Üreme Organlarının Yapısal ve Fonksiyonel Bozuklukları

Pelin Palas Karaca; Sevde Aksu

doi:10.37609/akya.3201

Yazarlar

Pelin Palas Karaca

https://orcid.org/0000-0002-9336-6209

Sevde Aksu

https://orcid.org/0000-0002-4221-8898

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3201.c12106

Özet

Kadın hayatının önemli hastalıklarından biri üreme organlarının yapısal ve fonksiyonel bozukları, kadının yaşam kalitesini önemli derece etkilemektedir. Kadın üreme organlarının yapısal bozukları arasında yer alan müllerian kanal, gonadal farklılaşma, kadın üreme organlarının gelişimsel, klitoris, himen, vajen, uterus anomalilerinin kadınların fiziksel sağlığının yanında benlik saygısında azalmaya yol açmaktadır. Ayrıca, depresyon ve anksiyete bozukluğu başta olmak üzere dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, davranışsal problemler, alkol kötüye kullanımı, intihar eğilimi ve kendine zarar verme davranışının emosyonel sorunlara da neden olmaktadır. Bununla birlikte rahatsızlıkların büyük bir kısmının asemptomatik olması nedeniyle tanıda gecikmeler de olabilmektedir. Üreme organlarının fonksiyonel bozuklukları arasında da pelvik destek yapılarının bozulması, genital fistüller ve uterus pozisyon değişiklikleri yer almaktadır. Bu bozukluklar da kadının yaşam kalitesini, fiziksel ve emosyonel sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle kadınların değerlendirilmesinde pelvik destek yapılarının korunmasında, önlenmesinde, tedavinin olumlu sonuçlanmasında sağlık profesyonellerinin önemli rolleri bulunmaktadır ve kadınların mutlaka sağlık profesyonellerinden destek alması gerekmektedir.

Referanslar

ACOG Committee Opinion. Müllerian Agenesis: Diagnosis, Management, and Treatment 2018. (10.04.2024 tarihinde https://www.acog.org/Clinical-Guidance-andPublications/Committee-Opinions/Committee-on-Adolescent-HealthCare/Mullerian-Agenesis-Diagnosis-Management-and-Treatment adresinden ulaşılmıştır).

Arnold AP. A general theory of sexual di erentiation. J Neurosci Res. 2017; 95: 291-300.

Arrowsmith SD, Ruminjo J, Landry EG. Current practices in treatment of female genital fistula: a cross sectional study. BMC Pregnancy Childbirth. 2010;10:73. Published 2010 Nov 10. doi:10.1186/1471-2393-10-73

Ata A, Yüksel B. Cinsiyet Gelişim Bozukluğu: Sınıflandırma ve Tarihçe. In: Berberoğlu M (ed.) Cinsiyet Gelişim Bozuklukları Uzlaşı. p. 6-10.

Ayrancı A, Erbin A, Genitoüriner Fistüller. Ed: Aktürk O, ‎Kocakuşak A, ‎ Cantürk A. Akademisyen Kitabevi; 2023, p:327.

Batıoğlu S, Mollamahmutoğlu L. Genetik ve Konjenital Anomaliler. In: Mckay Hart D, Norman J(ed.). Resimli jinekoloji. Ankara: Güneş Kitabevleri, p. 59-69.

Berberoğlu M, Şıklar Z. The Evaluation of Caseswith Y-Chromosome Gonada lDysgenesis: Clinical Experience over 18 Years. J Clin Res Pediatr Endocrinol. 2018;10(1):30-37

Bombard DS, Mousa SA. (2014). Mayer–Rokitansky–KusterHauser Syndrome: Complications, Diagnosis and Possible Treatment Options: A Review. Gynecol Endocrinol.2014;30(9):618–623.

Cologne, Germany: Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG); 2006-. Overview: Pelvic organ prolapse. [Updated 2021 Sep 23]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK525783/

Çatlı G. Cinsiyet Gelişim Bozukluğunda Hangi Tetkikler Yapılmalı? In: Berberoğlu M (ed.) Cinsiyet Gelişim Bozuklukları Uzlaşı. p. 110-125.

Çolak F, Değirmenci B, Saatçi Ç, Dündar M. Pentazomi X Karyotipli Olgu Sunumu. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2014; 40(3), 157-159.

Dinç A. Genital Organların Yapısal ve Fonksiyonel Bozuklukları. In: Aktaş S, Aksoy Derya Y, Toker E. A’dan Z’ye Temel Ebelik. İstanbul. İstanbul Tıp Kitabevi; 2023, p:547-551.

