Psikolojik Açıdan Güçlendirilmesi
Özet
Psikolojik iyi oluş kişinin zorluklar ile karşılaştığında anlamlı bir yaşam için kişinin var olan potansiyellerini kullanabilmesi ve kendini gerçekleştirmesi olarak kavramlaştırılmaktadır. Sağlık alanında işgücünün en önemli kısmını hemşireler oluşturmaktadır ve sağlık hizmeti sunumunda iş stresiyle başa çıkmada zorlanma, tükenmişlik yaşama, psikolojik şiddete maruz kalma, motivasyon düşüklüğü, iş doyumunda azalma, bakım kalitesinde düşme, ekip içi çatışmalar, iletişim sorunlarında artma gibi çıktılar hemşirelerin ruh sağlığı ve psikolojik olarak olumsuz etkilendiğini göstermesi açısından önemlidir. Bu çerçevede düşünüldüğünde hemşirelerin psikolojik iyi oluş açısından güçlendirilmesinin gerekliliği açıkça görülmektedir. Psikolojik ve ruhsal açıdan hemşirelerin güçlendirilmesinin tükenmişlik ve işten ayrılma durumunu azalttığı, işten alınan doyumu ile psikolojik dayanıklılığı arttırdığı ve kaliteli sağlık hizmeti sunumunu desteklediği belirlenmiştir. Dolayısıyla psikolojik ve ruhsal açıdan güçlendirmeye yönelik yapılan girişimler hemşirelerin kendilerine olduğu kadar aynı zamanda hastalara, çalıştıkları kuruma ve topluma olumlu katkılar sağlayacaktır. Bu bölümde cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin psikolojik yönden etkilenme durumları, psikolojik açıdan güçlendirilmeye yönelik müdahaleler ele alınmıştır.
Psychological well-being is conceptualized as a person's ability to use his or her potential for a meaningful life and self-realization when faced with difficulties. Nurses constitute the most important part of the workforce in the field of healthcare. Outcomes such as difficulty in coping with work stress, burnout, exposure to psychological violence, low motivation, decrease in job satisfaction, decrease in the quality of care, conflicts within the team, and increase in communication problems in the provision of health services are important in terms of showing that nurses are negatively affected by their mental health and psychological well-being. When considered in this context, it is seen that nurses need to be strengthened in terms of psychological well-being. It has been determined that empowering nurses psychologically and spiritually reduces burnout and turnover, increases job satisfaction, and psychological resilience, and supports safer healthcare delivery. Therefore, initiatives aimed at psychological and spiritual strengthening will make positive contributions to the nurses themselves, as well as to the patients, the institution they work in, and society. In this section, the psychological effects of nurses working in surgical units and interventions for psychological empowerment are discussed.
Referanslar
Eren E. Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. 1.Baskı. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.; 2020.
Günüşen N, Üstün B, Besen DB. Secondary traumatıc stress experiences of nurses caring for cancer patient. Internatıonal Journal of Nursıng Practıce, 2018;25(12717):1-8. doi: 10.1111/ijn.12717
Kelle Dikbaş Ş, Okanlı A. Hemşirelerde ikincil travmatik stres ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişki. SBÜ Hemşirelik Dergisi, 2022;4(1):7-14. doi: 10.48071/sbuhemsirelik.1055982
Söyler S. Sağlık çalışanlarının maruz kaldıkları iş stresi ile iş doyumu ilişkisinin incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi,2018;3(4): 190-205. doi:10.26453/otjhs.407771
Nehir S, Güngör N. Hemşirelerin psikososyal sorunlarının ve stresle başa çıkma tarzlarının incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2019;6(3): 174-180. doi: 10.34087/cbusbed.548466
Kaçan CY, Örsal Ö. Yoğun bakım hemşirelerinde tükenmişliği etkileyen faktörler: Sistematik derleme. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 2018;22(1): 25-36.
Durmaz M, Sabuncu N. Ameliyathane ve cerrahi klinik hemşirelerinin kişilik özellikleri ve iş doyumları. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2019; 1(1): 40-52.
