Kadın Üreme Sistemi Fizyolojisi
Özet
Canlıların en temel fizyolojik işlevleri arasında yaşamın sürdürülmesi, beslenme, büyüme ve üreme yer alır. Üreme, türlerin devamlılığı için hayati bir işlevdir ve canlıları diğer cansız varlıklardan ayıran önemli bir özelliktir. Canlıların yaşamını sürdürmede ve türlerini devam ettirmede üreme yetenekleri önemlidir. Bu yetenek, genetik özelliklerin bir sonraki nesile aktarılmasını sağlar. Genetik materyallerinin, türe özgü özelliklerinin değişmeden nesilden nesile aktarılması kadınlarda ovum, erkeklerde spermium tarafından gerçekleştirilir. Üreme hücreleri 23 kromozom içerir ve primer germ hücrelerinden gelişir. Dişi ve erkekte primer germ hücreleri oogenia ve spermatogenia’dır. Gonadlardaki germ hücrelerinin gelişerek olgun ova ve sperm haline dönüşme sürecine oogenezis ve spermatogenezis adı verilir. Olgun hale gelen germ hücreleri bir araya gelerek kendi bireysel özelliklerini zigota aktarırlar ve bu şekilde nesillerin devamını sağlanmış olurlar. Kadın ve erkek üreme hücrelerinin gelişim süreçlerine bakıldığında spermatogenezis erkeklerde puberte döneminde başlarken, oogenezis kadınlarda embriyonik gelişim evresinde başlar. Spermatogenezde bir dizi bölünme ile dört sperm hücresi oluşurken, oogenezde bir ovum oluşmaktadır. Ayrıca sperm hücrelerinde hareket özelliği bulunurken, ovum hücresinin hareket etme yeteneği yoktur.
Referanslar
Ayas, B, Güven, D. Kadın Üreme Embriyolojisi ve Histolojisi. Temel Kadın Hastalıkları ve Doğum, 2021, Akademisyen Kitabevi. s. 23–2.
Alden K R. Anatomyandphysiology of pregnancy. InMaternityWomen’sHealthCare. Deitra Leonard Lowdermilk, Shannon E. Perry, KittyCashion, KathrynRhodesAldenandEllen F. Olshansky (Eds.). 12.th. ed, St. Louis, Elsevier. 2023, p. 283-300
Arslantaş N. Üreme Sisteminin Fizyolojisi. In: Doğum Öncesi Dönem ve Ebelik. Akademisyen Kitabevi; 2022. p. 77–96.
Berber Çıkrık A, Yüksekol Doğan Ö. Kadın Üreme Sisteminin Anatomi ve Fizyolojisi. Editör: Yüksekol Doğan Ö, Evcili F, Demirel G. Normal Gebelik ve Bakım. 1. Baskı, Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, 2021, s:36-53.
Bıldırcın FD. Jinekolojik Pelvik Anatomi. Editörler: Üstün C, Kara FO, Güven D, Güvendağ Güven E.S. Jinekolojide Temel Prensipler. Akademisyen Kitabevi, Özyurt Matbaacılık, 2020, s: 7-1
Coşkun AM. Üreme sistemi yapı ve fonksiyonu. Editör: Coşkun AM. Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği El Kitabı. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 1. Baskı, 2012, s. 39-68.
Çetin C. Embriyoloji ve Anatomi. Çeviri Editörü: Demir C, Güleç ÜK. Obstetrik ve Jinekoloji. Ankara, Akademisyen Tıp Kitabevi, 7. Baskı, 2015, s: 33-45
ElmendorfJS,çev.Alçin E, Erkek Üreme Sistemi, Çev. Editörü Ağar E, Tıbbi Fizyoloji Klinik Tıbbın Temelleri, 4. Baskı, İstanbul Medikal Yayıncılık Çeviri Eserler Dizisi, 2017,s:676-692.
Fenkci SM. Menstrüel Döngünün Düzenlenmesi. Editör: Fenkci IV. Üreme Sağlığı ve Üremeye Yardımcı Teknikler. İstanbul Tıp Kitabevi, 1. Baskı, 2012, s:17-22.
Gönenç İM. Üreme organları anatomi ve fizyolojisi. Editör: Özkan HA. Hemşirelik ve Ebelik İçin Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. Ankara: Akademisyen Kitabe-vi, 2019, s:17-52.
Guyton, AC., &Hall, J. E. (2015). Textbook of MedicalPhysiology. ElsevierHealthSciences.
Hillard, PJA. (2019). Practicalpediatricandadolescentgynecology. John Wiley&Sons.
İnam Ö, Kadın Üreme Sistemi Fizyolojisi, Editörler: Pekcan N, Beydağ KD, Hemşirelik ve Ebelik Öğrencileri için Kadın Sağlığı ve Hastalıkları, Ankara Nobel Yaynevleri,2022, s.57-71.
