Afet Sonrası Sosyal İyi Oluş Hali: Kavramsal Bir Çerçeve
Özet
Afetler, bireylerin yaşam dünyalarını sarsarak, onları derinden etkiler. Aynı zamanda toplumsal kaynakların yetersiz kaldığı durumları ifade ederek sosyal sistemlerin bozulmasına da yol açmaktadır. Afet sosyolojisi, bu bağlamda büyük felaketlerin toplumsal değişim üzerindeki etkilerini ve dinamiklerini inceleyen bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu alan, afetlerin sadece fiziksel yıkımla sınırlı kalmadığını, insan ve toplum davranışlarının da önemli olduğunu vurgulamaktadır. Afetler bireyleri hem psikolojik açıdan hem de sosyolojik açıdan etkilemektedir. Bu açıdan afet sonrası bireylerin ve toplumun sosyal iyi oluş hallerinin hangi faktörler tarafından etkilendiği ortaya koyabilmek bu çalışmanın ana temasını oluşturmaktadır. Afetle ilgili literatür incelendiğinde sosyal iyi oluş ile ilgili derinleştirilmiş ve detaylandırılmış bir çalışmanın olmadığını söyleyebiliriz. Konu daha çok sosyal iyi olma halini etkileyen bazı faktörler üzerinden derinlemesine incelenmiştir. Bu da başlı başına afet sonrası sosyal iyi oluş ile ilgili literatürün derlenmesi ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. Öncelikle Keyes’in sosyal iyi oluş modeli referans alınacaktır. Bu model, afet sonrası bireylerin sosyal çevreleriyle etkileşimlerini anlamada önemli bir araçtır. Daha sonra literatürde afet sonrası sosyal iyi oluşu etkileyen bazı faktörler üzerinden konu detaylandırılmaya çalışılacaktır. Afetler, dayanışmayı artırabilirken, kaynak yetersizliği veya adaletsizlikler sosyal kabulü olumsuz etkileyebilmektedir. Eğitim, bilgiye erişim ve ruhsal sağlık destek mekanizmaları ise sosyal iyi oluş üzerinde kritik bir rol oynamaktadır. Afetlerin bireyler ve toplumlar üzerindeki olumsuz etkilerini anlamak ve bu etkilere yönelik müdahaleler geliştirmek, toplumsal dayanıklılığı artırmak için önemlidir. Sonuçta sosyal iyi oluşun korunması, afet sonrası daha sağlıklı ve dayanıklı bir toplum oluşmasına katkıda bulunacaktır.
Referanslar
Abay Alyüz, SB. (2018). Sosyal sermaye, sosyal ağlar ve sosyal destek ılişkisi-sultanbeyli ve kadıköy’de sosyal hizmet merkezine başvuranlara ılişkin karşılaştırmalı durum çalışması. (Yayınlanmamış doktora tezi), Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yalova.
Abay, AR. & Çelik Abay, EZ. (2023). Deprem sonrası ortaya çıkan sorunlar ve sosyal destek ağlarının rolü. Sosyolojik Bağlam Dergisi, 4(1), 91-100.
AFAD/Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2022). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü, 05 Harizan 2024 tarihinde https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu adresinden erişildi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2023a). Psikososyal destek nedir? Rehber dokümanı, 05 Haziran 2024 tarihinde https://www.aile.gov.tr/uploads/athgm/uploads/pages/goc-afet-ve-acil-durumlarda-psikososyal-destek/psi-kososyal-destek-nedi-r.pdf adresinden erişildi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2023b). “2023 Şubat Depremleri”, 02 Mayıs 2024 tarihinde https://www.aile.gov.tr/media/131235/subat2023-e-bulten.pdf adresinden erişildi.
Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2023). Psikososyal Destek Rehberi, 05 Haziran 2024 tarihinde https://www.aile.gov.tr/uploads/athgm/uploads/pages/goc-afet-ve-acil-durumlarda-psikososyal-destek/psi-kososyal-destek-nedi-r.pdf adresinden erişildi.
Akman, P. & Yıldırım E. (2012). Afetlerde psikososyal hizmetler birliği (aphb) van depremi psikososyal destek çalışmaları raporu. 09 Haziran 2024 tarihinde https://psikiyatri.org.tr/uploadFiles/2222012231855-APHB_VanErcis-Faaliyet-Raporu_1118-Ocak12.pdf adresinden erişildi.
Aksoy, Ş. & Kabasakal, Z. (2023). Afet sonrası durumlara yönelik hazırlanan psikososyal destek uygulamalarının ve çalışmalarının incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (15), 80-91. https://doi.org/10.21733/ibad.1272044
Aldrich, DP. & Meyer, MA. (2015). Social capital and community resilience. American behavioral scientist, 59(2), 254-269.
Alkın, R. C. (2020). Dünyada ve Türkiye'de afet sosyolojisi: Afetlerin sosyolojideki yerine ilişkin bir literatür taraması. İslam Can (Ed.), Afet Sosyolojisi (s. 63-88). Çizgi Kitabevi
Altun, F. (2016). Afetlerde psikososyal hizmetler: marmara ve van depremleri karşılaştırmalı analizi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8-9), 183-197.
Anadolu Ajansı-AA. (2020). Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Selçuk: (İzmir’deki Deprem) 5 milyon lira daha yardım ödeneği aktaracağız. 15 Mayıs 2024 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/aile-calisma-ve-sosyal-hizmetler-bakani-selcuk-izmirdeki-deprem-5-milyon-lira-daha-yardim-odenegi-aktaracagiz/2027678 adresinden erişildi.
Arnberg, FK, Hultman, CM, Michel, PO, & Lundin, T. (2012). Social support moderates posttraumatic stress and general distress after disaster. J Trauma Stress, 25(6), 721-727.
Asad, AL. (2015). Contexts of reception, post-disaster migration, and socioeconomic mobility. Population and Environment, 36, 279-310.
Aydın, D. (2012). Afet sonrası psikososyal destek uygulamaları. İHH İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi. İstanbul.
Bal, CG. & Özgen, Z. (2023). Kriz yönetimi ve afetler: Elâzığ depreminden yansımalar. Çankırı Karatekin University Journal of the Faculty of Economics & Administrative Sciences, 13(3).
Barton, A.H. (1963). Social organization under stress: : A sociological review of disaster studies. National Research Council-National Academy of Sciences. Washington, DC.