Özşaker E, Daştı D, Kurcan Ç, et al. Cerrahi hemşirelerinin iş doyumları ve etkileyen faktörler. Online Turkish Journal of Health Sciences, 2020;5(1): 81-92. doi:10.26453/otjhs.509758
Aksu İ, Erdim A. Ameliyathane hemşireleri işe bağlı gerginlik ve stresle nasıl baş ediyorlar? Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 2018;10(1): 28-37. doi: 10.5336/nurses.2017-56844
Çam R, Gezer N, Boyacıoğlu N, et al. Ameliyathane hemşirelerinin stres kaynaklarının belirlenmesi. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 2020;3(3): 14-21.
Sillero A, Zabalegui A. Organizational factors and burnout of perioperative nurses. Clinical practice and epidemiology in mental health: CP & EMH, 2018;14: 132-142. doi: 10.2174/1745017901814010132
Günüşen NP. Hemşirelerin ruh sağlığının korunması ve güçlendirilmesi. Turkiye Klinikleri J Psychiatr Nurs-Special Topics, 2017;3(1): 12-88.
Foster K, Roche M, Giandinoto JA, et al. Workplace stressors, psychological well‐being, resilience, and caring behaviours of mental health nurses: A descriptive correlational study. International Journal of Mental Health Nursing, 2020;29(1): 56-68. doi:10.1111/inm.12610
Kanbur E, Mazıoğlu V. Psikolojik iyi oluşun iş becerikliliği üzerine etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2021;10(2): 1839-1857. doi:10.15869/itobiad.851820
Karatepe HK, Şen HT. Psikolojik iyi oluş ile bireysel performans arasındaki ilişkinin incelenmesi: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. 1. Uluslararası Sağlıkta Veri Bilimi ve 2. Uluslararası Ruh Sağlığında Toplumsal Farkındalık Kongre Kitabı. Güven Plus Grup A.Ş., 2019.p.43-50.
Ersezgin R, Sevi Tok ES. Algılanan iş stresi, psikolojik dayanıklılık, başa çıkma stilleri ve öz-duyarlılığın tükenmişlik düzeyini yordayıcı etkisi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2019;20(36):1-36. doi: 10.21550/sosbilder.457245
Demirci İ, Şar AH. Kendini bilme ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2017;6(5):2710-2728.
Çankaya M. Sağlık çalışanlarında algılanan örgütsel destek ve psikolojik iyi oluşun işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 2020;7(8): 79-98.
Basım HN, Çetin F. Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeğinin güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 2011; 22:104-14.
Çam O, Büyükbayram A. Hemşirelerde psikolojik dayanıklılık ve etkileyen faktörler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2017;8(2): 118-126.
Chesak SS, Bhagra A, Schroeder DR, et al. Enhancing resilience among new nurses: feasibility and efficacy of a pilot intervention. Ochsner J, 2015; 15:38-44.
Onan N, Karaca S, Ünsal G, Evaluation of a stress coping course for psychological resilience among a group of university nursing students. Perspect Psychiatr Care, 2019; 55:233-238. doi:10.1111/ppc.12340
Kutaniş RÖ, Oruç E. Pozitif örgütsel davranış ve pozitif psikolojik sermaye üzerine kavramsal bir inceleme. The Journal of Happiness & Well-Being, 2014;2(2):145-59.
Durgu NY, Durmuş HA. Compassion fatigue and psychological resilience in nurses: A mixed method study. Journal of Human Sciences, 2023;20(3):411-423. doi:10.14687/jhs.v20i3.6400
Bruschwein H, Gettle LS. Multipronged intervention for reducing burnout and increasing resiliency in an interdisciplinary care team. BMJ Open Quality, 2020;9(4), e001015. doi:10.1136/bmjoq-2020-001015
Baltaş A, Baltaş Z. Stres ve başa çıkma yolları. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2002.
Lazarus RS. Coping theory and research: past, present and future. Psychosomatic Medicine, 1993;55:234-247.
