Gebeliğin Oluşumu ve Fetüsün Fizyolojisi
Özet
Kadın germ hücresi ovum, erkek germ hücresi spermium tarafından gerçekleşir. Bu germ hücreleri primordial dönemden itibaren bir dizi gelişim sürecinden geçerek olgunlaşır ve fertilizasyon ile yeni bir canlı oluşur. Fertilizasyon sonrası uterusa yerleşen zigot hücresinin ilk sekiz haftası embriyonik evre, dokuzuncu gebelik haftası ile doğum arasındaki süreç ise fetal evre olarak tanımlanır. Embriyonik evrede insanı oluşturan temel yapı organlar oluşmuş ancak kalp ve dolaşım sistemi dışında aktif hale geçmemiştir. Fetal evrede embriyonik evrede temelleri atılan yapı ve organların büyümesi ve olgunlaşması görülür. Fetusun büyümesi ve olgunlaşması maternal besin maddelerinin plasental transferi gibi olaylarla yönlendirilen ve kontrol altında tutulan bir süreçtir. Bu dönemde majör etken olan plasenta, materno-fetal besin alışverişi ve atık maddelerin uzaklaştırılmasını sağlayan geçici ve kompleks bir organdır. Fetüs glikoz, amino asitler, yağ asitleri, vitamin ve mineralleri anne kanından plasenta aracılığıyla alır. Plasenta endokrin bir organ gibi davranarak gebeliğin devamını sağlamaya, doğuma ve laktasyona hazırlayan önemli bir organdır. Bu evrede fetusu koruyan ve gelişimini kolaylaştıran amniyotik sıvı, gebeliğin erken döneminde oluşmaya başlar ve fetüsün üriner sisteminin gelişmesi ile mayi miktarı artar. Amniyon kesesinin içindeki amniyon sıvısı, berrak hafif sarı renkli ve alkali yapıdadır. Embriyoda fonksiyon gösteren ilk sistem kardiyovasküler sistemdir. Bu sistemde üst ekstremitenin ve beynin kirli kanını toplayan vena cava süperior oksijen içeriği en düşük, umblikal ven oksijen içeriği en yüksek damardır. Prenatal dönemde akciğerlerde gaz alış-verişi olmaz.
Referanslar
Cunningham FG, Leveno K, Bloom SL, Dashe JS, Hoffman BL, Casey BM, &Spong CY. Embryogenesis and fetal development. In william’s obstetric, 2018, 25th ed., p.124-145.7
Donnelly L &Compling G. Function of the placenta. Anesthesia&Intensive Care Medicine, 2019; 20(7), 392-396.
Cananzi M, Atala A, de Coppi P. Stem Cells Derived from Amniotic Fluid. In: LanzaR, Atala A, eds. Essentials of Stem Cell Biology, 3rd ed. United States: SaundersElsevier; 2014. p.141–156.
Rathfisch G. İnsan Üreme Fizyolojisi. Beji KN, editör. Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. 2.Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2016. p.255-271.
Koruk F. Gebeliğin Oluşumu ve Fizyolojisi. Şentürk Erenel, Vural G, editör. Perinatal Bakım. 1. Baskı. İstanbul Tıp Kitabevi; 2020.p.135-147.
Moore KL, Persaud TVN, Torchia MG. The Developing Human: Clinically OrientedEmbryology. 11th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier; 2020. p.1-490.
Schoenwolf GC, Bleyl SB, Brauer PR, Francis-West PH. Larsen’s Human Embryology.5th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier; 2015. p.1-532.
Symonds I, Arulkumaran SS. Essential Obstetrics and Gynaecology. 6th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier; 2020. p.1-55.
Taşkın L. Gebeliğin Oluşumu ve Fetüsün Fizyolojisi. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. 13. Baskı. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi; 2016. p.69-83.
Ricci Scott S, Kyle T, Carman. Maternatiy snd Pediatric Nursing. 4th ed. Lippincott Williams&Wilkins, 2021. p.323-332.
Arslan H, Kurt G. Gebeliğin Oluşumu, Embriyonel-Fetal Gelişim. Çınar N, Şahin S, editör. Anne ve Çocuk Sağlığı İlk 1000 Gün. 1. Baskı. 2020. p.13-46.
