Türkiye Ekonomisinde Turizmin Rolü
Özet
Turizm sektörünün Türkiye ekonomisindeki yerini değerlendirmek amacıyla hazırlanan bu bölümde öncelikle Türkiye’de planlı dönemdeki turizm faaliyetlerinin gelişimi incelenmiştir. 1963 yılındaki ilk beş yıllık kalkınma planından başlayarak 11 tane kalkınma planında turizm sektörünün hedefleri ve gerçekleşme düzeyleri değerlendirilmiştir. Bununla birlikte Türkiye’nin toplam sabit yatırımları içerisinde turizm sabit sermaye yatırımlarının payı incelenmiştir. 2000-2023 yılları arasında Türkiye’nin uluslararası turist sayıları, turist başına ortalama harcama, turizm gelirleri ve turizm gelirlerinin GSYH içerisindeki payına ilişkin veriler tablolaştırılarak, verilere ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Türkiye’nin turizm gelirleri ve turizm giderlerinin mal dengesindeki yeri ile turizm gelirlerinin dış ödemeler dengesine etkisi incelenmiştir.
Referanslar
Akdağ, G., Güler, O. & Çakıcı, A. C. (2019). Turizme genel bakış. A.C. Çakıcı, (Ed.), Kavramlar ve örneklerle genel turizm, (s.1-26) Ankara: Detay Yayıncılık.
Akın, A. (2015). Spor Turizminin etkileri üzerine bir alan araştırması. Journal of Tourism and Gastronomy Studies 3(2), 20-30.
Akın, A. (2016). Ekoturizm alanlarının değerlendirilmesi ve ekoturizmin uygulanabilirliğinin araştırılması (Gaziantep örneği). Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 6 (2), 25-31.
Akın, A. (2019). Uluslararası Turizm Uygulamaları. A. Akın (Ed.), Otel işletmelerinde sürdürülebilir turizm uygulamaları, (s.35-70) Ankara: İksad Yayınevi.
Akın, A., Akın, A. & Öztürk, H. (2016). Spor turizminin gelişimi ve etkileri konusunda yöneticilerin bakış açısının değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(42), 1933-1941.
Akın, A., Şimşek, M.Y. & Akın, A. (2012). Turizm sektörünün ekonomideki yeri ve önemi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 4(7), 63-81.
Bostan, A., Tekin, H.A. & Altun, H.E. (2022). Türkiye ekonomisinde güncel sorunlar ve öneriler. M. Bölükbaş, (Ed.), Türkiye’de turizm sektörünün ekonomik analizi: 1980-2022, (s.65-89) Ankara: Detay Yayıncılık.
Büyükşalvarcı, A., Şapcılar, M. C., & Bayrakcı, S. (2016). Kalkınma planları kapsamında turizm endüstrisinin değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, (11), 186-201.
Coşkun, N. (2010). Türkiye'de turizm politikaları ve turizm sektörü üzerindeki etkileri. (Uzmanlık Tezi). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Ankara.
Dinler, Z. (1998). İktisada giriş. Bursa: Ekin Kitabevi Yayınları.
DPT (1963). Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1963-1967, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (1968). İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1968-1972, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (1973). Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı 1973-1977, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (1979). Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı 1979-1983, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (1985). Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1985-1989, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Yayın No: 1974, Ankara.
DPT (1990). Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı 1990-1994, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Yayın No: 2174, Ankara.
DPT (1996). Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1996-2000, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (2000). Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 2001-2005, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara
DPT (2006). Dokuzuncu Kalkınma Planı 2007-2013, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
Erkmen, A., Akın, A. & Akın, A. (2019). Tourism promises expressed during election campaigns and the relevant actions taken after the general elections. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7 (2), 1414-1436.
Kahraman, N. (1986). Turizm'de yatırım projeleri. İstanbul: Çağlayan Kitabevi.
Kalkınma Bakanlığı (2013). Onuncu Kalkınma Planı 2014-2018. TC. Kalkınma Bakanlığı, Ankara.
