Doğum Öncesi Bakım
Özet
Bu bölüm, doğum öncesi bakımın (DÖB) önemini ve uygulamalarını ele almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre DÖB, gebelik sürecinde anne ve bebek sağlığını optimize etmek için uzman sağlık çalışanları tarafından sağlanan kapsamlı bir bakım sürecidir. Türkiye'de ve dünyada DÖB hizmetlerinin alınma oranları yüksek olmasına rağmen, hemşirelerin bu süreçteki rolü genellikle sınırlıdır. DÖB, maternal ve neonatal sonuçları iyileştirmekte, anne ölüm hızını, ölü doğum oranını ve yenidoğan ölümlerini azaltmaktadır. DÖB hizmetlerini etkileyen faktörler arasında sosyo-ekonomik, kültürel ve psikososyal unsurlar yer almakta, sağlık sistemiyle ilgili sorunlar ise hizmet kalitesini düşürebilmektedir. Bu bağlamda, hemşirelerin rolü kritik olup, anne adaylarına ve ailelerine kapsamlı ve holistik bir bakım sunmaları gerekmektedir. Doğuma hazırlık eğitimleri ve sınıfları, ebeveyn adaylarını doğuma ve doğum sonrası döneme hazırlamakta önemli bir rol oynamaktadır. Eğitimler, doğum sürecine dair korku ve endişeleri azaltmakta, ebeveynlerin doğuma ve bebek bakımına yönelik bilgi ve becerilerini artırmaktadır.
Doğum öncesi bakım (DÖB), kadının gebelik süresince aldığı sağlık bakım hizmetlerinin bütünüdür. Dünya Sağlık Örgütü 2016 yılında yayınladığı kılavuzunda DÖB; “hamilelik sırasında hem anne hem de bebek için en iyi sağlık koşullarını sağlamak amacıyla, hamile kadınlara ve ergenlik çağındaki kız çocuklarına uzman sağlık çalışanları tarafından sağlanan bakım” olarak tanımlamıştır. Doğum öncesi bakım ile kadınlara; gebelik, doğum ve doğum sonrası dönem boyunca uzman hekim, hemşire ve ebe tarafından izlem ve eğitim sağlanarak, sağlığın geliştirilmesi, korunması ve oluşabilecek olumsuz perinatal sonuçların önlenmesi amaçlanmaktadır. Bunlara ek olarak; davranışsal risk faktörlerini ele almayı, kadınlara holistik bakım sunarak tıbbi, sosyal, spiritüel ve psikolojik ihtiyaçlarını desteklemeyi, doğum ve doğum sonrası eylemleri koordine etmeyi amaçlar. Doğum öncesi bakım hizmeti, prekonsepsiyonel dönemde; gebeliğin planlanması ile eş zamanlı olarak başlatılmalıdır. Erken ve düzenli bakım alma, anne ve bebek sağlığının temelini oluşturmaktadır.
Doğum öncesi bakımın anne ölüm hızı, ölü doğum oranı ve yenidoğan ölümlerini azalttığı kanıtlanmıştır. Bu bağlamda, en hızlı ve en etkin şekilde planlanan doğum öncesi bakım hizmeti; gebenin iyilik halini ve bebeğin sağlıklı gelişimini sağlamak açısından çok önemlidir.
Referanslar
Mongan MF. Doğum Dünyasına Sakin Yaklaşım: HypnoBirthing Felsefesi Çoker H, editör. HypnoBirthing Mongan Yöntemi. 1. Baskı. İstanbul: Gün Yayıncılık;2012. p.47-194.
Kızılırmak A, Başer M. The effect of education given to primigravida women on fear of childbirth. Appl Nurs Res. 2016 Feb;29:19-24.
Serçekuş P, Başkale H. Effects of antenatal education on fear of childbirth, maternal self-efficacy and parental attachment. Midwifery. 2016 Mar;34:166-172.