Yıldırım S. Stres. Çam O, Engin E (ed) Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Psikiyatri Hemşireliği Bakım Sanatı içinde. İstanbul: Medikal Yayıncılık; 2021. p. 128-1373.
Tekkaş Kerman K, Bahar Z. Stresle baş etmede hemşirelerin kullandığı kanıt çalışmaları. Bahar Z (ed) Yaşam Döngüsünde Sağlığı Geliştirme: Hemşirelik Uygulamaları içinde, 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. p.78-83.
Baysak E, Eroğlu MZ, Utku Ç, et al. Acil ve yoğun bakım ünitesi çalışanlarında travma sonrası stres bozukluğu, tükenmişlik ve baş etme biçimlerinin değerlendirilmesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 2019;22(1): 36-47. doi: 10.5505/kpd.2018.55707
Onan N, lşıl Ö, Ünsal G. The effect of a new coping intervention on stress and burnout in Turkish oncology nurses. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi,2013;3(3): 121- 130. doi: 10.5455/musbed.20130814120535
Avcı GG, Öztürk G, Azaklı N, et al. Özel bir grup hastanesinde çalışan hemşirelerin işe bağlı gerginlik düzeylerinin ve stresle başa çıkma tarzlarının belirlenmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2018;3(1): 1-7.
Dülcek S, Şişman FN. İş yeri temelli ruh sağlığını geliştirme programları: sistematik inceleme. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2021;3(3): 212-233. doi:10.54061/jphn.946046
Gök Metin Z. Yoğun bakim hemşirelerinde stresin azaltılmasına yönelik nonfarmakolojik yaklaşımlar: Sistematik bir derleme. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 2019);23(2): 87-101.
Kort-Butler L. Social support theory. In: Christopher J (ed) Published in The Encyclopedia of Juvenile Delinquency and Justice. Schreck: Wiley-Blackwell,2018. pp. 819-823. https://digitalcommons.unl.edu/sociologyfacpub/774/
Velando‐Soriano A, Ortega‐Campos E, Gómez‐Urquiza JL, et al. Impact of social support in preventing burnout syndrome in nurses: A systematic review. Japan Journal of Nursing Science, 2020;17(1): e12269. doi:10.1111/jjns.12269
Nielsen MB, Christensen JO, Finne LB, et al. Workplace bullying, mental distress, and sickness absence: the protective role of social support. International Archives of Occupational and Environmental Health, 2020;93: 43-53. doi:10.1007/s00420-019-01463-y
Wu F, Ren Z, Wang Q, et al. The relationship between job stress and job burnout: the mediating effects of perceived social support and job satisfaction. Psychology, Health & Medicine, 2021;26(2): 204-211. doi:10.1080/13548506.2020.1778750
Gultekin, Ozdemir AA. Budak F. The effect of assertiveness education on communication skills given to nursing students. International Journal of Caring Sciences, 2018;11(1): 395-401.
Dil S. Kişilerarası iletişimde temel davranış biçimleri. Üstün B, Demir S (ed) Hemşirelikte İletişim içinde. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık, 2019. p.159-178
Aslan M, Doğan S. Dışsal motivasyon, içsel motivasyon ve performans etkileşimine kuramsal bir bakış. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 2020;11(26): 291-301. doi:10.21076/vizyoner.638479
Sezgin EE, Düşükcan M. Hemşirelerin öz yeterlilik inanç düzeylerinin performansları üzerindeki etkisi: Elazığ ili örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2020;9(3): 1689-1702. doi:10.33206/mjss.536372
Ozkan NO, Akin S, Durna Z. Nursing students' leadership tendencies and motivation levels. Journal of Education and Research in Nursing, 2015;12(1): 51-62.
Acar MD, Bulut E. Yenidoğan yoğun bakım hemşirelerinin motivasyonları üzerine niteliksel bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2021;8(2): 223-230. doi:10.31125/hunhemsire.968914
Kurtluk E. Hemşirelikte yapısal ve psikolojik güçlendirme uygulamalarının karşılaştırmalı değerlendirmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 2019;1(2): 116-121.
