Şok ve Tedavisi
Özet
Şok, vücudun dokularına oksijen ve besin maddelerinin sunumu ve atık ürünlerin uzaklaştırılmasında yetersiz doku perfüzyonu veya başka bir ifadeyle oksijen arzı ve talebi arasındaki dengesizlik olarak tanımlanmaktadır. Hızlı müdahale gerektiren, hayatı tehdit eden tıbbi bir acil durumdur. Hayati organlarda iskemik hasara neden olur ve çoklu organ yetmezliğine ve ölüme yol açabilmektedir. Hemşireler şok durumunda önleyici tedbirlerin alınmasında, komplikasyonların izlenmesinde ve ekip üyeleri arasında etkili iletişimin sağlanmasında merkezi bir rol oynamaktadır. Cerrahi girişimler şokun gelişmesinde rol oynadığı gibi şokun tedavisinde de gerekli olmaktadır.
Shock is defined as inadequate tissue perfusion or, in other words, an imbalance between oxygen supply and demand in the delivery of oxygen and nutrients to the body's tissues and the removal of waste products. It is a life-threatening medical emergency that requires rapid intervention. It causes ischemic damage to vital organs and can lead to multiple organ failure and death. Nurses play a central role in taking preventive measures in case of shock, monitoring complications, and ensuring effective communication between team members. Surgical interventions play a role in the development of shock and surgical interventions may be necessary in the treatment of shock.
Referanslar
Martin BM. Nursing Care of Patients in Shock. In: Williams LS, Hopper PD (eds.) Understanding Medical Surgical Nursing. F.A. Davis; 2015. p. 132–46.
Cecconi M, De Backer D, Antonelli M, et al. Consensus on circulatory shock and hemodynamic monitoring. Task force of the European Society of Intensive Care Medicine. Intensive Care Med. 2014;40(12):1795–815. doi:10.1007/s00134-014-3525-z.
Karadağ M. Cerrahi Şoktaki Hastanın Bakımı. Karadağ M, Bulut H (eds.). Kavram Haritası ve Akış Şemalı Cerrahi Hemşireliği içinde. Ankara: Vize Yayıncılık; 2019. p. 81–103.
Eti Aslan F, Pamir Aksoy NA. Hemostazis Travma, Hemorajik Şok ve Hemostaz. Eti Aslan F (ed.,) Cerrahi Bakım: Vaka Analizleri ile Birlikte içinde.. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi; p. 101–8.
Kaymakçı Ş. Şok. Karadakovan A, Eti Aslan F (eds.) Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım içinde.. 2. baskı. Adana: Nobel Kitabevi; 2011. p. 189–200.
Poser K, Linton AD. Shock. In: Poser K (ed.) Linton and Matteson’s Medical-Surgical Practical Nursing in Canada - E-Book. Elsevier Health Sciences; 2024. p. 167–82.
Taghavi S, Nassar AK, Askari R. Hypovolemic Shock. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 [cited 2024 May 30]. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513297/
Marwa AAA, Ragheb MR, Rawia Ali Ibrahim. Nurses’ performance regarding care of patients with posttraumatic hypovolemic shock. J Nurs Sci Benha Univ. 2023;4(2):319–30. doi:10.21608/JNSBU.2023.307343.
Jeon J, Park S. An exploratory study to develop a virtual reality based simulation training program for hypovolemic shock nursing care: A qualitative study using focus group interview. Healthcare. 2021;9(4):417. doi:10.3390/healthcare9040417.
Amira AA, Manal HN, Zeinab HB. Nurses’ performance regarding care of patients with hypovolemic shock: Suggested guideline. Egypt J Health Care. 2021;12(3):260–73. doi:10.21608/EJHC.2021.190064
Moore K. The physiological response to hemorrhagic shock. J Emerg Nurs. 2014;40(6):629–31. doi:10.1016/j.jen.2014.08.014
van Diepen S, Katz JN, Albert NM et al. Contemporary management of cardiogenic shock: A scientific statement from the american heart association. Circulation. 2017;136(16):e232–68. doi:10.1161/CIR.0000000000000525
Mebazaa A, Tolppanen H, Mueller C, et al. Acute heart failure and cardiogenic shock: a multidisciplinary practical guidance. Intensive Care Med. 2016;42(2):147–63. doi:10.1007/s00134-015-4041-5
Warise L. Understanding cardiogenic shock: A nursing approach to improve outcomes. Dimens Crit Care Nurs. 2015;34(2):67. doi:10.1097/DCC.0000000000000095.
