Ameliyat Sonrası Bakım
Özet
Ameliyat sonrası bakım cerrahi işlemin sona vermesi ve hastanın anestezi sonrası bakım ünitesine alınması ile başlamaktadır. Anestezinin etkisinden kurtulup, tüm sistem fonksiyonlarının normale dönmesi kadar devam eder. Ameliyat sonrası bakımın başarısı perioperatif (ameliyat öncesi, esnası, sonrası) süreçte hastanın bütüncül ele alınmasına bağlı olarak değişmektedir. Bu dönemdeki bakımın temel amacı homeostatik dengenin yeniden düzenlenmesi, anestezi ve cerrahiye bağlı komplikasyonların önlenmesi, iyileşmenin hızlandırılmasıdır. Ameliyat sonrası iyileşme süreci hastaya ait özellikler, anestezi tipi, cerrahi prosedür ve verilen hemşirelik bakımının kalitesine göre değişmektedir.
Postoperative care begins when the surgical procedure ends and the patient is admitted to the post-anesthesia care unit. It lasts until the anesthesia wears off and all system functions return to normal. The success of postoperative care depends on the holistic approach to the patient in the perioperative (preoperative, intraoperative, postoperative) period. The main aim of care in this period is to restore homeostatic balance, prevent complications related to anesthesia and surgery, and accelerate recovery. The postoperative recovery process varies according to patient characteristics, anesthesia type, surgical procedure, and the quality of nursing care provided.
Referanslar
Akyolcu, N. Ameliyat Sonrası Hemşirelik Bakımı. In: G. Aksoy G, Kanan N, Akyolcu N (eds.) Cerrahi Hemşireliği I. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2019. p. 335-366
Gürel B, Koçaşlı S. Ameliyat sonrası hastaların derlenme kalitesi ve hemşirelik bakımı. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi; 2022;5(1):12-30. (20.06. 2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2127764 adresinden ulaşılmıştır).
Salazar Maya, ÁM. Nursing care during the perioperative within the surgical context. Investigacion y educacion en enfermeria. 2022;40:(2):e02. doi: 10.17533/udea.iee.v40n2e02.
Best practices for optimal post-op care, Skilled Wound Care 2023. (16.06.2024 tarihinde https://www.skilledwoundcare.com/post/best-practices-for-optimal-post-op-care adresinden ulaşılmıştır).
Smeltzer SC, Bare BG. Medical surgical nursing. Assessment and Management of Patients with Breast Disorders. The Tenth Edition of Brunner and Suddarth’s Textbook of Lippincott Williams & Wilkins; 2005. p. 1445-1484.
Williams LS. Nursing care of patients having surgery. (Ed) Williams LS, Hopper PD. Understanding Medical surgical nursing. 5th ed. F.A Davis Co. Philadelphia; 2015. p. 202-236.
Fındık ÜY. Cerrahi Süreç: Ameliyat Sonrası Bakım ve Komplikasyonların Önlenmesi. In: Aslan FE (ed.) Cerrahi Bakım Vaka Analizleri ile Birlikte. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2016. p. 425-454.
Özkan DM, Yavuz M, Köze BŞ. Hastaların ameliyat öncesi ve sonrasında solunum egzersizlerini uygulama durumları. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2015;31(2):1-7. (01.07.2024 Tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/825148 adresinden ulaşılmıştır).
Eti Aslan F. Ameliyat Sonrası Bakım. In: Karadakovan A, Eti Aslan F (eds.) Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım. Ankara: (5. b., Cilt I), Akademisyen Kitabevi. 2020. p. 299-326.
Ciğerci Y, Soyer Er Ö, Özyürek P. Ameliyat Sonrası Bakım. In: Yavuz van Giersbergen M (ed.) Cerrahi hemşireliği. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. P. 198-225.
Mehta R, Merath K, Farooq A, Sahara K, Tsilimigras DI, Ejaz A. Et al. ... & Pawlik, T. M. US News and World Report hospital ranking and surgical outcomes among patients undergoing surgery for cancer. Journal of surgical oncology. 2019;120(8):1327-1334. doi: 10.1002/jso.25751. Epub 2019 Nov 3.
Gül, A. Ameliyat Sonrası Dönemde Hemşirelik Bakımı. In: Çelik, S (ed.) Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar. Çukurova. Nobel Tıp Kitabevi, 2021. p:141-151.
