarihinde https://www.acibadem.com.tr/tibbi-birim/cocuk-kardiyolojisi adresinden ulaşılmıştır.)
Gedikli, G. (2022). Çarpıntı ve/veya göğüs ağrısı ile başvuran hastalarda ileri tetkik yapılması ile anksiyete ilişkisi.
Park, M. K.(2009).Pediyatrik Kardiyoloji (Nazan Özbarlas,Çev.Ed.) Adana: Nobel Kitabevi
Yürük, E., Çetinkaya, Ş. (2022). Konjenital Kalp Hastalığı Olan Bir Çocuğa Aile Merkezli Bakım Felsefesiyle Verilen Hemşirelik Bakım Planı. SocratesJournal of InterdisciplinarySocialStudies, 18, 55-71.
Erdoğan, İ., (2014). Türkiye Milli Pediatri Derneği ve Yandal Dernekleri İş birliği İle Çocuk Sağlığı Ve Hastalıklarında Tanı Ve Tedavi Kılavuzları 3. Türkiye Milli Pediatri Derneği Yayınevi.
Eyileten, Z. (2019). Siyanoitikkonjenital kalp hastalıkları. Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri.
Ulusoy, S. (2008). Siyanotik ve asiyanotikkonjenital kalp hastalığı olan çocuklarda hemostatik değişiklikler. Uzmanlık Tezi, T.C. Sağlık Bakanlığı Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği, İstanbul, 80.
Çınar, N.,Altınkaynak, S. (2014). Çocukluk Çağında Konjestif Kalp Yetmezliği ve Hemşirelik Bakımı. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(3), 28-33.
Bakır, B.,(Ed.). (2022). Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar IV. Eğitim Yayınevi, İstanbul.
Sarman, A., Tuncay, S. (2022). Doğumsal Kalp Hastalığı Olan Çocukların Hemşirelik Bakımı. Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar VI, 85.
Altın, T. B.,Gerçeker, G. Ö. (2023). Kalp Hastalığı Olan Çocuklarda Yaşam Kalitesi ve Hemşirelik Bakımı. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(3), 1039-1045.
Dolgun, G. (2019). Kritik Konjenital Kalp Hastalıklarının Tanımlanmasında PulseOksimetrenin Kullanılması ve Ebe-Hemşirenin Rolü. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 16 (2), 134-138.
Özlü, F.,Eşsizoğlu, P., Şimşek, H., Erdem, S. (2020). Konjenital Kalp Hastalığı Ve Nörolojik Etkileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 29(3), 163-172.
Sarigecili, E.,Olgar, Ş., & Davutoğlu, M. (2021). Pediatri yoğun bakım ünitesinde takip edilen kalp hastalarının klinik özellikleri ve mortaliteye etki eden faktörler. Genel Tıp Dergisi, 31(1), 18-23.
ÇAVUŞOĞLU, Hicran, ÇocukSağlığı Hemşireliği, Ankara, 2004.
DATTA Parul, PediatricNursing, Second Edition, USA, 2009.
NEYZİ, Olcay, Türkan ERTUĞRUL, Pediatri 1-2, Cilt 2, Nobel Kitabevi,İstanbul, 2010.
TANYER Şengül, Çocuk Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı, Konya, 2012.
http://ekutuphane.tusak.gov.tr/kitaplar/genetik_hastaliklar_saglik_personeli__elkitabi.pdf
GÜLFİDAN, E.,& OLGUN, H. AKUT ROMATİZMAL ATEŞ TANILI HASTALARIN KLİNİK SEYİRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ.
Ünsar, S., Özdemir, Ö., & Bulut, E. Y. (2019). Pulmoner Hipertansiyon ve Hemşirelik Bakımı. Kardiyovasküler Hemşirelik Dergisi, 10(21), 17-24.
Çelebi, A., Çalışkan, S., Özdoğan, H., Ali, A., et al. (1992). Kawasaki Hastalığı. Türk Pediatri Arşivi, 27(3).
Kasapçopur, P. D. Ö. (2018). Kawasaki Hastalığı. Klinik Tıp Pediatri Dergisi, 10(3), 1-6.
