Gebelikte Görülen Fizyolojik-Psikolojik Değişiklikler
Özet
Gebelik, somatik değişikliklere psikolojik karakterdeki değişikliklerin ve sosyal çevreyle değişen etkileşimlerin eşlik ettiği karmaşık bir biyo-psiko-sosyal bir olgudur. Gebelikte annede gelişen fetüsü beslemek, barındırmak ve korumak için birtakım anatomik ve fizyolojik değişiklikler olur. Bu değişiklikler gebelikten sonra başlar ve vücuttaki sistemleri etkiler. Çoğunlukla birbiriyle bağlantılı olan bu değişiklikler plasental hormonlardan etkilenir. Sağlıklı bir gebelik yaşayan çoğu kadın için bu değişiklikler postpartum dönemden sonra gebelik öncesi döneme geri döner. Gebelikte meydana gelen normal fizyolojik değişiklikleri anlamak gebede meydana gelen anormal değişiklikleri ayırt etmeye yardımcı olur. Gebelikte fizyolojik değişimlerin yanında gebeliğin başından sonuna kadar değişen birtakım psikolojik işlevler ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle hemşireler gebeliğin fiziksel olduğu kadar psikolojik boyutunu da ele alarak bireye bütüncül bakım verme konusunda hassas olmalıdır.
Referanslar
Kazma JM, van den Anker J, Allegaert K, et al. Anatomical and physiological alterations of pregnancy. Journal Of Pharmacokinetics and Pharmacodynamics; 2020; 47(4), 271–285. https://doi.org/10.1007/s10928-020-09677-1
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Committee Opinion No. 548; 2023; 121:210–212.
Soma-Pillay P, Nelson-Piercy C, Tolppanen H, et al. Physiological changes ın pregnancy. Cardiovasc J Afr. 2016;27(2):89-94. doi:10.5830/CVJA-2016-021
Sanghavi M, Rutherford JD. Cardiovascular physiology of pregnancy. Circulation; 2014;130(12):1003-1008. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.114.009029
Gandhi MH, Gupta V. Physiology, Maternal Blood. StatPearls; 2023: pp. 5-6.
Beers K, Patel N. Kidney physiology in pregnancy. Adv Chronic Kidney Dis; 2020;27(6):449-454. doi:10.1053/J.ACKD.2020.07.006
Helli A, Dolapcioglu K, Cekic C. Anatomic and physiologic changes during pregnancy. Türk Üroloji Semin; 2011;2(5):121-123. doi:10.5152/tus.2011.22
Conrad KP, Stillman IE, Lindheimer MD. The Kidney in Normal pregnancy and preeclampsia. Chesley’s Hypertens Disord Pregnancy, Fourth Ed.; 2015:335-377. doi:10.1016/B978-0-12-407866-6.00016-X
Kızılkaya Beji N, Satır G, Çayır G. Effect of pregnancy process on urinary system and pelvic floor and nursing approach. Bezmialem Science; 2020;8(2):206-211. doi:10.14235/bas.galenos.2019.3576
Feldt-Rasmussen U, Mathiesen ER. Endocrine disorders in pregnancy: Physiological and hormonal aspects of pregnancy. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab; 2011;25(6):875-884. doi:10.1016/J.BEEM.2011.07.004
Morton A, Teasdale S. Physiological changes in pregnancy and their influence on the endocrine investigation. Clin Endocrinol (Oxf); 2022;96(1):3-11. doi:10.1111/CEN.14624
World Health Organization (WHO). Iodine supplementation during pregnancy 2017. (01/04/2024 tarihinde https://who.int/tools/elena/interventions/iodine-pregnancy adresinden ulaşılmıştır).
Mockridge A, Maclennan K. physiology of pregnancy. Anaesth Intensive Care Med; 2022;23(6):347-351. doi:10.1016/J.MPAIC.2022.02.027
Dutta S. In: Obstetrican Esthesia Hand Book. 5th ed. Dutta S, Kodali B, Segal S, editors. New York: Springer Science + Business Media; 2010. Maternal physiological changes. pp. 1–14.
Rodger M, Sheppard D, Gandara E, et al. Haematological problems in obstetrics. Best Prac Res Clin Obstet Gynaecol; 2015; 29(5): 671–684.
Ramsay M. Normal hematological changes during pregnancy and the puerperium. In Pavord S, Hunt B (ed). The Obstetric Hematology Manual. Cambridge: Cambridge University Press; 2010: 3–12.
