Kamusal Mal ve Hizmetler
Özet
Mülkiyet ve mal varlığı hakları her toplumda sağlanması gereken haklardır. Toplumun refahının artırılması için ön planda olan kavramlardır. Devlet, toplumun refahını arttırmak için bu kapsamda kamusal mal ve hizmet üretir. Bu kapsamda kamu maliyesi, tam kamusal, yarı kamusal, erdemli mallar, ortak mallar ve hizmetler gibi kavramları düzenler. Tam kamusal malları, genellikle toplumun tüm fertlerinin ortak kullanımına açık olan ve devlet veya toplumun tamamının sahip olduğu malları ifade eder. Yarı kamusal malları kavramı, bazı mallar hem kamusal hem de özel niteliklere sahip olabilirler. Devletin düzenleyici rolü ve kamu müdahalesi, yarı kamu mallarının adaletli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla önemlidir. Erdemli mallar, toplumun genel refahını artıran ve bireylerin kendi başlarına yeterince talep etmeyebilecekleri veya optimal miktarda tüketmeyecekleri malları ifade eder. Bu tür malların tüketimi, toplumun genel çıkarlarına hizmet ettiği düşünülerek teşvik edilir. Ortak mülkiyet, birden fazla kişinin bir varlığa veya kaynağa ortaklaşa sahip olduğu bir mülkiyet biçimidir.
Devlet toplumun ihtiyaçlarını gidermek için mal ve hizmetler üretir. Devletin bu faaliyetlerinin, ülke ekonomisi üzerinde büyük etkileri olmaktadır. Bu bölümde kamu sektörünce sunulan mal ve hizmetler açıklanacak, özel mal ve hizmetlerin dışındaki kamusal mal ve hizmetler; tam kamusal, küresel kamusal, yarı kamusal, erdemli ve ortak mal ve hizmetler üzerinde durulacaktır.
Referanslar
Ağca, B. (2022). Küresel kamu malları. https://www.mfa.gov.tr/ kuresel-kamu-mallari.tr.mfa.
Akdoğan, A. (2011). Kamu maliyesi. Ankara: Gazi Kitabevi.
Akipek, J. (2009). Eşya hukuku, Beta Yay. İstanbul.
Aksoy, Ş. (1991). Kamu maliyesi (kamu harcamaları, kamu gelirleri, bütçe, maliye politikası). İstanbul: Filiz Kitabevi.
Aktan, C. C. (2011). Devlet mi, piyasa mı?, mal ve hizmetler hangi yöntemlerle sunulmalı. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi (Online), 3(1), 96-114.
Aktan, C. C. (2000). Hak ve özgürlükler antolojisi, Ankara.
Akyol, S. & Yıldırım, S. (2022). Covid-19 aşısına maliye teorisinden bakmak: erdemli mallar bağlamında bir inceleme, Politik Ekonomik Kuram Dergisi.
Ataç, B. (2002). Kamu maliyesi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Başaran, F. (2007). Küresel bir kamu malı olarak çevrenin artan önemi ve Sayıştay denetimi, Sayıştay Dergisi, Sayı 65.
Batırel, Ö. F. (1976). Kamu maliyesi teorisine giriş. İstanbul: Met/Er Matbaası.
Batırel, Ö. F. (2007). Kamu maliyesi ve yönetimi. İstanbul: İstanbul Ticaret Üniversitesi Yayınları
Bilici, N. (2013). Kamu maliyesi. Ankara: Seçkin Yayıncılık
Byjus, https://byjus.com/current-affairs/merit-goods/
Çaşkurlu, E. & Arslan, C. B. (2017). Kamu maliyesine giriş. Ankara: Gazi Kitabevi.
Çelebi K. & Yalçın A. Z. (2008). Kamusal mallar teorisinin değişimi. Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Manisa.
Çelik, E. & Sağbaş İ. (2020). Ortak malların yönetilmesi ve ortaklarin trajedisi. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi.
Dahlman, C. J. (1980), The open field system and beyond: a property rights analysis ofan economic ınstitııtion, Cambridge: Cambridge University Press.
De Alessi, L. (2003), Gains from private property: empirical evidence, anderson ve mcchesney, ss. 90-111.