McCrindle, B. W.,Rowley, A. H., Newburger, J. W., Burns, J. C., Bolger, A. F., Gewitz, M., Baker, A. L., Jackson, M. A., Takahashi, M., Shah, P. B., Kobayashi, T., Wu, M. H., Saji, T. T., Pahl, E., &AmericanHeartAssociationRheumatic Fever, Endocarditis, andKawasakiDiseaseCommittee of theCouncil on CardiovascularDisease in theYoung; Council on CardiovascularandStrokeNursing, Council on CardiovascularSurgeryandAnesthesia; andCouncil on EpidemiologyandPrevention (2017). Diagnosis, Treatment, andLong-Term Management of KawasakiDisease: A Scientific Statement forHealthProfessionalsFromtheAmericanHeartAssociation. Circulation, 135(17), e927–e999.
Ramphul, K.,&Mejias, S. G. (2018). Kawasakidisease: a comprehensivereview. Archives of medicalsciences. Atheroscleroticdiseases, 3, e41–e45.
Wessels, P. A.,&Bingler, M. A. (2022). A comparison of KawasakiDiseaseandmultisysteminflammatorysyndrome in children. Progress in pediatriccardiology, 65, 101516.
Balmer, C.,Fasnacht, M., Rahn, M., Molinari, L., &Bauersfeld, U. (2002). Long-termfollowup of childrenwithcongenitalcompleteatrioventricularblockandtheimpact of pacemakertherapy. Europace : Europeanpacing, arrhythmias, andcardiacelectrophysiology : journal of theworkinggroups on cardiacpacing, arrhythmias, andcardiaccellularelectrophysiology of theEuropeanSociety of Cardiology, 4(4), 345–349.
Cheng, P.,Gutierrez-Colina, A. M., Loiselle, K. A., Strieper, M., Frias, P., Gooden, K., &Blount, R. L. (2014). Healthrelatedquality of life andsocialsupport in pediatricpatientswithpacemakers. Journal of clinicalpsychology in medicalsettings, 21(1), 92–102.
Czosek, R. J.,Bonney, W. J., Cassedy, A., Mah, D. Y., Tanel, R. E., Imundo, J. R., Singh, A. K., Cohen, M. I., Miyake, C. Y., Fawley, K., & Marino, B. S. (2012). Impact of cardiacdevices on thequality of life in pediatricpatients. Circulation. Arrhythmiaandelectrophysiology, 5(6), 1064–1072.
Karaoğuz, R., Yazıcıoğlu, N., &Özin, B. ve ark. (2004). Türkiye'de 2000, 2001 ve 2002 yılı kalıcı kalp pili bildirimlerinin değerlendirilmesi. *Türk Kardiyoloji Der. Arş.*, 32, 117-124.
Vardas, P. E.,Auricchio, A., Blanc, J. J., ve ark. (2008). Kardiyak pacing ve kardiyak resenkronizasyon tedavisi kılavuzu. *Türk Kardiyoloji Dern Arş*, 1, 50-89.
Epstein, A. E.,DiMarco, J. P., Ellenbogen, K. A., Estes, N. A., 3rd, Freedman, R. A., Gettes, L. S., Gillinov, A. M., Gregoratos, G., Hammill, S. C., Hayes, D. L., Hlatky, M. A., Newby, L. K., Page, R. L., Schoenfeld, M. H., Silka, M. J., Stevenson, L. W., Sweeney, M. O., Tracy, C. M., Epstein, A. E., Darbar, D., … HeartRhythmSociety (2013). 2012 ACCF/AHA/HRS focusedupdateincorporatedintothe ACCF/AHA/HRS 2008 guidelinesfordevice-basedtherapy of cardiacrhythmabnormalities: a report of theAmericanCollege of Cardiology Foundation/AmericanHeartAssociationTask Force on PracticeGuidelinesandtheHeartRhythmSociety. Journal of theAmericanCollege of Cardiology, 61(3), e6–e75.
Koenig, P.,Hijazi, Z. M., &Zimmerman, F. (2004). EssentialPediatricCardiology. New York McGrawHill. 2004.
Cheng, P.,Gutierrez-Colina, A. M., Loiselle, K. A., Strieper, M., Frias, P., Gooden, K., &Blount, R. L. (2014). Healthrelatedquality of life andsocialsupport in pediatricpatientswithpacemakers. Journal of clinicalpsychology in medicalsettings, 21(1), 92–102.
Eğitimi, A.,& Çınar, N. (2016). Çocuklarda Kalıcı Pace Uygulaması: Hemşirelik Bakımı ve Aile Eğitimi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 32(3), 135-145.
Saltık, İ. L. (2003). Konjenital Kalp Hastalıklarının Tanısında İnvaziv Yöntemler. Turkiye Klinikleri Journal of Cardiology, 16(3), 151-160.
