Gebeliğin Psikososyal ve Kültürel Boyutu
Özet
Gebelik, önemli fiziksel ve duygusal değişikliklerin yaşandığı bir geçiş dönemidir. Gebe kadar yakın çevresi de psikolojik ve sosyal açıdan değişimlere uyum sağlama ihtiyacı hissedebilmektedir. Bebeğe hazırlık, aile için yeni rollerin öğrenilmesini beraberinde getirmektedir.
Gebelik deneyimi, sosyal çevreden etkilenebildiği gibi sosyal çevre de gebeliğin gidişatını etkileyebilmektedir. Gebelik deneyimini etkileyebilen faktörler; kültürel yapı, kadının statüsü, aile yapısı, dini inanç, geçmiş deneyimler, kadının gebelikten beklentisi, sosyoekonomik düzey, entelektüel şartlardır. Toplumun aileyi, kadını, üremeyi kontrol etmeye yönelik tutumu değişikçe, kadınların gebeliği algılayışı da değişecektir. Bu bağlamda hemşireler gebeliğin psikososyal ve kültürel faktörlerin ilişkisinin farkında olarak, bu yönden de değerlendirme ve müdahale planlamalıdır. Böylece gebe ve ailesinin bu sürecini krizsiz geçirmesini sağlayabilecektir.
Referanslar
Akbarzade M, Setodeh S, Sharif F, et al. The effect of fathers’ training regarding attachment skills on maternal-fetal attachments among primigravida women: A randomized controlled trial International Journal of Community Based Nursing and Midwifery. 2014; 2(4): 259-267.
Aksoy YE, Yılmaz SD, Aslantekin F. Riskli gebeliklerde prenatal bağlanma ve sosyal destek. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences. 2016; 1 (3): 163-169.
Altıntaş HK, Ayyıldız TK, Veren F, et al. Gebelerin psikososyal sağlık durumları ve sağlık uygulamalarının değerlendirilmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu (SAK). 2020; 5 (1): 1–18.
Arslan S, Okçu G, Coşkun AM, et al. Kadınların gebeliği algılama durumu ve bunu etkileyen faktörler. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2019; 6(1): 179-192.
Aydın A, Tedik SE, Taşğın ZDÜ, et al. Doğum sonu dönemde annelerı̇n algıladıkları sosyal destek ile benlı̇k saygısı arasındaki ilı̇şkı̇. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; 22 (2): 87–94.
Basharpoor S, Heydarirad H, Daryadel SJ, et al. Gebe kadınlarda kaygıyı yordamada algılanan stres ve sosyal desteğin rolü. Bütünsel Hemşirelik ve Ebelik Dergisi. 2017; 27 (2): 9-16.
Başgöl Ş. Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Yapılan Kadınların Gebeliğe Uyumunun Belirlenmesi. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. 2018.
Bedaso A, Adams J, Peng W, et al. Prevalence and determinants of low social support during pregnancy among Australian women: A community-based cross-sectional study. Reproductive Health. 2021; 18: 1-11.
Beşen MA, Datlıcı AS. Kadınların doğum sürecine uyumu ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 11 (1): 170- 182.
Beyers-Carlson EEA, Volling BL. Efficacy of sibling preparation classes. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing. 2017; 46: 521–531.
Bourgoin E, Callahan S, Séjourné N, et al. Image du corps et grossesse : vécu subjectif de 12 femmes selon une approche mixte et exploratoire. Psychol Fr. 2012; 57:205–13
Boz İ, Özçetin E, Teskereci G. İnfertilitede anne olma: Kuramsal bir analiz. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2018; 10(4):496-511. doi: 10.18863/pgy.382342.
Chen BB, Han W, Wang Y, et al. The reaction of firstborn children to a sibling before the birth: The role of the time at which they are told about the mother’s pregnancy and their effortful control. Journal of Reproductive and Infant Psychology. 2018; 36(2): 158-167.
Chen BB, Wang Y, Liang J, et al. And baby makes four: Biological and psychological changes and influential factors of firstborn’s adjustment to transition to siblinghood. Advances in Psychological Science. 2016; 24: 863–873.
Coşkuner Potur D, Mamuk R, Şahin NH, et al. Association between fear of childbirth and maternal acceptance of pregnancy. International Nursing Review. 2017; 64(4): 576-583.
Dağlar G, Nur N. Level of mother-baby bonding and influencing factors during pregnancy and postpartum period. Psychiatria Danubina. 2018; 30(4): 433-440.