Demir, İ. C. (2017). Kamu maliyesi. Afyonkarahisar: Limit Yayınları.
Demsetz, H. (1967), Toward a theory of property rights, American Economic Review, c. 57, s. 2, ss. 347-59
Durmuş, M. (2006). Sosyal (kamusal) malların yeniden tanımlanması gereği, Ekonomik Yaklaşım Dergisi.17/59:65-97.
Edizdoğan, N. (2008). Kamu maliyesi. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Eker, A. (1996). Kamu maliyesi. Ankara: Doğuş Matbaası
Erdem vd., (2019). II. International Conference on Empirical Economics and Social Sciences (ICEESS’ 19) June 20-21-22, 2019 / Bandirma – Turkey sayfa(547-548),
EconomicsOnline https://www.economicsonline.co.uk/ market_ failures/merit_goods.html/.
https://depositphotos.com/tr/photos/t%C3%BCrk-askeri.html.
Kalenderoğlu, M. (2011). Kamu maliyesi bütçe ve borçlanma başarı grubu müfettişlik uzmanlık sınavlarına hazırlık serisi 7. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Kama, Ö. (2010). Küreselleşmenin mülkiyet hakları üzerindeki etkileri. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(2), 105-112.
Kaul, I. & Grunberg I. & Stern A. (1999). Global public goods concept, policies and strategies, International Cooperation in the 21. St Century, Newyork, 1999, ss 450-50
Kovancılar B. & Miynat M. & Bursalıoğlu, S. A. (2007). Kamu maliyesinde küresel değişimler. Ankara: Gazi Kitabevi
Locke J. (1980). Second treatise of government (Ed. C. B. Macpherson). Indianapolis, IN: Hackett.
Locke, J. (2012). Yönetim üzerine ikinci inceleme sivil yönetimin gerçek kökeni boyutu ve amacı üzerine bir deneme, (Çev. Fahri Bakırcı), Ankara: Ebabil Yayınları.
Minarlı, M. A. (2019). Kamusal alanın kavramsal sınırları. www.insanveinsan.org.
Mutluer, M. K. & Öner, E. & Kesik, A. (2013). Teoride ve uygulamada kamu maliyesi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Nadaroğlu, H. (1994). Mahalli idareler teorisi ekonomisi uygulaması. İstanbul: Beta Yayınları.
Nadaroğlu, H. (1998). Kamu maliyesi teorisi. İstanbul: Beta Basım.
Oğuz, F. (2011). İnsan olmanın doğal sonucu olarak mülkiyet hakları. Muhafazakar Düşünce Dergisi, 7(27), 57-77.
Ostrom, E. (2002). Governing the commons, Cambridge University Press, UK., 144-145.
Ostrom, E. & Stern, P. & Dietz, T. (2002). Knowledge and questions after 15 years of research, the drama of commons. Washington D.C.: National Academy Press.
Oxford Reference, (2011), https://www.oxfordreference.com/display/ 10.1093/oi/authority.20110803100151458.
Öncal, Y. (1981). Mahalli idareler maliyesi. İstanbul: Filiz Kitabevi.
Pehlivan, O. (2014). Kamu maliyesi. Trabzon: Celepler Matbaacılık.
Schmitz, D. (2009). Mülkiyet kurumu, (Çev. Bican Şahin), Liberal Düşünce Dergisi, 53(54), 5-23.
Seçilmiş, İ. E. & Güran, M.C. (2010). Kamusal malların sağlanmasında bedavacılık problemi ve deneysel iktisat uygulamaları perspektifinden değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28 (2): 221-256.
Stiglitz, J. E. (1994). Kamu kesimi ekonomisi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayını.
Study Smarter, (2019). Susam, N. II. International Conference on Empirical Economics and Social Sciences (ICEESS’ 19) June 20-21-22, Bandirma Turkey.
Şeker, M. (2010). Kamu maliyesi. İstanbul Üniversitesi Açık Ve Uzaktan Eğitim Fakültesi.
Tdk. (2022). https://sozluk.gov.tr. 22.06.2024 tarihinde alınmıştır.