Zariquiey-Esteva G, Santa-Candela P. A case report: Nursing interventions on a patient with anaphylactic shock in ICU. Enferm Intensiva. 2017;28(2):80–91. doi:10.1016/j.enfi.2016.11.002
Dian R, Faradita AD. One-hour sepsis bundle in patients with sepsis shock: A case report of nursing care implementation. J Plb Nurs Stud. 2024;3(2):109–16. doi: 10.55048/jpns122
Koçan S, Gürsoy A. Septik şok ve hemşirelik bakımı. Ege Üniversitesi Hemşire Fakültesi Derg. 2016;32(1):173–85.
Permpikul C, Tongyoo S, Viarasilpa T, et al. Early use of norepinephrine in septic shock resuscitation (CENSER). A randomized trial. Am J Respir Crit Care Med. 2019;199(9):1097–105. doi:10.1164/rccm.201806-1034OC
Ramos Corrêa Pinto L, Azzolin K de O, Lucena A de F, et al. Septic shock: Clinical indicators and implications to critical patient care. J Clin Nurs. 2021;30(11–12):1607–14. doi:10.1111/jocn.15713
Geçi̇t S, Özbayır T. Spinal travmalar ve hemşirelik bakımı. Ankara: İksad Yayınevi; 2021. p. 47–70
Malbrain MLNG, Van Regenmortel N, Saugel B, et al. Principles of fluid management and stewardship in septic shock: it is time to consider the four D’s and the four phases of fluid therapy. Ann Intensive Care. 2018;8(1):66. doi:10.1186/s13613-018-0402-x
Talas M. Şok: Hipovolemik. Albayrak N, Erkal İlhan S, Ançel G, Albayrak S, (eds.) Hemşirelik Bakım Planları içinde. Ankara, Türkiye: Alter; 2007. p. 789–94.
Talas M. Şok: Kardiyojenik. Albayrak N, Erkal İlhan S, Ançel G, Albayrak S, (eds.) Hemşirelik Bakım Planları içinde.. Ankara, Türkiye: Alter; 2007. p. 795–800.
Talas M. Şok: Septik. Albayrak N, Erkal İlhan S, Ançel G, Albayrak S, (eds.) Hemşirelik Bakım Planları içinde.. Ankara, Türkiye: Alter; 2007. p. 801–7.
Talas M. Şok: Distrubutif (Anaflaktik ve Nörojenik). Albayrak N, Erkal İlhan S, Ançel G, Albayrak S, (eds.). Hemşirelik Bakım Planları içinde. Ankara, Türkiye: Alter; 2007. p. 783–8.
Caldwell NW, Suresh M, Garcia-Choudary T, et al. CE: Trauma-related hemorrhagic shock: A clinical review. AJN Am J Nurs. 2020;120(9):36. doi:10.1097/01.NAJ.0000697640.04470.21.
Martínez Font S, López Domènech G, Juan Esgleas S, et al. Mixed shock in patients with acute myocardial infarction: Nursing interventions. Enferm Intensiva Engl Ed. 2021;32(4):230–7. doi:10.1016/j.enfi.2021.06.004
Hallengren M, Åstrand P, Eksborg S, et al. Septic shock and the use of norepinephrine in an intermediate care unit: Mortality and adverse events. Plos One. 2017;12(8):e0183073. doi: 10.1371/journal.pone.0183073
Referanslar
Martin BM. Nursing Care of Patients in Shock. In: Williams LS, Hopper PD (eds.) Understanding Medical Surgical Nursing. F.A. Davis; 2015. p. 132–46.
Cecconi M, De Backer D, Antonelli M, et al. Consensus on circulatory shock and hemodynamic monitoring. Task force of the European Society of Intensive Care Medicine. Intensive Care Med. 2014;40(12):1795–815. doi:10.1007/s00134-014-3525-z.
Karadağ M. Cerrahi Şoktaki Hastanın Bakımı. Karadağ M, Bulut H (eds.). Kavram Haritası ve Akış Şemalı Cerrahi Hemşireliği içinde. Ankara: Vize Yayıncılık; 2019. p. 81–103.
Eti Aslan F, Pamir Aksoy NA. Hemostazis Travma, Hemorajik Şok ve Hemostaz. Eti Aslan F (ed.,) Cerrahi Bakım: Vaka Analizleri ile Birlikte içinde.. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi; p. 101–8.
Kaymakçı Ş. Şok. Karadakovan A, Eti Aslan F (eds.) Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım içinde.. 2. baskı. Adana: Nobel Kitabevi; 2011. p. 189–200.
Poser K, Linton AD. Shock. In: Poser K (ed.) Linton and Matteson’s Medical-Surgical Practical Nursing in Canada - E-Book. Elsevier Health Sciences; 2024. p. 167–82.
Taghavi S, Nassar AK, Askari R. Hypovolemic Shock. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 [cited 2024 May 30]. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513297/
Marwa AAA, Ragheb MR, Rawia Ali Ibrahim. Nurses’ performance regarding care of patients with posttraumatic hypovolemic shock. J Nurs Sci Benha Univ. 2023;4(2):319–30. doi:10.21608/JNSBU.2023.307343.
