Turizmin Ekonomik, Çevresel ve Sosyo-Kültürel Etkileri
Özet
Turizm sektörü dünya ekonomisinin en hızlı büyüyen önemli sektörlerinden biridir. Turizm ekonomi ile iç içedir ve ekonomiden soyutlanamayacak bir yapıdadır. Turizm, gelir etkisi, dış ödemeler dengesi açıklarının kapatılması, istihdam, bölgesel kalkınma, sektörler üzerine olan olumlu etkisi ile ülke ekonomilerinin vaz geçilemez sektörlerinden biri haline gelmiştir. Genellikle turizmin ekonomik etkileri ön plana çıkarılmaktadır. Ancak turizmin çevresel ve sosyo-kültürel etkileri de göz ardı edilemez. Turizmin; ekonomi üzerinde genellikle olumlu, çevre üzerinde kısmen olumlu çoğunlukla da olumsuz, sosyo-kültürel yapı üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu bölümde turizmin ekonomik, çevresel ve sosyo- kültürel etkileri ele alınmıştır.
Referanslar
Akın, A., Şimşek, M. Y. & Akın, A. (2012). Turizm sektörünün ekonomideki yeri ve öneri. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 4 (7), 63-81.
Alaeddinoğlu, F. & Tekin, M. K. (2020). Turizmin ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel açıdan yerel halkın yaşam kalitesine etkileri. Batman örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 29 (2), 243-257.
Avcı, N. (2018). Turizmin yöre halkının yaşam kalitesine etkileri: Çeşme ilçesi örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 29 (2), 164-174.
Avcıkurt, C. (2023). Turizm sosyolojisi genel ve yapısal yaklaşım (Güncellenmiş 7. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Bahar, O. & Kozak, M. (2006). Turizm ekonomisi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Bahar, O (2020). Turizmin ekonomik etkileri - II (Eds. Esen & Çakır) Turizm ekonomisi içinde (149-175), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Brida, J. G. & Risso, W. A. (2010). Tourism as a determinant of long-run economic growth. Journal of Policy Research in Tourism, 2 (1), 14-28. Doi: 10.1080/19407960903542276
Brunt, P. & Courtney, P. (1999). Host perception of sociocultural impacts. Annal of Tourism Research, 24 (14), 417-424.
Bull, A. (1995). The economics of travel and tourism. Melbourne: Longman.
Çeken, H. (2014). Turizm ekonomisi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Çolak, O. (2020). Turizmin sosyal çevreye etkileri üzerine bir araştırma: Taraklı örneği. Yayınlanmamış yüksel lisans tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Çolak, O. & Batman, O. (2021). Turizmin sosyo-kültürel etkileri: Taraklı’da bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 5 (1), 149-174. Doi: 10.32572/guntad.874614
Demir, M., Demir, Ş. Ş., Davras, G. M., Bulgan, G. & Davras, Ö. (2017). Genel turizm. Ankara: Detay Yayıncılık.
Doğan, H. Z. (2004). Turizmin sosyo-kültürel temelleri (2. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Ertuğrul, M. & Yakar, G. (1997). Sürdürülebilir çevrede aglomerasyon alandaki turizm yatırımlarının etken ve etkinliğine ilişkin bir çalışma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 8 (1-2), 95-98.
Fletcher, J. E. (1989). Input-output analyis and tourism impact studies. Annnals of Tourism Research, 16 (4), 514-529. Doi: 10.1016/0160-7383(89)90006-6
Görmez, K. (2003). Çevre sorunları ve Türkiye (Genişletilmiş 3. baskı). Ankara: Gazi Kitapevi.
Gjerald, O. (2005). Sociocultural impact of tourism: A case study from Norway. Journal of Tourism and Culturel Change, 3 (1), 36-58. Doi:10.1080/14766820508669095
Güdü, Ö. (2011). Turizmin sosyal ve kültürel etkilerinin turist rehberleri tarafından algılanması - Trabzon’da bir uygulama. Yayınlanmamış yüksel lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
Inkeeps, E. (1991). Tourism planing: An integrated and sustaniable development approach. New York: Van Nostrand Reinhold.