Tosunoğlu, Ş. & Ergül, Y. T. (2018). Kamu maliyesi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Turan, P. (2023). Oyun hikâyelerinin ortaya çıkışı ve değişen dinamikleri. GAMFED. https://ddei5-0-ctp.trendmicro.com.
Worldwatch Enstitüsü, (2013). Dünyanın durumu, çevirenler: Cana Ulutaş-Çağrı Ekiz. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Yılmaz, B. E. (2010). Barış ve güvenlik: küresel kamu malı olarak sunumu ve finansman mekanizmaları, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.10:137-158.
Zencirkıran, G. B. (2015). Batı’da mülkiyet kavramının dönüşümü. İnsan ve Toplum, 5(9), 13-31.
Zülfüoğlu Ö. & Yılmaz T.(2019). Topluma hizmet uygulamaları dersinin maliye bölümü öğrencilerinin erdemli mal ve hizmetlere bakış açısı üzerindeki etkisi Cilt: 41 Sayı: 1, 278 – 296.
Referanslar
Ağca, B. (2022). Küresel kamu malları. https://www.mfa.gov.tr/ kuresel-kamu-mallari.tr.mfa.
Akdoğan, A. (2011). Kamu maliyesi. Ankara: Gazi Kitabevi.
Akipek, J. (2009). Eşya hukuku, Beta Yay. İstanbul.
Aksoy, Ş. (1991). Kamu maliyesi (kamu harcamaları, kamu gelirleri, bütçe, maliye politikası). İstanbul: Filiz Kitabevi.
Aktan, C. C. (2011). Devlet mi, piyasa mı?, mal ve hizmetler hangi yöntemlerle sunulmalı. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi (Online), 3(1), 96-114.
Aktan, C. C. (2000). Hak ve özgürlükler antolojisi, Ankara.
Akyol, S. & Yıldırım, S. (2022). Covid-19 aşısına maliye teorisinden bakmak: erdemli mallar bağlamında bir inceleme, Politik Ekonomik Kuram Dergisi.
Ataç, B. (2002). Kamu maliyesi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Başaran, F. (2007). Küresel bir kamu malı olarak çevrenin artan önemi ve Sayıştay denetimi, Sayıştay Dergisi, Sayı 65.
Batırel, Ö. F. (1976). Kamu maliyesi teorisine giriş. İstanbul: Met/Er Matbaası.
Batırel, Ö. F. (2007). Kamu maliyesi ve yönetimi. İstanbul: İstanbul Ticaret Üniversitesi Yayınları
Bilici, N. (2013). Kamu maliyesi. Ankara: Seçkin Yayıncılık
Byjus, https://byjus.com/current-affairs/merit-goods/
Çaşkurlu, E. & Arslan, C. B. (2017). Kamu maliyesine giriş. Ankara: Gazi Kitabevi.
Çelebi K. & Yalçın A. Z. (2008). Kamusal mallar teorisinin değişimi. Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Manisa.
Çelik, E. & Sağbaş İ. (2020). Ortak malların yönetilmesi ve ortaklarin trajedisi. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi.
Dahlman, C. J. (1980), The open field system and beyond: a property rights analysis ofan economic ınstitııtion, Cambridge: Cambridge University Press.
De Alessi, L. (2003), Gains from private property: empirical evidence, anderson ve mcchesney, ss. 90-111.
Demir, İ. C. (2017). Kamu maliyesi. Afyonkarahisar: Limit Yayınları.
Demsetz, H. (1967), Toward a theory of property rights, American Economic Review, c. 57, s. 2, ss. 347-59
Durmuş, M. (2006). Sosyal (kamusal) malların yeniden tanımlanması gereği, Ekonomik Yaklaşım Dergisi.17/59:65-97.
Edizdoğan, N. (2008). Kamu maliyesi. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Eker, A. (1996). Kamu maliyesi. Ankara: Doğuş Matbaası
Erdem vd., (2019). II. International Conference on Empirical Economics and Social Sciences (ICEESS’ 19) June 20-21-22, 2019 / Bandirma – Turkey sayfa(547-548),
EconomicsOnline https://www.economicsonline.co.uk/ market_ failures/merit_goods.html/.
https://depositphotos.com/tr/photos/t%C3%BCrk-askeri.html.