Barton, A.H. (1969). Communities in disasters: A sociological analysis of collective stress situations. Garden City, NY: Doubleday.
Barton, Allen H. (1969). Communities in disaster: a sociological analysis of collective stress situations. Garden City, New York: Doubleday and Company, Inc.
Bates, FL. & Peacock, WG. (1987). Disasters and social change. R.R. Dynes, B. De Marchi, and C. Pelanda (Ed.), The Sociology of Disasters (p. 291-330). Milan, İtalya: Franco Angeli Press.
Bates, FL. & Peacock, WG. (1993). Living conditions, disasters and development. Athens, GA: University of Georgia Press
Batır, U. (2023). Mücadele sporcularında duygusal zekâ ve sosyal iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), İstanbul Gelişim Üniversitesi.
Bayraktar, K. S. (2019). Antrenörlerin sosyal iyi oluş düzeylerinin psikolojik kırılganlığa olan etkisi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bonanno GA., Brewin CR., Kaniasty K. & Greca AM. (2010). Weighing the costs of disaster: consequences, risks, and resilience in ındividuals, families, and communities. Psychol Sci Public Interest, 11(1):1-49. doi: 10.1177/1529100610387086. PMID: 26168411
Bozkurt, V. (2023). Depremin toplumsal boyutu. Avrasya Dosyası Dergisi, 14(1): 89- 111.
Calo-Blanco, A., Kovářík, J., Mengel, F. & Romero, JG. (2017). Natural disasters and indicators of social cohesion. PLoS One, 7;12(6):e0176885. doi: 10.1371/journal.pone.0176885. PMID: 28591148; PMCID: PMC5462365.
Can, İ. (2020). Afet sosyolojisi. Çizgi Kitabevi
Can, İ. (2022). Afetler çağında sosyolojiyi yardıma çağırmak ya da afeti yeniden tanımlamanın gerekliliği üzerine. Tezkire Dergisi, 31(80), 9- 30.
Carr, L. J. (1932). Disaster and the sequence-pattern concept of social change. American Journal of Sociology, 38(2), 207-218.
Ceren, A. (2021). Afetler ve insani yardım faaliyetleri üzerine bir değerlendirme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 289-312.
Chandrasekhar CP. & Ghosh J. (2001). Information and communication technologies and health in low income countries: The potential and the constraints. Bulletin of the World Health Organization, 79, 850–855.
Coffman, M. & Noy, I. (2012). Hurricane ıniki: measuring the long-term economic impact of a natural disaster using synthetic control. Environment and Development Economics, 17(2), 187-205.
Cohen, S. & Wills, TA. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310.
Crocq, L., Doutheau, C. & Salham, M. (1987). Les reactions emotionnelles dans les catastrophes. encyclopedie medico-chirurgicale. Psychiatrie (p. 2-8), Paris: Techniques, 37-113-D-10.
Daly P., Mahdi S., Mundir I., McCaughey J., Amalia CS., Jannahc R. & Horton, B. (2023). Social capital and community integration in post-disaster relocation settlements after the 2004 Indian Ocean Tsunami in Indonesia. International Journal of Disaster Risk Reduction. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.103861
Deci, EL. & Ryan, RM. (2008). Hedonia, eudaimonia, and well-being: An introduction, Journal of Happiness Studies. 9, 1-11.
Demirel, Y. & Yücel, M. (2017). Sosyal destek ve psikolojik güçlendirmenin duygusal tükenmişlik üzerine etkisi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 310-321.
Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3): 542–575.
Diener, E. (2000). Subjective well-being: the science of happiness and a proposal for a national index”. American psychologist, 55(1), 34.
Diener, E., & Ryan, K. (2009). Subjective well-being: a general overview. South African Journal Of Psychology, 39(4), 391-406.
Dölek, İ. (2020). Afetler ve afet yönetimi. (2. Baskı). Pegem Akademi
Döner, BÇ. & Güngörmüş, Z. (2023). Afetlerde psikososyal destek. Bildiri Özet Metin Kitabı, 15.
Drabek, T. (1986). Human system responses to disaster: An ınventory of sociological findings. springer verlag, New York. https://doi.org/10.1007/978-1-4612-4960-3
Durmaz Yurt, B. & Yeniçırak, H. (2024). How social capital operated in Turkey following the earthquakes of February 6, 2023. Turkish Studies, 1–32. https://doi.org/10.1080/14683849.2024.2363883
Dynes, RR. (1970). Organized behavior in disaster. Lexington, MA: Heath Lexington Books.
Dynes, RR. (1988). Cross-cultural ınternational research: sociology and disaster. International Journal of Mass Emergencies and Disasters, 6(2), 101-129.
Dynes, RR. (1998). Coming to terms with community disaster.what is a disaster: persectives on the question. New York: Routledge Press.
Dynes, RR. (2006). Social capital: Dealing with community emergencies. Homeland Security Affairs, 2(2), 1-26.
Elliot JR. & Pais J. (2006). Race, class, and hurricane katrina: social differences in human response to disaster. Social Science Research, 35, 295–321.
Fritz CE. (1961). Disaster. Merton. RK. & Nisbet, RA (Eds.), Contemporary social problems (p. 651-694). New York: Harcourt, Brace and World.
Gaillard, JC. & Pangilinan, MLCJD. (2010). Participatory mapping for raising disaster risk awareness among the youth. Journal of Contingencies and Crisis Management, 18(3), 175-179.
Galea S., Brewin CR., Gruber M., Jones RT., King DW., King LA., et al. (2007). Exposure to hurricane-related stressors and mental illness after Hurricane Katrina. Archives of General Psychiatry, 64, 1427–1434.
Gamble, D. N. (2012). Well-Being in a globalized world: does social work know how to make ıt happen?. Journal of Social Work Education, 48(4), 669- 689.
Goldsmith, D. J. (2004). Communicating social support. Cambridge University Press.
Gökalp Yılmaz, G. (2021a). Doğal afetler, toplumsal değişme ve dirençlilik ilişkisi: toplumsalın yeniden inşası üzerine bir değerlendirme. Sosyolojik Bağlam Dergisi, 2(2), 119-132.
Gökalp Yılmaz, G. (2021b). Afetlere sosyolojik bakış ve Türkiye’de afet yazınına kuramsal bir yaklaşım. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 195-204. https://doi.org/10.18506/anemon.819871
Graif, C. (2016). (Un)natural disaster: vulnerability, long-distance displacement, and the extended geography of neighborhood distress and attainment after Katrina. Population and Environment, 37, 288-318.