Myers KM, Elad D. Biomechanics of the human uterus. Wiley Interdiscip Rev Syst Biol Med.; 2017;9(5):10.1002/wsbm.1388. doi:10.1002/wsbm.1388
Gordon MC. Maternal physiology in obstetrics: normal and problem pregnancies. 6th edn. Philadelphia: Saunders, Elsevier, 2012.
Thabah, M, Ravindran, V. (2015). Musculoskeletal problems in pregnancy. Rheumatology international, 35, 581-587.
Fiat F, Merghes PE, Scurtu AD, et al. The main changes in pregnancy—therapeutic approach to musculoskeletal pain. Medicina; 2022; 58(8):1115. https://doi.org/10.3390/medicina58081115
VoraRita V, Gupta R, Mehta Malay J, et al. Pregnancy and skin. Journal of family medicine and primary care; 2014; 3(4) p. 318-324doi: 10.4103/2249-4863.148099
Holanda AA, Gonçalves AK, Medeiros RD, et al. Ultrasound findings of the physiological changes and most common breast diseases during pregnancy and lactation. Radiologia Brasileira; 2016; 49(6), p. 389-396. https://doi.org/10.1590/0100-3984.2015.0076
HuH, Pasca I. Management of complex cardiac ıssues in the pregnant patient. Critical Care Clinics; 2016; 32(1), p. 97–107. https://doi.org/10.1016/j.ccc.2015.08.004
Hadden DR, McLaughlin C. Normal and abnormal maternal metabolism during pregnancy. Seminars in Fetal and Neonatal Medicine; 2009; 14(2), P.66-71. https://doi.Org/10.1016/J.Siny.2008.09.004
Coşkun A. Kadın sağlığı ve hastalıkları hemşireliği el kitabı. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları; 2012 p. 131-140
Lederman R, Weis K. Psychosocial Adaptation in Pregnancy Chapter 1, Psychosocial Adaptation in Pregnancy: Seven Dimensions of Maternal Role, 3th Ed. Springer Publishing, 2009, p.1-32.
Taşkın L. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. In Gebelikte Görülen Fizyolojik/Psikolojik Değişiklikler Akademisyen Kitabevi; 2019 p. 296-303.
Taşpınar A. Kadın Sağlığı. In: Şirin A, Kavlak O, eds. Normal Gebelik. Nobel Tıp; 2015:290-292.
Yücel MK. Doğum ve Kadın Sağlığı. In: Gebeliğin Fizyolojisi. Palme Yayıncılık; 2015:51-58.
Yücel MK. Kadın Sağlığı, Hastalıkları ve Bakımı. In: Gebelik Fizyolojisi. Palme Yayıncılık; 2014:44-47.
Gharib MNE, Aglan A. Changes in Skeletal System During Pregnancy. Interventions in Gynaecology and Women’s Healthcare; 2018; 2(1). https://doi.org/10.32474/igwhc.2018.02.000127
Jodi S, Dashe Steven L, Bloom Catherine Y, et al. Williams Obstetrics, 25th Edition. In: Maternal Physiology. McGraw Hill Professional; 2018 p. 46-77.
Referanslar
Kazma JM, van den Anker J, Allegaert K, et al. Anatomical and physiological alterations of pregnancy. Journal Of Pharmacokinetics and Pharmacodynamics; 2020; 47(4), 271–285. https://doi.org/10.1007/s10928-020-09677-1
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Committee Opinion No. 548; 2023; 121:210–212.
Soma-Pillay P, Nelson-Piercy C, Tolppanen H, et al. Physiological changes ın pregnancy. Cardiovasc J Afr. 2016;27(2):89-94. doi:10.5830/CVJA-2016-021
Sanghavi M, Rutherford JD. Cardiovascular physiology of pregnancy. Circulation; 2014;130(12):1003-1008. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.114.009029
Gandhi MH, Gupta V. Physiology, Maternal Blood. StatPearls; 2023: pp. 5-6.
Beers K, Patel N. Kidney physiology in pregnancy. Adv Chronic Kidney Dis; 2020;27(6):449-454. doi:10.1053/J.ACKD.2020.07.006
Helli A, Dolapcioglu K, Cekic C. Anatomic and physiologic changes during pregnancy. Türk Üroloji Semin; 2011;2(5):121-123. doi:10.5152/tus.2011.22
Conrad KP, Stillman IE, Lindheimer MD. The Kidney in Normal pregnancy and preeclampsia. Chesley’s Hypertens Disord Pregnancy, Fourth Ed.; 2015:335-377. doi:10.1016/B978-0-12-407866-6.00016-X
Kızılkaya Beji N, Satır G, Çayır G. Effect of pregnancy process on urinary system and pelvic floor and nursing approach. Bezmialem Science; 2020;8(2):206-211. doi:10.14235/bas.galenos.2019.3576
Feldt-Rasmussen U, Mathiesen ER. Endocrine disorders in pregnancy: Physiological and hormonal aspects of pregnancy. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab; 2011;25(6):875-884. doi:10.1016/J.BEEM.2011.07.004
Morton A, Teasdale S. Physiological changes in pregnancy and their influence on the endocrine investigation. Clin Endocrinol (Oxf); 2022;96(1):3-11. doi:10.1111/CEN.14624
World Health Organization (WHO). Iodine supplementation during pregnancy 2017. (01/04/2024 tarihinde https://who.int/tools/elena/interventions/iodine-pregnancy adresinden ulaşılmıştır).
