Geriatrik Aciller

Ayşenur Kamalak Bayram

doi:10.37609/akya.3215

Yazarlar

Ayşenur Kamalak Bayram

https://orcid.org/0000-0003-2580-1536

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3215.c12467

Özet

Dünyada ve ülkemizde acil servise başvuran hastaların büyük bir kısmını geriatrik populasyon oluşturmaktadır. Bu durumun sebebi yaşlı bireylerin kronik ve komorbid hastalıklara sahip olması, bilişsel fonksiyonlarında bozulma ya da geriatrik bir sendroma sahip olması, çoklu ilaç kullanımı, istismar, ihmal veya sosyal izolasyon gibi sorunların varlığı olarak görülebilmektedir. Yaşlı bireylerde değişen fizyolojik, psikolojik ve bilişsel özellikler yaşlı bireyleri değerlendirirken farklı bir bakış açısı geliştirmeyi gerektirmektedir. Acil servise başvuran hastaların çoğunluğunun yoğun bakım veya servislere yatırılma endikasyonları olduğu bilinmektedir. Acil servislere başvuru sebepleri ise nefes darlığı, genel durum bozukluğu, karın ağrısı, düşme, tansiyon problemleri olarak sıralanmaktadır. Yaşlı hastalarla iletişimde yaşanan zorluklar da tanı koymayı geciktirmektedir. Bu yüzden yaşlıları geriatrik olarak değerlendirmeli ve acile başvuru sebebi olan soruna yaşlılıkta değişen koşullar göz önünde bulundurularak yaklaşılmalıdır.

The majority of patients in emergency rooms around the world are made up of the geriatric population. The reason for this situation can be seen as chronic and comorbid old age, deterioration in health conditions or a geriatric syndrome, multiple drug use, abuse, neglect or social isolation. Change in elderly individuals, psychological and theoretical features involve developing a different perspective when evaluating elderly individuals. It is known that the majority of emergency department earnings are invested in intensive care units or wards. Reasons for applying to emergency services are listed as shortness of breath, poor general condition, abdominal pain, falls, and blood pressure problems. Difficulties in communication with elderly patients also delay diagnosis. Therefore, elderly people should be evaluated as geriatric and the problem that is the reason for urgent admission should be approached by taking into account the conditions of disability in old age.

Referanslar

Lucke J. A., et al. Providing care for older adults in the Emergency department: expert clinical recommendations from the European task force on geriatric emergency medicine. European Geriatric Medicine Journal. 2022;1-9.

Mooijaart SP, Carpenter CR, Conroy SP. Geriatric emergency medicine-a model for frailty friendly healthcare. Age Ageing. 2022;51(3):afab280. doi: 10.1093/ageing/afab280.

Pham Khue D.; lım Fidelindo A. The impact of geriatric-specific triage tools among older adults in the emergency department. Critical Care Nursing Quarterly. 2020; 43.1: 39-57.

Brıggs R et al. Comprehensive Geriatric Assessment for community‐dwelling, high‐risk, frail, older people. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2022; 5.

Schnıtker Linda M et al. Structural quality indicators to support quality of care for older people with cognitive impairment in emergency departments. Academic Emergency Medicine.2015; 22.3: 273-284

Schuster S et al. Quality indicators for a geriatric emergency care (GeriQ-ED)–an evidence-based delphi consensus approach to improve the care of geriatric patients in the emergency department. Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine.2020; 28: 1-7.

Kemp K et al. National Early Warning Score 2 (NEWS2) and 3-level triage scale as risk predictors in frail older adults in the emergency department. BMC Emergency Medicine. 2020; 20: 1-9.

Pan S et al. Trends in number and appropriateness of prescription medication utilization among community-dwelling older adults in the United States: 2011–2020. The Journals of Gerontology: Series A. 2024; 79.7.

Aslan G, Bakan A B. Enfeksiyon hastalıklarına yönelik geriatrik acil uygulamalarında evde bakım hemşiresinin rol ve sorumlulukları. Turkiye Klinikleri Public Health Nursing-Special Topics. 2023; 9.1: 56-59.

Balcı UG. Geriatrik yaş grubunda idrar yolu enfeksiyonlarına yaklaşım. Turkiye Klinikleri Family Medicine-Special Topics. 2023;14.2: 109-111

Kapucu S. Geriatrik aciller ve bakım. Sevgisun Kapucu(Ed). Geriatri Hemşireliği, S.211-226;Ankara:Hipokrat Yayınevi, 2019.

Ke Ya-Ting et al. Prevalence of geriatric syndromes and the need for hospice care in older patients of the emergency department: a study in an Asian medical center. Emergency Medicine International. 2020;1: 7174695.

Dindar Demiray EK, Alkan S, Önder T, Öntürk H, Önder A. Yaşlılıkta kırılganlık ve üriner sistem enfeksiyonları. BSJ Health Sci. 2022;5(1):143-149.

Kartal SP, Altunel CT, Akgül A. Deri enfeksiyonları. Turkiye Klinikleri Geriatrics-Special Topics. 2019; 5.1: 97-104.

Colboc H, Meaume S. Scar And Scarring İn The Elderly. 2020 Dec 8. In: Téot L, Mustoe TA, Middelkoop E, Gauglitz GG, Editors. Textbook On Scar Management: State Of The Art Management And Emerging Technologies [Internet]. Cham (CH): Springer; 2020. Chapter 44. PMID: 36351162.

Doğan C et al. İleri yaş pnömoni olgularının analizi ve tedavi başarısına etkili faktörler. Eurasian J Pulmonol. 2014;16.2: 94-8.