Guilaran, J. de Terte, I., Kaniasty, K. et al. (2018). Psychological outcomes in disaster responders: a systematic review and meta-analysis on the effect of social support. Int J Disaster Risk Sci 9, 344–358. https://doi.org/10.1007/s13753-018-0184-7
Hikichi H., Aida J., Tsuboya T., Kondo K. & Kawachi I. (2016). Can community social cohesion prevent posttraumatic stress disorder in the aftermath of a disaster? a natural experiment from the 2011 Tohoku earthquake and tsunami. Am J Epidemiol, 15;183(10):902-10. doi: 10.1093/aje/kwv335.
Jacobs, J., Oosterbeek, M., Tummers, LG., Noordegraaf, M., Yzermans, CJ. & Dückers, ML. (2019). The organization of post-disaster psychosocial support in the Netherlands: A meta-synthesis. European journal of psychotraumatology, 10(1), 1544024.
Kage, R. (2011). Civic engagement in postwar Japan: The revival of a defeated society. Cambridge University Press.
Kahn ME. (2005). The death toll from natural disasters: The role of income, geography, and institutions. Review of Economics and Statistics, 87, 271–284.
Kaniasty, K. & Norris, FH. (1993). A test of the social supportdeterioration model in the context of natural disaster. Journal of Personality and Social Psychology, 64, 395–408.
Kaniasty, K. & Norris, FH. (1995). In search of altruistic community: Patterns of social support mobilization following Hurricane Hugo. Am J Commun Psychol, 23, 447–477 https://doi.org/10.1007/BF02506964
Kaniasty, K. & Norris, FH. (2004). Social support in the aftermath of disasters, catastrophes, and acts of terrorism: Altruistic, overwhelmed, uncertain, antagonistic, and patriotic communities. In R. Ursano, A. Norwood, & C. Fullerton (Eds.), Bioterrorism: Psychological and public health interventions, (pp. 200- 229). Cambridge: Cambridge University Press.
Kaniasty, K. (2020). Social support, interpersonal, and community dynamics following disasters caused by natural hazards. Curr Opin Psychol, 32:105-109. doi: 10.1016/j.copsyc.2019.07.026.
Karabacak Çelik, A. (2023). Deprem sonrası travma belirtileri, umut ve iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. TRT Akademi, 8(18), 574-591. https://doi.org/10.37679/trta.1275268
Karancı, A., Alkan, N., Aksit, B., Sucuoglu, H., & Balta, E. (1999). Gender differences in psychological distress, coping, social sup-port, and related variables following the 1995 Dinar (Turkey) Earthquake. North American Journal Of Psychology, 1, 189–204
Karki J., Matthewman S. & Grayman JH. (2022). Naya Ghar (A new house): Examining post-earthquake housing reconstruction issues in Nepal, International Journal of Disaster Risk, 78.
Kasapoğlu, A. & Ecevit, M. (2001). Doğu Marmara 1999 depreminin sosyolojik araştırması: Hasarları azaltma ve toplumu depreme hazırlıklı kılma. Sosyoloji Derneği Yayınları.
Kates, RW., Colten, CE., Laska, S. & Leatherman, S.P. (2006). Reconstruction of New Orleans after Hurricane Katrina: A Research Perspective. Proceedings of the National Academy of Sciences, 103(40), 14653-14660.
Keyes, C. L. M. (1998). Social well-being. Social Psychology Quarterly, 61(2), 121–140. https://doi.org/10.2307/2787065
Kılıç, EZ., Özgüven, HD. & Sayıl, I. (2003). The psychological effects of parental mental health on children experiencing disaster: The experience of Bolu earthquake in Turkey. Family Process, 42(4), 485–495. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2003.00485.x
Kılıç, M. (2008). Afetlerde psikososyal hizmetlerin etkililiği: Türk Kızılayı ve 2005 Pakistan Depremi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.
Koç, M. & Yalçın, S. (2023). Afetlerde krize müdahale: Kahramanmaraş Depremi’nde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın çalışmaları. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 93-105
Kök, H. (2023). Afetlerde kriz yönetimi ve sosyal hizmet örgütleri. Sosyal Çalışma Dergisi, 7(1), 1-17.
Kreps, G. A. (1984). Sociological inquiry and disaster research. Annual Review Of Sociology, 10(1), 309-330.
Kundak, S. (2011). Şehirler, afetler ve insanlar. Toprak İşveren Dergisi, Sayı 92, 6-11.
Kümbetoğlu, B., User, İ., Gülfidan, Ş., Yarar, B. & Mozakoğlu, M. (2007). Depremden 5 yıl sonra Düzce ilinde değişen toplumsal, ekonomik ve kişisel yaşam. (TÜBİTAK-SOBAG Proje No: 106K114). TÜBİTAK Hızlı Destek Proje Raporu, İstanbul.
La Greca, AM. & Lopez N. (1998). Social anxiety among adolescents: Linkages with peer relations and friendships. Journal of Abnormal Child Psychology, 26(2), 83–94. https://doi.org/10.1023/A:1022684520514
Limoncu, S. & Atmaca, AB. (2018). Çocuk merkezli afet yönetimi. Megaron, 13(1).
Lin P-SS. & Lin W-C. (2020). Rebuilding relocated tribal communities better via culture: livelihood and social resilience for disaster risk reduction. Sustainability. 12(11).
Lindell, MK. (2013). Disaster studies. Current Sociology Review, 61(5-6), 797-825, Sage Publications.
López-Ibor, JJ. (2005). What is a disaster?. JJ. López-Ibor, G. Christodoulou, M. Maj, N. Sartorius, & A. Okasha (Eds.). Disasters And Mental Health (p. 1–11). John Wiley & Sons Ltd. https://doi.org/10.1002/047002125X.ch1
Ludin SM., Rohaizat M. & Arbon P. (2019). The association between social cohesion and community disaster resilience: A cross-sectional study. Health Soc Care Community, 27(3):621-631. doi: 10.1111/hsc.12674
Mağden, Ç., Ademhan, Ç., Şavur, E., Yeniokatan, İ., Kılıç, M., Gözden, M., Çavuşculu, M., Akman, P., Arslan-Tomas S. & Yüksel, S. (2008). Afetlerde psikosoyal destek uygulama rehberi. Türk Kızılayı, Ankara.
