Mesleki Açıdan Güçlendirilmesi
Özet
Hemşirelikte güç; hasta sonuçlarını iyileştirmek için kullanılan bakım uygulamalarını, çalışılan ortamı ve koşulları kontrol edebilmeyi ifade etmektedir. Güçlendirme ise gücün kullanıldığı bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde bu süreci tanımlayan hemşirelerin mesleki güçsüzlüklerini belirleyerek güçlendirmeye yönelik stratejilerin yer aldığı çeşitli modeller kullanılmaktadır.
Hemşirelerin mesleki açıdan güçlendirilmesinde mesleki bilgi birikiminin arttırılması ve bilgiye erişimin olanaklarının sağlanması oldukça önemli olup cerrahi hemşirelerinin kaliteli ve etkili bir hizmet sunabilmesi için elzemdir. Cerrahi hemşirelerinin bakım girişimlerini kanıta dayalı uygulamalar, klinik rehberler, bakım paketleri, bilimsel araştırma sonuçları gibi bilimsel bilgi temelinde gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu sayede bakım kalitesi, hasta memnuniyeti ve olumlu hasta sonuçları artmaktadır. Cerrahi hemşirelerinin mesleki açıdan güçlendirilmesinde odaklanılması gereken diğer önemli konuda bilimsel araştırma sürecinde aktif katılımlarıdır. Bu kapsamda hemşireler güncel bilgiye erişebilmeli, bilimsel araştırma süreçlerinde yer almalı, hemşirelik bakım uygulamalarını değiştirmek için araştırma kanıtlarını uygulamaya aktarmalı ve bu konuda desteklenmelidir. Hemşirelerin güçlenebilmesinde etkili olan bir diğer konu ise sağlık politikalarına katılım sağlamalarıdır. Buda ancak mesleki örgütlenme ile gerçekleşebilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Hemşireler Konseyi, hemşirelerin mesleki örgütlere katılmaları ve sağlık politikalarında yer almaları gerekliliğine dikkat çekmiştir. Cerrahi hemşirelerinin mesleki açıdan güçlendirilmesi ve meslekte var olan sorunlar ile etkili bir şekilde başa çıkabilmesi; bilgiye erişiminin arttırılması, kaynakların etkin kullanılması, bilimsel araştırma süreçlerine katılması, politika süreçlerine dahil olması konularında desteklenmesi ile mümkündür.
Power in nursing refers to the ability to control the care practices, the environment and conditions used to improve patient outcomes. Empowerment is defined as a process in which power is used. Today, various models are used to identify the professional weaknesses of nurses who define this process and include strategies for empowerment.
In the professional empowerment of nurses, it is very important to increase professional knowledge and to provide opportunities for access to information, and it is essential for surgical nurses to provide a quality and effective service. Surgical nurses should carry out care interventions on the basis of scientific knowledge such as evidence-based practices, clinical guidelines, care bundles, scientific study results. In this way, quality of care, patient satisfaction and positive patient outcomes may increase. Another important issue that should be focused on in the professional empowerment of surgical nurses is their active participation in the scientific research process. In this context, nurses should have access to current information, take part in scientific studies, transfer research evidence to practice to change nursing care practices, and be supported in this regard. Another issue that is effective in empowering nurses is their participation in health policies. This can only be achieved through professional organisation. The World Health Organization and the International Council of Nurses have drawn attention to the need for nurses to participate in professional organisations and to take part in health policies. It is possible for surgical nurses to be empowered professionally and to cope effectively with the problems existing in the profession by increasing their access to information, effective use of resources, participation in scientific studies and involvement in policy processes.
Referanslar
Ulupınar S. Hemşirelikte güçlendirme. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2011; 15(2): 77-84.
