Türkiye’de Toplumsal Sağlık Sorunlarını Sağlık Politikaları Üzerinden Okumak
Özet
Sağlık hakkının hükümetlerce nasıl değerlendirildiği, sağlık politikaları ile görünürlük kazanmaktadır. Bu doğrultuda her dönemin toplumsal sağlık sorunları, sağlık sistemi ve sağlık politikaları ile ilgili yolunda gitmeyen bir şeyler olduğunu haber vermektedir. Bu bölümde de Türkiye’deki sağlık sorunları, sağlık politikaları üzerinden okunarak politikalardaki değişimlerin bu sorunları nasıl etkilediği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Farklı dönemlerde farklı ideolojilerin benimsenmesi, Türkiye’deki sosyal politikaların oluşturulmasında büyük etkiye sahip olduğundan dönemselleştirmeler üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında konjonktürün gerektirdiği şekilde benimsenen sosyal devlet anlayışı, sağlık politikalarında da etkili olmuş ve devletin sorumluluğunda bir sağlık hakkı anlayışı ön plana çıkmıştır. Ancak sonraki dönemlerde değişen yaklaşımlar nihayetinde sağlık hakkı anlayışı, bireysel sorumluluk alanına indirgenmiştir. Bu doğrultuda etkili olan neoliberal politikalar, bireylerin kendi çabasına bağlı bir sağlık anlayışını pekiştirmiş; sağlığı, kapitalizmin bir dişlisi haline getirmiştir. Müşteri statüsünde görülen hastanın sağlığı tüketim nesnesine dönüşmüş ve kâr elde edilebilmesi için üzerinde oyunlar oynanan bir mecraya çekilmiştir. Böylece bireylerin sağlık hizmeti alımında sosyo-ekonomik sınıflarına bağlı olarak birçok eşitsizlikle karşılaşmasının önüne geçilememiş, önleme amaçlı birçok sağlık politikası hayata geçirilmeye çalışılmıştır.
Referanslar
Acartürk, E., & Keskin, S. (2012). Türkiye'de sağlık sektöründe kamu özel ortaklığı modeli, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 25-51.
Ağırbaş, İ. Akbulut, Y. & Önder, Ö. R. (2011). Atatürk dönemi sağlık politikası, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, (48), 733-748.
Ak, S. (2021). Geçmişten günümüze Türkiye'nin sağlık politikaları, Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 20(1), 28-36.
Akalın, B., & Özargun, G. (2022). Mülteci ve sığınmacıların sağlık hizmetlerine erişim ve yararlanmalarında yaşanan sorunlara bakış. F. Kantaş Yılmaz, & M. C. Türkoğlu (Der.), Göçmen Sağlığı: Yönetsel Bakış Açısıyla Türkiye'deki Suriyeli Sığınmacılar içinde (83-108), Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Akdur, R. (1998). Türkiye'de sağlık politika ve hizmetleri, Yeni Türkiye, 4(23-24 (1984-1995)), 1-13.
Akdur, R. (2006). Basic concepts of health sector, status in turkey and european union, Turkey's EU harmonization, Ankara Üniversitesi Basımevi ATAUM Araştırma Dizisi, (25), 17-35.
Aksakal, H. İ. (2017). Dr. Refik Saydam önderliğinde cumhuriyet dönemi sağlık hizmetlerini modernleştirme çabaları, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 219-231.
Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1963-1967. (1963, Ocak). T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/Kalkinma_Plani_Birinci_Bes_Yillik_1963-1967.pdf (Erişim: 19.04.2024).
Birinci Sosyal Hizmetler Şurası. (2004). Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde sosyal hizmetlerin yeniden yapılandırılması; Ön Komisyon Raporu, Ankara: Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü Yayınları.
Bulut, A. (2013). Türkiye'de sağlık reformunun tarihçesi, Ç. Keyder, N. Üstündağ, T. Ağartan & Ç. Yoltar (Der.), Avrupa'da Ve Türkiye'de Sağlık Politikaları Reformlar, Sorunlar, Tartışmalar içinde (111-124), İstanbul: İletişim Yayınları.