Korkmaz AÇ, Bilgen FG, Kabasoğan H. Hemşirelerde Psikolojik Güçlendirme: COVID-19 Süreci Örneği. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 2019;7(1): 83-89. doi: 10.54189/hbd.1255965
Şener Ş, Şahin AO. Hemşirelerin örgütsel adalet algıları ile yapısal ve psikolojik güçlendirme algılarının incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2023;10(1): 78-86. doi:10.31125/hunhemsire.1273111
Türe A, Yolbaş E, Bıyık M. Hemşirelikte tükenmişlik. Şahna E, Akgül H (ed) Sağlık Bilimlerinde Güncel Araştırmalar-I içinde. Ankara: Gece Kitaplığı, 1. Basım.2022.p.55-70.
Aryankhesal A, Mohammadibakhsh R, Hamidi Y, et al. Interventions on reducing burnout in physicians and nurses: A systematic review. Medical journal of the Islamic Republic of Iran, 2019;33: 77-85. doi:10.34171/mjiri.33.77
Kaçmaz N. Konsültasyon liyezon psikiyatrisi ve konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireliği: Tarihsel bakış. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2010);9(1): 75-85.
Yıldırım S, Şimşek E, Geridönmez K, et al. Hemşirelerin konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireliği hakkındaki bilgi ve uygulamalarının incelenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2019;10(2):96-102. doi:10.14744/phd.2019.21548
Referanslar
Eren E. Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. 1.Baskı. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.; 2020.
Günüşen N, Üstün B, Besen DB. Secondary traumatıc stress experiences of nurses caring for cancer patient. Internatıonal Journal of Nursıng Practıce, 2018;25(12717):1-8. doi: 10.1111/ijn.12717
Kelle Dikbaş Ş, Okanlı A. Hemşirelerde ikincil travmatik stres ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişki. SBÜ Hemşirelik Dergisi, 2022;4(1):7-14. doi: 10.48071/sbuhemsirelik.1055982
Söyler S. Sağlık çalışanlarının maruz kaldıkları iş stresi ile iş doyumu ilişkisinin incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi,2018;3(4): 190-205. doi:10.26453/otjhs.407771
Nehir S, Güngör N. Hemşirelerin psikososyal sorunlarının ve stresle başa çıkma tarzlarının incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2019;6(3): 174-180. doi: 10.34087/cbusbed.548466
Kaçan CY, Örsal Ö. Yoğun bakım hemşirelerinde tükenmişliği etkileyen faktörler: Sistematik derleme. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 2018;22(1): 25-36.
Durmaz M, Sabuncu N. Ameliyathane ve cerrahi klinik hemşirelerinin kişilik özellikleri ve iş doyumları. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2019; 1(1): 40-52.
Özşaker E, Daştı D, Kurcan Ç, et al. Cerrahi hemşirelerinin iş doyumları ve etkileyen faktörler. Online Turkish Journal of Health Sciences, 2020;5(1): 81-92. doi:10.26453/otjhs.509758
Aksu İ, Erdim A. Ameliyathane hemşireleri işe bağlı gerginlik ve stresle nasıl baş ediyorlar? Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 2018;10(1): 28-37. doi: 10.5336/nurses.2017-56844
Çam R, Gezer N, Boyacıoğlu N, et al. Ameliyathane hemşirelerinin stres kaynaklarının belirlenmesi. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 2020;3(3): 14-21.
Sillero A, Zabalegui A. Organizational factors and burnout of perioperative nurses. Clinical practice and epidemiology in mental health: CP & EMH, 2018;14: 132-142. doi: 10.2174/1745017901814010132
Günüşen NP. Hemşirelerin ruh sağlığının korunması ve güçlendirilmesi. Turkiye Klinikleri J Psychiatr Nurs-Special Topics, 2017;3(1): 12-88.