Mockridge A, Maclennan K. physiology of pregnancy. Anaesth Intensive Care Med; 2022;23(6):347-351. doi:10.1016/J.MPAIC.2022.02.027
Dutta S. In: Obstetrican Esthesia Hand Book. 5th ed. Dutta S, Kodali B, Segal S, editors. New York: Springer Science + Business Media; 2010. Maternal physiological changes. pp. 1–14.
Rodger M, Sheppard D, Gandara E, et al. Haematological problems in obstetrics. Best Prac Res Clin Obstet Gynaecol; 2015; 29(5): 671–684.
Ramsay M. Normal hematological changes during pregnancy and the puerperium. In Pavord S, Hunt B (ed). The Obstetric Hematology Manual. Cambridge: Cambridge University Press; 2010: 3–12.
Myers KM, Elad D. Biomechanics of the human uterus. Wiley Interdiscip Rev Syst Biol Med.; 2017;9(5):10.1002/wsbm.1388. doi:10.1002/wsbm.1388
Gordon MC. Maternal physiology in obstetrics: normal and problem pregnancies. 6th edn. Philadelphia: Saunders, Elsevier, 2012.
Thabah, M, Ravindran, V. (2015). Musculoskeletal problems in pregnancy. Rheumatology international, 35, 581-587.
Fiat F, Merghes PE, Scurtu AD, et al. The main changes in pregnancy—therapeutic approach to musculoskeletal pain. Medicina; 2022; 58(8):1115. https://doi.org/10.3390/medicina58081115
VoraRita V, Gupta R, Mehta Malay J, et al. Pregnancy and skin. Journal of family medicine and primary care; 2014; 3(4) p. 318-324doi: 10.4103/2249-4863.148099
Holanda AA, Gonçalves AK, Medeiros RD, et al. Ultrasound findings of the physiological changes and most common breast diseases during pregnancy and lactation. Radiologia Brasileira; 2016; 49(6), p. 389-396. https://doi.org/10.1590/0100-3984.2015.0076
HuH, Pasca I. Management of complex cardiac ıssues in the pregnant patient. Critical Care Clinics; 2016; 32(1), p. 97–107. https://doi.org/10.1016/j.ccc.2015.08.004
Hadden DR, McLaughlin C. Normal and abnormal maternal metabolism during pregnancy. Seminars in Fetal and Neonatal Medicine; 2009; 14(2), P.66-71. https://doi.Org/10.1016/J.Siny.2008.09.004
Coşkun A. Kadın sağlığı ve hastalıkları hemşireliği el kitabı. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları; 2012 p. 131-140
Lederman R, Weis K. Psychosocial Adaptation in Pregnancy Chapter 1, Psychosocial Adaptation in Pregnancy: Seven Dimensions of Maternal Role, 3th Ed. Springer Publishing, 2009, p.1-32.
Taşkın L. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. In Gebelikte Görülen Fizyolojik/Psikolojik Değişiklikler Akademisyen Kitabevi; 2019 p. 296-303.
Taşpınar A. Kadın Sağlığı. In: Şirin A, Kavlak O, eds. Normal Gebelik. Nobel Tıp; 2015:290-292.
Yücel MK. Doğum ve Kadın Sağlığı. In: Gebeliğin Fizyolojisi. Palme Yayıncılık; 2015:51-58.
Yücel MK. Kadın Sağlığı, Hastalıkları ve Bakımı. In: Gebelik Fizyolojisi. Palme Yayıncılık; 2014:44-47.
Gharib MNE, Aglan A. Changes in Skeletal System During Pregnancy. Interventions in Gynaecology and Women’s Healthcare; 2018; 2(1). https://doi.org/10.32474/igwhc.2018.02.000127
Jodi S, Dashe Steven L, Bloom Catherine Y, et al. Williams Obstetrics, 25th Edition. In: Maternal Physiology. McGraw Hill Professional; 2018 p. 46-77.
