Yaşlılık, Yaşlanma Fizyolojisi ve Teoriler
Özet
Yaşlanma, canlılardaki tüm yapıları etkileyen ve fonksiyonlarda azalmaya neden olan karmaşık bir süreç olarak tanımlanabilir. Bu sürece bağlı olarak fizyolojik değişikliklerin meydana gelmesi kaçınılmazdır. Ortaya çıkan fizyolojik değişikliklerin bilinmesi ve bunlara karşı önlemlerin alınması yaşlıların yaşam kalitelerinin yükseltilmesine olanak sağlayacaktır. Yaşlılık dönemini ve farklı yönlerini araştıran birçok kuram ve fikir bulunmasına rağmen tam olarak açıklanamamaktadır. Yaşlanmaya neden olarak görülen durumlar incelenmeli ve aralarındaki ilişki anlaşılmalıdır.
Aging can be defined as a complex process that affects all structures in living things and causes a decrease in functions. It is inevitable that physiological changes will occur due to this process. Knowing the physiological changes that occur and taking precautions against them will enable the elderly to improve their quality of life. Although there are many theories and ideas investigating the aging period and its different aspects, it cannot be fully explained. Here, the conditions that cause aging should be examined and the relationship between them should be understood.
Referanslar
Tereci D, Turan G, Kasa N, Öncel T, vd. Yaşlılık kavramına bir bakış. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi. 2016; 16(1), 84-116.
Gürsoy Çuhadar S, Lordoğlu, K. Demografik dönüşüm sürecinde Türkiye'de yaşlanma ve sorunlar. Journal of Faculty of Political Science, 2016; (54) ss. 63-80.
TUİK (internet). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Elderly-Statistics-2023-53710 .Erişim: 04.06.2024.
Küçük U, Karadeniz H. Yaşlanmaya bağlı bireylerde görülen fizyolojik, ruhsal, sosyal değişiklikler ve korunmaya yönelik önlemler. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD), 2021; 14(2): 96-103.
Da Costa JP, Vitorino R, Silva GM, Vogel C, Duarte AC, Rocha-Santos T. A synopsis on aging-Theories, mechanisms and future prospects. Ageing Res Rev. 2016 Aug;29:90-112.
Sağlam E, Özdamar EN. Yaşlanma teorileri ve tedavi yaklaşımları. Maltepe tıp derg. 2012;4(1):56-61.
Koldaş Z.L. Yaşlılık ve kardiyovasküler yaşlanma nedir. Turk Kardiyol Dern Ars, 2017; 45(5): 1–4.
Gökçek Karaca N. Uluslararası ilke ve standartlar bağlamında yaşlı hakları ve sosyal hizmet uygulamaları. Sosyal Güvenlik Dergisi, 2019; 2(9): 255-274. doi:10.32331/sgd.658637.
Erik HE, Kuzu A, Aydın C, Yıldız M, Keskinkılıç HG, Şengelen M, Aslan D. Dünya sağlık örgütü Avrupa bölgesi’nde yaşlanma ve ilgili ölçütlerin değerlendirilmesi. STED. 2019; 28(1):17-25.
Şenol O, Cansever İ.H. Yaşlı nüfusun geleceği ve sağlık hizmetleri ile ilişkilendirilmesi: dünya bankası gelir grupları üzerine bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 2023; 34(2): 267-283.
Çubukçu A.T, Çiçek A. Yaş altmış iş bitmemiş: Yaşlılık. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2023; 7(2): 491-503.
Dziechciaż M, Filip R. Biological psychological and social determinants of old age: bio-psycho-social aspects of human aging. Ann Agric Environ Med. 2014;21(4):835-8. doi: 10.5604/12321966.1129943.
Beğer T, Yavuzer H. Yaşlılık ve yaşlılık epidemiyolojisi. Klinik gelişim. 2012; 25(3): 1-3.
TUİK (internet). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Yasli-Profili-Arastirmasi-2023-53809. Erişim: 04.06.2024.
Akdeniz M, Kavukcu E, Teksan A. Yaşlanmaya bağlı fizyolojik değişiklikler ve kliniğe yansımaları. İzbırak G, editör. Birinci Basa- makta Yaşlı Sağlığı. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. s.1-15.