Özhan MH. Geriatrik olgularda pnömoni. Turkiye Klinikleri Pulmonary Medicine-Special Topics. 2017;10.3: 177-183

Aksakal A. Palyatif bakım alan geriatrik hastalarda pnömoni ve yönetimi. Turkiye Klinikleri Geriatrics-Special Topics. 2024;10.2: 7-12.

Öztin H, Bozoğlu E. Yaşlılarda üst solunum yolu enfeksiyonları. Turkiye Klinikleri Geriatrics-Special Topics. 2015; 1.3: 20-26.

Kutlu R. Yaşlılarda bağışıklama. Turkiye Klinikleri Family Medicine-Special Topics. 2019; 10.3: 58-62

Travıeso-Gonzalez A et al. Management Of Arterial Hypertension: 2018 ACC/AHA Versus ESC guidelines and perioperative implications. Journal Of Cardiothoracic And Vascular Anesthesia. 2019; 33.12: 3496-3503.

Kumar N et al. Thirty-day readmissions after hospitalization for hypertensive emergency. Hypertension. 2019; 73.1: 60-67.

Sivrikaya SK. Geriatrik diyabetlinin bakım yönetimi. Turkiye Klinikleri, 2019.29-33

Büyükaydın B, Keskın EB. Geriatrik diabetes mellitus olgularında kan şekeri regülasyon durumu ve tedavi yaklaşımlarını içeren retrospektif değerlendirme. Geriatrik Bilimler Dergisi. 2018; 1.3: 96-103

Akın S, et al. Diyabet nedeniyle acil servise başvuran geriatrik tip 2 diabetes mellitus hastalarının geriye dönük değerlendirilmesi. Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi. 2016; 27.1: 7-10.

Akpınar YM, Kıyak M, Balcı Alparslan G. Geriatrik aciller. In: Engin K, Akgül H, Selamoğlu Z(Eds); Sağlık bilimleri alanında akademik çalışmalar. Ankara: Gece Kitaplığı. 2023;p.67-87.

Çelik P, Çelik Hastaoğlu Fatma. Acil servise başvuran geriatrik hasta profilinin belirlenmesi. Geriatrik Bilimler Dergisi. 2022; 5.3: 72-80.

Aslan Işıl Kalyoncu, et al. İnmenin yaş gruplarına göre dağılımı-İstanbul'da bir inme merkezinin deneyimleri.Kocatepe Tıp Dergisi. 2024;25.2: 135-142.

Goyal M, Ospel J. Challenges To Stroke Care 5 Years after endovascular therapy became the standard. The Lancet Neurology. 2020; 19.3: 210-211.

Beton ÖE et al. Prognosıs and rısk factors for gerıatrıc stroke patıents ın each decade. Turkish Journal Of Geriatrics. 2023;26.3.

Spangler R et al. Abdominal emergencies in the geriatric patient. International Journal of Emergency Medicine. 2014; 7: 1-8.

Erdoğan O. Approach to syncope in the elderly. Turk Kardiyoloji Dernegi Arsivi. 2017;45.Suppl 5: 64-65.

Şahin S, Akçiçek F. Management of syncope in the elderly. Turkish Journal Of Geriatrics. 2010; 13.3.

Katı C. Akut zehirlenme nedeniyle bir üniversitenin acil kliniğine başvuran geriatrik hastaların değerlendirilmesi. Turkish Journal Of Geriatrics/Türk Geriatri Dergisi. 2013;16.3.

Okudur SK, Soysal P, Işık AT. Farmakolojik aciller. Turkiye Klinikleri Geriatrics-Special Topics. 2019; 5.4: 29-34.

Ağar A. Yaşlılarda ortaya çıkan psikolojik değişiklikler. Geriatrik Bilimler Dergisi. 2020;Vol. 3, No. 2, Pp. 75-80, Doi:10.47141/Geriatrik.744968.

Koçyiğit SE, Okudur SK, Eker E. Geropsikiyatrik aciller. Turkiye Klinikleri Geriatrics-Special Topics.2019; 5(4), 75-80.

Lıu SW et al. Head computed tomography findings in geriatric emergency department patients with delirium, altered mental status, and confusion: a systematic review. Academic Emergency Medicine.2023; 30.6: 616-625.

Shenvı C, et al. Managing delirium and agitation in the older emergency department patient: The adept tool. Annals of Emergency Medicine. 2020;75.2: 136-145.

Uzun N. Yaşlılarda düşmeye yol açan faktörler ve koruyucu rehabilitasyon yaklaşımları. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi.2018;5.2: 267-274.

Nogueira IS, Dias JR, Lopes LP, Baldissera VDA. Knowledge and practices of elderly women about fall prevention. Rev Gaucha Enferm. 2022;43:E20210145. English, Portuguese. Doi: 10.1590/1983-1447.2022.20210145.

Ekermo D, Ronnås Matilda, Muntlın Åsa. Fundamental nursing actions for frail older people in the emergency department: a national cross‐sectional survey and a qualitative analysis of practice guidelines. Journal of Advanced Nursing. 2023; 79.8: 3115-3126.

Erden Ş; Boz, H. Türkiye'de yaşlı istismarı ve ihmali. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. 2018; 71.3: 100-105.

Shapıro Susan E, Clevenger Carolyn K, Evans Dian D. Enhancing care of older adults in the emergency department. Advanced Emergency Nursing Journal. 2012;34.3: 197-203

Schuster S, Singler K, Lim S. Et al. Quality indicators for a geriatric emergency care (geriq-ed) – an evidence-based delphi consensus approach to improve the care of geriatric patients in the emergency department. Scand J Trauma Resusc Emerg Med.2020; 28, 68