Nakajima, S. (2012). Earthquake and post-earthquake psychology. Okmeydanı Medical Journal, 28(2), 150-155.
Noel, P., Cork, C. & White, RG. (2018). Social capital and mental health in post-disaster/conflict contexts: a systematic review. Disaster Medicine and Public Health Preparedness. 12(6):791-802. doi:10.1017/dmp.2017.147
Norris, FH. & Elrod, CL. (2006). Psychosocial consequences of disaster: A review of past research. FH. Norris, S. Galea, MJ. Friedman, & PJ. Watson (Eds.), Methods for disaster mentalhealth research (p. 20–42). New York: Guilford Press.
Norris, FH., Friedman, MJ. & Watson, PJ. (2002). 60,000 disaster victims speak: Part II. Summary and implications of the disaster mental health research. Psychiatry, 65(3):240-60.
Norris, FH., Stevens, SP., Pfefferbaum, B., Wyche, KF., & Pfefferbaum, RL. (2008). Community resilience as a metaphor, theory, set of capacities, and strategy for disaster readiness. American Journal of Community Psychology, 41(1-2), 127-150.
Noy, I. (2009). The macroeconomic consequences of disasters. Journal of Development Economics, 88(2), 221-231.
Olshansky, Robert B. & Laurie A. Johnson. (2010). Urban Planning for Disaster Recovery. Journal of the American Planning Association, 76(3), 275-287.
Özden, S., Pak, M. & Çoban, A. (2017). Sosyal hizmette iyilik hali kavramı. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(2), ss. 87-104.
Özkan, B. & Çetinkaya-Kutun, F. (2021). Afet psikolojisi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(3): 249-256.
Özmen, B. & Gökçe, O., (2018). Türkiye'nin afetselliği. H. Şengün, S.G. Meydan Yıldız & B. Tercan (Ed.), Türkiye’nin afet yönetimi sosyal, siyasal ve yönetim boyutuyla kitabı (s.21-47). Ankara: Palme Yayınevi.
Paudel J. & Ryu H. (2018). Natural disasters and human capital: The case of Nepal’s earthquake, World Development, 111, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2018.06.019
Perry, RW. (2005). Disasters, definitions and theory construction. RW. Perry & EL. Quarantelli (Eds.), What is a disaster? New answers to old questions (p. 311–324). Philadelphia: Xlibris.
Priya, KR. (2018). Well-being and mental health in the aftermath of disasters: A social constructionist approach. Psychosocial interventions for health and well-being, 355-368.
Quarantelli, EL. (1981). An agent specific or an all disaster spectrum approach to socio-behavioral apsects of earthquakes?. http://udspace.udel.edu/handle/19716/441
Quarantelli, EL. (1987). Disaster studies: an analysis of the social historical factors affecting the development of research in the area. International Journal of Mass Emergencies and Disasters, 5:285-310.
Quarantelli, EL. (1988). Disaster crisis management: A summary of research findings. Journal of management studies, 25(4), 373-385.
Quarantelli, EL. (1989). Conceptualizing disasters from a sociological perspective. Internatio¬nal Journal of Mass Emergencies and Disasters, 7, 243-251.
Quarantelli, EL. (1990). Thirty years of catastrophe research. P. Lagadec (Ed.), States of emergency: Technological failures and social destabilization (p. 101-119), Butterworth-Heinemann, London.
Quarantelli, EL. (2000). Disaster research. E. Borgatta, & R. Montgomery (Eds.), Encyclopedia of sociology (p. 682–688). New York: Macmillan.
Quarantelli, EL. (2005). A social science research agenda for the disasters of the 21st century. RW. Perry & EL. Quarantelli (Eds.), What is a disaster? New answers to old questions (p. 325–396). Philadelphia: Xlibris.
Sakarya, D. & Güneş, C. (2013). Van Depremi sonrasında travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin psikolojik dayanıklılık ile ilişkisi. Kriz Dergisi, 21(1-2-3), 25-32.
Samarakoon, U. & Abeykoon, W. (2018). Emergence of social cohesion after a disaster: (with reference to two flood affected locations in Colombo District-Sri Lanka). Procedia engineering, 212, 887-893.
Samonte, P. (2021). Understanding the impacts of post-disaster relocation on family dynamics and resilience. International Journal of Disaster Resilience in the Built Environment.
Sarman, A. (2012). Elâzığ ili Karakoçan ilçesinde yaşanan yıkıcı deprem sonrasında, depremi yaşayan ilköğretim çağı çocuklarda kaygı düzeyi, depresyon belirtileri ve etkileyen faktörler. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Savaş, O. (2019). Üniversite öğrencilerinde ahlaki olgunluk, sosyal iyi oluş ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkilerin incelenmesi. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Shaw R. & Goda K, (2004). From Disaster to sustainable civil society: the Kobe experience, Disasters, 28(1):16-40.
Shaw, R. & Cousins, JED. (2006). Post-disaster recovery and reconstruction: lessons from the Indian Ocean Tsunami. Disaster Prevention and Management, 15(1), p. 10-23.
Shaw, R., Shiwaku, K. & Kobayashi, H. (2004). Linking experience, education, perception and earthquake preparedness. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 13(1), 39-49.
Shigemoto Y. & Kawachi, I. (2020). Social cohesion and quality of life among survivors of a natural disaster. Qual Life Res. 29(12):3191-3200.
Sintonen, H. (1981). An approach to measuring and valuing health states. Social Science & Medicine. Part C: Medical Economics, 15(2), 55-65.
Sorokin, Pitirim. 1942. Man and society in calamity. New York: Dutton.
Sukhwani V., Napitupulu H., Jingnan D., Yamaji M. & Shaw R. (2021). Enhancing cultural adequacy in post-disaster temporary housing, Progress in Disaster Science, 11.
Sweet, SA. (1998). The effect of a natural disaster on social cohesion: a longitudinal study. International Journal of Mass Emergencies & Disasters, 16, 321 - 331.
Tatsuki S. & Hayashi H. (2009). Family system adjustment and adaptive reconstruction of social reality among the 1995 Earthquake Survivors, The Journal of the Japan Sociological Society, 81-110.
Townshend, I., Awosoga, O., Kulig, J. & Fan, H. (2015). Social cohesion and resilience across communities that have experienced a disaster. Nat Hazards, 76, 913–938.