El Ayadi AM, Nalubwama H, Miller S, et al. Women's sexual activity and experiences following female genital fistula surgery. J Sex Med. 2023;20(5):633-644. doi:10.1093/jsxmed/qdad010.

Eryılmaz Yıldız H. Pelvik Bozukluklar. Ed: Şirin A, Kavlak O. Kadın Sağlığı. Nobel Tıp Kitabevi;2015, p:122

Fahmy MAB. Rare Congenital Genitourinary Anomalies. An Illustrated Reference Guide. 1.ed. Verlag Berlin Heidelberg:Springer,2015.

FIGO Fistula Surgery Training Manual A standardised training curriculum and guide to current best practice.

Govani DR, Campbell A, Cho C and Patel RV. Hematometrocolpos Secondary to Imperforate Hymen Presenting with Urinary Retention in an Adolescent Girl. Austin J Clin Case. 2015;2(1):1-2.

Guerrero-Fernandez J, Azcona San Julian C, Barreiro Conde J, Bermudez de la Vega JA, Carcavilla Urqui A, Castano Gonzalez LA, et al. Management guidelines for disorders / different sex development (DSD). An Pediatr (Engl Ed). 2018;89(5):315 e1- e19.

Güven D, Topçu HO, Batıoğlu AS. Mülleriyan anomaliler ve cerrahi tedavileri. Journal of Experimental and Clinical Medicine. 2012; 29(4), 258-264.

Hadımlı A, Ata, N. Neovajina operasyonları ve hemşirelik bakımı. Life Sciences. 2018; 13(2), 21-3.

Harrison MS, Mabeya H, Goldenberg RL, McClure EM. Urogenital fistula reviewed: a marker of severe maternal morbidity and an indicator of the quality of maternal healthcare delivery. Matern Health Neonatol Perinatol. 2015;1:20.

Ho man BL, Schorge CO, Sche er JI et al. Williams Obstetrik. Çev. Ed. Yıldırım G. İstanbul, Nobel Tıp Kitabevleri, 2016:481,503.

Hongjie Pan, Ailing Gu, Yu Yang, Zhouhui Chen, Fengbing Liang. Postpartum Changes in Uterine Position and Occurrence of Cesarean Scar Defects: A Retrospective Observational Study. Clin. Exp. Obstet. Gynecol. 2022, 49(7), 159. https://doi.org/10.31083/j.ceog4907159

Hotchkiss E, Nalubwama H, Miller S, et al. Social support among women with genital fistula in Uganda. Cult Health Sex. 2023;25(3):320-335. doi:10.1080/13691058.2022.2041098

Josso N, Rey RA. What Does AMH Tell Us in Pediatric Disorders of Sex Development? Front Endocrinol. 2020;11:619.

Kafadar S, Kafadar H. Karın Ağrısı Şikâyeti ile Gelen Ergen Kızlarda İmperfore Himene İkincil Hematokolpos. Adıyaman Üni. Sağlık Bilimleri Derg, 2017; 3(1):407-417.

Kara C. Cinsiyet Kromozom Bozukluklarına Bağlı Cinsiyet Gelişim Bozukluğu. In: Demirci D, Hatipoğlu N, Baydilli N, Demirci E, Kadıoğlu A. (ed.). Cinsiyet Gelişim Bozuklukları. tüd/Türk üroloji akademisi yayını NO: 60. Ankara: Nobel Tıp Kitabevler; 2023,p.15-25.

Karakeçi, Ahmet, et al. "Kadın Hastalarda Ürogenital Fistüllere Yaklaşım: 10 Yıllık Klinik Deneyimimiz." Firat Tip Dergisi 28.4 (2023).

Karakut Ş, BUCAK F. Anomalıes of female reproductıve organs. Göbeklitepe Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 5(10), 104–113.

Karpuz A, Kaya Peksoy S, Şahin S. Pelvik Relaksasyon Tanılı Hastanın Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeline Göre Değerlendirilmesi: Olgu Sunumu. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2023; 8(2): 879-885.

Khunda A, Vashisht A, Cutner A. New procedures for uterine prolapse. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2013;27(3):363-379. doi:10.1016/j.bpobgyn.2012.12.004.

Kılıç M, Apay Ejder S, Beji Kızılkaya N. Pelvik Organ Prolapsusu Sonucu Gelişen Cinsel Fonksiyon Bozuklukları ve Hemşirelik Yaklaşım. İ.Ü.F.N. Hem. Derg (2011) Cilt 19 - Sayı 3: 194-202

Kinsey AC, Pomeroy WB, Martin CE. Sexual behavior in the human male. Bloomington, Ind: Indiana University Press; 1998. p. 804.