Öztürk Çopur E, Kuru N, Canbolat Seyman Ç. Hemşirelikte kanıta dayalı uygulamalara genel bakış. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2015;1(2):51–5. doi:10.5222/SHYD.2015.051
Boswell C, Ashcraft A, Long J, Cannon S, et al. Self-efficacy: changing the tide of evidence-based practice. Worldviews Evidence-Based Nursing. 2020;17(2):129–35. doi: 10.1111/wvn.12434
Hoegen P, Vos M, van Oostveen C, et al. Nurse leadership and work environment association with outcome expectancy and self-efficacy in evidence-based practice among hospital nurses in the Netherlands: a cross-sectional study. International Journal of Environmental Res Public Health. 2022;19(21):1–10. doi:10.3390/ijerph192114422
Er F, Altuntaş S. Hemşirelikte personel güçlendirme. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2014; 3(1), 155-160. doi:10.5222/SHYD.2014.155
Sepasi RR, Abbaszadeh A, Borhani F, et al. Nurses’ perceptions of the concept of power in nursing: A qualitative research. Journal of Clinical and Diagnostic Research: JCDR, 2016; 10(12), LC10. doi:10.7860/JCDR/2016/22526.8971
Türk Dil Kurumu (TDK). Güç. (29/04/2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Yılmaz A. Servis sorumlu hemşirelerine uygulanan güçlendirme programının güçlendirme hemşirelik uygulamaları üzerinde kontrol ve hasta güveliği kültürüne etkisi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2019, Ankara.
Türk Dil Kurumu (TDK). Güç. (01/05/2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Kurtluk, E. Hemşirelikte yapısal ve psikolojik güçlendirme uygulamalarının karşılaştırmalı değerlendirmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi. 2019; 1(2): 116-121.
Karakaş A. İşletmelerde personeli güçlü kılma yollarından personel güçlendirme. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2014;6:11, 79-105.
Karahan A, Yılmaz H. Örgütsel öğrenme, personel güçlendirme ve takım performansı arasındaki ilişkilerin analiz edilmesi: sağlık sektöründe bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2010; 13:24, 153-171.
Öztürk, H. Yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin güçlendirme algısı ve ortamı güçlendirme açısından değerlendirmeleri. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2010, Ankara.
Donahue MO, Piazza IM, Griffin MQ, et al. The Relationship Between Nurses’ Perception of Empowerment and Patient Satisfaction. Applied Nursing Research. 2008:21, 2-7. doi:10.1016/j.apnr.2007.11.001
Upenieks VV. What Constitutes Effective Leadership? Perception of Magnet and Nonmagnet Nurse Leaders. Journal of Nursing Administration.2003;33(9): 456-467. doi:10.1097/00005110-200309000-00006
Teixeira AC, Nogueira A, Barbieri‐Figueiredo MDC. Professional empowerment and evidence‐based nursing: A mixed‐method systematic review. Journal of Clinical Nursing. 2023; 32(13-14): 3046-3057. doi:10.1111/jocn.16507
Al-Dweik G, Al-Daken LI, Abu-Snieneh H, et al. Work-related empowerment among nurses: literature review. International Journal of Productivity and Quality Management. 2016;19(2): 168-186. doi:10.1504/IJPQM.2016.078885
İştin AE. Örgütsel destek algısıın hizmet kalitesine etkisinde personel güçlendirmenin aracılık rolü:konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma. Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin, 2018.
Conger J. A. ve Kanungo, R. N. The empowerment process: integrating theory and practice. Academy of Management Review. 1988;13(3), 471-482.
Liaqat M, Awan RL, Sharif S, et al. Empowerment: A change in nursing and health care system. Journal of Clinical Research & Bioethics. 2020; 11(6). doi:10.35248/2155-9627.20.11.363
Van BP. Nurse managers' perceptions and experiences regarding staff nurse empowerment: a qualitative study. Frontiers Psychology. 2015; 6: 81-85. doi:10.3389/fpsyg.2015.01585
Shariff NJ. Empowerment model for nurse leaders’ participation in health policy development: an east African perspective. BMC Nursing. 2015; 14: 1-11. doi:10.1186/s12912-015-0078-6
Aksoy G. Cerrahi ve Cerrahi Hemşireliği., Aksoy G, Kanan N, Akyolcu N (ed). Cerrahi Hemşireliği I içinde. Ankara: Nobel Tıp Kitabevi; 2017. p. 1-36.
Temiz Z, Öztürk D, Ünver S, et al. Cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin etik duyarlılıklarının belirlenmesi. Anadolu Sağlık ve Hemşirelik Dergisi. 2017;20(2):83-89.
World Health Organization (WHO). Nursing & midwifery: human resources for health global standards for the initial education of professional nurses and midwives. World Health Organization, Department of human resources for health, Switzerland, 2009.