Jafari, J. & Way, W. (1994). Multicultural strategies in tourism. Cournal of Hotel and Restaurant Administratation Quarterly, 35 (6), 72-79.
Kahraman, N. & Turkay, O. (2006). Turizm ve çevre (2. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Keleş, R. & Harmancı, C. (2002). Çevrebilim. Ankara: İmge Kitapevi.
Kınacı, B., Albuz Pehlivan, N. & Seylan, G. (2011). Turizm ve çevre. Ankara: Pegem Akademi.
Kozak, N., Kozak, M. A. & Kozak, M. (2014). Genel turizm ilkeler - kavramlar (14. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Köşker, H. (2017). Krizlerin turizm sektörüne etkileri üzerine bir araştırma: 2016 yılı Türkiye örneği. Akademik Bakış Dergisi, 62, 216-230.
Mbaiwa, J. E. (2004). The socio-cultural impacts of tourism development in the Okavango Delta, Bostwana. Journal of Tourism and Culturel Change, 2 (3), 163-184. Doi: 10.1080/14766820508668662
Olalı, H. & Timur, A. (1988). Turizm ekonomisi. İzmir: ofis Ticaret Matbaacılık Şti.
Pratt, S. (2015). The economic impact of tourism in SIDS. Annal of Tourism Research, 52, 148-160.
Salvatore, D. (2004). International economics (8th edit). New York: Jonh Wiley and Sons. Inc.
Sarıoğlan, H. Ö. (2019). Turizmin ekonomik etkileri: Akdeniz ülkeleri örneği. Afyon Kocatepe üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21 (4), 1308-1315.
Soontayatron, S. (2013). Thai interpretation of socio-cultural impact of tourism development in beach resort. Americen Journal of Tourism Management, 2 (2), 29-35. Doi: 10.5923/j.tourism.20130202.01
Stork, U. E. M. (2002). The tourism industy in the third millennium is a resilient industry. Show at impact of the terror attact of 9-11-2001, La Sale Universty.
Şahin, Ç. (2019). Turizmin sosyo-kültürel yapıya etkisi. Yayınlanmamış yüksel lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
Unur, K. Köşker, H. & Şeker, F. (2015). Economic impact of tourism and it’s place in Turkish economy (Eds. Avcıkurt, C., Dinu, M. S., Hacıoğlu, N., Efe, R., Soykan, A. & Tetik, N.) Global issues and trends in tourism (480-489), Sofia: St. Kliment Ohridski Universty Press.
United World Tourism Organization (2024). Latest tourism data, https://www.unwto.org/un-tourism-world-tourism-barometer-data (Erişim: 10.05.2024).
Ünlüönen, K., Tayfun & Kılıçlar (2018). Turizm ekonomisi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Toskay, T. (1989). Turizm: Turizm olayına genel yaklaşım. İstanbul: Der Yayınları.
Türkiye İstatistik Kurumu - TÜİK (2022). Turizm uydu hesabı, 2019-2022, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Uydu-Hesabi-2019-2022-3813#:~:text=Turizm%20sekt (Erişim Tarihi: 10.05.2024).
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (2022). Turizmin ihracat ve ithalat içindeki payı, https://www.tursab.org.tr/turizm-geliri/ithalat-ihracat-icindeki-payi-2022 (Erişim: 01.05.2024).
Türsab & Tuader Turizm Sektör Raporu (2017). 2017 Ocak- Haziran dönemi, https://www.tursab.org.tr/dosya/16736/ turizm-faaliyet-kitapcigi-16736-492081.pdf (Erişim: 10.05.2024).
World Travel & Tourism Council (2024). Economic impact research, https://wttc.org/research/economic-impact (Erişim: 10.05.2024).