Durham RF, Chapman L. Maternal-Newborn Nursing. The Critical Components of Nursing Care. 2nd ed.Philadelphia:F.A. Davis Compan, 2014. p.25-34.
Zhou R, Wu J, Liu B, Jiang Y, Chen W, Li J, He Q & He Z. The roles and mechanisms of Leydigcells and myoid cells in regulating spermatogenesis. Cell Mol Life Sci. 2019;76(14):2681-2695.
Açar G, Karaoğlu N. Fetal Gelişim, Plasenta Fizyolojisi ve Patolojisi.Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics. 2018;9(1):9-15.
Büyük GN. Fetal Fizyoloji.Koçak İ, Güven G, Bayoğlu Tekin Y, Bakay K, Özdemir AZ& Pervin Karlı, editör. Temel Kadın Hastalıkları ve Doğum. Akademisyen Kitapevi; 2021.53-70.
Çetinkaya Demir B. Gebelikte fetal gelişim. Demircan C, editör. Gebelik ve İç Hastalıkları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.1-5.
Referanslar
Cunningham FG, Leveno K, Bloom SL, Dashe JS, Hoffman BL, Casey BM, &Spong CY. Embryogenesis and fetal development. In william’s obstetric, 2018, 25th ed., p.124-145.7
Donnelly L &Compling G. Function of the placenta. Anesthesia&Intensive Care Medicine, 2019; 20(7), 392-396.
Cananzi M, Atala A, de Coppi P. Stem Cells Derived from Amniotic Fluid. In: LanzaR, Atala A, eds. Essentials of Stem Cell Biology, 3rd ed. United States: SaundersElsevier; 2014. p.141–156.
Rathfisch G. İnsan Üreme Fizyolojisi. Beji KN, editör. Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. 2.Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2016. p.255-271.
Koruk F. Gebeliğin Oluşumu ve Fizyolojisi. Şentürk Erenel, Vural G, editör. Perinatal Bakım. 1. Baskı. İstanbul Tıp Kitabevi; 2020.p.135-147.
Moore KL, Persaud TVN, Torchia MG. The Developing Human: Clinically OrientedEmbryology. 11th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier; 2020. p.1-490.
Schoenwolf GC, Bleyl SB, Brauer PR, Francis-West PH. Larsen’s Human Embryology.5th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier; 2015. p.1-532.
Symonds I, Arulkumaran SS. Essential Obstetrics and Gynaecology. 6th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier; 2020. p.1-55.
Taşkın L. Gebeliğin Oluşumu ve Fetüsün Fizyolojisi. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. 13. Baskı. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi; 2016. p.69-83.
Ricci Scott S, Kyle T, Carman. Maternatiy snd Pediatric Nursing. 4th ed. Lippincott Williams&Wilkins, 2021. p.323-332.
Arslan H, Kurt G. Gebeliğin Oluşumu, Embriyonel-Fetal Gelişim. Çınar N, Şahin S, editör. Anne ve Çocuk Sağlığı İlk 1000 Gün. 1. Baskı. 2020. p.13-46.
Durham RF, Chapman L. Maternal-Newborn Nursing. The Critical Components of Nursing Care. 2nd ed.Philadelphia:F.A. Davis Compan, 2014. p.25-34.
Zhou R, Wu J, Liu B, Jiang Y, Chen W, Li J, He Q & He Z. The roles and mechanisms of Leydigcells and myoid cells in regulating spermatogenesis. Cell Mol Life Sci. 2019;76(14):2681-2695.
Açar G, Karaoğlu N. Fetal Gelişim, Plasenta Fizyolojisi ve Patolojisi.Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics. 2018;9(1):9-15.
Büyük GN. Fetal Fizyoloji.Koçak İ, Güven G, Bayoğlu Tekin Y, Bakay K, Özdemir AZ& Pervin Karlı, editör. Temel Kadın Hastalıkları ve Doğum. Akademisyen Kitapevi; 2021.53-70.
Çetinkaya Demir B. Gebelikte fetal gelişim. Demircan C, editör. Gebelik ve İç Hastalıkları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.1-5.