International Council of Nurses (ICN). Our Nurses. Our future.-International nurses day 2023 theme announced. (29/04/2024 tarihinde https://www.icn.ch/news/our-nurses-our-future-international-nurses-day-2023-theme-announced adresinden ulaşılmıştır).
Türk Hemşireler Derneği (THD). ICN 2023 hemşireler günü teması ve açıklama metni çevirisi. (29/04/2024 tarihinde https://www.thder.org.tr/icn-2023-hemsireler-gunu-temasi-ve-aciklama-metni-cevirisi adresinden ulaşılmıştır).
International Council of Nurses (ICN). International Nurses Day 2024 theme announced! (29/04/2024 tarihinde https://www.icn.ch/news/international-nurses-day-2024-theme-announced-our-nurses-our-future-economic-power-care adresinden ulaşılmıştır).
Türk Hemşireler Derneği (THD). 2024 hemşireler günü teması. (29/04/2024 tarihinde https://www.thder.org.tr/2024-hemsireler-gunu-temasi adresinden ulaşılmıştır).
World Health Organization. State of the world's nursing 2020: investing in education, jobs and leadership. (29/04/2024 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240003279 adresinden ulaşılmıştır).
Serbest Ş. Hemşire güçlendirmeye yönelik yönetici hemşirelerin görüşleri: nitel araştırma. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul, 2023.
Kapıkıran G, Çetin Y, Ağralı C, et al. The effect of surgical nurses' attitudes towards evidence-based practices on patient safety culture: descriptive and relationship-seeking study. Medical Records. 2024; 6(1): 37-43. doi:10.37990/medr.1374672
Anderson J, Willson P. Knowledge management organizing nursing care knowledge. Critical Care Nursing Quarterly. 2009;32 (1): 1 - 9. doi:10.1097/01.CNQ.0000343127.04448.13
Orak OS, Emirza E, Gülırmak K. Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlarının meslek ve bilimsel etkinlik deneyimleri açısından incelenmesi. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 2(1): 25-38.
Koçyiğit H., Yıldırım G. Türkiye’de hemşirelikte klinik uygulama alanında uzmanlaşmada ilk: Nazmiye Kocaman Yıldırım. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi. 2022;12(2): 228-237.
Soydaş D, Özkan ZK, Fındık ÜY. Cerrahi hastalıkları hemşireliğinde lisansüstü eğitime devam eden hemşirelerin istatistik kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu. 2024; 9(1): 107-119. doi:10.25279/sak.1182435
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Hemşirelik Yönetmeliği. (25/04/2024 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13830&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden erişildi).
Yılmaz K, Aktaş D, Yazıcı G, ve ark. Cerrahi hemşirelerinin görev, yetki ve sorumlulukları hakkındaki bilgi düzeyleri. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences. 2021;13(3). doi:10.5336/nurses.2020-80632
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Hemşirelik Yönetmeliği Ek-2. (29/04/2024 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.13830-ek-2%20ve%203.htm adresinden erişildi).
Li L, Zhou J, Luo L, et al. Application of the care bundle in perioperative nursing care of the type A aortic dissection. International Journal of General Medicine. 2021; 5949-5958. doi:10.2147/IJGM.S322755
Ceylan BK, Mete M. Kanıta dayalı hemşirelik kavramı ve kanıt niteliği oluşturan durumlar. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;(15): 121-132.
Christenbery TL. Chapter 20:Evidence-based practice: empowering nurses. Christenbery TL (ed). Evidence-based Practice in nursing içinde. Springer Publishing Connect. doi:10.1891/9780826127594.0020
Şen EŞ, Yurt S. Determining the attitudes of nurses towards evidence-based practices. DEUHFED. 2021;14:102-7. doi:10.5152/FNJN.2020.19022
Doğrusöz LA, Polat Ş, Kumsar AK. Hemşirelerde hasta güvenliği kültürü: Bir üniversite hastanesinde kesitsel bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches. 2020; 16(28): 1374-1395. doi:10.26466/opus.687171
Külekçi, E., & Özer, N. (2015). Cerrahi kliniklerde çalışan hemşirelerin sosyotropik ve otonomik kişilik özelliklerinin belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2015;18(2):79-86. doi:10.17049/ahsbd.82921
Pursio K, Kankkunen P, Sanner‐Stiehr E, et al. Professional autonomy in nursing: An integrative review. Journal of Nursing Management. 2021;29(6): 1565-1577. doi:10.1111/jonm.13282
Korkmaz F, Görgülü S. Hemşirelerin, meslek ölçütleri bağlamında hemşireliğe ilişkin görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2010; 17(1): 1-17.