Erdil F, Özhen Elbaş. Ameliyat Sonrası (Postoperatif) Hemşirelik Bakımı. In: Erdil F, Özhan Elbaş N (eds.) Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği. Ankara: Aydogdu Ofset Matbaacılık Ambalaj san. Ve Tic. Ltd. Şti. VI. Baskı. 2012. s. 115-136.
Rao VK, Khanna AK. Postoperative respiratory impairment is a real risk for our patients: the intensivist’s perspective. Anesthesiology Research and Practice; 2018(1):1327-13343. doi.org/10.1155/2018/3215923
Eti Aslan F, Karadakovan, A. Yaşlılık ve Geriatri Hemşireliği. In: Karadakovan A, Eti Aslan F (eds). Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım. Ankara: (5. b., Cilt I), Akademisyen Kitabevi. 2020. p. 103-123.
Topçu SY. Hastalarin solunum egzersizi uygulamalarını etkileyen faktörler ve hemşirelerin rolü. İzmir Göğüs Hastanesi Dergisi; 2016;30(2):89-96. (20.06.2024 Tarihinde https://jag.journalagent.com/igh/pdfs/IGHH_30_2_89_96.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Cüre D. Koroner arter bypass greftleme sonrası yoğun bakımda uygulanabilecek güvenli alt ekstremite egzersiz modelleri: Bisiklet Ergometresi ve tüm vücut titreşimi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi; 2021;5(2):371-379. doi: 10.46237/amusbfd.796401
Usta E, Aygin D. Yaşlı hastanın ameliyat sonrası bakımındaki farklılıklar. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi; 2015;5(3):59-65. (20.06.2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/56607 adresinden ulaşılmıştır).
Güven B. Bariatrik cerrahi komplikasyonları ve hemşirelik bakımı. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi; 2019;16(2):139-143. |doi:10.5222/HEAD.2019.139
Chekol B, Eshetie D, Temesgen N. Assessment of staffing and service provision in the post-anesthesia care unit of hospitals found in amhara regional state. Drug, Healthcare and Patient Safety; 2021;813: 125–131. doi.org/10.2147/DHPS.S302303
Kruthiventi SC, Kane GC, Sprung J, Weingarten TN, & Warner ME. Postoperative pulmonary complications in contemporary cohort of patients with pulmonary hypertension. Bosnian Journal of Basic Medical Sciences 2019; 19(4): 392–399. doi: 10.17305/bjbms.2019.4332.
Chatterly L. "Improving Nurse Knowledge and Attitudes of Early Mobilization of the Postoperative Patient" (2017). Master's Theses, Dissertations, Graduate Research and Major Papers Overview. 188. doi.org/10.28971/532017CL106
Yavuz van Giersbergen, M., ve Uslu, Y. Cerrahi Hastalarda Bulantı ve Kusma Yönetiminde Kanıta Dayalı Uygulamalar. In: Cebeci F (ed.) Cerrahi Hemşireliğinde Kanıta Dayalı Uygulamalar. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p. 33-42 27.06.2024 Tarihinde https://www.turkiyeklinikleri.com/article/en-cerrahi-hastalarda-bulanti-ve-kusma-yonetiminde-kanita-dayali-uygulamalar-95738.html adresinden ulaşılmıştır).
Aktaş YY, Gürçayır D, Atalay C. Ameliyat sonrası bulantı kusma yönetiminde kanıta dayalı uygulamalar. Dicle Tıp Dergisi; 2018; 45 (3), 341-351. Doi: 10.5798/dicletip.457268
Uslu Y, Yavuz M. Ameliyat sonrası üriner retansiyon ve yönetimi. Yeni Üroloji Dergisi; 2016;1I(1):48-53. (16.06.2024 Tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1018564 adresinden alınmıştır).
Gök, F, Kabu Hergül F. Cerrahi kliniklerinde yatan hastaların anksiyete ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Bilimlerinde İleri Araştırmalar Dergisi; 2020;3(3):195-206. doi: 10.26650/JARHS2020-763519
Demir Korkmaz F, Gok F, Yavuz Karamanoglu A. Cardiovascular surgery nurses' level of knowledge regarding delirium. Nursing in Critical Care; 2016;21(5): 279-286. doi: 10.1111/nicc.12184
Tremblay P, Gold S. Prevention of post-operative delirium in the elderly using pharmacological agents. Canadian Geriatrics Journal; 2016;19:113-26. doi: 10.5770/cgj.19.226
Small C, Laycock H. Acute postoperative pain management. Journal of British Surgery; 2020;107(2):e70-e80. doi: 10.1002/bjs.11477.