Davis EP, Narayan AJ. Pregnancy as a period of risk, adaptation, and resilience for mothers and infants. Development and Psychopathology. 2020; 32(5): 1625-1639.
Demirbas H, Kadıoğlu H. Prenatal dönemdeki kadınların gebeliğe uyumu ve ilişkili faktörler. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2014; 4 (4): 200–206.
Dönmez S, Gümüşsoy S. Rahim İçi Baba Bağlanma Ölçeği'nin (RİBBÖ) geliştirilmesi. Kocaeli Tıp Dergisi. 2019; 8(2): 13-19.
Gölbaşı Z. Gebeliğin Psikososyal ve Kültürel Boyutu. (Taşkın L. Ed.) Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Kitabı. Ankara: Akademisyen Yayınevi; 2019, p 225-234.
Gür EY, Pasinlioğlu, T. Gebelerin Gebelik Sürecinde Beden İmajını Algılama Durumlarının Belirlenmesi. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020; 3 (2): 71–81.
Kanığ M, Eroğlu K. Gebelerde algılanan sosyal destek düzeyi ve etkileyen faktörler. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2019; 16 (2): 125–133.
Karatopuk S, Yarıcı F. Kültürel değişikliklerin gebelik, doğum ve doğum sonu dönemlere etkisi. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021; 2(3): 147-157.
Khwepeya M, Lee GT, Chen SR, Kuo SY. Childbirth fear and related factors among pregnant and postpartum women in Malawi. BMC Pregnancy and Childbirth. 2018; 18: 1-10.
Klabbers GA. Impaired ability to feel: Indication for haptotherapy. International Journal of Haptonomy and Haptotherapy. 2020; 3:12-14.
Kul Uçtu A, Bekmezci H, Özerdoğan N. Gebelikte cinsellik. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 6(3): 171-175.
Mortazavi F, Agah J. Childbirth fear and associated factors in a sample of pregnant ıranian women. Oman Medical Journal. 2018; 33(6): 497–505.
Mottola MF, Davenport MH, Ruchat SM, et al. 2019 Canadian guideline for physical activity throughout pregnancy. British Journal of Sports Medicine. 2018; 52(21): 1339-1346.
Nobis T, El-Kayed N. Social inequality and sport in Germany—a multidimensional and intersectional perspective. Eur J Sport Soc. 2019;16:5–26.
O'Connell MA, Leahy‐Warren P, Kenny LC, et al. The prevalence and risk factors of fear of childbirth among pregnant women: A cross‐sectional study in Ireland. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica. 2019; 98(8): 1014-1023.
Özcan H, Arar İ, Çakır A. Babalar ve gebelik süreci. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2018; 49(1): 72-76.
Özçalkap N, Yiğit F. Adıyaman il merkezindeki gebelerin gebelik ve anneliğe uyumlarının karşılaştırılması. Zeugma Sağlık Araştırmaları Dergisi. 2020; 2 (1):19-27.
Özorhan EY, Ejder AS, Şahin AÖ. Gebelikte ruh sağlığı. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik E-Dergisi. 2014; 2(3): 1-7.
Özşahin Z, Erdemoğlu Ç, Karakayalı Ç. Gebelikte psikososyal sağlık düzeyi ve ilişkili faktörler. The Journal of Turkish Family Physician. 2018; 9 (2): 34–46.
Peter PJ, de Mola CL, de Matos MB, et al. Association between perceived social support and anxiety in pregnant adolescents. Braz J Psychiatry. 2017; 39: 21–7.
Salehi K, Kohan S, Taleghani F. Factors and interventions associated with parental attachment during pregnancy in Iran: a systematic review. Int J Pediatr. 2018; 6(1):6823– 6842.
Soylu Z, Ergöz SZ, Yağcan H, et al. Leininger kültür bakımı çeşitliliği evrenselliği teorisine dayalı göçmen gebe okulları. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 2018; 9(Özel Sayı-1): 49-55.
Şahin E. Gebelik Döneminde Cinsellik. (Şahin E, Yazıcı S. Ed.) Ebeveynliğe Hazırlık (Ebe ve Hemşireler İçin). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2022. p. 223-248.
Taybe Arkalı G. Gebelikte Uyku Kalitesi ile Gebelik Uyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ebelik Programı. Aydın. 2021.
Toptaş B, Aksu H, Özsoy S, et al. Gebelerde sosyal destek durumu ve etkileyen faktörler. International Journal of Human Sciences. 2019; 16 (3): 736-745.
