İklim Değişikliği ve Hemşirelik İlişkisi

Tuğba Öz

doi:10.37609/akya.3216

Yazarlar

Tuğba Öz

https://orcid.org/0000-0002-9445-4841

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3216.c12123

Özet

İklim değişikliği, sağlığın temel bileşenlerini (temiz hava, sağlıklı içme suyu gibi) olumsuz etkileyerek insan yaşamına zarar vermektedir. İklim değişikliğinin sebep olduğu sağlık sorunlarından en çok çocuklar, yaşlılar, immün sistemi baskılanmış kişiler özetle uygun konakçı dediğimiz gruplar etkilenmektedir. İklim değişikliği ile mücadelede sağlık profesyonellerine özellikle hemşirelere büyük sorumluluklar düşmektedir. Uluslararası Hemşireler Birliği (ICN)’ne göre de iklim değişikliği ile mücadele de hemşirelerin bireysel ve ulusal düzeyde rol ve sorumluluk almaları gerekmektedir. İklim değişikliğinin getirdiği olumsuz etkilerinin farkındalığının kazanılması, toplumun eğitilmesi, iklim değişikliğinin getirdiği sağlık sorunlarının önüne geçilmesinde hemşirelik mesleği ciddi öneme sahiptir.

Referanslar

Kalogirou MR, Olson J, Davidson S. Nursing’s metaparadigm, climate change and planetary health. Nursing Inquiry. 2020;27(3), e12356. doi: 10.1111/nin.12356.

Dzurec L. Nursing and Health at the Heart of Climate Change Debates. Rehabilitation Nursing; 2020; 45(2):55-56 doi: 10.1097/ RNJ.0000000000000250.

İlaslan N, Çakar M. 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Kapsamında Gezegen Sağlığı ve Gezegen Hemşireliğinin Önemi. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi. 2021;13(3):717-724. DOI: 10.5336/nurses.2020-79658.

Martin W, Vold L. Climate Change and Health. It’s Time For Nurses Act, Ottawa: Canadian Federation of Nurses Unions; 2019. (06/11/2023 tarihinde https://nursesunions.ca/wp-content/uploads/2019/05/CFNU_climatechange-web.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Law J, Kalogirou MR, Dahlke S. Nurses as boundary actors in sustainable health care: A discussion paper. Witness: The Canadian Journal of Critical Nursing Discourse. 2021;3(2): 36-46 https://doi.org.10.25071/2291-5796.105.

McDermott-Levy R. COP26: This time, nurses are taking a lead. Witness: The Canadian Journal of Critical Nursing Discourse. 2021; 3(2): 6-9. https://doi.org/10.25071/2291-5796.118.

LeClair J, Potter T. Planetary Health Nursing Practical implications for research, education, advocacy, and practice. American Journal of Nursing. 2022; 122(4): 47-52.

Uzun N, Sağlam N. Orta Öğretim Öğrencileri İçin Çevresel Tutum Ölçeği Geliştirme ve Geçerliliği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2006; 30: 240-250.

Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük. (06/11/2023 tarihinde http://www.tdk.gov.tr/index.php adresinden ulaşılmıştır).

Mete S. Hemşireliğin Temel Kavramları. “İçinde” Atabek Aştı, T., Karadağ, A. (Ed.) Hemşirelik Esasları Hemşirelik Bilim ve Sanatı (1. Baskı). İstanbul: Akademi Kitabevi; 2012. 57-78.

Öz F. Sağlık Alanında Temel Kavramlar. Ankara: İmaj İç Dış A.Ş. Basımevi, 2004.

Aslan O, Sağır ŞU, Cansaran A. Çevre Tutum Ölçeği Uyarlanması ve İlköğretim Öğrencilerinin Çevre Tutumlarının Belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi. 2008; 25:283- 295.http://www.ide.konya.edu.tr/egtfakdergi/Sayilar/sayi%2025/25_19_EFD-2008- 052.pdf

Yurtseven E, Vehid S, Köksal S, Erdoğan MS. İstanbul Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Çevresel Riskler Konusundaki Duyarlılıkları. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi. 2010;24 (3):193-199.

