Toplumsal Hareketler Can Çekişiyor

Hasan Yeniçırak

doi:10.37609/akya.3225

Yazarlar

Hasan Yeniçırak

https://orcid.org/0000-0001-8769-6669

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3225.c9822

Özet

21.yüzyılda, dünyanın pek çok yerinde etkisini gösteren ve çok ciddi sonuçları olan yeni bir toplumsal hareket dalgası gerçekleşmiştir. İnsanlar bu toplumsal hareket dalgasında bir araya gelerek siyasi, ekonomik ve kültürel baskılara karşı çıkmış, mevcut toplumsal kategorilere meydan okumuş, kimliklerini ve değerlerini savunmaya çalışmıştır. Ancak bu toplumsal hareketler her yerde aynı sonuca yol açmamıştır. Toplumsal hareketler bazı yerlerde demokrasinin güçlenmesine yol açarken, bazı yerlerde ise demokrasinin zayıflamasına ve bunla bağlantılı olarak otoriterliğin artmasına yol açmıştır. Avrupa’da toplumsal hareketler ve demokrasi arasında birbirini besleyen bir süreç söz konusudur. Bir yandan demokrasi toplumsal hareketlerin ortaya çıkmasında etkili iken, diğer yandan, ki daha önemlisi de budur, toplumsal hareketler demokratikleşmenin bir aracısı olarak işlev görmektedir. Ancak, ülkemiz söz konusu olduğunda toplumsal hareketler ile demokrasi arasında böyle bir ilişki söz konusu değildir. Aksine, toplumsal hareketler, devletin otoriterleşme eğilimini hızlandırmakta, bu otoriterleşme eğilimi de toplumsal hareket girişimlerinin daha fazla baskılanmasına yol açmaktadır. Bunun en önemli sebebi, özerk, bağımsız hatta denetleyici güce sahip sivil toplumun ve farklılıklar temelinde oluşan rasyonel-eleştirel diyalogun gerçekleştiği kamusal alanın tam anlamıyla olmamasıdır. Toplumsal hareketlerin bu can çekişmesi ise demokrasimiz için çok önemli bir toplumsal sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Bu sorunun üstesinden gelmek için, toplumsal hareketlerin ortaya çıkmasına zemin teşkil edecek niteliğe sahip bir sivil toplumun ve kamusal alanın yaratılması gerekmektedir.

Referanslar

Ballard, R. (2007). Participation, Democracy and Social movements. Critical Dialogue, 3(2), 17-21.

Benhabib, S. (1999). Müzakereci Bir Demokratik Meşruiyet Modeline Doğru. S. Benhabib (Haz), Demokrasi ve Farklılık: Siyasal Düzenin Sınırlarının Tartışmaya Açılması, (s. 101-139) Demokrasi Kitaplığı.

Bieber, F. (2020). The Rise of Authoritarianism in the Western Balkans. Palgrave Macmillan.

Bora, T. (2021a). Medeniyet Kaybı: Milliyetçilik ve Faşizm Üzerine Yazılar (2. Baskı), İletişim Yayınları.

Bora, T. (2021b). Cereyanlar: Türkiye’de Siyasi İdeolojiler (8. Baskı), İletişim Yayınları.

Chen, X., & Moss, D. M. (2019). Authoritarian Regimes and Social Movements. D. A. Snow, S. A. Soule, H. Kriesi & H. J. McCammon (Eds.). The Wiley Blackwell Companion to Social Movements (2. Baskı) (s. 666-681), John Wiley & Sons Ltd.

Cooley, A. (2015). Authoritarianism Goes Global: Countering Democratic Norms. Journal of Democracy, 26(3), 49-63.

Coşkun, M. K., (2020). Demokrasi Teorileri ve Toplumsal Hareketler (2. Baskı). Dipnot Yayınları.

Çaha, Ö. (2008). Sivil Toplum, Aydınlar ve Demokrasi. Plato Film Yayınları.

Dahl, R. A. (2010). Demokrasi Üzerine (Çev. B. Kadıoğlu), (2. Baskı), Phoenix.

Davies, T., Ryan, H. E., & Peña, A. M. (2016). Protest, social movements and global democracy since 2011: New perspectives. T. Davies, H. E. Ryan & A. M. Peña (Eds). Protest, Social Movements and Global Democracy Since 2011: New Perspectives (s. 1-29), Emerald Group Publishing Limited.

Della Porta, D. (2005). Deliberation in movement: Why and how to study deliberative democracy and social movements. Acta politica, 40, 336-350.

Della Porta, D., & Diani, M. (2006). Social Movements: An Introduction, Blackwell Publishing.

Della Porta, D. (2009). Democracy in Movement: Some Conclusion. D. Della Porta (Ed). Democracy in Social Movements, (s. 262-274), Palgrave Macmillan.

Della Porta, D. (2013). Can Democracy Be Saved?, Polity Press.