Volling BL. Understanding the transition to siblinghood from a developmental psychopathology and ecological systems perspective. Monographs of the Society for Research in Child Development. 2019; 82: 7–25.
Yanık D, Özcanarslan F. Riskli gebelerde algılanan sosyal destek ile stresle başetme düzeyleri arasındaki ilişki. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; 2 (3): 96-104.
Yılmaz F, Pasinlioğlu T. (2014), Gebelerde algılanan sosyal destek ile gebeliğe ve anneliğe uyum arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Hakemlı̇ Kadın Hastalıkları ve Anne Çocuk Sağlığı Dergı̇sı̇. 2014; 1 (1): 14-24.
Referanslar
Akbarzade M, Setodeh S, Sharif F, et al. The effect of fathers’ training regarding attachment skills on maternal-fetal attachments among primigravida women: A randomized controlled trial International Journal of Community Based Nursing and Midwifery. 2014; 2(4): 259-267.
Aksoy YE, Yılmaz SD, Aslantekin F. Riskli gebeliklerde prenatal bağlanma ve sosyal destek. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences. 2016; 1 (3): 163-169.
Altıntaş HK, Ayyıldız TK, Veren F, et al. Gebelerin psikososyal sağlık durumları ve sağlık uygulamalarının değerlendirilmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu (SAK). 2020; 5 (1): 1–18.
Arslan S, Okçu G, Coşkun AM, et al. Kadınların gebeliği algılama durumu ve bunu etkileyen faktörler. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2019; 6(1): 179-192.
Aydın A, Tedik SE, Taşğın ZDÜ, et al. Doğum sonu dönemde annelerı̇n algıladıkları sosyal destek ile benlı̇k saygısı arasındaki ilı̇şkı̇. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; 22 (2): 87–94.
Basharpoor S, Heydarirad H, Daryadel SJ, et al. Gebe kadınlarda kaygıyı yordamada algılanan stres ve sosyal desteğin rolü. Bütünsel Hemşirelik ve Ebelik Dergisi. 2017; 27 (2): 9-16.
Başgöl Ş. Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Yapılan Kadınların Gebeliğe Uyumunun Belirlenmesi. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. 2018.
Bedaso A, Adams J, Peng W, et al. Prevalence and determinants of low social support during pregnancy among Australian women: A community-based cross-sectional study. Reproductive Health. 2021; 18: 1-11.
Beşen MA, Datlıcı AS. Kadınların doğum sürecine uyumu ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 11 (1): 170- 182.
Beyers-Carlson EEA, Volling BL. Efficacy of sibling preparation classes. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing. 2017; 46: 521–531.
Bourgoin E, Callahan S, Séjourné N, et al. Image du corps et grossesse : vécu subjectif de 12 femmes selon une approche mixte et exploratoire. Psychol Fr. 2012; 57:205–13
Boz İ, Özçetin E, Teskereci G. İnfertilitede anne olma: Kuramsal bir analiz. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2018; 10(4):496-511. doi: 10.18863/pgy.382342.
Chen BB, Han W, Wang Y, et al. The reaction of firstborn children to a sibling before the birth: The role of the time at which they are told about the mother’s pregnancy and their effortful control. Journal of Reproductive and Infant Psychology. 2018; 36(2): 158-167.
Chen BB, Wang Y, Liang J, et al. And baby makes four: Biological and psychological changes and influential factors of firstborn’s adjustment to transition to siblinghood. Advances in Psychological Science. 2016; 24: 863–873.
Coşkuner Potur D, Mamuk R, Şahin NH, et al. Association between fear of childbirth and maternal acceptance of pregnancy. International Nursing Review. 2017; 64(4): 576-583.
Dağlar G, Nur N. Level of mother-baby bonding and influencing factors during pregnancy and postpartum period. Psychiatria Danubina. 2018; 30(4): 433-440.
Davis EP, Narayan AJ. Pregnancy as a period of risk, adaptation, and resilience for mothers and infants. Development and Psychopathology. 2020; 32(5): 1625-1639.
Demirbas H, Kadıoğlu H. Prenatal dönemdeki kadınların gebeliğe uyumu ve ilişkili faktörler. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2014; 4 (4): 200–206.
Dönmez S, Gümüşsoy S. Rahim İçi Baba Bağlanma Ölçeği'nin (RİBBÖ) geliştirilmesi. Kocaeli Tıp Dergisi. 2019; 8(2): 13-19.