Tüccar, E. & Yavuz E. (2023). Kahramanmaraş Pazarcık Depreminin (6 Şubat 2023) bireyler üzerindeki etkilerinin psikososyal yönden incelenmesi. Journal of Migration and Political Studies, 1, 54-77.
Uslaner EM. 2016. Disasters, trust, and social cohesion. Ritsumeikan Language Culture Study, 28(2): 183–91.
Wang, Z. & Wang, F. (2023). Well-being effects of natural disasters: evidence from China’s Wenchuan Earthquake. J Happiness Stud, 24, 563–587.
Yalçın, İ. (2015). İyi oluş ve sosyal destek arasındaki ilişkiler: Türkiye’de yapılmış çalışmaların meta analizi. Türk Psikiyatri Dergisi, 26(1), 21-32.
Yelland C., Robinson P., La Greca A.M., Lock C., Kokegei B., Ridgway V. & Lai B. (2010). Bushfire impact on youth. Journal of Traumatic Stress, 23, 274–277.
Zakour, MJ. & Harrell, EB. (2003). Access to disaster services: Social work interventions for vulnerable populations. Journal of Social Service Research, 30(2), 27–54. https://doi.org/10.1300/J079v30n02_03
Referanslar
Abay Alyüz, SB. (2018). Sosyal sermaye, sosyal ağlar ve sosyal destek ılişkisi-sultanbeyli ve kadıköy’de sosyal hizmet merkezine başvuranlara ılişkin karşılaştırmalı durum çalışması. (Yayınlanmamış doktora tezi), Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yalova.
Abay, AR. & Çelik Abay, EZ. (2023). Deprem sonrası ortaya çıkan sorunlar ve sosyal destek ağlarının rolü. Sosyolojik Bağlam Dergisi, 4(1), 91-100.
AFAD/Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2022). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü, 05 Harizan 2024 tarihinde https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu adresinden erişildi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2023a). Psikososyal destek nedir? Rehber dokümanı, 05 Haziran 2024 tarihinde https://www.aile.gov.tr/uploads/athgm/uploads/pages/goc-afet-ve-acil-durumlarda-psikososyal-destek/psi-kososyal-destek-nedi-r.pdf adresinden erişildi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2023b). “2023 Şubat Depremleri”, 02 Mayıs 2024 tarihinde https://www.aile.gov.tr/media/131235/subat2023-e-bulten.pdf adresinden erişildi.
Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2023). Psikososyal Destek Rehberi, 05 Haziran 2024 tarihinde https://www.aile.gov.tr/uploads/athgm/uploads/pages/goc-afet-ve-acil-durumlarda-psikososyal-destek/psi-kososyal-destek-nedi-r.pdf adresinden erişildi.
Akman, P. & Yıldırım E. (2012). Afetlerde psikososyal hizmetler birliği (aphb) van depremi psikososyal destek çalışmaları raporu. 09 Haziran 2024 tarihinde https://psikiyatri.org.tr/uploadFiles/2222012231855-APHB_VanErcis-Faaliyet-Raporu_1118-Ocak12.pdf adresinden erişildi.
Aksoy, Ş. & Kabasakal, Z. (2023). Afet sonrası durumlara yönelik hazırlanan psikososyal destek uygulamalarının ve çalışmalarının incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (15), 80-91. https://doi.org/10.21733/ibad.1272044
Aldrich, DP. & Meyer, MA. (2015). Social capital and community resilience. American behavioral scientist, 59(2), 254-269.
Alkın, R. C. (2020). Dünyada ve Türkiye'de afet sosyolojisi: Afetlerin sosyolojideki yerine ilişkin bir literatür taraması. İslam Can (Ed.), Afet Sosyolojisi (s. 63-88). Çizgi Kitabevi
Altun, F. (2016). Afetlerde psikososyal hizmetler: marmara ve van depremleri karşılaştırmalı analizi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8-9), 183-197.
Anadolu Ajansı-AA. (2020). Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Selçuk: (İzmir’deki Deprem) 5 milyon lira daha yardım ödeneği aktaracağız. 15 Mayıs 2024 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/aile-calisma-ve-sosyal-hizmetler-bakani-selcuk-izmirdeki-deprem-5-milyon-lira-daha-yardim-odenegi-aktaracagiz/2027678 adresinden erişildi.
Arnberg, FK, Hultman, CM, Michel, PO, & Lundin, T. (2012). Social support moderates posttraumatic stress and general distress after disaster. J Trauma Stress, 25(6), 721-727.
Asad, AL. (2015). Contexts of reception, post-disaster migration, and socioeconomic mobility. Population and Environment, 36, 279-310.
Aydın, D. (2012). Afet sonrası psikososyal destek uygulamaları. İHH İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi. İstanbul.
Bal, CG. & Özgen, Z. (2023). Kriz yönetimi ve afetler: Elâzığ depreminden yansımalar. Çankırı Karatekin University Journal of the Faculty of Economics & Administrative Sciences, 13(3).
Barton, A.H. (1963). Social organization under stress: : A sociological review of disaster studies. National Research Council-National Academy of Sciences. Washington, DC.
Barton, A.H. (1969). Communities in disasters: A sociological analysis of collective stress situations. Garden City, NY: Doubleday.
Barton, Allen H. (1969). Communities in disaster: a sociological analysis of collective stress situations. Garden City, New York: Doubleday and Company, Inc.
Bates, FL. & Peacock, WG. (1987). Disasters and social change. R.R. Dynes, B. De Marchi, and C. Pelanda (Ed.), The Sociology of Disasters (p. 291-330). Milan, İtalya: Franco Angeli Press.
Bates, FL. & Peacock, WG. (1993). Living conditions, disasters and development. Athens, GA: University of Georgia Press
Batır, U. (2023). Mücadele sporcularında duygusal zekâ ve sosyal iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), İstanbul Gelişim Üniversitesi.
Bayraktar, K. S. (2019). Antrenörlerin sosyal iyi oluş düzeylerinin psikolojik kırılganlığa olan etkisi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bonanno GA., Brewin CR., Kaniasty K. & Greca AM. (2010). Weighing the costs of disaster: consequences, risks, and resilience in ındividuals, families, and communities. Psychol Sci Public Interest, 11(1):1-49. doi: 10.1177/1529100610387086. PMID: 26168411
Bozkurt, V. (2023). Depremin toplumsal boyutu. Avrasya Dosyası Dergisi, 14(1): 89- 111.