Yağcı, Ö. (2003). Turizm ekonomisi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Yılmaz, H. (2023). Türkiye’de turizmin ekonomik büyümeye etkisi. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 7 (1), 257-276. Doi: 10.29023/alanyaakademik.1109218
Yoon. Y., Gursoy, D. & Chen, J. S. (2001). Validating a tourism development theory with structural equation modeling. Tourism Management, 22 (4), 363-372. Doi: 10.1016/S0261-5177(00)00062-5
Referanslar
Akın, A., Şimşek, M. Y. & Akın, A. (2012). Turizm sektörünün ekonomideki yeri ve öneri. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 4 (7), 63-81.
Alaeddinoğlu, F. & Tekin, M. K. (2020). Turizmin ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel açıdan yerel halkın yaşam kalitesine etkileri. Batman örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 29 (2), 243-257.
Avcı, N. (2018). Turizmin yöre halkının yaşam kalitesine etkileri: Çeşme ilçesi örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 29 (2), 164-174.
Avcıkurt, C. (2023). Turizm sosyolojisi genel ve yapısal yaklaşım (Güncellenmiş 7. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Bahar, O. & Kozak, M. (2006). Turizm ekonomisi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Bahar, O (2020). Turizmin ekonomik etkileri - II (Eds. Esen & Çakır) Turizm ekonomisi içinde (149-175), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Brida, J. G. & Risso, W. A. (2010). Tourism as a determinant of long-run economic growth. Journal of Policy Research in Tourism, 2 (1), 14-28. Doi: 10.1080/19407960903542276
Brunt, P. & Courtney, P. (1999). Host perception of sociocultural impacts. Annal of Tourism Research, 24 (14), 417-424.
Bull, A. (1995). The economics of travel and tourism. Melbourne: Longman.
Çeken, H. (2014). Turizm ekonomisi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Çolak, O. (2020). Turizmin sosyal çevreye etkileri üzerine bir araştırma: Taraklı örneği. Yayınlanmamış yüksel lisans tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Çolak, O. & Batman, O. (2021). Turizmin sosyo-kültürel etkileri: Taraklı’da bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 5 (1), 149-174. Doi: 10.32572/guntad.874614
Demir, M., Demir, Ş. Ş., Davras, G. M., Bulgan, G. & Davras, Ö. (2017). Genel turizm. Ankara: Detay Yayıncılık.
Doğan, H. Z. (2004). Turizmin sosyo-kültürel temelleri (2. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Ertuğrul, M. & Yakar, G. (1997). Sürdürülebilir çevrede aglomerasyon alandaki turizm yatırımlarının etken ve etkinliğine ilişkin bir çalışma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 8 (1-2), 95-98.
Fletcher, J. E. (1989). Input-output analyis and tourism impact studies. Annnals of Tourism Research, 16 (4), 514-529. Doi: 10.1016/0160-7383(89)90006-6
Görmez, K. (2003). Çevre sorunları ve Türkiye (Genişletilmiş 3. baskı). Ankara: Gazi Kitapevi.
Gjerald, O. (2005). Sociocultural impact of tourism: A case study from Norway. Journal of Tourism and Culturel Change, 3 (1), 36-58. Doi:10.1080/14766820508669095
Güdü, Ö. (2011). Turizmin sosyal ve kültürel etkilerinin turist rehberleri tarafından algılanması - Trabzon’da bir uygulama. Yayınlanmamış yüksel lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
Inkeeps, E. (1991). Tourism planing: An integrated and sustaniable development approach. New York: Van Nostrand Reinhold.
Jafari, J. & Way, W. (1994). Multicultural strategies in tourism. Cournal of Hotel and Restaurant Administratation Quarterly, 35 (6), 72-79.
Kahraman, N. & Turkay, O. (2006). Turizm ve çevre (2. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Keleş, R. & Harmancı, C. (2002). Çevrebilim. Ankara: İmge Kitapevi.
