Riskli Doğum Eylemi
Özet
Gebelik ve doğum fizyolojik bir süreç olmasına rağmen yaşanan bazı olumsuz durumlar ile riskli hale gelebilmektedir. Riskli doğum eylemi, doğum eyleminin normalden saptığı durumları ifade etmektedir. Riskli doğum eylemine birçok faktör neden olabilmektedir. Bu faktörler; annenin gebelik öncesi sağlık durumu, gebelikte ortaya çıkan komplikasyonlar, doğumun erken ya da geç olması, doğumun yavaş ya da hızlı ilerlemesi, fetüse ve eklerine ait anomaliler, doğumda oluşabilecek komplikasyonlar ve doğum kanalına ilişkin anomalilerdir. Dünya Sağlık Örgütünün 2020 yılı verilerine göre her iki dakikada bir kadın gebelik ve doğumla ilişkili nedenlerden dolayı yaşamını kaybetmektedir. Bu nedenle; riskli doğum eylemine yol açabilecek faktörlerin erken tanılanması, gebe ve fetüsün sağlık durumunun dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi, doğum eyleminde ortaya çıkan normalden sapmaların erken dönemde tanılanması, gebe ve fetüsün sağlık durumunu korumaya yönelik gerekli hemşirelik girişimlerinin zamanında yapılması büyük önem taşımaktadır. Hemşireler riskli doğum eylemine yol açan nedenleri bilmeli, bilgi ve becerilerini kullanarak riskli doğum eyleminin uygun şekilde yönetilmesinde gerekli girişimleri uygulayabilmelidir. Buna ek olarak; doğum öncesi bakımda riskli doğum eylemine neden olabilecek durumlar hakkında kadınları bilgilendirmelidir.
Referanslar
ACOG Practice Bulletin: No. 49. Dystocia and augmentation of labor. International Journal of Gynecology & Obstetrics; 2004; 85: 315-324.
Akkuzu G. Riskli Doğum Eylemi. In: Şentürk Erenel A, Vural G (ed.) Hemşire ve Ebeler için Perinatal Bakım. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2020. p. 283-309.
Aktepe T, Duman NB. Preterm doğum riski olan gebeliklerin yönetiminde kanıta dayalı yaklaşımlar. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi;2020; 17(1):309-314.
Alan Dikmen H. Doğum/Riskli Doğum. In: Gürhan N, Yaman Sözbir Ş, Polat Ü (ed.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020. p. 531-545.
American College of Obstetricians and Gynecologists. Intrapartum management of intraamniotic infection. Committee Opinion No. 712. Obstet Gynecol; 2017; 130:e95-101.
Atilgan R, Boztosun A, Çelik A, Özercan MR. Tek umbilikal arterli fetuslarda yapısal anomalilerin sıklığı: 34 olgunun sonuçları. Fırat Tıp Dergisi;2012; 17(2):89-93.
Barrowclough J, Kool B, Crowther C. Fetal malposition in labour and health outcomes for women and their newborn infants: A retrospective cohort study. Plos one; 2022; 17(10):e0276406.
Bilicen E, Çağlıyan E, Akdöner A, Yavuz O. Preterm Eylem. Turkish Journal of Reproductive Medicine Surgery; 2022; 1(2):10-25.
Cansu I, Yazıcı S. Amniyotik sıvı embolisi ve bakımı. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi; 2017;21(2): 55-57.
Caughey AB, Nicholson JM., Cheng YW, Lyell DJ, Washington AE. Induction of labor and cesarean delivery by gestational age. American Journal of Obstetrics and Gynecology;2006; 195(3):700-705.
Çelik H, Sapmaz E, Şimşek M, Niyazi T, Çobanoğlu B, Gürateş B, Altıngül A. Plasenta invazyon anomalisi saptanan 6 olgunun retrospektif analizi. Journal of Clinical Obstetrics & Gynecology;2002; 12(3): 232-235.
Dhiman S, Goel R, Thakur P. Umbilical Cord Prolapse and Cord Abnormalities. In Labour and Delivery: An Updated Guide Singapore: Springer Nature Singapore; 2021. p. 121-131.