Demir İ, Aba G. Sağlık kurumlarında çalışan personelin hizmet içi eğitim tutumları ile iş tatmini düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. İşletme Bilimi Dergisi. 2023; 11(3): 184-200. doi: 10.22139/jobs.1359600
5. Uluslararası 13. Ulusal Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Kongresi. (29/04/2024 tarihinde https://tcahdkongreleri.com/ adresinden erişildi).
11. Ulusal Ortopedi ve Travmatoloji Hemşireliği Kongresi. (29/04/2024 tarihinde https://othed.org.tr/othed/haber/---/22870 adresinden erişildi).
18. Nöroşirürji Hemşireliği Kongresi. (29/04/2024 tarihinde https://norosirurjihemsireleri.org.tr/ adresinden erişildi).
Yara ve Yanık Sempozyumu. (29/04/2024 tarihinde https://www.yoihd.org.tr/tr/etkinlikler/kongre-sempozyum-7 adresinden erişildi).
T. C. Sağlık Bakanlığı, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü. 89432283-045.01 sayılı, Kongre İzinleri konulu yazı. (29/04/2024 tarihinde https://www.tdb.org.tr/tdb/ek/Saglik_Bakanligi_89432283-045.01.pdf adresinden erişildi).
Uslu Ö, Kızılkaya M. Hemşirelerin Profesyonel Değerlerinin Belirlenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2021; 8(2): 192-202. doi:10.5222/SHYD.2021.28290
Ertürk C, Özmen D. Hemşirelerin profesyonel tutumlarını yordayan değişkenlerin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2018; 11(3): 191-199.
Savcı C, Şerbetçi G, Özel H. Hemşirelerin bilimsel araştırma sürecine ilişkin deneyimleri ve karşılaştıkları engeller. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2021; 9(2):694-705. doi: 10.33715/inonusaglik.845037
Ramage B, Foran P. Evidence-based practice in perioperative nursing: Barriers and facilitators to compliance. Journal of Perioperative Nursing. 2023; 36(2): 6. doi:10.26550/2209-1092.1265
Yava A, Tosun N, Çiçek H, et al. Hemşirelerin araştırma sonuçlarını kullanımında Engeller Ölçeği’nin geçerlilik ve güvenirliliği. Gülhane Tıp Dergisi. 2007; 49(2): 72-80.
Çalmaz A, Yılmazel G. Sağlık Politikalarıyla Hemşirelik. Hitit Sağlık Dergisi. 2023; (1): 61-70.
Erikmen E, Vatan F. Hemşirelerin bireysel ve mesleki otonomilerinin incelenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2019; 2(6): 141-152. doi:10.5222/SHYD.2019.36036
Wu M,Yang J, Liu L, Ye B. An investigation of factors influencing nurses’ clinical decision-making skills. Western Journal of Nursing Research. 2016;1-18. doi:10.1177/0193945916633458
Balık T, Öztürk H. Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin hemşirelik personelinin güçlendirilmesine ilişkin görüşleri. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2016; 3(3): 140-151. doi:10.5222/SHYD.2016.140
Altuntaş S, Yetginler Ş. Hemşirelerin mesleki derneklere bakış açıları. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2020; 1(7): 40-51. doi:10.5222/SHYD.2020.75046
Association of periOperative Registered Nurses (AORN). (29/04/2024 tarihinde https://www.aorn.org/ adresinden erişildi).
European Operating Room Nurses Association (EORNA). (29/04/2024 tarihinde https://eorna.eu/ adresinden erişildi).
Enhanced Recovery After Surgery (ERAS). (29/04/2024 tarihinde https://erassociety.org/ adresinden erişildi).
ERAS Türkiye Hemşire Çalışma Grubu. (29/04/2024 tarihinde https://eras.org.tr/page.php?id=41 adresinden erişildi).