Kınacı, B., Albuz Pehlivan, N. & Seylan, G. (2011). Turizm ve çevre. Ankara: Pegem Akademi.
Kozak, N., Kozak, M. A. & Kozak, M. (2014). Genel turizm ilkeler - kavramlar (14. baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Köşker, H. (2017). Krizlerin turizm sektörüne etkileri üzerine bir araştırma: 2016 yılı Türkiye örneği. Akademik Bakış Dergisi, 62, 216-230.
Mbaiwa, J. E. (2004). The socio-cultural impacts of tourism development in the Okavango Delta, Bostwana. Journal of Tourism and Culturel Change, 2 (3), 163-184. Doi: 10.1080/14766820508668662
Olalı, H. & Timur, A. (1988). Turizm ekonomisi. İzmir: ofis Ticaret Matbaacılık Şti.
Pratt, S. (2015). The economic impact of tourism in SIDS. Annal of Tourism Research, 52, 148-160.
Salvatore, D. (2004). International economics (8th edit). New York: Jonh Wiley and Sons. Inc.
Sarıoğlan, H. Ö. (2019). Turizmin ekonomik etkileri: Akdeniz ülkeleri örneği. Afyon Kocatepe üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21 (4), 1308-1315.
Soontayatron, S. (2013). Thai interpretation of socio-cultural impact of tourism development in beach resort. Americen Journal of Tourism Management, 2 (2), 29-35. Doi: 10.5923/j.tourism.20130202.01
Stork, U. E. M. (2002). The tourism industy in the third millennium is a resilient industry. Show at impact of the terror attact of 9-11-2001, La Sale Universty.
Şahin, Ç. (2019). Turizmin sosyo-kültürel yapıya etkisi. Yayınlanmamış yüksel lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
Unur, K. Köşker, H. & Şeker, F. (2015). Economic impact of tourism and it’s place in Turkish economy (Eds. Avcıkurt, C., Dinu, M. S., Hacıoğlu, N., Efe, R., Soykan, A. & Tetik, N.) Global issues and trends in tourism (480-489), Sofia: St. Kliment Ohridski Universty Press.
United World Tourism Organization (2024). Latest tourism data, https://www.unwto.org/un-tourism-world-tourism-barometer-data (Erişim: 10.05.2024).
Ünlüönen, K., Tayfun & Kılıçlar (2018). Turizm ekonomisi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Toskay, T. (1989). Turizm: Turizm olayına genel yaklaşım. İstanbul: Der Yayınları.
Türkiye İstatistik Kurumu - TÜİK (2022). Turizm uydu hesabı, 2019-2022, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Uydu-Hesabi-2019-2022-3813#:~:text=Turizm%20sekt (Erişim Tarihi: 10.05.2024).
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (2022). Turizmin ihracat ve ithalat içindeki payı, https://www.tursab.org.tr/turizm-geliri/ithalat-ihracat-icindeki-payi-2022 (Erişim: 01.05.2024).
Türsab & Tuader Turizm Sektör Raporu (2017). 2017 Ocak- Haziran dönemi, https://www.tursab.org.tr/dosya/16736/ turizm-faaliyet-kitapcigi-16736-492081.pdf (Erişim: 10.05.2024).
World Travel & Tourism Council (2024). Economic impact research, https://wttc.org/research/economic-impact (Erişim: 10.05.2024).
Yağcı, Ö. (2003). Turizm ekonomisi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Yılmaz, H. (2023). Türkiye’de turizmin ekonomik büyümeye etkisi. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 7 (1), 257-276. Doi: 10.29023/alanyaakademik.1109218
Yoon. Y., Gursoy, D. & Chen, J. S. (2001). Validating a tourism development theory with structural equation modeling. Tourism Management, 22 (4), 363-372. Doi: 10.1016/S0261-5177(00)00062-5