Lee PA, Houk CP, Ahmed SF, et al. Consensus Statement on Management of Intersex Disorders. Pedıatrıcs. 2006;118(2): e488–e500.

Lee K, Hong J, Jung H. et al. Imperforate hymen: a comprehensive systematic review. Journal of Clinical Medicine. 2019; 8(1), 56.

Mengen E, Şıklar Z. Gonadal gelişim bozuklukları Cinsiyet gelişim bozukluğunda hangi tetkikler yapılmalı? In: Berberoğlu M (ed.) Cinsiyet Gelişim Bozuklukları Uzlaşı. p. 167-175

Murat KA,Doğan M. Turner sendromu ve alopesi universalis birlikteliği: 45, X/46, X, i (X)(q10) karyotipli bir olgu. Ortadoğu Tıp Dergisi. 2019; 11(4), 631-633.

Oelschlagera AA, Debieca K, Appelbaumb H.. Primary Vaginal Dilation for Vaginal Agenesis: Strategies to Anticipate Challenges and Optimize Outcomes. Curr Opin Obstet Gynecol. 2016;28:345–349.

Paris F, Gaspari L, Philibert P, Maimoun L, Kalfa N, Sultan C. Disorders of sex development: neonatal diagnosis and management. Endocr Dev. 2012;22:56-71.

Pasterski V, Prentice P, Hughes IA. Consequences of the Chicago consensus on disorders of sex development (DSD): current practices in Europe. Archives of Disease in Childhood. 2010;95(8): 618–623.

Sadler TW. Langman’s Medical Embryology. Lippincott Williams & Wilkins; 2011. p. 273-289.

Sarıkaya M, Sarıkaya S. Nadir bir karın ağrısı sebebi: imperfore himen-hematokolpos birlikteliği. Pediatr Pact Res. 2019;7(2):6-8.

Süt H. Üreme Organlarının Yapısal ve Konjenital Bozuklukları. In: Nazik E (ed.). Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2022, p. 621-637.

Sax L. How common is lntersex? A response to Anne Fausto‐Sterling. The Journal of Sex Research. 2002;39(3): 174–178.

Şat SÖ, Asalıoğlu CU, Sözbir ŞY. Transvers vajinal septumu olan adolesana yönelik psikososyal sorunlara ilişkin hemşirelik bakımı. ACU Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019;10(2):316-321.

Tatlı ZU., Hatipoğlu N, Kurtoğlu S. Pematürenin geçici klitoromegalisi: üç olgunun değerlendirilmesi. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonataloji Tıp Dergisi 2020; 17(2):402-404.

Taşkın L. Üreme Organlarının Yapısal ve Fonksiyonel Bozuklukları. In: Taşkın L (ed.), Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi; 2020, p. 640-657.

Tokmak A, Sarıkaya E. Mülleriyan kanal anomalileri. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonataloji Tıp Dergisi 2015,12(2):83-88.

Towers GD, Benoit C, Maxwell R, Yaklic J. Enterocele Presenting as Anterior Rectal Prolapse: Resolution with Vaginal Repair. Case Rep Obstet Gynecol. 2020;2020:1796365. Published 2020 Jan 3. doi:10.1155/2020/1796365.

Tsikouras P, Dafopoulos A, Vrachnis N, et al. Uterine prolapse in pregnancy: risk factors, complications and management. J Matern Fetal Neonatal Med. 2014;27(3):297-302. doi:10.3109/14767058.2013.807235.

Yılanlıoğlu NC, Özbay K, Arısoy R, Kahraman S. Uterus Didelfis Olgusunda Dikaviter İkiz Gebelik. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2019; 50(4), 230-232.

Yoldemir T. Genetik ve Endokrin Durumlar. In: Erenus M, Yoldemir T (ed.) Netter Obstetri, Jinekoloji ve Kadın Sağlığı. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri; 2008, p.385-386.

Yılmaz İ, Yılmaz MP, Uçar CÖ. İmperfore himen olgu sunumu. Ege Journal of Medicine 2021;60(1):90-92.

Wallace SL, Miller LD, Mishra K. Pelvic floor physical therapy in the treatment of pelvic floor dysfunction in women. Curr Opin Obstet Gynecol. 2019;31(6):485-493. doi:10.1097/GCO.0000000000000584.

Özerkan K, Uncu G. Vajinal Hastalıkları In: Erenus M, Yoldemir T (ed.) Netter Obstetri, Jinekoloji ve Kadın Sağlığı. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri; 2008, p.56-57.