Çilingir D, Candaş B. Cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileşme protokolü ve hemşirenin rolü. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 20(2).
TCAHD. Cerrahi Alan Enfeksiyou Önlemede Ameliyat Öncesi Kıl temizliği. (29/04/2024 tarihinde https://www.tcahd.org/rehberler adresinden erişildi).
T. C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Hemşirelik ve Ebelik Mesleklerinin Güçlendirilmesi Çalıştayı. (29/04/2024 tarilinde https://shgmsmdb.saglik.gov.tr/TR-86729/hemsirelik-ve-ebelik-mesleklerinin-guclendirilmesi-calistayi.html adresinden erişildi).
Koç Üniversitesi. Yeni Mezun Hemşireleri Güçlendirilme Eğitim Programı. (29/04/2024 tarihinde https://onlineprograms.ku.edu.tr/courses/course-v1:KocUniversity+NURS+2023_01/about adresinden erişildi).
Türk Hemşireler Derneği. Hemşirelikte Temel Yetkinlikler Klavuzu. (29/04/2024 tarihinde https://www.thder.org.tr/uploads/files/temel-yetkinlikler-klavuzu.pdf adresinden erişildi).
Türk Hemşireler Derneği. Pandemi Döneminde Çalışmaya Başlayan Yeni Mezun Hemşirelerin Akran Desteği ile Güçlendirilmesi (YEMAKDES) Projesi. (29/04/2024 tarihinde https://thder.org.tr/uploads/files/Bilgilendirme%20Metni.pdf adresinden erişildi).
Ondokuz Mayıs Üniversitesi. V. Hemşireliği Güçlendirme Sempozyumu. (29/04/2024 tarihinde https://www.omu.edu.tr/tr/icerik/haber/v-hemsireligi-guclendirme-sempozyumu-sona-erdi adresinden erişildi).
Referanslar
Ulupınar S. Hemşirelikte güçlendirme. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2011; 15(2): 77-84.
Öztürk Çopur E, Kuru N, Canbolat Seyman Ç. Hemşirelikte kanıta dayalı uygulamalara genel bakış. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2015;1(2):51–5. doi:10.5222/SHYD.2015.051
Boswell C, Ashcraft A, Long J, Cannon S, et al. Self-efficacy: changing the tide of evidence-based practice. Worldviews Evidence-Based Nursing. 2020;17(2):129–35. doi: 10.1111/wvn.12434
Hoegen P, Vos M, van Oostveen C, et al. Nurse leadership and work environment association with outcome expectancy and self-efficacy in evidence-based practice among hospital nurses in the Netherlands: a cross-sectional study. International Journal of Environmental Res Public Health. 2022;19(21):1–10. doi:10.3390/ijerph192114422
Er F, Altuntaş S. Hemşirelikte personel güçlendirme. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2014; 3(1), 155-160. doi:10.5222/SHYD.2014.155
Sepasi RR, Abbaszadeh A, Borhani F, et al. Nurses’ perceptions of the concept of power in nursing: A qualitative research. Journal of Clinical and Diagnostic Research: JCDR, 2016; 10(12), LC10. doi:10.7860/JCDR/2016/22526.8971
Türk Dil Kurumu (TDK). Güç. (29/04/2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Yılmaz A. Servis sorumlu hemşirelerine uygulanan güçlendirme programının güçlendirme hemşirelik uygulamaları üzerinde kontrol ve hasta güveliği kültürüne etkisi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2019, Ankara.
Türk Dil Kurumu (TDK). Güç. (01/05/2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Kurtluk, E. Hemşirelikte yapısal ve psikolojik güçlendirme uygulamalarının karşılaştırmalı değerlendirmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi. 2019; 1(2): 116-121.
Karakaş A. İşletmelerde personeli güçlü kılma yollarından personel güçlendirme. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2014;6:11, 79-105.
Karahan A, Yılmaz H. Örgütsel öğrenme, personel güçlendirme ve takım performansı arasındaki ilişkilerin analiz edilmesi: sağlık sektöründe bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2010; 13:24, 153-171.
Öztürk, H. Yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin güçlendirme algısı ve ortamı güçlendirme açısından değerlendirmeleri. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2010, Ankara.