McCaffery M. Nursing Management of the Patient with Pain, 2ndedn. Newyork: J.B. Lippincott Company.1979
Aydıngülü N, Arslan S. Cerrahi geçiren hastaların erken dönem konfor düzeyleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi; 2021; 16(3): 401-406. doi:10.17517/ksutfd.811420
Zhang YE, Xu X, Gong R. Postoperative pain management outcomes at a Chinese hospital: a cross-sectional survey. Journal of Perianesthesia Nursing; 2023;38(3):434-439. doi.org/10.1016/j.jopan.2022.07.002
Şenyüz KY, Koçaşli S. Multimodal analgesy and nursing approach in postoperative pain. Sağlık Akademisyenleri Dergisi; 2017;4(2):90-95. doi.org/10.5455/sad.13-1491818424
Martins TP, Souza DM, Souza DM. Use of multimodal anesthesia in the treatment of postoperative pain. Brazilian Journal Of Pain; 2023;6(4):427-434. doi.org/10.5935/2595-0118.20230075-en
Echeverria-Villalobos M, Stoicea N, Todeschini AB, Fiorda-Diaz J, Uribe AA, Weaver T. Et al. Enhanced recovery after surgery (ERAS): a perspective review of postoperative pain management under ERAS pathways and its role on opioid crisis in the United States. The Clinical Journal Of Pain; 2020;36(3), 219-226. doi.org/10.1097/AJP.0000000000000792
Hartman TJ, Nie JW, Singh K. Multimodal Analgesia. Contemporary Spine Surgery; 2022;23(8):1-7. Doi: 10.1097/01.css.0000852968.89790.4e
Pujos BLS, Herrera SIC, Jara DGS, Timbe AGP, Demera JPV, Contreras NMS, et al. Advancements in Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Protocols: A Systematic Review of Outcomes. International Journal of Medical Science and Dental Health; 2024;10(5):20-34. doi. 10.55640/ijmsdh-10-05-02
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Surgical site infections: prevention and treatment. 2020. (30.06.2024 Tarihinde https://www.nice.org.uk/guidance/ng125/resources/surgical-site-infections-prevention-and-treatment-pdf-66141660564421 adresinden ulaşılmıştır).
Aygin D, Kalkan ÖK, Akbayır N. Ameliyat sonrası erken dönem mobilizasyonun hızlı iyileşmeye katkısı. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi; 2022;5:392-403. doi:10.54803/sauhsd.1168814
Referanslar
Akyolcu, N. Ameliyat Sonrası Hemşirelik Bakımı. In: G. Aksoy G, Kanan N, Akyolcu N (eds.) Cerrahi Hemşireliği I. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2019. p. 335-366
Gürel B, Koçaşlı S. Ameliyat sonrası hastaların derlenme kalitesi ve hemşirelik bakımı. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi; 2022;5(1):12-30. (20.06. 2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2127764 adresinden ulaşılmıştır).
Salazar Maya, ÁM. Nursing care during the perioperative within the surgical context. Investigacion y educacion en enfermeria. 2022;40:(2):e02. doi: 10.17533/udea.iee.v40n2e02.
Best practices for optimal post-op care, Skilled Wound Care 2023. (16.06.2024 tarihinde https://www.skilledwoundcare.com/post/best-practices-for-optimal-post-op-care adresinden ulaşılmıştır).
Smeltzer SC, Bare BG. Medical surgical nursing. Assessment and Management of Patients with Breast Disorders. The Tenth Edition of Brunner and Suddarth’s Textbook of Lippincott Williams & Wilkins; 2005. p. 1445-1484.
Williams LS. Nursing care of patients having surgery. (Ed) Williams LS, Hopper PD. Understanding Medical surgical nursing. 5th ed. F.A Davis Co. Philadelphia; 2015. p. 202-236.