Calo-Blanco, A., Kovářík, J., Mengel, F. & Romero, JG. (2017). Natural disasters and indicators of social cohesion. PLoS One, 7;12(6):e0176885. doi: 10.1371/journal.pone.0176885. PMID: 28591148; PMCID: PMC5462365.
Can, İ. (2020). Afet sosyolojisi. Çizgi Kitabevi
Can, İ. (2022). Afetler çağında sosyolojiyi yardıma çağırmak ya da afeti yeniden tanımlamanın gerekliliği üzerine. Tezkire Dergisi, 31(80), 9- 30.
Carr, L. J. (1932). Disaster and the sequence-pattern concept of social change. American Journal of Sociology, 38(2), 207-218.
Ceren, A. (2021). Afetler ve insani yardım faaliyetleri üzerine bir değerlendirme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 289-312.
Chandrasekhar CP. & Ghosh J. (2001). Information and communication technologies and health in low income countries: The potential and the constraints. Bulletin of the World Health Organization, 79, 850–855.
Coffman, M. & Noy, I. (2012). Hurricane ıniki: measuring the long-term economic impact of a natural disaster using synthetic control. Environment and Development Economics, 17(2), 187-205.
Cohen, S. & Wills, TA. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310.
Crocq, L., Doutheau, C. & Salham, M. (1987). Les reactions emotionnelles dans les catastrophes. encyclopedie medico-chirurgicale. Psychiatrie (p. 2-8), Paris: Techniques, 37-113-D-10.
Daly P., Mahdi S., Mundir I., McCaughey J., Amalia CS., Jannahc R. & Horton, B. (2023). Social capital and community integration in post-disaster relocation settlements after the 2004 Indian Ocean Tsunami in Indonesia. International Journal of Disaster Risk Reduction. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.103861
Deci, EL. & Ryan, RM. (2008). Hedonia, eudaimonia, and well-being: An introduction, Journal of Happiness Studies. 9, 1-11.
Demirel, Y. & Yücel, M. (2017). Sosyal destek ve psikolojik güçlendirmenin duygusal tükenmişlik üzerine etkisi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 310-321.
Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3): 542–575.
Diener, E. (2000). Subjective well-being: the science of happiness and a proposal for a national index”. American psychologist, 55(1), 34.
Diener, E., & Ryan, K. (2009). Subjective well-being: a general overview. South African Journal Of Psychology, 39(4), 391-406.
Dölek, İ. (2020). Afetler ve afet yönetimi. (2. Baskı). Pegem Akademi
Döner, BÇ. & Güngörmüş, Z. (2023). Afetlerde psikososyal destek. Bildiri Özet Metin Kitabı, 15.
Drabek, T. (1986). Human system responses to disaster: An ınventory of sociological findings. springer verlag, New York. https://doi.org/10.1007/978-1-4612-4960-3
Durmaz Yurt, B. & Yeniçırak, H. (2024). How social capital operated in Turkey following the earthquakes of February 6, 2023. Turkish Studies, 1–32. https://doi.org/10.1080/14683849.2024.2363883
Dynes, RR. (1970). Organized behavior in disaster. Lexington, MA: Heath Lexington Books.
Dynes, RR. (1988). Cross-cultural ınternational research: sociology and disaster. International Journal of Mass Emergencies and Disasters, 6(2), 101-129.
Dynes, RR. (1998). Coming to terms with community disaster.what is a disaster: persectives on the question. New York: Routledge Press.
Dynes, RR. (2006). Social capital: Dealing with community emergencies. Homeland Security Affairs, 2(2), 1-26.
Elliot JR. & Pais J. (2006). Race, class, and hurricane katrina: social differences in human response to disaster. Social Science Research, 35, 295–321.
Fritz CE. (1961). Disaster. Merton. RK. & Nisbet, RA (Eds.), Contemporary social problems (p. 651-694). New York: Harcourt, Brace and World.
Gaillard, JC. & Pangilinan, MLCJD. (2010). Participatory mapping for raising disaster risk awareness among the youth. Journal of Contingencies and Crisis Management, 18(3), 175-179.
Galea S., Brewin CR., Gruber M., Jones RT., King DW., King LA., et al. (2007). Exposure to hurricane-related stressors and mental illness after Hurricane Katrina. Archives of General Psychiatry, 64, 1427–1434.
Gamble, D. N. (2012). Well-Being in a globalized world: does social work know how to make ıt happen?. Journal of Social Work Education, 48(4), 669- 689.
Goldsmith, D. J. (2004). Communicating social support. Cambridge University Press.
Gökalp Yılmaz, G. (2021a). Doğal afetler, toplumsal değişme ve dirençlilik ilişkisi: toplumsalın yeniden inşası üzerine bir değerlendirme. Sosyolojik Bağlam Dergisi, 2(2), 119-132.
Gökalp Yılmaz, G. (2021b). Afetlere sosyolojik bakış ve Türkiye’de afet yazınına kuramsal bir yaklaşım. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 195-204. https://doi.org/10.18506/anemon.819871
Graif, C. (2016). (Un)natural disaster: vulnerability, long-distance displacement, and the extended geography of neighborhood distress and attainment after Katrina. Population and Environment, 37, 288-318.
Guilaran, J. de Terte, I., Kaniasty, K. et al. (2018). Psychological outcomes in disaster responders: a systematic review and meta-analysis on the effect of social support. Int J Disaster Risk Sci 9, 344–358. https://doi.org/10.1007/s13753-018-0184-7
Hikichi H., Aida J., Tsuboya T., Kondo K. & Kawachi I. (2016). Can community social cohesion prevent posttraumatic stress disorder in the aftermath of a disaster? a natural experiment from the 2011 Tohoku earthquake and tsunami. Am J Epidemiol, 15;183(10):902-10. doi: 10.1093/aje/kwv335.
Jacobs, J., Oosterbeek, M., Tummers, LG., Noordegraaf, M., Yzermans, CJ. & Dückers, ML. (2019). The organization of post-disaster psychosocial support in the Netherlands: A meta-synthesis. European journal of psychotraumatology, 10(1), 1544024.
Kage, R. (2011). Civic engagement in postwar Japan: The revival of a defeated society. Cambridge University Press.
Kahn ME. (2005). The death toll from natural disasters: The role of income, geography, and institutions. Review of Economics and Statistics, 87, 271–284.