J. Strauss, R. Barbieri, editors. Yen &Jaffe'sReproductiveEndocrinologySeventh Edition. Physiology, Pathophysiology, andClinical Management. ExpertConsult – Online andPrint. Elsevier Saunders, Philadelphia, 2024. s.742 ISBN: 9780323810074.
Jones, R. E., & Lopez, K. H. (Eds.). (2018). Human reproductivebiology. AcademicPress.
Karabulutlu Ö. Üreme Sisteminin Anatomi ve Fizyolojisi. Editör: Nazik E. Doğum Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği. Akademisyen Kitabevi; 2022. s. 41-72
Kızılay F, Altay B Spermatogenez, spermiyogenezis ve klinik yansımaları. Androloji Bülteni. 2019; 21(4):177- 84. 10.24898/tandro.2019.27443
Kale İ. Menstrüel Siklus Fizyolojisi. Editör: Alanya Tosun Ş, Kemal Özel M, İnfertilite de Güncel Yaklaşımlar, Akademisyen Kitabevi, 2020, s. 19-34.
Kaya D. Gebeliğin oluşumu ve Fizyolojisi. Editör: Yüksekol Doğan Ö, Evcili F, Demirel G. Normal Gebelik ve Bakım. 1. Baskı, Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, 2021, s:64-71.
Kim SM, Kim JS. A review of mechanisms of implantation. Development&reproduction. 2017; 21(4), 351-359.
Mete S. Kadın ve Erkek Üreme Organlarının Yapısı, Çalışması ve Gebeliğin Oluşumu. Editörler: Okumuş H, Mete S. Anne Babalar İçin Doğuma Hazırlık Sağlık Profesyonelleri İçin Rehber. Deomed Yayıncılık İkinci Baskı, 2014, s: 6-10
Moore, KL, Persaud, TVN., &Torchia, MG. Beforeweareborn: Essentials of embryologyandbirthdefects. Elsevier, 2019.
Münevver Gönenç İ. Üreme Organları Anatomisi ve Fizyolojisi. In: Hemşirelik ve Ebelik İçin Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. Akademisyen Kitabevi; 2019. s. 17–52.
Plant, TM,Neuroendocrinecontrol of theonset of puberty. Frontiers in Neuroendocrinology, 2015, 38, s.73-88.
Pillitteri, A. (2014) Maternaland Child HealthNursing: Care of theChildbearingandChildrearingFamily. 7th Edition, WoltersKluwer/Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia.
Rathfisch G. İnsan üreme fizyolojisi. Editör: Beji NK. Hemşire ve Ebelere Yönelik Kadın Sağlığı ve Hastalık-ları. 1. Baskı, İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015, s: 197-214.
Rebar, RW, &Connolly, HV.Clinicalreproductivemedicineandsurgery. Elsevier.2019.
Ricci SS. Essentials of Maternity, NewbornandWo-men’sHealthNursing. Philadelphia: LippincottWilli-ams& Wilkins, 2007; p. 211-218
Sherwood, L. (2019). Human physiology: Fromcellstosystems. Cengage Learning.
Sadler, TW, LangmanJ, Langman'smedicalembryology, Baltimore/Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2018.
Şen S. Üreme organlarının fizyolojisi. Editör: Şirin A, Kavlak O. Kadın Sağlığı. Genişletilmiş 2. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2016, s: 70-83.
Taşkın L. Üreme sisteminin anatomisi, Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Genişletilmiş XIII. Baskı. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi, 2016, s: 43-56.
Taşkın L. Üreme sisteminin fizyolojisi, Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Genişletilmiş XIII. Baskı. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi, 2016, s: 57-67.
Tortora, GJ, Derrickson, B. H., &Anagnostakos, N. P. (2017). Principles of AnatomyandPhysiology. Wiley Global Education.
Tunalı H. Erkekte üreme işlevleri ve hormonlara bağlı işlevler (ve pineal bezin işlevleri). Editör: Çağlayan Yeğen B. Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji. 12. Baskı. İs-tanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2013, s: 973-986.
Ünsal Atan Ş. Gebeliğin oluşumu ve fizyolojisi. İçinde: Şirin A, Kavlak O, ed. Kadın sağlığı. Gen. 2. Baskı. İs-tanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015; 370-380
Yılmaz Tam HB.,Ü. Deniz, Üreme sistemi anatomisi ve fizyolojisi.," Üreme sistemi anatomisi ve fizyolojisi Okul Öncesi Eğitimi Öğretmen Adayları ve Öğretmenler İçin Anne Çocuk Sağlığı ve İlk Yardım , Ankara: Nobel, 2023, s.11-24.
Yurdakul M. Üreme Sisteminin Fizyolojisi. Editör: Erenel Şentürk A, Vural G. Hemşireler ve Ebeleriİçin Perinatal Bakım. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi, 1. Baskı,2020, s:85-95.
World HealthOrganization. WHO laboratorymanual fort he examinationandprocessing of human semen. Fifth Edition, Switzerland, 2010. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44261/9789241547789_eng.pdf?sequence=1 (Erişim Tarihi: 10.04.2024)
Yazıcı S., Karanisoğlu H. Üreme sisteminin anatomisi. Editör: Şirin A., Kavlak O. Kadın Sağlığı. Genişletilmiş 2. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2016, s: 62-69.