Bodur G. Hemşirelik Öğrencilerinin Çevre Duyarlılığına İlişkin Görüşleri. (Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi). 2010. İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Öğretimi ABD. İstanbul. Tez No: 261009. http://tez2.yok.gov.tr/

Ay F. (Ed.) Sağlık Uygulamalarında Temel Kavramlar ve Beceriler. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi; 2011.

Velioğlu P. Hemşirelikte Kavram ve Kuramlar (1.baskı). İstanbul: Ofset Matbaa; 1999.

Perry AG, Potter PA. Fundamentals of Nursing. 7th Edition Mosby; 2009.

Birol L. Hemşirelik Süreci. İzmir: Dumat Ofset Matbaacılık; 2011.

Kaya H, Atar NY, Eskimez Z. Hemşirelik Model ve Kuramları. “içinde” Atabek Aştı T, Karadağ, A. (Ed.) Hemşirelik Esasları Hemşirelik Bilim ve Sanatı. İstanbul: Akademi Yayınevi; 2012. p. 79-94.

Roper N, Logan WW, Tierney AJ. The Elements of Nursing: A Model for Nursingbased on a Model of Living. Churhill Livingston, New York; 1996.

Kurth A, Potter T. The Public Health Crisis Is Planetary and Nursing Is Crucial to Addressing It. American Journal of Public Health. 2022; 112(53), p. 259-261.

Rosa WE, Upvall MJ. The case for a paradigm shift: from global to planetary nursing. Nursing Forum. 2019; 54(2), p. 165–170. DOI: 10.1111/ nuf.12310.

Butterfield P, Leffers J, Vásquez MD. Nursing’s pivotal role in global climate action. BMJ. 2021; 373, n1049. http://dx.doi.org/10.1136/bmj.

Morin JL, Cohen B, Harder N, Thompson S. Nurse Educators’ Perceptions of Ecoliteracy in Undergraduate Nursing Education. Quality Advancement in Nursing Education Avancées en formation infirmière. 2022; 8(1), 5. DOI: https://doi.org/10.17483/2368-6669.1287.

Goodman B. Role of the nurse in addressing the health effects of climate change. Nursing Standard. 2013; 27(35), p. 49-56.

LeClair J, Evans Agnew R, Cook C. Defining Climate Justice in Nursing for Public and Planetary Health. American Journal of Public Health. 2022; 112(S3), p. 256–S258.

Martin W, Kaminski J. Nursing (on) a sick planet: Critical consciousness and action in a time of planetary decline. Witness: The Canadian Journal of Critical Nursing Discourse. 2021; 3(2), p. 1-5. https://doi.org/10.25071/2291-5796.119.

Nicholas PK, Breakey S. The Economics of Climate Change and the Intersection with Conflict, Violence, and Migration: Implications for the Nursing Profession. Nursing Economics. 2019; 37(1), p.23-34.

International Council of Nurses. Nurses, climate change and health. 2018. (06/11/2023 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/inline-files/ICN%20PS%20Nurses%252c%20climate%20change%20and%20health%20FINAL%20.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Alliance of Nurses for Health Environments. Climate change. 2019. (06/11/2023 tarihinde https://envirn.org/climate-change/ adresinden ulaşılmıştır).

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). CDC's Building Resilience Against Climate Effects (BRACE) Framework. 2019. (06/11/2023 tarihinde https://www.cdc.gov/climateandhealth/BRACE.htm. adresinden ulaşılmıştır).

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları. 2021. (06/11/2023 tarihinde https://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home/sustainable-development-goals.html adresinden ulaşılmıştır).

Özsoy SA, Ateş E. Çevre sağlığı hemşireliği. “içinde” Erkin Ö, Kalkım A, Göl İ. (Eds.). Halk Sağlığı Hemşireliği. Çukurova Nobel Kitabevi; 202. p. 1037-1052.

Öztürk S. Çevre sağlığı hemşireliği. İçinde Erci B.(Eds), Halk Sağlığı Hemşireliği. Anadolu Nobel Tıp Kitabevleri; 2016; p. 282-293.