Kaniasty, K. & Norris, FH. (1993). A test of the social supportdeterioration model in the context of natural disaster. Journal of Personality and Social Psychology, 64, 395–408.
Kaniasty, K. & Norris, FH. (1995). In search of altruistic community: Patterns of social support mobilization following Hurricane Hugo. Am J Commun Psychol, 23, 447–477 https://doi.org/10.1007/BF02506964
Kaniasty, K. & Norris, FH. (2004). Social support in the aftermath of disasters, catastrophes, and acts of terrorism: Altruistic, overwhelmed, uncertain, antagonistic, and patriotic communities. In R. Ursano, A. Norwood, & C. Fullerton (Eds.), Bioterrorism: Psychological and public health interventions, (pp. 200- 229). Cambridge: Cambridge University Press.
Kaniasty, K. (2020). Social support, interpersonal, and community dynamics following disasters caused by natural hazards. Curr Opin Psychol, 32:105-109. doi: 10.1016/j.copsyc.2019.07.026.
Karabacak Çelik, A. (2023). Deprem sonrası travma belirtileri, umut ve iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. TRT Akademi, 8(18), 574-591. https://doi.org/10.37679/trta.1275268
Karancı, A., Alkan, N., Aksit, B., Sucuoglu, H., & Balta, E. (1999). Gender differences in psychological distress, coping, social sup-port, and related variables following the 1995 Dinar (Turkey) Earthquake. North American Journal Of Psychology, 1, 189–204
Karki J., Matthewman S. & Grayman JH. (2022). Naya Ghar (A new house): Examining post-earthquake housing reconstruction issues in Nepal, International Journal of Disaster Risk, 78.
Kasapoğlu, A. & Ecevit, M. (2001). Doğu Marmara 1999 depreminin sosyolojik araştırması: Hasarları azaltma ve toplumu depreme hazırlıklı kılma. Sosyoloji Derneği Yayınları.
Kates, RW., Colten, CE., Laska, S. & Leatherman, S.P. (2006). Reconstruction of New Orleans after Hurricane Katrina: A Research Perspective. Proceedings of the National Academy of Sciences, 103(40), 14653-14660.
Keyes, C. L. M. (1998). Social well-being. Social Psychology Quarterly, 61(2), 121–140. https://doi.org/10.2307/2787065
Kılıç, EZ., Özgüven, HD. & Sayıl, I. (2003). The psychological effects of parental mental health on children experiencing disaster: The experience of Bolu earthquake in Turkey. Family Process, 42(4), 485–495. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2003.00485.x
Kılıç, M. (2008). Afetlerde psikososyal hizmetlerin etkililiği: Türk Kızılayı ve 2005 Pakistan Depremi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.
Koç, M. & Yalçın, S. (2023). Afetlerde krize müdahale: Kahramanmaraş Depremi’nde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın çalışmaları. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 93-105
Kök, H. (2023). Afetlerde kriz yönetimi ve sosyal hizmet örgütleri. Sosyal Çalışma Dergisi, 7(1), 1-17.
Kreps, G. A. (1984). Sociological inquiry and disaster research. Annual Review Of Sociology, 10(1), 309-330.
Kundak, S. (2011). Şehirler, afetler ve insanlar. Toprak İşveren Dergisi, Sayı 92, 6-11.
Kümbetoğlu, B., User, İ., Gülfidan, Ş., Yarar, B. & Mozakoğlu, M. (2007). Depremden 5 yıl sonra Düzce ilinde değişen toplumsal, ekonomik ve kişisel yaşam. (TÜBİTAK-SOBAG Proje No: 106K114). TÜBİTAK Hızlı Destek Proje Raporu, İstanbul.
La Greca, AM. & Lopez N. (1998). Social anxiety among adolescents: Linkages with peer relations and friendships. Journal of Abnormal Child Psychology, 26(2), 83–94. https://doi.org/10.1023/A:1022684520514
Limoncu, S. & Atmaca, AB. (2018). Çocuk merkezli afet yönetimi. Megaron, 13(1).
Lin P-SS. & Lin W-C. (2020). Rebuilding relocated tribal communities better via culture: livelihood and social resilience for disaster risk reduction. Sustainability. 12(11).
Lindell, MK. (2013). Disaster studies. Current Sociology Review, 61(5-6), 797-825, Sage Publications.
López-Ibor, JJ. (2005). What is a disaster?. JJ. López-Ibor, G. Christodoulou, M. Maj, N. Sartorius, & A. Okasha (Eds.). Disasters And Mental Health (p. 1–11). John Wiley & Sons Ltd. https://doi.org/10.1002/047002125X.ch1
Ludin SM., Rohaizat M. & Arbon P. (2019). The association between social cohesion and community disaster resilience: A cross-sectional study. Health Soc Care Community, 27(3):621-631. doi: 10.1111/hsc.12674
Mağden, Ç., Ademhan, Ç., Şavur, E., Yeniokatan, İ., Kılıç, M., Gözden, M., Çavuşculu, M., Akman, P., Arslan-Tomas S. & Yüksel, S. (2008). Afetlerde psikosoyal destek uygulama rehberi. Türk Kızılayı, Ankara.
Nakajima, S. (2012). Earthquake and post-earthquake psychology. Okmeydanı Medical Journal, 28(2), 150-155.
Noel, P., Cork, C. & White, RG. (2018). Social capital and mental health in post-disaster/conflict contexts: a systematic review. Disaster Medicine and Public Health Preparedness. 12(6):791-802. doi:10.1017/dmp.2017.147
Norris, FH. & Elrod, CL. (2006). Psychosocial consequences of disaster: A review of past research. FH. Norris, S. Galea, MJ. Friedman, & PJ. Watson (Eds.), Methods for disaster mentalhealth research (p. 20–42). New York: Guilford Press.
Norris, FH., Friedman, MJ. & Watson, PJ. (2002). 60,000 disaster victims speak: Part II. Summary and implications of the disaster mental health research. Psychiatry, 65(3):240-60.
Norris, FH., Stevens, SP., Pfefferbaum, B., Wyche, KF., & Pfefferbaum, RL. (2008). Community resilience as a metaphor, theory, set of capacities, and strategy for disaster readiness. American Journal of Community Psychology, 41(1-2), 127-150.