Donahue MO, Piazza IM, Griffin MQ, et al. The Relationship Between Nurses’ Perception of Empowerment and Patient Satisfaction. Applied Nursing Research. 2008:21, 2-7. doi:10.1016/j.apnr.2007.11.001
Upenieks VV. What Constitutes Effective Leadership? Perception of Magnet and Nonmagnet Nurse Leaders. Journal of Nursing Administration.2003;33(9): 456-467. doi:10.1097/00005110-200309000-00006
Teixeira AC, Nogueira A, Barbieri‐Figueiredo MDC. Professional empowerment and evidence‐based nursing: A mixed‐method systematic review. Journal of Clinical Nursing. 2023; 32(13-14): 3046-3057. doi:10.1111/jocn.16507
Al-Dweik G, Al-Daken LI, Abu-Snieneh H, et al. Work-related empowerment among nurses: literature review. International Journal of Productivity and Quality Management. 2016;19(2): 168-186. doi:10.1504/IJPQM.2016.078885
İştin AE. Örgütsel destek algısıın hizmet kalitesine etkisinde personel güçlendirmenin aracılık rolü:konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma. Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin, 2018.
Conger J. A. ve Kanungo, R. N. The empowerment process: integrating theory and practice. Academy of Management Review. 1988;13(3), 471-482.
Liaqat M, Awan RL, Sharif S, et al. Empowerment: A change in nursing and health care system. Journal of Clinical Research & Bioethics. 2020; 11(6). doi:10.35248/2155-9627.20.11.363
Van BP. Nurse managers' perceptions and experiences regarding staff nurse empowerment: a qualitative study. Frontiers Psychology. 2015; 6: 81-85. doi:10.3389/fpsyg.2015.01585
Shariff NJ. Empowerment model for nurse leaders’ participation in health policy development: an east African perspective. BMC Nursing. 2015; 14: 1-11. doi:10.1186/s12912-015-0078-6
Aksoy G. Cerrahi ve Cerrahi Hemşireliği., Aksoy G, Kanan N, Akyolcu N (ed). Cerrahi Hemşireliği I içinde. Ankara: Nobel Tıp Kitabevi; 2017. p. 1-36.
Temiz Z, Öztürk D, Ünver S, et al. Cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin etik duyarlılıklarının belirlenmesi. Anadolu Sağlık ve Hemşirelik Dergisi. 2017;20(2):83-89.
World Health Organization (WHO). Nursing & midwifery: human resources for health global standards for the initial education of professional nurses and midwives. World Health Organization, Department of human resources for health, Switzerland, 2009.
International Council of Nurses (ICN). Our Nurses. Our future.-International nurses day 2023 theme announced. (29/04/2024 tarihinde https://www.icn.ch/news/our-nurses-our-future-international-nurses-day-2023-theme-announced adresinden ulaşılmıştır).
Türk Hemşireler Derneği (THD). ICN 2023 hemşireler günü teması ve açıklama metni çevirisi. (29/04/2024 tarihinde https://www.thder.org.tr/icn-2023-hemsireler-gunu-temasi-ve-aciklama-metni-cevirisi adresinden ulaşılmıştır).
International Council of Nurses (ICN). International Nurses Day 2024 theme announced! (29/04/2024 tarihinde https://www.icn.ch/news/international-nurses-day-2024-theme-announced-our-nurses-our-future-economic-power-care adresinden ulaşılmıştır).
Türk Hemşireler Derneği (THD). 2024 hemşireler günü teması. (29/04/2024 tarihinde https://www.thder.org.tr/2024-hemsireler-gunu-temasi adresinden ulaşılmıştır).
World Health Organization. State of the world's nursing 2020: investing in education, jobs and leadership. (29/04/2024 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240003279 adresinden ulaşılmıştır).
Serbest Ş. Hemşire güçlendirmeye yönelik yönetici hemşirelerin görüşleri: nitel araştırma. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul, 2023.
Kapıkıran G, Çetin Y, Ağralı C, et al. The effect of surgical nurses' attitudes towards evidence-based practices on patient safety culture: descriptive and relationship-seeking study. Medical Records. 2024; 6(1): 37-43. doi:10.37990/medr.1374672
Anderson J, Willson P. Knowledge management organizing nursing care knowledge. Critical Care Nursing Quarterly. 2009;32 (1): 1 - 9. doi:10.1097/01.CNQ.0000343127.04448.13
Orak OS, Emirza E, Gülırmak K. Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlarının meslek ve bilimsel etkinlik deneyimleri açısından incelenmesi. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 2(1): 25-38.