Ağar A. Yaşlılarda ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 2020; 3(3): 347-354. doi:10.38108/ouhcd.752133.
Jakovljevic DG. Physical activity and cardiovascular aging: Physiological and molecular insights. Exp Gerontol. 2018 Aug;109:67-74. doi: 10.1016/j.exger.2017.05.016.
Yıldırım B, Özkahraman Ş, Ersoy S. Yaşlılıkta görülen fizyolojik değişiklikler ve hemşirelik Bakımı. DÜ Sağlık Bil Enst Derg. 2013;2(2):19-23.
Sharma G, Goodwin J. Effect of aging on respiratory system physiology and immunology. Clin Interv Aging. 2006;1(3):253-60. doi: 10.2147/ciia.2006.1.3.253.
Pehlivan S, Karadakovan A. Yaşlı bireylerde fizyolojik değişiklikler ve hemşirelik tanılaması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2013; 2(3): 385-395.
Müller L, Di Benedetto S, Pawelec G. The ımmune system and ıts dysregulation with aging. Subcell Biochem. 2019;91:21-43.
Bayrak S, Akın S. Yaşlılarda cilt sorunları ve bakımı. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2019; 1(3): 215-220.
Cordeiro TDC, Silva LM, Monteiro EA, Pontes MLF, Casemiro FG, Rodrigues RAP. Physiological changes in vision during aging: perceptions of older adults and healthcare providers. Invest Educ Enferm. 2021 Oct;39(3):e11.
Bulut Ü, Özçakar N. Nasıl yaşlanıyoruz. The Journal of Turkish Family Physician 2012; 3(1): 1-5
Aslan M, Hocaoğlu Ç. Yaşlanma ve yaşlanma dönemiyle ilişkili psikiyatrik sorunlar. J DU Health Sci Inst. 2017;7(1):53-62.
Öksüzokyar MM, Eryiğit SÇ, Öğüt Düzen K, Erdoğmuş Mergen B, Sökmen ÜN, Öğüt S. 2016. Biyolojik yaşlanma nedenleri ve etkileri. MAKÜ Sag. Bil. Enst. Derg. 4(1): 34-41.
Karan MA, Tufan F. Yaşlanma mekanizmaları. Ege Tıp Dergisi, 2010; 49(3) Ek :11-17.
Kirkwood TB. Understanding the odd science of aging. Cell. 2005.25;120(4):437-47.
Mis L, Çilingir Yeltekin. Apoptosis. BEÜ Fen Bilimleri Dergisi, 2014; 3(1): 102-112.
Kavak İ. Yaşlılık fizyolojisinde güncel yaklaşımlar: Fizyolojiden Patolojiye Yaşlılık. Tam Metin Kitabı, 105.2021
Referanslar
Tereci D, Turan G, Kasa N, Öncel T, vd. Yaşlılık kavramına bir bakış. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi. 2016; 16(1), 84-116.
Gürsoy Çuhadar S, Lordoğlu, K. Demografik dönüşüm sürecinde Türkiye'de yaşlanma ve sorunlar. Journal of Faculty of Political Science, 2016; (54) ss. 63-80.
TUİK (internet). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Elderly-Statistics-2023-53710 .Erişim: 04.06.2024.
Küçük U, Karadeniz H. Yaşlanmaya bağlı bireylerde görülen fizyolojik, ruhsal, sosyal değişiklikler ve korunmaya yönelik önlemler. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD), 2021; 14(2): 96-103.
Da Costa JP, Vitorino R, Silva GM, Vogel C, Duarte AC, Rocha-Santos T. A synopsis on aging-Theories, mechanisms and future prospects. Ageing Res Rev. 2016 Aug;29:90-112.
Sağlam E, Özdamar EN. Yaşlanma teorileri ve tedavi yaklaşımları. Maltepe tıp derg. 2012;4(1):56-61.
Koldaş Z.L. Yaşlılık ve kardiyovasküler yaşlanma nedir. Turk Kardiyol Dern Ars, 2017; 45(5): 1–4.
Gökçek Karaca N. Uluslararası ilke ve standartlar bağlamında yaşlı hakları ve sosyal hizmet uygulamaları. Sosyal Güvenlik Dergisi, 2019; 2(9): 255-274. doi:10.32331/sgd.658637.