Noy, I. (2009). The macroeconomic consequences of disasters. Journal of Development Economics, 88(2), 221-231.
Olshansky, Robert B. & Laurie A. Johnson. (2010). Urban Planning for Disaster Recovery. Journal of the American Planning Association, 76(3), 275-287.
Özden, S., Pak, M. & Çoban, A. (2017). Sosyal hizmette iyilik hali kavramı. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(2), ss. 87-104.
Özkan, B. & Çetinkaya-Kutun, F. (2021). Afet psikolojisi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(3): 249-256.
Özmen, B. & Gökçe, O., (2018). Türkiye'nin afetselliği. H. Şengün, S.G. Meydan Yıldız & B. Tercan (Ed.), Türkiye’nin afet yönetimi sosyal, siyasal ve yönetim boyutuyla kitabı (s.21-47). Ankara: Palme Yayınevi.
Paudel J. & Ryu H. (2018). Natural disasters and human capital: The case of Nepal’s earthquake, World Development, 111, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2018.06.019
Perry, RW. (2005). Disasters, definitions and theory construction. RW. Perry & EL. Quarantelli (Eds.), What is a disaster? New answers to old questions (p. 311–324). Philadelphia: Xlibris.
Priya, KR. (2018). Well-being and mental health in the aftermath of disasters: A social constructionist approach. Psychosocial interventions for health and well-being, 355-368.
Quarantelli, EL. (1981). An agent specific or an all disaster spectrum approach to socio-behavioral apsects of earthquakes?. http://udspace.udel.edu/handle/19716/441
Quarantelli, EL. (1987). Disaster studies: an analysis of the social historical factors affecting the development of research in the area. International Journal of Mass Emergencies and Disasters, 5:285-310.
Quarantelli, EL. (1988). Disaster crisis management: A summary of research findings. Journal of management studies, 25(4), 373-385.
Quarantelli, EL. (1989). Conceptualizing disasters from a sociological perspective. Internatio¬nal Journal of Mass Emergencies and Disasters, 7, 243-251.
Quarantelli, EL. (1990). Thirty years of catastrophe research. P. Lagadec (Ed.), States of emergency: Technological failures and social destabilization (p. 101-119), Butterworth-Heinemann, London.
Quarantelli, EL. (2000). Disaster research. E. Borgatta, & R. Montgomery (Eds.), Encyclopedia of sociology (p. 682–688). New York: Macmillan.
Quarantelli, EL. (2005). A social science research agenda for the disasters of the 21st century. RW. Perry & EL. Quarantelli (Eds.), What is a disaster? New answers to old questions (p. 325–396). Philadelphia: Xlibris.
Sakarya, D. & Güneş, C. (2013). Van Depremi sonrasında travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin psikolojik dayanıklılık ile ilişkisi. Kriz Dergisi, 21(1-2-3), 25-32.
Samarakoon, U. & Abeykoon, W. (2018). Emergence of social cohesion after a disaster: (with reference to two flood affected locations in Colombo District-Sri Lanka). Procedia engineering, 212, 887-893.
Samonte, P. (2021). Understanding the impacts of post-disaster relocation on family dynamics and resilience. International Journal of Disaster Resilience in the Built Environment.
Sarman, A. (2012). Elâzığ ili Karakoçan ilçesinde yaşanan yıkıcı deprem sonrasında, depremi yaşayan ilköğretim çağı çocuklarda kaygı düzeyi, depresyon belirtileri ve etkileyen faktörler. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Savaş, O. (2019). Üniversite öğrencilerinde ahlaki olgunluk, sosyal iyi oluş ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkilerin incelenmesi. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Shaw R. & Goda K, (2004). From Disaster to sustainable civil society: the Kobe experience, Disasters, 28(1):16-40.
Shaw, R. & Cousins, JED. (2006). Post-disaster recovery and reconstruction: lessons from the Indian Ocean Tsunami. Disaster Prevention and Management, 15(1), p. 10-23.
Shaw, R., Shiwaku, K. & Kobayashi, H. (2004). Linking experience, education, perception and earthquake preparedness. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 13(1), 39-49.
Shigemoto Y. & Kawachi, I. (2020). Social cohesion and quality of life among survivors of a natural disaster. Qual Life Res. 29(12):3191-3200.
Sintonen, H. (1981). An approach to measuring and valuing health states. Social Science & Medicine. Part C: Medical Economics, 15(2), 55-65.
Sorokin, Pitirim. 1942. Man and society in calamity. New York: Dutton.
Sukhwani V., Napitupulu H., Jingnan D., Yamaji M. & Shaw R. (2021). Enhancing cultural adequacy in post-disaster temporary housing, Progress in Disaster Science, 11.
Sweet, SA. (1998). The effect of a natural disaster on social cohesion: a longitudinal study. International Journal of Mass Emergencies & Disasters, 16, 321 - 331.
Tatsuki S. & Hayashi H. (2009). Family system adjustment and adaptive reconstruction of social reality among the 1995 Earthquake Survivors, The Journal of the Japan Sociological Society, 81-110.
Townshend, I., Awosoga, O., Kulig, J. & Fan, H. (2015). Social cohesion and resilience across communities that have experienced a disaster. Nat Hazards, 76, 913–938.
Tüccar, E. & Yavuz E. (2023). Kahramanmaraş Pazarcık Depreminin (6 Şubat 2023) bireyler üzerindeki etkilerinin psikososyal yönden incelenmesi. Journal of Migration and Political Studies, 1, 54-77.
Uslaner EM. 2016. Disasters, trust, and social cohesion. Ritsumeikan Language Culture Study, 28(2): 183–91.
Wang, Z. & Wang, F. (2023). Well-being effects of natural disasters: evidence from China’s Wenchuan Earthquake. J Happiness Stud, 24, 563–587.
Yalçın, İ. (2015). İyi oluş ve sosyal destek arasındaki ilişkiler: Türkiye’de yapılmış çalışmaların meta analizi. Türk Psikiyatri Dergisi, 26(1), 21-32.
Yelland C., Robinson P., La Greca A.M., Lock C., Kokegei B., Ridgway V. & Lai B. (2010). Bushfire impact on youth. Journal of Traumatic Stress, 23, 274–277.
Zakour, MJ. & Harrell, EB. (2003). Access to disaster services: Social work interventions for vulnerable populations. Journal of Social Service Research, 30(2), 27–54. https://doi.org/10.1300/J079v30n02_03