Bulut, A., & Şengül, H. (2020). Türkiye'de Sağlık Sisteminin Sorunları ve Çözüm Önerileri, Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 45-54.
Cansever, İ. H. (2018). Devlet anlayışları ekseninde sağlık politikalarının değişimi ve analizi: Türkiye incelemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31), 105-120.
Coburn, D. (2014). Eşitsizlik ve sağlık. (U. Haskan, Çev.), L. Panitch, & C. Leys (Der.), Kapitalizmde Sağlık Sağlıksızlık Semptomları içinde (54-73), İstanbul: Yordam Kitap.
Demirci, B. (2012). Transformation ın the organizational and financial set-up of the health care system ın Turkey–ıts repercussions and similarities with the English model, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi- Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Demirci, B. (2015). Sağlık hizmetlerinde dönüşüm: sağlıkta dönüşüm programı (SDP) nasıl bir sistem getiriyor?, Akdeniz İİBF Dergisi, 15(30), 122-135.
Easterlin, R. (2004). The reluctant economist, Cambridge: Cambridge University Press.
Er, Ü. (2011). Sağlıkta dönüşümün aracı genel sağlık sigortası, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi- Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Erkun, S. A. (1935). Türk tababeti tarihine genel bir bakış, İstanbul.
Fişek, N. (1991). Türkiye Cumhuriyeti hükümetlerinde sağlık politikaları, Toplum ve Hekim Dergisi, 48(7), 2-4.
Franks, P., Clancy, C. & Nutlama, P. (1992). Gatekeeping revisited-protecting patients from overtreatment, The New England Journal of Medicine, 327(6), 424-429. doi:10.1056/NEJM199208063270613
Gönç-Şavran, T. (2010). Toplumsal eşitsizlikler ve sağlık: Eskişehir'de sosyolojik bir araştırma, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi- Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Gültaç, A. S., & Yalçın Balçık, P. (2018). Türkiye'de suriyeli sığınmacılara yönelik sağlık politikaları, Sakarya Tıp Dergisi, 8(2), 193-204.
Günay Atalı, A., & Gündoğan Gür, N. (2022). Göçmen sağlığındaki eşitsizlikler: suriyeli göçmenler. F. Kantaş Yılmaz, & M. C. Türkoğlu (Der.), Göçmen Sağlığı: Yönetsel Bakış Açısıyla Türkiye'deki Suriyeli Sığınmacılar içinde (109-130), Ankara: Akademisyen Kitabevi.
İleri, H., Seçer, B. & Ertaş, H. (2016). Sağlık politikası kavramı ve Türkiye'de sağlık politikalarının incelenmesi, Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi (12), 176-186.
İlhan, B. (2021). Ankara'da şehir hastaneleri: sağlık çalışanlarını ve hastaları neler bekliyor?, K. Pala (Der.), Türkiye'de Sağlıkta Kamu-Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri içinde (307-318), İstanbul: İletişim Yayınları.
Karabulut, K. (2001). Sağlık sektöründe özelleştirme, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1-2), 31-39.
Karabulut, U. (2007). Cumhuriyetin ilk yıllarında sağlık hizmetlerine toplu bir bakış: Dr. Refik Saydam'ın sağlık bakanlığı ve hizmetleri (1927-1935), Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 6(15), 151-160.
Karasu, K. (2011). Sağlık hizmetlerinin örgütlenmesinde kamu-özel ortaklığı, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 66(3), 217-262.
Kasapoğlu, A. (2016). Türkiye'de sağlık hizmetlerinin dönüşümü, Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 19(2), 131-174.
Keskin, H. İ. (2018). Türkiye'de sağlıkta dönüşüm programı ve kamu hastanelerinin etkinliği, Akdeniz İİBF Dergisi, 18(38), 124-150.
Keyder, Ç., Üstündağ, N., Ağartan, T. & Yoltar, Ç. (2013). Önsöz, Ç. Keyder, N. Üstündağ, T. Ağartan & Ç. Yoltar (Der.), Avrupa'da ve Türkiye'de Sağlık Politikaları Reformlar, Sorunlar, Tartışmalar içinde (7-13), İstanbul: İletişim Yayınları.