Mete S, Ertuğrul M, Uludağ E. [A childbirth education programme: awareness at birth]. DEUHFED 2015;8(2):131-41.
Coşar F, Demirci N. [The effect of childbirth education classes based on the philosophy of lamaze on the perception and orientation to labour process]. S.D.Ü Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2012;3(1):18-30.
ELMAS S, SARUHAN A, YEYĞEL Ç. DOĞUM ÖNCESİ EĞİTİM MODELLERİ EŞLİĞİNDE DOĞAL DOĞUM. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;20(4):299-303.
Pillitteri, A. (2013). Maternal and Child Health Nursing: Care of the Childbearing and Childrearing Family. Amerika Birleşik Devletleri: Wolters Kluwer Health.
Orshan, S. A. (2008). Maternity, Newborn, and Women's Health Nursing: Comprehensive Care Across the Lifespan. Birleşik Krallık: Wolters Kluwer/Lippincott Williams & Wilkins.
Midwifery: Best Practice. (2008). Birleşik Krallık: Butterworth-Heinemann.
Bowyer, L., Finn, M., Carr, S. (2005). Women's Health: A Core Curriculum. Avustralya: Elsevier Australia.
Lothian, J., DeVries, C. (2017). Giving Birth With Confidence (Official Lamaze Guide, 3rd Edition). Amerika Birleşik Devletleri: Hachette Books.
World Health Organization. Violence Against Women. İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/violence-against-women Erişim Tarihi: 25.03.2024.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Anne Dostu Hastane Programı. İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/programlar-2/anne-dostu-hastane-programi.html Erişim Tarihi: 25.03.2024.
“DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM. Fetusun durumu. Eylemin durumu (kontraksiyonlar,dilatasyon,silinme,angajman vs)” İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://docplayer.biz.tr/10419447-18-11-2015-dogum-eyleminde-izlem-ve-bakim-fetusun-durumu-eylemin-durumu-kontraksiyonlar-dilatasy-on-silinme-angajman-vs.html Erişim Tarihi: 15.03.2024.
Lamaze International. İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://www.lamaze.org/what-is-lamaze Erişim Tarihi: 17.03.2024.
Metinoğlu M, Irmak AY, Kaya SA (01 Eylül 2017) Doğumu Kolaylaştırıcı Non-Farmakolojik Yöntemlerin Bir Nullipar Gebe Vakasında Uygulanması. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3 173–184.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Gebe Bilgilendirme Sınıfı Programı. İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/programlar-2/gbs-prgrm.html Erişim Tarihi: 20.03.2024.
Fata, S., & Tokat, M. A. (2017). Fertilite Desteği Alan Kadınların Stresini Azaltmada Hipnofertilite’nin Kullanımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(1), 60-66.
Serçekuş Ak, P., Vardar, O., & Özkan, S. (2018). ANNE DOSTU HASTANELERİN YAYGINLAŞMASI TÜRKİYE İÇİN NEDEN ÖNEMLİDİR?. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(1), 25-29.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Gebe Bilgilendirme Sınıfı Programı El Kitabı. İnternet Erişimi. Erişim Linki:https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kadin-ve-ureme-sagligi-db/Rehberler/gebe-bilgilendirme-egitim-kitabi.pdf Erişim Tarihi: 24.03.2024.
Whitworth M, Dowswell T. Routine pre‐pregnancy health promotion for improving pregnancy outcomes. Cochrane Database of Systematic Reviews 2009, Issue 4. Art. No: CD007536.
Downe S, Finlayson K, Tunçalp Ö, Gülmezoğlu AM. Provision and uptake of routine antenatal services: a qualitative evidence synthesis. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019, Issue 6. Art. No.: CD012392. DOI: 10.1002/14651858.CD012392.pub2. Accessed 26 February 2024.