Kar, M., Zorkirişçi, E. & Yıldırım, M. (2004). Turizmin ekonomiye katkısı üzerine ampirik bir değerlendirme. Akdeniz İİBF Dergisi, 87-112.
Karluk, R. (2003). Uluslararası ekonomi teori ve politika (Yedinci Basım). İstanbul: Beta.
Kostak, D. (2007). Turizm hareketleri (Türkiye örneği üzerinden sağlık turizmi) (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kozak, N., Kozak, M.A. & Kozak, M. (2001). Genel turizm ilkeler-kavramlar. Ankara: Detay Yayıncılık.
Oktayer, N., Susam, N. & Çak, M. (2007), Türkiye’de turizm ekonomisi, İstanbul: İTO Yayın No: 2007-69.
Polat, S. (2016). Türkiye’nin turizm politikalarının beş yıllık kalkınma planları ve Türkiye turizm stratejisi 2023 kapsamında incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Resmi Gazete. (1982). 2634 Sayılı Turizmi Teşvik Kanunu. Kanun, 21(5), 5501-5510. Ankara.
Soyak, M. (2013). Uluslararası turizmde son eğilimler ve Türkiye’de turizm politikalarının evrimi. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4, 1-18.
Sözen, M. Ö. (2006). 1982 sonrası dönemde Türkiye'de uygulanan turizm politikaları ve turizm politikalarının Çanakkale ekonomisine etkileri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
Şenel, S.A. (2007). Turizm sektöründe yatırım kararları. Selçuk Üniversitesi Karaman İ.İ.B.F. Dergisi, 12(9), 1-12.
Taşcı, S. (2010). Tahsisli taşınmazlar üzerinde gerçekleştirilen turizm yatırımlarının yatırımcılar açısından değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, (2024). https://www.sbb.gov.tr/temel-ekonomik-gostergeler/ (Erişim: 10.06.2024)
T. C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, (2019). On birinci Kalkınma Planı (2019 – 2023).
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, (2024). https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.html (Erişim: 10.06.2024).
TCMB (2024). https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler (Erişim: 20.06.2024).
Tuncel, V. (2019). Kalkınma planlarının turizm politikaları perspektifinde değerlendirilmesi. To & Re, 1 (2) 58-66.
UNWTO (2022). https://www.e-unwto.org/toc/unwtotfb/current (Erişim: 12.06.2024).
Ünlüönen, K., Tayfun, A. & Kılıçlar, A. (2014). Turizm ekonomisi (4. Basım). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Ünsal, E. (2017). Makro iktisat (11. Baskı). Murat Yayınları.
Worldbank (2024). https://data.worldbank.org/ (Erişim: 20.06.2024).
Referanslar
Akdağ, G., Güler, O. & Çakıcı, A. C. (2019). Turizme genel bakış. A.C. Çakıcı, (Ed.), Kavramlar ve örneklerle genel turizm, (s.1-26) Ankara: Detay Yayıncılık.
Akın, A. (2015). Spor Turizminin etkileri üzerine bir alan araştırması. Journal of Tourism and Gastronomy Studies 3(2), 20-30.
Akın, A. (2016). Ekoturizm alanlarının değerlendirilmesi ve ekoturizmin uygulanabilirliğinin araştırılması (Gaziantep örneği). Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 6 (2), 25-31.
Akın, A. (2019). Uluslararası Turizm Uygulamaları. A. Akın (Ed.), Otel işletmelerinde sürdürülebilir turizm uygulamaları, (s.35-70) Ankara: İksad Yayınevi.
Akın, A., Akın, A. & Öztürk, H. (2016). Spor turizminin gelişimi ve etkileri konusunda yöneticilerin bakış açısının değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(42), 1933-1941.
Akın, A., Şimşek, M.Y. & Akın, A. (2012). Turizm sektörünün ekonomideki yeri ve önemi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 4(7), 63-81.
Bostan, A., Tekin, H.A. & Altun, H.E. (2022). Türkiye ekonomisinde güncel sorunlar ve öneriler. M. Bölükbaş, (Ed.), Türkiye’de turizm sektörünün ekonomik analizi: 1980-2022, (s.65-89) Ankara: Detay Yayıncılık.