Klein, R. (1995). big bang health care reform: does ıt work?: the case of Britain's 1991 national health service reforms, The Milbank Quarterly, 73(3), 299-337.
Kökcü, A. T. (2014). Türkiye'de cumhuriyet dönemi sağlık politikaları, Türkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, 22(3), 99-105.
Leys, C. (2014). Sağlık ve kapitalizm, (U. Haskan, Çev.), L. Panitch, & C. Leys (Der.), Kapitalizmde Sağlık Sağlıksızlık Semptomları içinde (15-42), İstanbul: Yordam Kitap.
ORSAM (Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi). (2014, Nisan). Suriye'ye komşu ülkelerde suriyeli mültecilerin durumu: bulgular, sonuçlar ve öneriler. https://www.orsam.org.tr/tr/suriye-ye-komsu-ulkelerde-suriyeli-multecilerin-durumu-bulgular-sonuclar-ve-oneriler/ (Erişim: 18.04.2024).
Önder, N. (2020). Geçici korunanlara yönelik sağlık politikaları analizi (2011-2019), Ankara: TİAV.
Özkazanç, A. (2018). Türkiye'nin neo-liberal dönüşümü ve liberal düşünce. M. Yılmaz (Der.), Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce-Liberalizm içinde (Cilt 7, 634-657). İstanbul: İletişim Yayınları.
Pala, K. (2021a). Sunuş, K. Pala (Der.), Türkiye'de Sağlıkta Kamu-Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri içinde (7-12), İstanbul: İletişim Yayınları.
Pala, K. (2021b). Kamu hastanelerinin piyasalaştırılması ve sağlık alanında kamu-özel ortaklığı modeli, K. Pala (Der.), Türkiye'de Sağlıkta Kamu-Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri içinde (99-133), İstanbul: İletişim Yayınları.
Resmi Gazete. (1961, Temmuz 20). 334 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti anayasası kanunu. Sayı:10859. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/10859.pdf (Erişim: 05.06.2024).
Sağlık Bakanlığı. (2003). Sağlıkta dönüşüm. https://www.saglik.gov.tr/TR,11415/saglikta-donusum-programi.html (Erişim: 08.03.2024).
Sağlık Bakanlığı. (2012). Türkiye sağlıkta dönüşüm programı değerlendirme raporu (2003-2011). https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/5131,sdpturkpdf.pdf?0 (Erişim: 18.05.2024).
Sağlık Bakanlığı. (2020). Sağlık yatırımları genel müdürlüğü. https://sygm.saglik.gov.tr/TR,58066/3-yilda-10-sehir-hastanesi-hizmete-acildi.html (Erişim: 23.05.2024).
Sağlık Bakanlığı. (2023). Sağlık yatırımları genel müdürlüğü. https://sygm.saglik.gov.tr/TR-88962/2023-yili-yatirim-programi.html (Erişim: 23.05.2024).
Sağlık İstatistikleri Yıllığı. (2019). Sağlık Bakanlığı. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/40564/0/saglik-istatistikleri-yilligi-2019pdf.pdf (Erişim: 10.07.2024).
Sağlık İstatistikleri Yıllığı. (2022). Sağlık Bakanlığı. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/48054/0/siy202205042024pdf.pdf (Erişim tarihi: 10.07.2024).
Sıhhat Projesi. (2022). Ankara: Sağlık Bakanlığı. http://sihhatproject.org/ (Erişim: 22.09.2023).
Soyer, A. (2003). Özele teşvik, birinci basamağı baltalıyor, Tıp Dünyası, (109). https://www.ttb.org.tr/TD/TD109/5.php (Erişim: 22.06.2024)
Sönmez, M. (2021). Sermaye birikimi, "kamu-özel işbirliği" ve şehir hastaneleri. K. Pala (Der.), Türkiye'de Sağlıkta Kamu-Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri içinde (55-70), İstanbul: İletişim Yayınları.