Foster K, Roche M, Giandinoto JA, et al. Workplace stressors, psychological well‐being, resilience, and caring behaviours of mental health nurses: A descriptive correlational study. International Journal of Mental Health Nursing, 2020;29(1): 56-68. doi:10.1111/inm.12610
Kanbur E, Mazıoğlu V. Psikolojik iyi oluşun iş becerikliliği üzerine etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2021;10(2): 1839-1857. doi:10.15869/itobiad.851820
Karatepe HK, Şen HT. Psikolojik iyi oluş ile bireysel performans arasındaki ilişkinin incelenmesi: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. 1. Uluslararası Sağlıkta Veri Bilimi ve 2. Uluslararası Ruh Sağlığında Toplumsal Farkındalık Kongre Kitabı. Güven Plus Grup A.Ş., 2019.p.43-50.
Ersezgin R, Sevi Tok ES. Algılanan iş stresi, psikolojik dayanıklılık, başa çıkma stilleri ve öz-duyarlılığın tükenmişlik düzeyini yordayıcı etkisi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2019;20(36):1-36. doi: 10.21550/sosbilder.457245
Demirci İ, Şar AH. Kendini bilme ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2017;6(5):2710-2728.
Çankaya M. Sağlık çalışanlarında algılanan örgütsel destek ve psikolojik iyi oluşun işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 2020;7(8): 79-98.
Basım HN, Çetin F. Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeğinin güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 2011; 22:104-14.
Çam O, Büyükbayram A. Hemşirelerde psikolojik dayanıklılık ve etkileyen faktörler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2017;8(2): 118-126.
Chesak SS, Bhagra A, Schroeder DR, et al. Enhancing resilience among new nurses: feasibility and efficacy of a pilot intervention. Ochsner J, 2015; 15:38-44.
Onan N, Karaca S, Ünsal G, Evaluation of a stress coping course for psychological resilience among a group of university nursing students. Perspect Psychiatr Care, 2019; 55:233-238. doi:10.1111/ppc.12340
Kutaniş RÖ, Oruç E. Pozitif örgütsel davranış ve pozitif psikolojik sermaye üzerine kavramsal bir inceleme. The Journal of Happiness & Well-Being, 2014;2(2):145-59.
Durgu NY, Durmuş HA. Compassion fatigue and psychological resilience in nurses: A mixed method study. Journal of Human Sciences, 2023;20(3):411-423. doi:10.14687/jhs.v20i3.6400
Bruschwein H, Gettle LS. Multipronged intervention for reducing burnout and increasing resiliency in an interdisciplinary care team. BMJ Open Quality, 2020;9(4), e001015. doi:10.1136/bmjoq-2020-001015
Baltaş A, Baltaş Z. Stres ve başa çıkma yolları. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2002.
Lazarus RS. Coping theory and research: past, present and future. Psychosomatic Medicine, 1993;55:234-247.
Yıldırım S. Stres. Çam O, Engin E (ed) Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Psikiyatri Hemşireliği Bakım Sanatı içinde. İstanbul: Medikal Yayıncılık; 2021. p. 128-1373.
Tekkaş Kerman K, Bahar Z. Stresle baş etmede hemşirelerin kullandığı kanıt çalışmaları. Bahar Z (ed) Yaşam Döngüsünde Sağlığı Geliştirme: Hemşirelik Uygulamaları içinde, 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. p.78-83.
Baysak E, Eroğlu MZ, Utku Ç, et al. Acil ve yoğun bakım ünitesi çalışanlarında travma sonrası stres bozukluğu, tükenmişlik ve baş etme biçimlerinin değerlendirilmesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 2019;22(1): 36-47. doi: 10.5505/kpd.2018.55707
Onan N, lşıl Ö, Ünsal G. The effect of a new coping intervention on stress and burnout in Turkish oncology nurses. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi,2013;3(3): 121- 130. doi: 10.5455/musbed.20130814120535
Avcı GG, Öztürk G, Azaklı N, et al. Özel bir grup hastanesinde çalışan hemşirelerin işe bağlı gerginlik düzeylerinin ve stresle başa çıkma tarzlarının belirlenmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2018;3(1): 1-7.