Koçyiğit H., Yıldırım G. Türkiye’de hemşirelikte klinik uygulama alanında uzmanlaşmada ilk: Nazmiye Kocaman Yıldırım. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi. 2022;12(2): 228-237.
Soydaş D, Özkan ZK, Fındık ÜY. Cerrahi hastalıkları hemşireliğinde lisansüstü eğitime devam eden hemşirelerin istatistik kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu. 2024; 9(1): 107-119. doi:10.25279/sak.1182435
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Hemşirelik Yönetmeliği. (25/04/2024 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13830&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden erişildi).
Yılmaz K, Aktaş D, Yazıcı G, ve ark. Cerrahi hemşirelerinin görev, yetki ve sorumlulukları hakkındaki bilgi düzeyleri. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences. 2021;13(3). doi:10.5336/nurses.2020-80632
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Hemşirelik Yönetmeliği Ek-2. (29/04/2024 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.13830-ek-2%20ve%203.htm adresinden erişildi).
Li L, Zhou J, Luo L, et al. Application of the care bundle in perioperative nursing care of the type A aortic dissection. International Journal of General Medicine. 2021; 5949-5958. doi:10.2147/IJGM.S322755
Ceylan BK, Mete M. Kanıta dayalı hemşirelik kavramı ve kanıt niteliği oluşturan durumlar. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;(15): 121-132.
Christenbery TL. Chapter 20:Evidence-based practice: empowering nurses. Christenbery TL (ed). Evidence-based Practice in nursing içinde. Springer Publishing Connect. doi:10.1891/9780826127594.0020
Şen EŞ, Yurt S. Determining the attitudes of nurses towards evidence-based practices. DEUHFED. 2021;14:102-7. doi:10.5152/FNJN.2020.19022
Doğrusöz LA, Polat Ş, Kumsar AK. Hemşirelerde hasta güvenliği kültürü: Bir üniversite hastanesinde kesitsel bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches. 2020; 16(28): 1374-1395. doi:10.26466/opus.687171
Külekçi, E., & Özer, N. (2015). Cerrahi kliniklerde çalışan hemşirelerin sosyotropik ve otonomik kişilik özelliklerinin belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2015;18(2):79-86. doi:10.17049/ahsbd.82921
Pursio K, Kankkunen P, Sanner‐Stiehr E, et al. Professional autonomy in nursing: An integrative review. Journal of Nursing Management. 2021;29(6): 1565-1577. doi:10.1111/jonm.13282
Korkmaz F, Görgülü S. Hemşirelerin, meslek ölçütleri bağlamında hemşireliğe ilişkin görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2010; 17(1): 1-17.
Demir İ, Aba G. Sağlık kurumlarında çalışan personelin hizmet içi eğitim tutumları ile iş tatmini düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. İşletme Bilimi Dergisi. 2023; 11(3): 184-200. doi: 10.22139/jobs.1359600
5. Uluslararası 13. Ulusal Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Kongresi. (29/04/2024 tarihinde https://tcahdkongreleri.com/ adresinden erişildi).
11. Ulusal Ortopedi ve Travmatoloji Hemşireliği Kongresi. (29/04/2024 tarihinde https://othed.org.tr/othed/haber/---/22870 adresinden erişildi).
18. Nöroşirürji Hemşireliği Kongresi. (29/04/2024 tarihinde https://norosirurjihemsireleri.org.tr/ adresinden erişildi).
Yara ve Yanık Sempozyumu. (29/04/2024 tarihinde https://www.yoihd.org.tr/tr/etkinlikler/kongre-sempozyum-7 adresinden erişildi).
T. C. Sağlık Bakanlığı, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü. 89432283-045.01 sayılı, Kongre İzinleri konulu yazı. (29/04/2024 tarihinde https://www.tdb.org.tr/tdb/ek/Saglik_Bakanligi_89432283-045.01.pdf adresinden erişildi).