Tatar, M. (2008). Sağlık politikası ve politika belirleme süreci: teorik ve türk sağlık politikalarına genel bir bakış, C. C. Aktan, & U. Saran (Ed.), Sağlık Ekonomisi Ve Sağlık Yönetimi içinde (418-429), İstanbul: Aura kitapları.
TTB. (2006). Aile hekimliğinde son durum, Ankara: Türk Tabipler Birliği Yayınları.
Tüzün, H. (2010). Sağlıkta dönüşüm ve tedavi edici sağlık hizmetleri, TES-İŞ Dergisi, (Nisan sayısı), 88-93.
White, K. (2002). An introduction to the sociology of health and illness, London: Sage.
Yavuz, C. I. (2013). Sağlık hizmetleri ve kapitalizm, O. Elbek (Der.), Kapitalizm Sağlığa Zararlıdır içinde (41-56), İstanbul: Hayy Kitap.
Yılmaz, G. (2017). Türkiye sağlık sisteminde reformlar ve politika transferi, İstanbul: Kriter Yayınları.
Referanslar
Acartürk, E., & Keskin, S. (2012). Türkiye'de sağlık sektöründe kamu özel ortaklığı modeli, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 25-51.
Ağırbaş, İ. Akbulut, Y. & Önder, Ö. R. (2011). Atatürk dönemi sağlık politikası, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, (48), 733-748.
Ak, S. (2021). Geçmişten günümüze Türkiye'nin sağlık politikaları, Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 20(1), 28-36.
Akalın, B., & Özargun, G. (2022). Mülteci ve sığınmacıların sağlık hizmetlerine erişim ve yararlanmalarında yaşanan sorunlara bakış. F. Kantaş Yılmaz, & M. C. Türkoğlu (Der.), Göçmen Sağlığı: Yönetsel Bakış Açısıyla Türkiye'deki Suriyeli Sığınmacılar içinde (83-108), Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Akdur, R. (1998). Türkiye'de sağlık politika ve hizmetleri, Yeni Türkiye, 4(23-24 (1984-1995)), 1-13.
Akdur, R. (2006). Basic concepts of health sector, status in turkey and european union, Turkey's EU harmonization, Ankara Üniversitesi Basımevi ATAUM Araştırma Dizisi, (25), 17-35.
Aksakal, H. İ. (2017). Dr. Refik Saydam önderliğinde cumhuriyet dönemi sağlık hizmetlerini modernleştirme çabaları, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 219-231.
Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1963-1967. (1963, Ocak). T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/Kalkinma_Plani_Birinci_Bes_Yillik_1963-1967.pdf (Erişim: 19.04.2024).
Birinci Sosyal Hizmetler Şurası. (2004). Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde sosyal hizmetlerin yeniden yapılandırılması; Ön Komisyon Raporu, Ankara: Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü Yayınları.
Bulut, A. (2013). Türkiye'de sağlık reformunun tarihçesi, Ç. Keyder, N. Üstündağ, T. Ağartan & Ç. Yoltar (Der.), Avrupa'da Ve Türkiye'de Sağlık Politikaları Reformlar, Sorunlar, Tartışmalar içinde (111-124), İstanbul: İletişim Yayınları.
Bulut, A., & Şengül, H. (2020). Türkiye'de Sağlık Sisteminin Sorunları ve Çözüm Önerileri, Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 45-54.
Cansever, İ. H. (2018). Devlet anlayışları ekseninde sağlık politikalarının değişimi ve analizi: Türkiye incelemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31), 105-120.
Coburn, D. (2014). Eşitsizlik ve sağlık. (U. Haskan, Çev.), L. Panitch, & C. Leys (Der.), Kapitalizmde Sağlık Sağlıksızlık Semptomları içinde (54-73), İstanbul: Yordam Kitap.
Demirci, B. (2012). Transformation ın the organizational and financial set-up of the health care system ın Turkey–ıts repercussions and similarities with the English model, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi- Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Demirci, B. (2015). Sağlık hizmetlerinde dönüşüm: sağlıkta dönüşüm programı (SDP) nasıl bir sistem getiriyor?, Akdeniz İİBF Dergisi, 15(30), 122-135.