Dülcek S, Şişman FN. İş yeri temelli ruh sağlığını geliştirme programları: sistematik inceleme. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2021;3(3): 212-233. doi:10.54061/jphn.946046
Gök Metin Z. Yoğun bakim hemşirelerinde stresin azaltılmasına yönelik nonfarmakolojik yaklaşımlar: Sistematik bir derleme. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 2019);23(2): 87-101.
Kort-Butler L. Social support theory. In: Christopher J (ed) Published in The Encyclopedia of Juvenile Delinquency and Justice. Schreck: Wiley-Blackwell,2018. pp. 819-823. https://digitalcommons.unl.edu/sociologyfacpub/774/
Velando‐Soriano A, Ortega‐Campos E, Gómez‐Urquiza JL, et al. Impact of social support in preventing burnout syndrome in nurses: A systematic review. Japan Journal of Nursing Science, 2020;17(1): e12269. doi:10.1111/jjns.12269
Nielsen MB, Christensen JO, Finne LB, et al. Workplace bullying, mental distress, and sickness absence: the protective role of social support. International Archives of Occupational and Environmental Health, 2020;93: 43-53. doi:10.1007/s00420-019-01463-y
Wu F, Ren Z, Wang Q, et al. The relationship between job stress and job burnout: the mediating effects of perceived social support and job satisfaction. Psychology, Health & Medicine, 2021;26(2): 204-211. doi:10.1080/13548506.2020.1778750
Gultekin, Ozdemir AA. Budak F. The effect of assertiveness education on communication skills given to nursing students. International Journal of Caring Sciences, 2018;11(1): 395-401.
Dil S. Kişilerarası iletişimde temel davranış biçimleri. Üstün B, Demir S (ed) Hemşirelikte İletişim içinde. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık, 2019. p.159-178
Aslan M, Doğan S. Dışsal motivasyon, içsel motivasyon ve performans etkileşimine kuramsal bir bakış. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 2020;11(26): 291-301. doi:10.21076/vizyoner.638479
Sezgin EE, Düşükcan M. Hemşirelerin öz yeterlilik inanç düzeylerinin performansları üzerindeki etkisi: Elazığ ili örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2020;9(3): 1689-1702. doi:10.33206/mjss.536372
Ozkan NO, Akin S, Durna Z. Nursing students' leadership tendencies and motivation levels. Journal of Education and Research in Nursing, 2015;12(1): 51-62.
Acar MD, Bulut E. Yenidoğan yoğun bakım hemşirelerinin motivasyonları üzerine niteliksel bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2021;8(2): 223-230. doi:10.31125/hunhemsire.968914
Kurtluk E. Hemşirelikte yapısal ve psikolojik güçlendirme uygulamalarının karşılaştırmalı değerlendirmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 2019;1(2): 116-121.
Korkmaz AÇ, Bilgen FG, Kabasoğan H. Hemşirelerde Psikolojik Güçlendirme: COVID-19 Süreci Örneği. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 2019;7(1): 83-89. doi: 10.54189/hbd.1255965
Şener Ş, Şahin AO. Hemşirelerin örgütsel adalet algıları ile yapısal ve psikolojik güçlendirme algılarının incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2023;10(1): 78-86. doi:10.31125/hunhemsire.1273111
Türe A, Yolbaş E, Bıyık M. Hemşirelikte tükenmişlik. Şahna E, Akgül H (ed) Sağlık Bilimlerinde Güncel Araştırmalar-I içinde. Ankara: Gece Kitaplığı, 1. Basım.2022.p.55-70.
Aryankhesal A, Mohammadibakhsh R, Hamidi Y, et al. Interventions on reducing burnout in physicians and nurses: A systematic review. Medical journal of the Islamic Republic of Iran, 2019;33: 77-85. doi:10.34171/mjiri.33.77
Kaçmaz N. Konsültasyon liyezon psikiyatrisi ve konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireliği: Tarihsel bakış. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2010);9(1): 75-85.
Yıldırım S, Şimşek E, Geridönmez K, et al. Hemşirelerin konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireliği hakkındaki bilgi ve uygulamalarının incelenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2019;10(2):96-102. doi:10.14744/phd.2019.21548