Uslu Ö, Kızılkaya M. Hemşirelerin Profesyonel Değerlerinin Belirlenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2021; 8(2): 192-202. doi:10.5222/SHYD.2021.28290
Ertürk C, Özmen D. Hemşirelerin profesyonel tutumlarını yordayan değişkenlerin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2018; 11(3): 191-199.
Savcı C, Şerbetçi G, Özel H. Hemşirelerin bilimsel araştırma sürecine ilişkin deneyimleri ve karşılaştıkları engeller. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2021; 9(2):694-705. doi: 10.33715/inonusaglik.845037
Ramage B, Foran P. Evidence-based practice in perioperative nursing: Barriers and facilitators to compliance. Journal of Perioperative Nursing. 2023; 36(2): 6. doi:10.26550/2209-1092.1265
Yava A, Tosun N, Çiçek H, et al. Hemşirelerin araştırma sonuçlarını kullanımında Engeller Ölçeği’nin geçerlilik ve güvenirliliği. Gülhane Tıp Dergisi. 2007; 49(2): 72-80.
Çalmaz A, Yılmazel G. Sağlık Politikalarıyla Hemşirelik. Hitit Sağlık Dergisi. 2023; (1): 61-70.
Erikmen E, Vatan F. Hemşirelerin bireysel ve mesleki otonomilerinin incelenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2019; 2(6): 141-152. doi:10.5222/SHYD.2019.36036
Wu M,Yang J, Liu L, Ye B. An investigation of factors influencing nurses’ clinical decision-making skills. Western Journal of Nursing Research. 2016;1-18. doi:10.1177/0193945916633458
Balık T, Öztürk H. Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin hemşirelik personelinin güçlendirilmesine ilişkin görüşleri. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2016; 3(3): 140-151. doi:10.5222/SHYD.2016.140
Altuntaş S, Yetginler Ş. Hemşirelerin mesleki derneklere bakış açıları. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2020; 1(7): 40-51. doi:10.5222/SHYD.2020.75046
Association of periOperative Registered Nurses (AORN). (29/04/2024 tarihinde https://www.aorn.org/ adresinden erişildi).
European Operating Room Nurses Association (EORNA). (29/04/2024 tarihinde https://eorna.eu/ adresinden erişildi).
Enhanced Recovery After Surgery (ERAS). (29/04/2024 tarihinde https://erassociety.org/ adresinden erişildi).
ERAS Türkiye Hemşire Çalışma Grubu. (29/04/2024 tarihinde https://eras.org.tr/page.php?id=41 adresinden erişildi).
Çilingir D, Candaş B. Cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileşme protokolü ve hemşirenin rolü. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 20(2).
TCAHD. Cerrahi Alan Enfeksiyou Önlemede Ameliyat Öncesi Kıl temizliği. (29/04/2024 tarihinde https://www.tcahd.org/rehberler adresinden erişildi).
T. C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Hemşirelik ve Ebelik Mesleklerinin Güçlendirilmesi Çalıştayı. (29/04/2024 tarilinde https://shgmsmdb.saglik.gov.tr/TR-86729/hemsirelik-ve-ebelik-mesleklerinin-guclendirilmesi-calistayi.html adresinden erişildi).
Koç Üniversitesi. Yeni Mezun Hemşireleri Güçlendirilme Eğitim Programı. (29/04/2024 tarihinde https://onlineprograms.ku.edu.tr/courses/course-v1:KocUniversity+NURS+2023_01/about adresinden erişildi).
Türk Hemşireler Derneği. Hemşirelikte Temel Yetkinlikler Klavuzu. (29/04/2024 tarihinde https://www.thder.org.tr/uploads/files/temel-yetkinlikler-klavuzu.pdf adresinden erişildi).
Türk Hemşireler Derneği. Pandemi Döneminde Çalışmaya Başlayan Yeni Mezun Hemşirelerin Akran Desteği ile Güçlendirilmesi (YEMAKDES) Projesi. (29/04/2024 tarihinde https://thder.org.tr/uploads/files/Bilgilendirme%20Metni.pdf adresinden erişildi).
Ondokuz Mayıs Üniversitesi. V. Hemşireliği Güçlendirme Sempozyumu. (29/04/2024 tarihinde https://www.omu.edu.tr/tr/icerik/haber/v-hemsireligi-guclendirme-sempozyumu-sona-erdi adresinden erişildi).