Fındık ÜY. Cerrahi Süreç: Ameliyat Sonrası Bakım ve Komplikasyonların Önlenmesi. In: Aslan FE (ed.) Cerrahi Bakım Vaka Analizleri ile Birlikte. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2016. p. 425-454.
Özkan DM, Yavuz M, Köze BŞ. Hastaların ameliyat öncesi ve sonrasında solunum egzersizlerini uygulama durumları. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2015;31(2):1-7. (01.07.2024 Tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/825148 adresinden ulaşılmıştır).
Eti Aslan F. Ameliyat Sonrası Bakım. In: Karadakovan A, Eti Aslan F (eds.) Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım. Ankara: (5. b., Cilt I), Akademisyen Kitabevi. 2020. p. 299-326.
Ciğerci Y, Soyer Er Ö, Özyürek P. Ameliyat Sonrası Bakım. In: Yavuz van Giersbergen M (ed.) Cerrahi hemşireliği. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. P. 198-225.
Mehta R, Merath K, Farooq A, Sahara K, Tsilimigras DI, Ejaz A. Et al. ... & Pawlik, T. M. US News and World Report hospital ranking and surgical outcomes among patients undergoing surgery for cancer. Journal of surgical oncology. 2019;120(8):1327-1334. doi: 10.1002/jso.25751. Epub 2019 Nov 3.
Gül, A. Ameliyat Sonrası Dönemde Hemşirelik Bakımı. In: Çelik, S (ed.) Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar. Çukurova. Nobel Tıp Kitabevi, 2021. p:141-151.
Erdil F, Özhen Elbaş. Ameliyat Sonrası (Postoperatif) Hemşirelik Bakımı. In: Erdil F, Özhan Elbaş N (eds.) Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği. Ankara: Aydogdu Ofset Matbaacılık Ambalaj san. Ve Tic. Ltd. Şti. VI. Baskı. 2012. s. 115-136.
Rao VK, Khanna AK. Postoperative respiratory impairment is a real risk for our patients: the intensivist’s perspective. Anesthesiology Research and Practice; 2018(1):1327-13343. doi.org/10.1155/2018/3215923
Eti Aslan F, Karadakovan, A. Yaşlılık ve Geriatri Hemşireliği. In: Karadakovan A, Eti Aslan F (eds). Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım. Ankara: (5. b., Cilt I), Akademisyen Kitabevi. 2020. p. 103-123.
Topçu SY. Hastalarin solunum egzersizi uygulamalarını etkileyen faktörler ve hemşirelerin rolü. İzmir Göğüs Hastanesi Dergisi; 2016;30(2):89-96. (20.06.2024 Tarihinde https://jag.journalagent.com/igh/pdfs/IGHH_30_2_89_96.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Cüre D. Koroner arter bypass greftleme sonrası yoğun bakımda uygulanabilecek güvenli alt ekstremite egzersiz modelleri: Bisiklet Ergometresi ve tüm vücut titreşimi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi; 2021;5(2):371-379. doi: 10.46237/amusbfd.796401
Usta E, Aygin D. Yaşlı hastanın ameliyat sonrası bakımındaki farklılıklar. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi; 2015;5(3):59-65. (20.06.2024 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/56607 adresinden ulaşılmıştır).
Güven B. Bariatrik cerrahi komplikasyonları ve hemşirelik bakımı. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi; 2019;16(2):139-143. |doi:10.5222/HEAD.2019.139
Chekol B, Eshetie D, Temesgen N. Assessment of staffing and service provision in the post-anesthesia care unit of hospitals found in amhara regional state. Drug, Healthcare and Patient Safety; 2021;813: 125–131. doi.org/10.2147/DHPS.S302303
Kruthiventi SC, Kane GC, Sprung J, Weingarten TN, & Warner ME. Postoperative pulmonary complications in contemporary cohort of patients with pulmonary hypertension. Bosnian Journal of Basic Medical Sciences 2019; 19(4): 392–399. doi: 10.17305/bjbms.2019.4332.