Kalenderoğlu, M. (2011). Kamu maliyesi bütçe ve borçlanma başarı grubu müfettişlik uzmanlık sınavlarına hazırlık serisi 7. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Kama, Ö. (2010). Küreselleşmenin mülkiyet hakları üzerindeki etkileri. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(2), 105-112.
Kaul, I. & Grunberg I. & Stern A. (1999). Global public goods concept, policies and strategies, International Cooperation in the 21. St Century, Newyork, 1999, ss 450-50
Kovancılar B. & Miynat M. & Bursalıoğlu, S. A. (2007). Kamu maliyesinde küresel değişimler. Ankara: Gazi Kitabevi
Locke J. (1980). Second treatise of government (Ed. C. B. Macpherson). Indianapolis, IN: Hackett.
Locke, J. (2012). Yönetim üzerine ikinci inceleme sivil yönetimin gerçek kökeni boyutu ve amacı üzerine bir deneme, (Çev. Fahri Bakırcı), Ankara: Ebabil Yayınları.
Minarlı, M. A. (2019). Kamusal alanın kavramsal sınırları. www.insanveinsan.org.
Mutluer, M. K. & Öner, E. & Kesik, A. (2013). Teoride ve uygulamada kamu maliyesi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Nadaroğlu, H. (1994). Mahalli idareler teorisi ekonomisi uygulaması. İstanbul: Beta Yayınları.
Nadaroğlu, H. (1998). Kamu maliyesi teorisi. İstanbul: Beta Basım.
Oğuz, F. (2011). İnsan olmanın doğal sonucu olarak mülkiyet hakları. Muhafazakar Düşünce Dergisi, 7(27), 57-77.
Ostrom, E. (2002). Governing the commons, Cambridge University Press, UK., 144-145.
Ostrom, E. & Stern, P. & Dietz, T. (2002). Knowledge and questions after 15 years of research, the drama of commons. Washington D.C.: National Academy Press.
Oxford Reference, (2011), https://www.oxfordreference.com/display/ 10.1093/oi/authority.20110803100151458.
Öncal, Y. (1981). Mahalli idareler maliyesi. İstanbul: Filiz Kitabevi.
Pehlivan, O. (2014). Kamu maliyesi. Trabzon: Celepler Matbaacılık.
Schmitz, D. (2009). Mülkiyet kurumu, (Çev. Bican Şahin), Liberal Düşünce Dergisi, 53(54), 5-23.
Seçilmiş, İ. E. & Güran, M.C. (2010). Kamusal malların sağlanmasında bedavacılık problemi ve deneysel iktisat uygulamaları perspektifinden değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28 (2): 221-256.
Stiglitz, J. E. (1994). Kamu kesimi ekonomisi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayını.
Study Smarter, (2019). Susam, N. II. International Conference on Empirical Economics and Social Sciences (ICEESS’ 19) June 20-21-22, Bandirma Turkey.
Şeker, M. (2010). Kamu maliyesi. İstanbul Üniversitesi Açık Ve Uzaktan Eğitim Fakültesi.
Tdk. (2022). https://sozluk.gov.tr. 22.06.2024 tarihinde alınmıştır.
Tosunoğlu, Ş. & Ergül, Y. T. (2018). Kamu maliyesi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Turan, P. (2023). Oyun hikâyelerinin ortaya çıkışı ve değişen dinamikleri. GAMFED. https://ddei5-0-ctp.trendmicro.com.
Worldwatch Enstitüsü, (2013). Dünyanın durumu, çevirenler: Cana Ulutaş-Çağrı Ekiz. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Yılmaz, B. E. (2010). Barış ve güvenlik: küresel kamu malı olarak sunumu ve finansman mekanizmaları, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.10:137-158.
Zencirkıran, G. B. (2015). Batı’da mülkiyet kavramının dönüşümü. İnsan ve Toplum, 5(9), 13-31.
Zülfüoğlu Ö. & Yılmaz T.(2019). Topluma hizmet uygulamaları dersinin maliye bölümü öğrencilerinin erdemli mal ve hizmetlere bakış açısı üzerindeki etkisi Cilt: 41 Sayı: 1, 278 – 296.