Della Porta, D. (2020). How Social Movements Can Save Democracy. Polity Press.

Diamond, L. (2015). Facing up to the Democratic Recession. Journal of Democracy, 26(1), 141-155.

Dodd, C. H. (1992). The Development of Turkish Democracy. British Journal of Middle Eastern Studies, 19(1), 16-30.

Duman, F. (2008). Sınıf Siyasetinden Kimlik Siyasetine: Radikal Demokrasi ve Yeni Toplumsal Hareketler. Demokrasi Platformu, 4(15).

Eray, Ş. (2017). Habermascı Kamusal Alan Bağlamında Yeni Toplumsal Hareketler. İdealkent, 8(21), 315-337.

Eraydin, A., ve Taşan‐Kok, T. (2014). State Response to Contemporary Urban Movements in Turkey: A Critical Overview of State Entrepreneurialism and Authoritarian Interventions. Antipode, 46(1), 110-129.

Fiimfiek, S. (2004). New Social Movements in Turkey Since 1980. Turkish Studies, 5(2), 111-139,

Greskovits, B. (2015). The Hollowing and Backsliding of Democracy in East Central Europe. Global Policy, 6, 28–37.

Gümrükçü, S. B. (2010). The Rise of a Social Movement: The Emergence of Anti‐Globalization Movements in Turkey. Turkish Studies, 11(2), 163-180.

Habermas, J. (2019). İletişimsel Eylem Kuramı (Çev. Mustafa Tüzel). Alfa.

Habermas, J. (2015). Öteki Olmak, Ötekiyle Yaşamak: Siyaset Kuramı Yazıları (Çev. İlknur Aka). (8. Baskı). Yapı Kredi Yayınları.

Harvey, D. (2021). Neoliberalizmin Kısa Tarihi (Çev. Aylin Onacak). (3. Baskı). Sel Yayınları.

Karaman, M. L., & Aras, B. (2000). The Crisis of Civil Society in Turkey. Journal of Economic and Social Research, 2(2), 39-58.

Kaya, A. (2017). Right to Public Space: Social Movements and Active Citizenship in Turkey. Research and Policy on Turkey, 2(1), 1-9.

Keane, J. (1988). Democracy and Civil Society. Verso.

Mardin, Ş. (1969). Power, Civil Society and Culture in the Ottoman Empire. Comparative Studies in Society and History, 11(3), 258-281.

Markoff, J. (2015). Waves of Democracy: Social Movements and Political Change. Paradigm Publishers.

Medearis, J. (2005). Social Movements and Deliberative Democratic Theory. British Journal of Political Science, 35(1), 53-75.

Melucci, A. (1992). Liberation or Meaning? Social Movements, Culture and Democracy. Development and Change, 23(3), 43-77

Mendonça, R. F., & Ercan, S. A. (2015). Deliberation and Protest: Strange Bedfellows? Revealing the Deliberative Potential of 2013 Protests in Turkey and Brazil. Policy Studies, 36(3), 267-282.

Oberschall, A. (2000). Social Movements and the Transition to Democracy. Democratization, 7(3), 25-45.

Özen, H., & Özen, Ş. (2010). Public Policies and Social Movements: The Influences of Protest Movements on Mining Policy in Turkey. Review of Public Administration, 43(2), 33-64.

Sanlı, L. (2003). Türkiye’de “Toplumsal Hareketler”. L. Sanlı (Haz.). Toplumsal Hareketler Konuşuyor, (s. 9-32), Alan Yayıncılık.

Sarıbay, A. Y. (2000). Kamusal Alan, Diyalojik Demokrasi, Sivil İtiraz. Alfa Basım Yayın Dağıtım.

Sarıbay, A. Y. (2007). Türkiye’de Demokrasi ve Sivil Toplum. E. Kalaycıoğlu & A. Y. Sarıbay (Ed). Türkiye’de Politik Değişim ve Modernleşme, (s. 543-560). Alfa Aktüel.

Şimşek, S. (2004). The Transformation of Civil Society in Turkey: From Quantity to Quality. Turkish Studies, 5(3), 46-74.

Taylor, D. (2017). Social Movements and Democracy in the 21st Century. Palgrave Macmillan.

Tilly, C., E. Castaneda,, & L. J. Wood. (2002). Toplumsal Hareketler 1768-2018 (Çev. Orhan Düz). Alfa Araştırma.

Yeniçırak, H. (2023). Demokrasinin Gölgesinde Otoriteryanizmin Yeniden Yükselişi: Rusya. M. O. Aşık ve H. Yeniçırak (Eds). Rusya’nın Dünü Bugünü, (s. 19-33), Nobel Bilimsel.

Wacquant, L. (2012). Three Steps to a Historical Anthropology of Actually Existing Neoliberalism. Social Anthropology/Anthropologie Sociale, 20(1), 66-79.