Okutan, V. (2021). Doğuştan Kalp Hastalıklarında Ekokardiyografi, Elektrokardiyografi, Kalp Kateterizasyonu/Anjiyokardiyografi. Turkiye Klinikleri PediatricCardiology-Special Topics, 2(4), 11-17.
Çelik, S., Zeybek, C. (2007). Çocukluk Çağında Kardiyolojik İnvaziv Girişimler ve Hemşirelik Bakımı. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 11(1), 28-34.
Tatlıoğlu, G., Yıldız, S. (2010). Pediyatrik Kalp Kateterizasyonu ve Hemşirelik Baklmı. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1).
Abalı, Z. Y., Aydoğan, Ü. (2012). Kalp Kateterizasyonu Uygulanan Hastalarda Komplikasyonların Retrospektif Değerlendirilmesi. Uzmanlık Tezi. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Ve Hastalıkları Anabilim Dalı, İstanbul.
Uçar, B., Kılıç, Z., Karataş, Z. (2012). Kalp Kateterizasyonu Yapılan Çocuklarda Kateter Giriş Yerine Ait Vasküler Komplikasyonlar. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi,6(1): 23-30.
Derneği, T. K. (2017). Perkutan koroner ve valvüler girişimlerde hemşirelik bakım kılavuzu. Türk Kardiyoloji Derneği Kılavuz Yayınları, 2, 13-14.
Altın, T. B.,& Özalp Gerçeker, G. (2023). Kalp Hastalığı Olan Çocuklarda Yaşam Kalitesi ve Hemşirelik Bakımı. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(3), 1039-1045. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1207489 .
Başpınar, O. (2002). Kalp hastalıklı çocuklarda fiziksel aktivite, spor ve ani ölüm riski. Turkiye Klinikleri Journal of Cardiology, 15(6), 422-428.
Çetin, T. (2018). Kalp hastalarında ağız ve diş sağlığı. Sağlık Bakanlığı Koşuyolu Kalp Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2024, https://kosuyolueah.saglik.gov.tr/TR,275295/kalp-hastalarinda-agiz-ve-dis-sagligi.html
Referanslar
Erol, E., Elbasan, B., Erol, B. Ö., Apaydın, U., Koçyiğit, M. F., &Gücüyener, K. (2016). Pediatrik fizyoterapi rehabilitasyon ünitesine başvuran hastalarin demografik özellikleri. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 49-59.
Acıbadem web ve yayın Kurulu(2019)(09/07/2024 tarihinde https://www.acibadem.com.tr/tibbi-birim/cocuk-kardiyolojisi adresinden ulaşılmıştır.)
Gedikli, G. (2022). Çarpıntı ve/veya göğüs ağrısı ile başvuran hastalarda ileri tetkik yapılması ile anksiyete ilişkisi.
Park, M. K.(2009).Pediyatrik Kardiyoloji (Nazan Özbarlas,Çev.Ed.) Adana: Nobel Kitabevi
Yürük, E., Çetinkaya, Ş. (2022). Konjenital Kalp Hastalığı Olan Bir Çocuğa Aile Merkezli Bakım Felsefesiyle Verilen Hemşirelik Bakım Planı. SocratesJournal of InterdisciplinarySocialStudies, 18, 55-71.
Erdoğan, İ., (2014). Türkiye Milli Pediatri Derneği ve Yandal Dernekleri İş birliği İle Çocuk Sağlığı Ve Hastalıklarında Tanı Ve Tedavi Kılavuzları 3. Türkiye Milli Pediatri Derneği Yayınevi.
Eyileten, Z. (2019). Siyanoitikkonjenital kalp hastalıkları. Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri.
Ulusoy, S. (2008). Siyanotik ve asiyanotikkonjenital kalp hastalığı olan çocuklarda hemostatik değişiklikler. Uzmanlık Tezi, T.C. Sağlık Bakanlığı Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği, İstanbul, 80.
Çınar, N.,Altınkaynak, S. (2014). Çocukluk Çağında Konjestif Kalp Yetmezliği ve Hemşirelik Bakımı. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(3), 28-33.
Bakır, B.,(Ed.). (2022). Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar IV. Eğitim Yayınevi, İstanbul.
Sarman, A., Tuncay, S. (2022). Doğumsal Kalp Hastalığı Olan Çocukların Hemşirelik Bakımı. Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar VI, 85.
Altın, T. B.,Gerçeker, G. Ö. (2023). Kalp Hastalığı Olan Çocuklarda Yaşam Kalitesi ve Hemşirelik Bakımı. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(3), 1039-1045.
