İklim Değişikliğinin Yenidoğan, Çocuk ve Ergen Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Kadriye Demir; Esra Karaca

doi:10.37609/akya.3216

Yazarlar

Kadriye Demir

https://orcid.org/0000-0002-7064-5432

Esra Karaca

https://orcid.org/0000-0001-7665-472X

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3216.c12117

Özet

Çocuklar biyolojik, psikososyal ve bilişsel fonksiyonları açısından yeterince olgunlaşmamış oldukları ve kendilerine bakım veren bireylere bağımlı bulunduklarından dolayı iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinden daha fazla etkilenmektedir. Çocukların iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinden korunmaları için geliştirilen stratejilerde; eğitim ve farkındalık, iklim duyarlılığı ve dayanıklılık eğitimleri, sağlık hizmetlerine erişim, temiz su ve gıdaya ulaşım, sürdürülebilir tarım, güvenli ve dayanıklı alt yapılar, doğal afetlere hazırlıklı olma, toplumsal katılım ve çocuk hakları, sosyal güvenlik ağları, fırsat eşitliği ve adalete odaklanma başlıkları önemli yer tutmaktadır.

Referanslar

Kondolot M, Beyazova U, Özmert E, ve ark. İklim Değişikliğinin Çocuk Sağlığına Etkileri. Erciyes Medical Journal/Erciyes Tip Dergisi. 2012; 34(1): 29-31. doi: 10.5152/etd.2012.07

Nayır T, Ergüder T, Acar O. Çevresel sağlık tehditleri ve toplumsal dayanıklılık. Özkan S, Uğraş Dikmen A (ed.) Toplumsal Dayanıklılık. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2023. p.58-62.

Yılmaz G. Çocuk hakları ve iklim değişikliği. Yalçın SS (ed.) Küresel İklim Değişikliğinin Çok Disiplinli Gözden Geçirilmesi ve Çocukluktan Erişkinliğe Etkileri. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.124-8.

Hacısalihoğlu A, Balcı S. İklim Değişikliğinin Çocuk Sağlığına Etkisi ve Çözüm Önerileri. Artuklu International Journal of Health Sciences. 2023; 3(1): 93-97. doi: https://doi.org/10.58252/artukluder.1180448

Dursun A. Küresel iklim değişikliğinin gebe ve bebek sağlığına etkisi. Yalçın SS (ed.) Küresel İklim Değişikliğinin Çok Disiplinli Gözden Geçirilmesi ve Çocukluktan Erişkinliğe Etkileri. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.54-8.

Erdoğan Z, Zeydan Ö, Sert H. İklim değişikliği ve sağlık üzerine etkileri. Florence Nightingale Journal of Nursing. 2008; 16(61): 71-76.

Burke SE, Sanson AV, Van Hoorn J. The psychological effects of climate change on children. Current psychiatry reports. 2018; 20(35): 1-8. doi: 10.1007/s11920-018-0896-9

WHO. The cost of a polluted environment: 1.7 million child deaths a year, says WHO 2017. (15/12/2023 tarihinde https://www.who.int/news/item/06-03-2017-the-cost-of-a-polluted-environment-1-7-million-child-deaths-a-year-says-who adresinden ulaşılmıştır.)

Gözderesi Y, Özmert EH. Understanding the links between the climate crisis and child health. Çocuk Dergisi. 2021; 21(3): 281-287. doi: 10.26650/jchild.2021.990189

Evci Kiraz ED, Sönmez A. Sağlığın iklim belirleyicileri. Evci Kiraz ED (ed.) İklim ve Sağlık. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.1-4.

Çaylan N, Erat Nergiz M, Yalçın SS. İklim değişikliği ve konjenital anomaliler. Yalçın SS (ed.) Küresel İklim Değişikliğinin Çok Disiplinli Gözden Geçirilmesi ve Çocukluktan Erişkinliğe Etkileri. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.59-73.

Karaca E, Demir K. Çocukluk Dönemlerinde Büyüme Gelişme. Aydın D, Aba YA. (eds.) Anne ve Çocuk Sağlığı. 1. Baskı. İstanbul: Çapa; 2019. ss. 255-280.

Örün E. İklim değişikliğinin çocuklarda dış ortam aktiviteleri ve fiziksel aktivite üzerine etkisi. Yalçın SS, editör. Küresel İklim Değişikliğinin Çok Disiplinli Gözden Geçirilmesi ve Çocukluktan Erişkinliğe Etkileri. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.35-9.

Gündoğdu Z, Keskindemirci G, Aksakal MT. ve ark. Fiziksel çevre kirliliğinin çocuk sağlığına etkileri. Çocuk Dergisi. 2016; 16(2): 60-66. doi:10.5222/j.child.2016.060

Renda R. Sıcak iklim değişiklikleri çocuklarda nefrolitiazis riskini arttırır mı? Ege Tıp Dergisi, 2021; 60(3): 195-200. doi:10.19161/etd.990179

Soyak Aytekin E, Soyer Ö. İklim değişikliği ve çocuklarda astım, alerjik hastalıklar. Yalçın SS (ed.) Küresel İklim Değişikliğinin Çok Disiplinli Gözden Geçirilmesi ve Çocukluktan Erişkinliğe Etkileri. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.13-9.

Çimen M, Öztürk S. Küresel Isınma, İklim Değişikliğinin Solunum Sistemi Üzerine Etkisi ve Büyükşehir Bronşiti. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi. 2010; 24(2): 141-146.

Savcı RG, Yalçın SS. İklim değişikliğinin kontrolünde emzirmenin rolü. Yalçın SS (ed.) Küresel İklim Değişikliğinin Çok Disiplinli Gözden Geçirilmesi ve Çocukluktan Erişkinliğe Etkileri. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.46-53.

Çelik E, Akyıldız HÇ. İklim değişikliğinin sağlık etkilerinden korunmada eğitim. Evci Kiraz ED (ed.) İklim ve Sağlık. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.69-72.

Öztürk ŞB. İklim değişikliği ve enfeksiyon hastalıkları. Evci Kiraz ED (ed.) İklim ve Sağlık. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.5-11.