Ebrahimzadeh Zagami S, Golmakani N, Saadatjoo SA, Ghomian N, Baghbani B. The shape of uterine contractions and labor progress in the spontaneous active labor. Iran J Med Sci; 2015; 40(2):98-103.
Galinimoghaddam T, Moslemizadeh N, Seifollahpour Z, Shahhosseini Z, Danesh M. Uterine contractions' pattern in active phase of labor as a predictor of failure to progress. Glob J Health Sci; 2014; 24-6(3):200-205.
Gülşah K, Güvenç G, İytemür A, Neşe Ç. Plasenta Previa ve Gestasyonel Diyabet Tanısı Olan Gebenin Hemşirelik Bakımı: Olgu Sunumu. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi; 2020; 2(1): 41-48.
Gülümser C, Yassa M; the WHO Intrapartum care algorithms working group. clinical management of uterine contraction abnormalities; an evidence-based intrapartum care algorithm. BJOG; 2022; Epub ahead of print.
Günes A, Kiyak H, Yüksel S, Bolluk G, Erbiyik RM, Gedikbasi A. Predicting previable preterm premature rupture of membranes (pPPROM) before 24 weeks: maternal and fetal/neonatal risk factors for survival. Journal of Obstetrics and Gynaecology; 2022; 42(4): 597-606.
Heil Jenna R, Bruno Bordoni. Embryology, umbilical cord. StatPearls Publishing, Treasure Island; 2020: 32491422.
Hotun Şahin N, Acar Z. Riskli Doğum Eyleminde Bakım. In: Hotun Şahin N (ed.) Bilgiden Uygulamaya Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Doğum. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 271-293.
Jochumsen S, Hegaard HK, Rode L, Jørgensen KJ, Nathan, NO. Maternal factors associated with labor dystocia in low-risk nulliparous women. A systematic review and meta-analysis. Sexual & Reproductive Healthcare; 2023; 36:100855.
Kanbur A, Uzun Özer B. Riskli Doğum Eylemi. In: Nazik E. (ed.) Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. P. 333-363.
Karaçam, ZD, Hüsniye D. Post-term gebelikler ve ebelerin sorumlulukları. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2023;3(1): 92-100.
Laursen M, Bille C, Olesen, AW, Hjelmborg J, Skytthe A, Christensen K. Genetic influence on prolonged gestation: a population-based Danish twin study. American Journal of Obstetrics and Gynecology; 2024; 190(2):489-494.
LeFevre NM, Krumm E, Cobb WJ. Labor dystocia in nulliparous patients. American family physician; 2021; 103(2):90-96.
Maskey S, Dwa Y. Predisposing factors and outcome of malpresentations in an institute. JNMA: Journal of the Nepal Medical Association; 2018; 56(211): 674.
Meniru GI, Brister E, Nemunaitis-Keller J, Gill P, Krew M, Hopkins MP. Spontaneous prolonged hypertonic uterine contractions (essential uterine hypertonus) and a possible infective etiology. Arch Gynecol Obstet; 2002; 266(4):238-40.
Myers ER, Sanders GD, Coeytaux RR, McElligott KA, Moorman PG, Hicklin K, Grotegut C, Villers M, Goode A, Campbell H, Befus D, McBroom AJ, Davis JK, Lallinger K, Fortman R, Kosinski A. Labor Dystocia. Comparative Effectiveness Review No. 226. (Prepared by the Duke Evidence-based Practice Center under Contract No. 290-2015-00004-I.) AHRQ Publication No. 29-EHC007. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality; May 2020.
Nahaee, J., Abbas-Alizadeh, F., Mirghafourvand, M., & Mohammad-Alizadeh-Charandabi, S. (2020). Pre-and during-labour predictors of dystocia in active phase of labour: A case-control study. BMC Pregnancy and Childbirth; 2020; 20: 425.
Neal JL, Lowe NK, Schorn MN, Holley SL, Ryan SL, Buxton M, Wilson‐Liverman AM. Labor dystocia: a common approach to diagnosis. Journal of Midwifery & Women's Health; 2015; 60(5): 499-509.