Gölbaşı Z. Gebeliğin Psikososyal ve Kültürel Boyutu. (Taşkın L. Ed.) Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Kitabı. Ankara: Akademisyen Yayınevi; 2019, p 225-234.
Gür EY, Pasinlioğlu, T. Gebelerin Gebelik Sürecinde Beden İmajını Algılama Durumlarının Belirlenmesi. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020; 3 (2): 71–81.
Kanığ M, Eroğlu K. Gebelerde algılanan sosyal destek düzeyi ve etkileyen faktörler. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2019; 16 (2): 125–133.
Karatopuk S, Yarıcı F. Kültürel değişikliklerin gebelik, doğum ve doğum sonu dönemlere etkisi. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021; 2(3): 147-157.
Khwepeya M, Lee GT, Chen SR, Kuo SY. Childbirth fear and related factors among pregnant and postpartum women in Malawi. BMC Pregnancy and Childbirth. 2018; 18: 1-10.
Klabbers GA. Impaired ability to feel: Indication for haptotherapy. International Journal of Haptonomy and Haptotherapy. 2020; 3:12-14.
Kul Uçtu A, Bekmezci H, Özerdoğan N. Gebelikte cinsellik. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 6(3): 171-175.
Mortazavi F, Agah J. Childbirth fear and associated factors in a sample of pregnant ıranian women. Oman Medical Journal. 2018; 33(6): 497–505.
Mottola MF, Davenport MH, Ruchat SM, et al. 2019 Canadian guideline for physical activity throughout pregnancy. British Journal of Sports Medicine. 2018; 52(21): 1339-1346.
Nobis T, El-Kayed N. Social inequality and sport in Germany—a multidimensional and intersectional perspective. Eur J Sport Soc. 2019;16:5–26.
O'Connell MA, Leahy‐Warren P, Kenny LC, et al. The prevalence and risk factors of fear of childbirth among pregnant women: A cross‐sectional study in Ireland. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica. 2019; 98(8): 1014-1023.
Özcan H, Arar İ, Çakır A. Babalar ve gebelik süreci. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2018; 49(1): 72-76.
Özçalkap N, Yiğit F. Adıyaman il merkezindeki gebelerin gebelik ve anneliğe uyumlarının karşılaştırılması. Zeugma Sağlık Araştırmaları Dergisi. 2020; 2 (1):19-27.
Özorhan EY, Ejder AS, Şahin AÖ. Gebelikte ruh sağlığı. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik E-Dergisi. 2014; 2(3): 1-7.
Özşahin Z, Erdemoğlu Ç, Karakayalı Ç. Gebelikte psikososyal sağlık düzeyi ve ilişkili faktörler. The Journal of Turkish Family Physician. 2018; 9 (2): 34–46.
Peter PJ, de Mola CL, de Matos MB, et al. Association between perceived social support and anxiety in pregnant adolescents. Braz J Psychiatry. 2017; 39: 21–7.
Salehi K, Kohan S, Taleghani F. Factors and interventions associated with parental attachment during pregnancy in Iran: a systematic review. Int J Pediatr. 2018; 6(1):6823– 6842.
Soylu Z, Ergöz SZ, Yağcan H, et al. Leininger kültür bakımı çeşitliliği evrenselliği teorisine dayalı göçmen gebe okulları. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 2018; 9(Özel Sayı-1): 49-55.
Şahin E. Gebelik Döneminde Cinsellik. (Şahin E, Yazıcı S. Ed.) Ebeveynliğe Hazırlık (Ebe ve Hemşireler İçin). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2022. p. 223-248.
Taybe Arkalı G. Gebelikte Uyku Kalitesi ile Gebelik Uyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ebelik Programı. Aydın. 2021.
Toptaş B, Aksu H, Özsoy S, et al. Gebelerde sosyal destek durumu ve etkileyen faktörler. International Journal of Human Sciences. 2019; 16 (3): 736-745.
Volling BL. Understanding the transition to siblinghood from a developmental psychopathology and ecological systems perspective. Monographs of the Society for Research in Child Development. 2019; 82: 7–25.
Yanık D, Özcanarslan F. Riskli gebelerde algılanan sosyal destek ile stresle başetme düzeyleri arasındaki ilişki. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; 2 (3): 96-104.
Yılmaz F, Pasinlioğlu T. (2014), Gebelerde algılanan sosyal destek ile gebeliğe ve anneliğe uyum arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Hakemlı̇ Kadın Hastalıkları ve Anne Çocuk Sağlığı Dergı̇sı̇. 2014; 1 (1): 14-24.