Erik HE, Kuzu A, Aydın C, Yıldız M, Keskinkılıç HG, Şengelen M, Aslan D. Dünya sağlık örgütü Avrupa bölgesi’nde yaşlanma ve ilgili ölçütlerin değerlendirilmesi. STED. 2019; 28(1):17-25.
Şenol O, Cansever İ.H. Yaşlı nüfusun geleceği ve sağlık hizmetleri ile ilişkilendirilmesi: dünya bankası gelir grupları üzerine bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 2023; 34(2): 267-283.
Çubukçu A.T, Çiçek A. Yaş altmış iş bitmemiş: Yaşlılık. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2023; 7(2): 491-503.
Dziechciaż M, Filip R. Biological psychological and social determinants of old age: bio-psycho-social aspects of human aging. Ann Agric Environ Med. 2014;21(4):835-8. doi: 10.5604/12321966.1129943.
Beğer T, Yavuzer H. Yaşlılık ve yaşlılık epidemiyolojisi. Klinik gelişim. 2012; 25(3): 1-3.
TUİK (internet). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Yasli-Profili-Arastirmasi-2023-53809. Erişim: 04.06.2024.
Akdeniz M, Kavukcu E, Teksan A. Yaşlanmaya bağlı fizyolojik değişiklikler ve kliniğe yansımaları. İzbırak G, editör. Birinci Basa- makta Yaşlı Sağlığı. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. s.1-15.
Ağar A. Yaşlılarda ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 2020; 3(3): 347-354. doi:10.38108/ouhcd.752133.
Jakovljevic DG. Physical activity and cardiovascular aging: Physiological and molecular insights. Exp Gerontol. 2018 Aug;109:67-74. doi: 10.1016/j.exger.2017.05.016.
Yıldırım B, Özkahraman Ş, Ersoy S. Yaşlılıkta görülen fizyolojik değişiklikler ve hemşirelik Bakımı. DÜ Sağlık Bil Enst Derg. 2013;2(2):19-23.
Sharma G, Goodwin J. Effect of aging on respiratory system physiology and immunology. Clin Interv Aging. 2006;1(3):253-60. doi: 10.2147/ciia.2006.1.3.253.
Pehlivan S, Karadakovan A. Yaşlı bireylerde fizyolojik değişiklikler ve hemşirelik tanılaması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2013; 2(3): 385-395.
Müller L, Di Benedetto S, Pawelec G. The ımmune system and ıts dysregulation with aging. Subcell Biochem. 2019;91:21-43.
Bayrak S, Akın S. Yaşlılarda cilt sorunları ve bakımı. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2019; 1(3): 215-220.
Cordeiro TDC, Silva LM, Monteiro EA, Pontes MLF, Casemiro FG, Rodrigues RAP. Physiological changes in vision during aging: perceptions of older adults and healthcare providers. Invest Educ Enferm. 2021 Oct;39(3):e11.
Bulut Ü, Özçakar N. Nasıl yaşlanıyoruz. The Journal of Turkish Family Physician 2012; 3(1): 1-5
Aslan M, Hocaoğlu Ç. Yaşlanma ve yaşlanma dönemiyle ilişkili psikiyatrik sorunlar. J DU Health Sci Inst. 2017;7(1):53-62.
Öksüzokyar MM, Eryiğit SÇ, Öğüt Düzen K, Erdoğmuş Mergen B, Sökmen ÜN, Öğüt S. 2016. Biyolojik yaşlanma nedenleri ve etkileri. MAKÜ Sag. Bil. Enst. Derg. 4(1): 34-41.
Karan MA, Tufan F. Yaşlanma mekanizmaları. Ege Tıp Dergisi, 2010; 49(3) Ek :11-17.
Kirkwood TB. Understanding the odd science of aging. Cell. 2005.25;120(4):437-47.
Mis L, Çilingir Yeltekin. Apoptosis. BEÜ Fen Bilimleri Dergisi, 2014; 3(1): 102-112.
Kavak İ. Yaşlılık fizyolojisinde güncel yaklaşımlar: Fizyolojiden Patolojiye Yaşlılık. Tam Metin Kitabı, 105.2021