Ozkavak OO, Tanacan A, Haksever M, Sahin R, Ersak DT, Iskefiyeli E, Sahin D. A novel predictive marker for placental abruption with composite adverse outcomes: creatinine–fibrinogen ratio. Archives of Gynecology and Obstetrics; 2024; 20(20):1-6.
Patmano G, Tanrıverdi TB. Amniyon sıvı embolisi: olgu sunumu. Kocatepe Tıp Dergisi;2021; 22(4): 300-303.
Richmond AK, Ashworth JR. Management of malposition and malpresentation in labour. Obstetrics, Gynaecology & Reproductive Medicine; 2023; 33(11): 325-333.
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Shoulder Dystocia. Green–top Guideline No. 42; 2012: 1-18.
Sanni KR, Eeva E, Noora SM, Laura KS, Linnea K, Hasse K. (2022). The influence of maternal psychological distress on the mode of birth and duration of labor: findings from the FinnBrain Birth Cohort Study. Archives of Women's Mental Health; 2022; 25(2): 463-472.
Simpson KR. Labor Dystocia. MCN, The American Journal of Maternal/Child Nursing; 2020; 45(6):380.
Şenoğlu A, Karaçam Z. Omuz distosisi: Ebelik eğitim ve uygulamalarındaki yeri. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi; 2019; 9(2):147-159.
Taşkın L. Riskli Doğum Eylemi. In: Taşkın L. (ed.). Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. p. 348-385.
Tayyar HT, Tayyar M. Umblikal kord kisti: Olgu sunumu. Bozok Tıp Dergisi; 2016;6(2):73-5.
Tokmak A, Tekin ÖM, Özcan KN, Erkaya S. Vajinal doğumun korkulan komplikasyonu: omuz distosisi. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi; 2016; 13(4):176-183.
Wong L, Kwan AHW, Lau SL, Sin WTA, Leung TY. Umbilical cord prolapse: revisiting its definition and management. American Journal of Obstetrics and Gynecology;2021; 225(4):357-366.
World Health Organization (WHO). (2019). Maternal Mortality Ratio (per 100 000 live births). Retrievent From (05.12.2019): https://www.who.int/healthinfo/statistics/indmaternalmortality/en/.
Wright A, Nassar AH, Visser G, Ramasauskaite D, Theron G, FIGO Safe motherhood and newborn health committee. fıgo good clinical practice paper: management of the second stage of labor. International Journal of Gynecology & Obstetrics; 2021; 152(2): 172-181.
Yazıcı A, Büyüktiryaki M, Dizdar EA, Sarı FN. Erken membran rüptürü: prematüre bebeklerde neonatal sonuçları nasıl etkiler?. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi; 2022; 19(3), 1339-1343.
Referanslar
ACOG Practice Bulletin: No. 49. Dystocia and augmentation of labor. International Journal of Gynecology & Obstetrics; 2004; 85: 315-324.
Akkuzu G. Riskli Doğum Eylemi. In: Şentürk Erenel A, Vural G (ed.) Hemşire ve Ebeler için Perinatal Bakım. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2020. p. 283-309.
Aktepe T, Duman NB. Preterm doğum riski olan gebeliklerin yönetiminde kanıta dayalı yaklaşımlar. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi;2020; 17(1):309-314.
Alan Dikmen H. Doğum/Riskli Doğum. In: Gürhan N, Yaman Sözbir Ş, Polat Ü (ed.) Hemşirelik Alanında Kullanılan Kavram Beceri ve Modeller. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2020. p. 531-545.
American College of Obstetricians and Gynecologists. Intrapartum management of intraamniotic infection. Committee Opinion No. 712. Obstet Gynecol; 2017; 130:e95-101.
Atilgan R, Boztosun A, Çelik A, Özercan MR. Tek umbilikal arterli fetuslarda yapısal anomalilerin sıklığı: 34 olgunun sonuçları. Fırat Tıp Dergisi;2012; 17(2):89-93.