Chatterly L. "Improving Nurse Knowledge and Attitudes of Early Mobilization of the Postoperative Patient" (2017). Master's Theses, Dissertations, Graduate Research and Major Papers Overview. 188. doi.org/10.28971/532017CL106
Yavuz van Giersbergen, M., ve Uslu, Y. Cerrahi Hastalarda Bulantı ve Kusma Yönetiminde Kanıta Dayalı Uygulamalar. In: Cebeci F (ed.) Cerrahi Hemşireliğinde Kanıta Dayalı Uygulamalar. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p. 33-42 27.06.2024 Tarihinde https://www.turkiyeklinikleri.com/article/en-cerrahi-hastalarda-bulanti-ve-kusma-yonetiminde-kanita-dayali-uygulamalar-95738.html adresinden ulaşılmıştır).
Aktaş YY, Gürçayır D, Atalay C. Ameliyat sonrası bulantı kusma yönetiminde kanıta dayalı uygulamalar. Dicle Tıp Dergisi; 2018; 45 (3), 341-351. Doi: 10.5798/dicletip.457268
Uslu Y, Yavuz M. Ameliyat sonrası üriner retansiyon ve yönetimi. Yeni Üroloji Dergisi; 2016;1I(1):48-53. (16.06.2024 Tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1018564 adresinden alınmıştır).
Gök, F, Kabu Hergül F. Cerrahi kliniklerinde yatan hastaların anksiyete ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Bilimlerinde İleri Araştırmalar Dergisi; 2020;3(3):195-206. doi: 10.26650/JARHS2020-763519
Demir Korkmaz F, Gok F, Yavuz Karamanoglu A. Cardiovascular surgery nurses' level of knowledge regarding delirium. Nursing in Critical Care; 2016;21(5): 279-286. doi: 10.1111/nicc.12184
Tremblay P, Gold S. Prevention of post-operative delirium in the elderly using pharmacological agents. Canadian Geriatrics Journal; 2016;19:113-26. doi: 10.5770/cgj.19.226
Small C, Laycock H. Acute postoperative pain management. Journal of British Surgery; 2020;107(2):e70-e80. doi: 10.1002/bjs.11477.
McCaffery M. Nursing Management of the Patient with Pain, 2ndedn. Newyork: J.B. Lippincott Company.1979
Aydıngülü N, Arslan S. Cerrahi geçiren hastaların erken dönem konfor düzeyleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi; 2021; 16(3): 401-406. doi:10.17517/ksutfd.811420
Zhang YE, Xu X, Gong R. Postoperative pain management outcomes at a Chinese hospital: a cross-sectional survey. Journal of Perianesthesia Nursing; 2023;38(3):434-439. doi.org/10.1016/j.jopan.2022.07.002
Şenyüz KY, Koçaşli S. Multimodal analgesy and nursing approach in postoperative pain. Sağlık Akademisyenleri Dergisi; 2017;4(2):90-95. doi.org/10.5455/sad.13-1491818424
Martins TP, Souza DM, Souza DM. Use of multimodal anesthesia in the treatment of postoperative pain. Brazilian Journal Of Pain; 2023;6(4):427-434. doi.org/10.5935/2595-0118.20230075-en
Echeverria-Villalobos M, Stoicea N, Todeschini AB, Fiorda-Diaz J, Uribe AA, Weaver T. Et al. Enhanced recovery after surgery (ERAS): a perspective review of postoperative pain management under ERAS pathways and its role on opioid crisis in the United States. The Clinical Journal Of Pain; 2020;36(3), 219-226. doi.org/10.1097/AJP.0000000000000792
Hartman TJ, Nie JW, Singh K. Multimodal Analgesia. Contemporary Spine Surgery; 2022;23(8):1-7. Doi: 10.1097/01.css.0000852968.89790.4e
Pujos BLS, Herrera SIC, Jara DGS, Timbe AGP, Demera JPV, Contreras NMS, et al. Advancements in Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Protocols: A Systematic Review of Outcomes. International Journal of Medical Science and Dental Health; 2024;10(5):20-34. doi. 10.55640/ijmsdh-10-05-02
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Surgical site infections: prevention and treatment. 2020. (30.06.2024 Tarihinde https://www.nice.org.uk/guidance/ng125/resources/surgical-site-infections-prevention-and-treatment-pdf-66141660564421 adresinden ulaşılmıştır).
Aygin D, Kalkan ÖK, Akbayır N. Ameliyat sonrası erken dönem mobilizasyonun hızlı iyileşmeye katkısı. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi; 2022;5:392-403. doi:10.54803/sauhsd.1168814