Easterlin, R. (2004). The reluctant economist, Cambridge: Cambridge University Press.
Er, Ü. (2011). Sağlıkta dönüşümün aracı genel sağlık sigortası, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi- Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Erkun, S. A. (1935). Türk tababeti tarihine genel bir bakış, İstanbul.
Fişek, N. (1991). Türkiye Cumhuriyeti hükümetlerinde sağlık politikaları, Toplum ve Hekim Dergisi, 48(7), 2-4.
Franks, P., Clancy, C. & Nutlama, P. (1992). Gatekeeping revisited-protecting patients from overtreatment, The New England Journal of Medicine, 327(6), 424-429. doi:10.1056/NEJM199208063270613
Gönç-Şavran, T. (2010). Toplumsal eşitsizlikler ve sağlık: Eskişehir'de sosyolojik bir araştırma, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi- Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Gültaç, A. S., & Yalçın Balçık, P. (2018). Türkiye'de suriyeli sığınmacılara yönelik sağlık politikaları, Sakarya Tıp Dergisi, 8(2), 193-204.
Günay Atalı, A., & Gündoğan Gür, N. (2022). Göçmen sağlığındaki eşitsizlikler: suriyeli göçmenler. F. Kantaş Yılmaz, & M. C. Türkoğlu (Der.), Göçmen Sağlığı: Yönetsel Bakış Açısıyla Türkiye'deki Suriyeli Sığınmacılar içinde (109-130), Ankara: Akademisyen Kitabevi.
İleri, H., Seçer, B. & Ertaş, H. (2016). Sağlık politikası kavramı ve Türkiye'de sağlık politikalarının incelenmesi, Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi (12), 176-186.
İlhan, B. (2021). Ankara'da şehir hastaneleri: sağlık çalışanlarını ve hastaları neler bekliyor?, K. Pala (Der.), Türkiye'de Sağlıkta Kamu-Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri içinde (307-318), İstanbul: İletişim Yayınları.
Karabulut, K. (2001). Sağlık sektöründe özelleştirme, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1-2), 31-39.
Karabulut, U. (2007). Cumhuriyetin ilk yıllarında sağlık hizmetlerine toplu bir bakış: Dr. Refik Saydam'ın sağlık bakanlığı ve hizmetleri (1927-1935), Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 6(15), 151-160.
Karasu, K. (2011). Sağlık hizmetlerinin örgütlenmesinde kamu-özel ortaklığı, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 66(3), 217-262.
Kasapoğlu, A. (2016). Türkiye'de sağlık hizmetlerinin dönüşümü, Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 19(2), 131-174.
Keskin, H. İ. (2018). Türkiye'de sağlıkta dönüşüm programı ve kamu hastanelerinin etkinliği, Akdeniz İİBF Dergisi, 18(38), 124-150.
Keyder, Ç., Üstündağ, N., Ağartan, T. & Yoltar, Ç. (2013). Önsöz, Ç. Keyder, N. Üstündağ, T. Ağartan & Ç. Yoltar (Der.), Avrupa'da ve Türkiye'de Sağlık Politikaları Reformlar, Sorunlar, Tartışmalar içinde (7-13), İstanbul: İletişim Yayınları.
Klein, R. (1995). big bang health care reform: does ıt work?: the case of Britain's 1991 national health service reforms, The Milbank Quarterly, 73(3), 299-337.
Kökcü, A. T. (2014). Türkiye'de cumhuriyet dönemi sağlık politikaları, Türkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, 22(3), 99-105.
Leys, C. (2014). Sağlık ve kapitalizm, (U. Haskan, Çev.), L. Panitch, & C. Leys (Der.), Kapitalizmde Sağlık Sağlıksızlık Semptomları içinde (15-42), İstanbul: Yordam Kitap.
ORSAM (Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi). (2014, Nisan). Suriye'ye komşu ülkelerde suriyeli mültecilerin durumu: bulgular, sonuçlar ve öneriler. https://www.orsam.org.tr/tr/suriye-ye-komsu-ulkelerde-suriyeli-multecilerin-durumu-bulgular-sonuclar-ve-oneriler/ (Erişim: 18.04.2024).