Jeon J, Park S. An exploratory study to develop a virtual reality based simulation training program for hypovolemic shock nursing care: A qualitative study using focus group interview. Healthcare. 2021;9(4):417. doi:10.3390/healthcare9040417.
Amira AA, Manal HN, Zeinab HB. Nurses’ performance regarding care of patients with hypovolemic shock: Suggested guideline. Egypt J Health Care. 2021;12(3):260–73. doi:10.21608/EJHC.2021.190064
Moore K. The physiological response to hemorrhagic shock. J Emerg Nurs. 2014;40(6):629–31. doi:10.1016/j.jen.2014.08.014
van Diepen S, Katz JN, Albert NM et al. Contemporary management of cardiogenic shock: A scientific statement from the american heart association. Circulation. 2017;136(16):e232–68. doi:10.1161/CIR.0000000000000525
Mebazaa A, Tolppanen H, Mueller C, et al. Acute heart failure and cardiogenic shock: a multidisciplinary practical guidance. Intensive Care Med. 2016;42(2):147–63. doi:10.1007/s00134-015-4041-5
Warise L. Understanding cardiogenic shock: A nursing approach to improve outcomes. Dimens Crit Care Nurs. 2015;34(2):67. doi:10.1097/DCC.0000000000000095.
Zariquiey-Esteva G, Santa-Candela P. A case report: Nursing interventions on a patient with anaphylactic shock in ICU. Enferm Intensiva. 2017;28(2):80–91. doi:10.1016/j.enfi.2016.11.002
Dian R, Faradita AD. One-hour sepsis bundle in patients with sepsis shock: A case report of nursing care implementation. J Plb Nurs Stud. 2024;3(2):109–16. doi: 10.55048/jpns122
Koçan S, Gürsoy A. Septik şok ve hemşirelik bakımı. Ege Üniversitesi Hemşire Fakültesi Derg. 2016;32(1):173–85.
Permpikul C, Tongyoo S, Viarasilpa T, et al. Early use of norepinephrine in septic shock resuscitation (CENSER). A randomized trial. Am J Respir Crit Care Med. 2019;199(9):1097–105. doi:10.1164/rccm.201806-1034OC
Ramos Corrêa Pinto L, Azzolin K de O, Lucena A de F, et al. Septic shock: Clinical indicators and implications to critical patient care. J Clin Nurs. 2021;30(11–12):1607–14. doi:10.1111/jocn.15713
Geçi̇t S, Özbayır T. Spinal travmalar ve hemşirelik bakımı. Ankara: İksad Yayınevi; 2021. p. 47–70
Malbrain MLNG, Van Regenmortel N, Saugel B, et al. Principles of fluid management and stewardship in septic shock: it is time to consider the four D’s and the four phases of fluid therapy. Ann Intensive Care. 2018;8(1):66. doi:10.1186/s13613-018-0402-x
Talas M. Şok: Hipovolemik. Albayrak N, Erkal İlhan S, Ançel G, Albayrak S, (eds.) Hemşirelik Bakım Planları içinde. Ankara, Türkiye: Alter; 2007. p. 789–94.
Talas M. Şok: Kardiyojenik. Albayrak N, Erkal İlhan S, Ançel G, Albayrak S, (eds.) Hemşirelik Bakım Planları içinde.. Ankara, Türkiye: Alter; 2007. p. 795–800.
Talas M. Şok: Septik. Albayrak N, Erkal İlhan S, Ançel G, Albayrak S, (eds.) Hemşirelik Bakım Planları içinde.. Ankara, Türkiye: Alter; 2007. p. 801–7.
Talas M. Şok: Distrubutif (Anaflaktik ve Nörojenik). Albayrak N, Erkal İlhan S, Ançel G, Albayrak S, (eds.). Hemşirelik Bakım Planları içinde. Ankara, Türkiye: Alter; 2007. p. 783–8.
Caldwell NW, Suresh M, Garcia-Choudary T, et al. CE: Trauma-related hemorrhagic shock: A clinical review. AJN Am J Nurs. 2020;120(9):36. doi:10.1097/01.NAJ.0000697640.04470.21.
Martínez Font S, López Domènech G, Juan Esgleas S, et al. Mixed shock in patients with acute myocardial infarction: Nursing interventions. Enferm Intensiva Engl Ed. 2021;32(4):230–7. doi:10.1016/j.enfi.2021.06.004
Hallengren M, Åstrand P, Eksborg S, et al. Septic shock and the use of norepinephrine in an intermediate care unit: Mortality and adverse events. Plos One. 2017;12(8):e0183073. doi: 10.1371/journal.pone.0183073