Büyükşalvarcı, A., Şapcılar, M. C., & Bayrakcı, S. (2016). Kalkınma planları kapsamında turizm endüstrisinin değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, (11), 186-201.
Coşkun, N. (2010). Türkiye'de turizm politikaları ve turizm sektörü üzerindeki etkileri. (Uzmanlık Tezi). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Ankara.
Dinler, Z. (1998). İktisada giriş. Bursa: Ekin Kitabevi Yayınları.
DPT (1963). Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1963-1967, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (1968). İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1968-1972, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (1973). Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı 1973-1977, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (1979). Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı 1979-1983, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (1985). Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1985-1989, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Yayın No: 1974, Ankara.
DPT (1990). Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı 1990-1994, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Yayın No: 2174, Ankara.
DPT (1996). Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1996-2000, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
DPT (2000). Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 2001-2005, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara
DPT (2006). Dokuzuncu Kalkınma Planı 2007-2013, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
Erkmen, A., Akın, A. & Akın, A. (2019). Tourism promises expressed during election campaigns and the relevant actions taken after the general elections. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7 (2), 1414-1436.
Kahraman, N. (1986). Turizm'de yatırım projeleri. İstanbul: Çağlayan Kitabevi.
Kalkınma Bakanlığı (2013). Onuncu Kalkınma Planı 2014-2018. TC. Kalkınma Bakanlığı, Ankara.
Kar, M., Zorkirişçi, E. & Yıldırım, M. (2004). Turizmin ekonomiye katkısı üzerine ampirik bir değerlendirme. Akdeniz İİBF Dergisi, 87-112.
Karluk, R. (2003). Uluslararası ekonomi teori ve politika (Yedinci Basım). İstanbul: Beta.
Kostak, D. (2007). Turizm hareketleri (Türkiye örneği üzerinden sağlık turizmi) (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kozak, N., Kozak, M.A. & Kozak, M. (2001). Genel turizm ilkeler-kavramlar. Ankara: Detay Yayıncılık.
Oktayer, N., Susam, N. & Çak, M. (2007), Türkiye’de turizm ekonomisi, İstanbul: İTO Yayın No: 2007-69.
Polat, S. (2016). Türkiye’nin turizm politikalarının beş yıllık kalkınma planları ve Türkiye turizm stratejisi 2023 kapsamında incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Resmi Gazete. (1982). 2634 Sayılı Turizmi Teşvik Kanunu. Kanun, 21(5), 5501-5510. Ankara.
Soyak, M. (2013). Uluslararası turizmde son eğilimler ve Türkiye’de turizm politikalarının evrimi. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4, 1-18.
Sözen, M. Ö. (2006). 1982 sonrası dönemde Türkiye'de uygulanan turizm politikaları ve turizm politikalarının Çanakkale ekonomisine etkileri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
Şenel, S.A. (2007). Turizm sektöründe yatırım kararları. Selçuk Üniversitesi Karaman İ.İ.B.F. Dergisi, 12(9), 1-12.
Taşcı, S. (2010). Tahsisli taşınmazlar üzerinde gerçekleştirilen turizm yatırımlarının yatırımcılar açısından değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, (2024). https://www.sbb.gov.tr/temel-ekonomik-gostergeler/ (Erişim: 10.06.2024)
T. C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, (2019). On birinci Kalkınma Planı (2019 – 2023).
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, (2024). https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.html (Erişim: 10.06.2024).
TCMB (2024). https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler (Erişim: 20.06.2024).
Tuncel, V. (2019). Kalkınma planlarının turizm politikaları perspektifinde değerlendirilmesi. To & Re, 1 (2) 58-66.
UNWTO (2022). https://www.e-unwto.org/toc/unwtotfb/current (Erişim: 12.06.2024).
Ünlüönen, K., Tayfun, A. & Kılıçlar, A. (2014). Turizm ekonomisi (4. Basım). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Ünsal, E. (2017). Makro iktisat (11. Baskı). Murat Yayınları.
Worldbank (2024). https://data.worldbank.org/ (Erişim: 20.06.2024).