Önder, N. (2020). Geçici korunanlara yönelik sağlık politikaları analizi (2011-2019), Ankara: TİAV.
Özkazanç, A. (2018). Türkiye'nin neo-liberal dönüşümü ve liberal düşünce. M. Yılmaz (Der.), Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce-Liberalizm içinde (Cilt 7, 634-657). İstanbul: İletişim Yayınları.
Pala, K. (2021a). Sunuş, K. Pala (Der.), Türkiye'de Sağlıkta Kamu-Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri içinde (7-12), İstanbul: İletişim Yayınları.
Pala, K. (2021b). Kamu hastanelerinin piyasalaştırılması ve sağlık alanında kamu-özel ortaklığı modeli, K. Pala (Der.), Türkiye'de Sağlıkta Kamu-Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri içinde (99-133), İstanbul: İletişim Yayınları.
Resmi Gazete. (1961, Temmuz 20). 334 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti anayasası kanunu. Sayı:10859. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/10859.pdf (Erişim: 05.06.2024).
Sağlık Bakanlığı. (2003). Sağlıkta dönüşüm. https://www.saglik.gov.tr/TR,11415/saglikta-donusum-programi.html (Erişim: 08.03.2024).
Sağlık Bakanlığı. (2012). Türkiye sağlıkta dönüşüm programı değerlendirme raporu (2003-2011). https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/5131,sdpturkpdf.pdf?0 (Erişim: 18.05.2024).
Sağlık Bakanlığı. (2020). Sağlık yatırımları genel müdürlüğü. https://sygm.saglik.gov.tr/TR,58066/3-yilda-10-sehir-hastanesi-hizmete-acildi.html (Erişim: 23.05.2024).
Sağlık Bakanlığı. (2023). Sağlık yatırımları genel müdürlüğü. https://sygm.saglik.gov.tr/TR-88962/2023-yili-yatirim-programi.html (Erişim: 23.05.2024).
Sağlık İstatistikleri Yıllığı. (2019). Sağlık Bakanlığı. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/40564/0/saglik-istatistikleri-yilligi-2019pdf.pdf (Erişim: 10.07.2024).
Sağlık İstatistikleri Yıllığı. (2022). Sağlık Bakanlığı. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/48054/0/siy202205042024pdf.pdf (Erişim tarihi: 10.07.2024).
Sıhhat Projesi. (2022). Ankara: Sağlık Bakanlığı. http://sihhatproject.org/ (Erişim: 22.09.2023).
Soyer, A. (2003). Özele teşvik, birinci basamağı baltalıyor, Tıp Dünyası, (109). https://www.ttb.org.tr/TD/TD109/5.php (Erişim: 22.06.2024)
Sönmez, M. (2021). Sermaye birikimi, "kamu-özel işbirliği" ve şehir hastaneleri. K. Pala (Der.), Türkiye'de Sağlıkta Kamu-Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri içinde (55-70), İstanbul: İletişim Yayınları.
Tatar, M. (2008). Sağlık politikası ve politika belirleme süreci: teorik ve türk sağlık politikalarına genel bir bakış, C. C. Aktan, & U. Saran (Ed.), Sağlık Ekonomisi Ve Sağlık Yönetimi içinde (418-429), İstanbul: Aura kitapları.
TTB. (2006). Aile hekimliğinde son durum, Ankara: Türk Tabipler Birliği Yayınları.
Tüzün, H. (2010). Sağlıkta dönüşüm ve tedavi edici sağlık hizmetleri, TES-İŞ Dergisi, (Nisan sayısı), 88-93.
White, K. (2002). An introduction to the sociology of health and illness, London: Sage.
Yavuz, C. I. (2013). Sağlık hizmetleri ve kapitalizm, O. Elbek (Der.), Kapitalizm Sağlığa Zararlıdır içinde (41-56), İstanbul: Hayy Kitap.
Yılmaz, G. (2017). Türkiye sağlık sisteminde reformlar ve politika transferi, İstanbul: Kriter Yayınları.