Barrowclough J, Kool B, Crowther C. Fetal malposition in labour and health outcomes for women and their newborn infants: A retrospective cohort study. Plos one; 2022; 17(10):e0276406.
Bilicen E, Çağlıyan E, Akdöner A, Yavuz O. Preterm Eylem. Turkish Journal of Reproductive Medicine Surgery; 2022; 1(2):10-25.
Cansu I, Yazıcı S. Amniyotik sıvı embolisi ve bakımı. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi; 2017;21(2): 55-57.
Caughey AB, Nicholson JM., Cheng YW, Lyell DJ, Washington AE. Induction of labor and cesarean delivery by gestational age. American Journal of Obstetrics and Gynecology;2006; 195(3):700-705.
Çelik H, Sapmaz E, Şimşek M, Niyazi T, Çobanoğlu B, Gürateş B, Altıngül A. Plasenta invazyon anomalisi saptanan 6 olgunun retrospektif analizi. Journal of Clinical Obstetrics & Gynecology;2002; 12(3): 232-235.
Dhiman S, Goel R, Thakur P. Umbilical Cord Prolapse and Cord Abnormalities. In Labour and Delivery: An Updated Guide Singapore: Springer Nature Singapore; 2021. p. 121-131.
Ebrahimzadeh Zagami S, Golmakani N, Saadatjoo SA, Ghomian N, Baghbani B. The shape of uterine contractions and labor progress in the spontaneous active labor. Iran J Med Sci; 2015; 40(2):98-103.
Galinimoghaddam T, Moslemizadeh N, Seifollahpour Z, Shahhosseini Z, Danesh M. Uterine contractions' pattern in active phase of labor as a predictor of failure to progress. Glob J Health Sci; 2014; 24-6(3):200-205.
Gülşah K, Güvenç G, İytemür A, Neşe Ç. Plasenta Previa ve Gestasyonel Diyabet Tanısı Olan Gebenin Hemşirelik Bakımı: Olgu Sunumu. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi; 2020; 2(1): 41-48.
Gülümser C, Yassa M; the WHO Intrapartum care algorithms working group. clinical management of uterine contraction abnormalities; an evidence-based intrapartum care algorithm. BJOG; 2022; Epub ahead of print.
Günes A, Kiyak H, Yüksel S, Bolluk G, Erbiyik RM, Gedikbasi A. Predicting previable preterm premature rupture of membranes (pPPROM) before 24 weeks: maternal and fetal/neonatal risk factors for survival. Journal of Obstetrics and Gynaecology; 2022; 42(4): 597-606.
Heil Jenna R, Bruno Bordoni. Embryology, umbilical cord. StatPearls Publishing, Treasure Island; 2020: 32491422.
Hotun Şahin N, Acar Z. Riskli Doğum Eyleminde Bakım. In: Hotun Şahin N (ed.) Bilgiden Uygulamaya Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Doğum. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 271-293.
Jochumsen S, Hegaard HK, Rode L, Jørgensen KJ, Nathan, NO. Maternal factors associated with labor dystocia in low-risk nulliparous women. A systematic review and meta-analysis. Sexual & Reproductive Healthcare; 2023; 36:100855.
Kanbur A, Uzun Özer B. Riskli Doğum Eylemi. In: Nazik E. (ed.) Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. P. 333-363.
Karaçam, ZD, Hüsniye D. Post-term gebelikler ve ebelerin sorumlulukları. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2023;3(1): 92-100.
Laursen M, Bille C, Olesen, AW, Hjelmborg J, Skytthe A, Christensen K. Genetic influence on prolonged gestation: a population-based Danish twin study. American Journal of Obstetrics and Gynecology; 2024; 190(2):489-494.
LeFevre NM, Krumm E, Cobb WJ. Labor dystocia in nulliparous patients. American family physician; 2021; 103(2):90-96.
Maskey S, Dwa Y. Predisposing factors and outcome of malpresentations in an institute. JNMA: Journal of the Nepal Medical Association; 2018; 56(211): 674.