Dolgun, G. (2019). Kritik Konjenital Kalp Hastalıklarının Tanımlanmasında PulseOksimetrenin Kullanılması ve Ebe-Hemşirenin Rolü. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 16 (2), 134-138.
Özlü, F.,Eşsizoğlu, P., Şimşek, H., Erdem, S. (2020). Konjenital Kalp Hastalığı Ve Nörolojik Etkileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 29(3), 163-172.
Sarigecili, E.,Olgar, Ş., & Davutoğlu, M. (2021). Pediatri yoğun bakım ünitesinde takip edilen kalp hastalarının klinik özellikleri ve mortaliteye etki eden faktörler. Genel Tıp Dergisi, 31(1), 18-23.
ÇAVUŞOĞLU, Hicran, ÇocukSağlığı Hemşireliği, Ankara, 2004.
DATTA Parul, PediatricNursing, Second Edition, USA, 2009.
NEYZİ, Olcay, Türkan ERTUĞRUL, Pediatri 1-2, Cilt 2, Nobel Kitabevi,İstanbul, 2010.
TANYER Şengül, Çocuk Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı, Konya, 2012.
http://ekutuphane.tusak.gov.tr/kitaplar/genetik_hastaliklar_saglik_personeli__elkitabi.pdf
GÜLFİDAN, E.,& OLGUN, H. AKUT ROMATİZMAL ATEŞ TANILI HASTALARIN KLİNİK SEYİRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ.
Ünsar, S., Özdemir, Ö., & Bulut, E. Y. (2019). Pulmoner Hipertansiyon ve Hemşirelik Bakımı. Kardiyovasküler Hemşirelik Dergisi, 10(21), 17-24.
Çelebi, A., Çalışkan, S., Özdoğan, H., Ali, A., et al. (1992). Kawasaki Hastalığı. Türk Pediatri Arşivi, 27(3).
Kasapçopur, P. D. Ö. (2018). Kawasaki Hastalığı. Klinik Tıp Pediatri Dergisi, 10(3), 1-6.
McCrindle, B. W.,Rowley, A. H., Newburger, J. W., Burns, J. C., Bolger, A. F., Gewitz, M., Baker, A. L., Jackson, M. A., Takahashi, M., Shah, P. B., Kobayashi, T., Wu, M. H., Saji, T. T., Pahl, E., &AmericanHeartAssociationRheumatic Fever, Endocarditis, andKawasakiDiseaseCommittee of theCouncil on CardiovascularDisease in theYoung; Council on CardiovascularandStrokeNursing, Council on CardiovascularSurgeryandAnesthesia; andCouncil on EpidemiologyandPrevention (2017). Diagnosis, Treatment, andLong-Term Management of KawasakiDisease: A Scientific Statement forHealthProfessionalsFromtheAmericanHeartAssociation. Circulation, 135(17), e927–e999.
Ramphul, K.,&Mejias, S. G. (2018). Kawasakidisease: a comprehensivereview. Archives of medicalsciences. Atheroscleroticdiseases, 3, e41–e45.
Wessels, P. A.,&Bingler, M. A. (2022). A comparison of KawasakiDiseaseandmultisysteminflammatorysyndrome in children. Progress in pediatriccardiology, 65, 101516.
Balmer, C.,Fasnacht, M., Rahn, M., Molinari, L., &Bauersfeld, U. (2002). Long-termfollowup of childrenwithcongenitalcompleteatrioventricularblockandtheimpact of pacemakertherapy. Europace : Europeanpacing, arrhythmias, andcardiacelectrophysiology : journal of theworkinggroups on cardiacpacing, arrhythmias, andcardiaccellularelectrophysiology of theEuropeanSociety of Cardiology, 4(4), 345–349.
Cheng, P.,Gutierrez-Colina, A. M., Loiselle, K. A., Strieper, M., Frias, P., Gooden, K., &Blount, R. L. (2014). Healthrelatedquality of life andsocialsupport in pediatricpatientswithpacemakers. Journal of clinicalpsychology in medicalsettings, 21(1), 92–102.
Czosek, R. J.,Bonney, W. J., Cassedy, A., Mah, D. Y., Tanel, R. E., Imundo, J. R., Singh, A. K., Cohen, M. I., Miyake, C. Y., Fawley, K., & Marino, B. S. (2012). Impact of cardiacdevices on thequality of life in pediatricpatients. Circulation. Arrhythmiaandelectrophysiology, 5(6), 1064–1072.