Cabral FB, Hirt LM, Van der Sand IS. Prenatal care from puerperal women’s point of view: from medicalization to the fragmentation of care. Revista da Escola de Enfermagem da U SP 2013; 47 (2):281-7.
Cardelli AA, Marrero TL, Ferrari RA, Martins JT, Serafim D. Expectations and satisfaction of pregnant women: unveiling prenatal care in primary care. Investigación Educación en Enfermería 2016;34(2):252-60.
World Health Organization. “New guidelines on antenatal care for a positive pregnancy experience”. ErişimTarihi:25.02.2024.ErişimLinki:https://www.who.int/news/item/07-11-2016-new-guidelines-on-antenatal-care-for-a-positive-pregnancy-experience
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. (2019). 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve TÜBİTAK , Ankara, Türkiye.
Group prenatal care. ACOG Committee Opinion No. 731. American College of Obstetricians and Gynecologists. Obstet Gynecol 2018;131:e104–8.
WHO Recommendations: Intrapartum Care for a Positive Childbirth Experience https://www.who.int/reproductivehealth/intrapartumcare/en Erişim Tarihi: 13.04.2024.
Aktaş, S., & Aydın, R. (2021). DOĞUMUN İKİNCİ EVRESİNDE IKINMA VE IKINMA SÜRECİNDE EBENİN SORUMLULUKLARI. Ebelik Ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 159-166.
Koyucu, R.G. & Demirci N. (2016). Doğumun İkinci Evresinde Kullanılan Ikınma Tipleri: Literatür Gözden Geçirme Çalışması. G.O.P. Taksim E.A.H. JAREN 2016;2(1):33-39. Doi: 10.5222/jaren.2016.033.
Referanslar
Mongan MF. Doğum Dünyasına Sakin Yaklaşım: HypnoBirthing Felsefesi Çoker H, editör. HypnoBirthing Mongan Yöntemi. 1. Baskı. İstanbul: Gün Yayıncılık;2012. p.47-194.
Kızılırmak A, Başer M. The effect of education given to primigravida women on fear of childbirth. Appl Nurs Res. 2016 Feb;29:19-24.
Serçekuş P, Başkale H. Effects of antenatal education on fear of childbirth, maternal self-efficacy and parental attachment. Midwifery. 2016 Mar;34:166-172.
Mete S, Ertuğrul M, Uludağ E. [A childbirth education programme: awareness at birth]. DEUHFED 2015;8(2):131-41.
Coşar F, Demirci N. [The effect of childbirth education classes based on the philosophy of lamaze on the perception and orientation to labour process]. S.D.Ü Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2012;3(1):18-30.
ELMAS S, SARUHAN A, YEYĞEL Ç. DOĞUM ÖNCESİ EĞİTİM MODELLERİ EŞLİĞİNDE DOĞAL DOĞUM. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;20(4):299-303.
Pillitteri, A. (2013). Maternal and Child Health Nursing: Care of the Childbearing and Childrearing Family. Amerika Birleşik Devletleri: Wolters Kluwer Health.
Orshan, S. A. (2008). Maternity, Newborn, and Women's Health Nursing: Comprehensive Care Across the Lifespan. Birleşik Krallık: Wolters Kluwer/Lippincott Williams & Wilkins.
Midwifery: Best Practice. (2008). Birleşik Krallık: Butterworth-Heinemann.
Bowyer, L., Finn, M., Carr, S. (2005). Women's Health: A Core Curriculum. Avustralya: Elsevier Australia.
Lothian, J., DeVries, C. (2017). Giving Birth With Confidence (Official Lamaze Guide, 3rd Edition). Amerika Birleşik Devletleri: Hachette Books.
World Health Organization. Violence Against Women. İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/violence-against-women Erişim Tarihi: 25.03.2024.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Anne Dostu Hastane Programı. İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/programlar-2/anne-dostu-hastane-programi.html Erişim Tarihi: 25.03.2024.
“DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM. Fetusun durumu. Eylemin durumu (kontraksiyonlar,dilatasyon,silinme,angajman vs)” İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://docplayer.biz.tr/10419447-18-11-2015-dogum-eyleminde-izlem-ve-bakim-fetusun-durumu-eylemin-durumu-kontraksiyonlar-dilatasy-on-silinme-angajman-vs.html Erişim Tarihi: 15.03.2024.
Lamaze International. İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://www.lamaze.org/what-is-lamaze Erişim Tarihi: 17.03.2024.
Metinoğlu M, Irmak AY, Kaya SA (01 Eylül 2017) Doğumu Kolaylaştırıcı Non-Farmakolojik Yöntemlerin Bir Nullipar Gebe Vakasında Uygulanması. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3 173–184.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Gebe Bilgilendirme Sınıfı Programı. İnternet Erişimi. Erişim Linki: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/programlar-2/gbs-prgrm.html Erişim Tarihi: 20.03.2024.
Fata, S., & Tokat, M. A. (2017). Fertilite Desteği Alan Kadınların Stresini Azaltmada Hipnofertilite’nin Kullanımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(1), 60-66.
Serçekuş Ak, P., Vardar, O., & Özkan, S. (2018). ANNE DOSTU HASTANELERİN YAYGINLAŞMASI TÜRKİYE İÇİN NEDEN ÖNEMLİDİR?. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(1), 25-29.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Gebe Bilgilendirme Sınıfı Programı El Kitabı. İnternet Erişimi. Erişim Linki:https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kadin-ve-ureme-sagligi-db/Rehberler/gebe-bilgilendirme-egitim-kitabi.pdf Erişim Tarihi: 24.03.2024.
Whitworth M, Dowswell T. Routine pre‐pregnancy health promotion for improving pregnancy outcomes. Cochrane Database of Systematic Reviews 2009, Issue 4. Art. No: CD007536.
Downe S, Finlayson K, Tunçalp Ö, Gülmezoğlu AM. Provision and uptake of routine antenatal services: a qualitative evidence synthesis. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019, Issue 6. Art. No.: CD012392. DOI: 10.1002/14651858.CD012392.pub2. Accessed 26 February 2024.
Cabral FB, Hirt LM, Van der Sand IS. Prenatal care from puerperal women’s point of view: from medicalization to the fragmentation of care. Revista da Escola de Enfermagem da U SP 2013; 47 (2):281-7.
Cardelli AA, Marrero TL, Ferrari RA, Martins JT, Serafim D. Expectations and satisfaction of pregnant women: unveiling prenatal care in primary care. Investigación Educación en Enfermería 2016;34(2):252-60.
World Health Organization. “New guidelines on antenatal care for a positive pregnancy experience”. ErişimTarihi:25.02.2024.ErişimLinki:https://www.who.int/news/item/07-11-2016-new-guidelines-on-antenatal-care-for-a-positive-pregnancy-experience
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. (2019). 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve TÜBİTAK , Ankara, Türkiye.
Group prenatal care. ACOG Committee Opinion No. 731. American College of Obstetricians and Gynecologists. Obstet Gynecol 2018;131:e104–8.
WHO Recommendations: Intrapartum Care for a Positive Childbirth Experience https://www.who.int/reproductivehealth/intrapartumcare/en Erişim Tarihi: 13.04.2024.
Aktaş, S., & Aydın, R. (2021). DOĞUMUN İKİNCİ EVRESİNDE IKINMA VE IKINMA SÜRECİNDE EBENİN SORUMLULUKLARI. Ebelik Ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 159-166.
Koyucu, R.G. & Demirci N. (2016). Doğumun İkinci Evresinde Kullanılan Ikınma Tipleri: Literatür Gözden Geçirme Çalışması. G.O.P. Taksim E.A.H. JAREN 2016;2(1):33-39. Doi: 10.5222/jaren.2016.033.