Meniru GI, Brister E, Nemunaitis-Keller J, Gill P, Krew M, Hopkins MP. Spontaneous prolonged hypertonic uterine contractions (essential uterine hypertonus) and a possible infective etiology. Arch Gynecol Obstet; 2002; 266(4):238-40.
Myers ER, Sanders GD, Coeytaux RR, McElligott KA, Moorman PG, Hicklin K, Grotegut C, Villers M, Goode A, Campbell H, Befus D, McBroom AJ, Davis JK, Lallinger K, Fortman R, Kosinski A. Labor Dystocia. Comparative Effectiveness Review No. 226. (Prepared by the Duke Evidence-based Practice Center under Contract No. 290-2015-00004-I.) AHRQ Publication No. 29-EHC007. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality; May 2020.
Nahaee, J., Abbas-Alizadeh, F., Mirghafourvand, M., & Mohammad-Alizadeh-Charandabi, S. (2020). Pre-and during-labour predictors of dystocia in active phase of labour: A case-control study. BMC Pregnancy and Childbirth; 2020; 20: 425.
Neal JL, Lowe NK, Schorn MN, Holley SL, Ryan SL, Buxton M, Wilson‐Liverman AM. Labor dystocia: a common approach to diagnosis. Journal of Midwifery & Women's Health; 2015; 60(5): 499-509.
Ozkavak OO, Tanacan A, Haksever M, Sahin R, Ersak DT, Iskefiyeli E, Sahin D. A novel predictive marker for placental abruption with composite adverse outcomes: creatinine–fibrinogen ratio. Archives of Gynecology and Obstetrics; 2024; 20(20):1-6.
Patmano G, Tanrıverdi TB. Amniyon sıvı embolisi: olgu sunumu. Kocatepe Tıp Dergisi;2021; 22(4): 300-303.
Richmond AK, Ashworth JR. Management of malposition and malpresentation in labour. Obstetrics, Gynaecology & Reproductive Medicine; 2023; 33(11): 325-333.
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Shoulder Dystocia. Green–top Guideline No. 42; 2012: 1-18.
Sanni KR, Eeva E, Noora SM, Laura KS, Linnea K, Hasse K. (2022). The influence of maternal psychological distress on the mode of birth and duration of labor: findings from the FinnBrain Birth Cohort Study. Archives of Women's Mental Health; 2022; 25(2): 463-472.
Simpson KR. Labor Dystocia. MCN, The American Journal of Maternal/Child Nursing; 2020; 45(6):380.
Şenoğlu A, Karaçam Z. Omuz distosisi: Ebelik eğitim ve uygulamalarındaki yeri. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi; 2019; 9(2):147-159.
Taşkın L. Riskli Doğum Eylemi. In: Taşkın L. (ed.). Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. p. 348-385.
Tayyar HT, Tayyar M. Umblikal kord kisti: Olgu sunumu. Bozok Tıp Dergisi; 2016;6(2):73-5.
Tokmak A, Tekin ÖM, Özcan KN, Erkaya S. Vajinal doğumun korkulan komplikasyonu: omuz distosisi. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi; 2016; 13(4):176-183.
Wong L, Kwan AHW, Lau SL, Sin WTA, Leung TY. Umbilical cord prolapse: revisiting its definition and management. American Journal of Obstetrics and Gynecology;2021; 225(4):357-366.
World Health Organization (WHO). (2019). Maternal Mortality Ratio (per 100 000 live births). Retrievent From (05.12.2019): https://www.who.int/healthinfo/statistics/indmaternalmortality/en/.
Wright A, Nassar AH, Visser G, Ramasauskaite D, Theron G, FIGO Safe motherhood and newborn health committee. fıgo good clinical practice paper: management of the second stage of labor. International Journal of Gynecology & Obstetrics; 2021; 152(2): 172-181.
Yazıcı A, Büyüktiryaki M, Dizdar EA, Sarı FN. Erken membran rüptürü: prematüre bebeklerde neonatal sonuçları nasıl etkiler?. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi; 2022; 19(3), 1339-1343.