Karaoğuz, R., Yazıcıoğlu, N., &Özin, B. ve ark. (2004). Türkiye'de 2000, 2001 ve 2002 yılı kalıcı kalp pili bildirimlerinin değerlendirilmesi. *Türk Kardiyoloji Der. Arş.*, 32, 117-124.
Vardas, P. E.,Auricchio, A., Blanc, J. J., ve ark. (2008). Kardiyak pacing ve kardiyak resenkronizasyon tedavisi kılavuzu. *Türk Kardiyoloji Dern Arş*, 1, 50-89.
Epstein, A. E.,DiMarco, J. P., Ellenbogen, K. A., Estes, N. A., 3rd, Freedman, R. A., Gettes, L. S., Gillinov, A. M., Gregoratos, G., Hammill, S. C., Hayes, D. L., Hlatky, M. A., Newby, L. K., Page, R. L., Schoenfeld, M. H., Silka, M. J., Stevenson, L. W., Sweeney, M. O., Tracy, C. M., Epstein, A. E., Darbar, D., … HeartRhythmSociety (2013). 2012 ACCF/AHA/HRS focusedupdateincorporatedintothe ACCF/AHA/HRS 2008 guidelinesfordevice-basedtherapy of cardiacrhythmabnormalities: a report of theAmericanCollege of Cardiology Foundation/AmericanHeartAssociationTask Force on PracticeGuidelinesandtheHeartRhythmSociety. Journal of theAmericanCollege of Cardiology, 61(3), e6–e75.
Koenig, P.,Hijazi, Z. M., &Zimmerman, F. (2004). EssentialPediatricCardiology. New York McGrawHill. 2004.
Cheng, P.,Gutierrez-Colina, A. M., Loiselle, K. A., Strieper, M., Frias, P., Gooden, K., &Blount, R. L. (2014). Healthrelatedquality of life andsocialsupport in pediatricpatientswithpacemakers. Journal of clinicalpsychology in medicalsettings, 21(1), 92–102.
Eğitimi, A.,& Çınar, N. (2016). Çocuklarda Kalıcı Pace Uygulaması: Hemşirelik Bakımı ve Aile Eğitimi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 32(3), 135-145.
Saltık, İ. L. (2003). Konjenital Kalp Hastalıklarının Tanısında İnvaziv Yöntemler. Turkiye Klinikleri Journal of Cardiology, 16(3), 151-160.
Okutan, V. (2021). Doğuştan Kalp Hastalıklarında Ekokardiyografi, Elektrokardiyografi, Kalp Kateterizasyonu/Anjiyokardiyografi. Turkiye Klinikleri PediatricCardiology-Special Topics, 2(4), 11-17.
Çelik, S., Zeybek, C. (2007). Çocukluk Çağında Kardiyolojik İnvaziv Girişimler ve Hemşirelik Bakımı. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 11(1), 28-34.
Tatlıoğlu, G., Yıldız, S. (2010). Pediyatrik Kalp Kateterizasyonu ve Hemşirelik Baklmı. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1).
Abalı, Z. Y., Aydoğan, Ü. (2012). Kalp Kateterizasyonu Uygulanan Hastalarda Komplikasyonların Retrospektif Değerlendirilmesi. Uzmanlık Tezi. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Ve Hastalıkları Anabilim Dalı, İstanbul.
Uçar, B., Kılıç, Z., Karataş, Z. (2012). Kalp Kateterizasyonu Yapılan Çocuklarda Kateter Giriş Yerine Ait Vasküler Komplikasyonlar. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi,6(1): 23-30.
Derneği, T. K. (2017). Perkutan koroner ve valvüler girişimlerde hemşirelik bakım kılavuzu. Türk Kardiyoloji Derneği Kılavuz Yayınları, 2, 13-14.
Altın, T. B.,& Özalp Gerçeker, G. (2023). Kalp Hastalığı Olan Çocuklarda Yaşam Kalitesi ve Hemşirelik Bakımı. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(3), 1039-1045. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1207489 .
Başpınar, O. (2002). Kalp hastalıklı çocuklarda fiziksel aktivite, spor ve ani ölüm riski. Turkiye Klinikleri Journal of Cardiology, 15(6), 422-428.
Çetin, T. (2018). Kalp hastalarında ağız ve diş sağlığı. Sağlık Bakanlığı Koşuyolu Kalp Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2024, https://kosuyolueah.saglik.gov.tr/TR,275295/kalp-hastalarinda-agiz-ve-dis-sagligi.html