Referanslar
Ayas, B, Güven, D. Kadın Üreme Embriyolojisi ve Histolojisi. Temel Kadın Hastalıkları ve Doğum, 2021, Akademisyen Kitabevi. s. 23–2.
Alden K R. Anatomyandphysiology of pregnancy. InMaternityWomen’sHealthCare. Deitra Leonard Lowdermilk, Shannon E. Perry, KittyCashion, KathrynRhodesAldenandEllen F. Olshansky (Eds.). 12.th. ed, St. Louis, Elsevier. 2023, p. 283-300
Arslantaş N. Üreme Sisteminin Fizyolojisi. In: Doğum Öncesi Dönem ve Ebelik. Akademisyen Kitabevi; 2022. p. 77–96.
Berber Çıkrık A, Yüksekol Doğan Ö. Kadın Üreme Sisteminin Anatomi ve Fizyolojisi. Editör: Yüksekol Doğan Ö, Evcili F, Demirel G. Normal Gebelik ve Bakım. 1. Baskı, Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, 2021, s:36-53.
Bıldırcın FD. Jinekolojik Pelvik Anatomi. Editörler: Üstün C, Kara FO, Güven D, Güvendağ Güven E.S. Jinekolojide Temel Prensipler. Akademisyen Kitabevi, Özyurt Matbaacılık, 2020, s: 7-1
Coşkun AM. Üreme sistemi yapı ve fonksiyonu. Editör: Coşkun AM. Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği El Kitabı. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 1. Baskı, 2012, s. 39-68.
Çetin C. Embriyoloji ve Anatomi. Çeviri Editörü: Demir C, Güleç ÜK. Obstetrik ve Jinekoloji. Ankara, Akademisyen Tıp Kitabevi, 7. Baskı, 2015, s: 33-45
ElmendorfJS,çev.Alçin E, Erkek Üreme Sistemi, Çev. Editörü Ağar E, Tıbbi Fizyoloji Klinik Tıbbın Temelleri, 4. Baskı, İstanbul Medikal Yayıncılık Çeviri Eserler Dizisi, 2017,s:676-692.
Fenkci SM. Menstrüel Döngünün Düzenlenmesi. Editör: Fenkci IV. Üreme Sağlığı ve Üremeye Yardımcı Teknikler. İstanbul Tıp Kitabevi, 1. Baskı, 2012, s:17-22.
Gönenç İM. Üreme organları anatomi ve fizyolojisi. Editör: Özkan HA. Hemşirelik ve Ebelik İçin Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. Ankara: Akademisyen Kitabe-vi, 2019, s:17-52.
Guyton, AC., &Hall, J. E. (2015). Textbook of MedicalPhysiology. ElsevierHealthSciences.
Hillard, PJA. (2019). Practicalpediatricandadolescentgynecology. John Wiley&Sons.
İnam Ö, Kadın Üreme Sistemi Fizyolojisi, Editörler: Pekcan N, Beydağ KD, Hemşirelik ve Ebelik Öğrencileri için Kadın Sağlığı ve Hastalıkları, Ankara Nobel Yaynevleri,2022, s.57-71.
J. Strauss, R. Barbieri, editors. Yen &Jaffe'sReproductiveEndocrinologySeventh Edition. Physiology, Pathophysiology, andClinical Management. ExpertConsult – Online andPrint. Elsevier Saunders, Philadelphia, 2024. s.742 ISBN: 9780323810074.
Jones, R. E., & Lopez, K. H. (Eds.). (2018). Human reproductivebiology. AcademicPress.
Karabulutlu Ö. Üreme Sisteminin Anatomi ve Fizyolojisi. Editör: Nazik E. Doğum Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği. Akademisyen Kitabevi; 2022. s. 41-72
Kızılay F, Altay B Spermatogenez, spermiyogenezis ve klinik yansımaları. Androloji Bülteni. 2019; 21(4):177- 84. 10.24898/tandro.2019.27443
Kale İ. Menstrüel Siklus Fizyolojisi. Editör: Alanya Tosun Ş, Kemal Özel M, İnfertilite de Güncel Yaklaşımlar, Akademisyen Kitabevi, 2020, s. 19-34.
Kaya D. Gebeliğin oluşumu ve Fizyolojisi. Editör: Yüksekol Doğan Ö, Evcili F, Demirel G. Normal Gebelik ve Bakım. 1. Baskı, Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, 2021, s:64-71.
Kim SM, Kim JS. A review of mechanisms of implantation. Development&reproduction. 2017; 21(4), 351-359.
Mete S. Kadın ve Erkek Üreme Organlarının Yapısı, Çalışması ve Gebeliğin Oluşumu. Editörler: Okumuş H, Mete S. Anne Babalar İçin Doğuma Hazırlık Sağlık Profesyonelleri İçin Rehber. Deomed Yayıncılık İkinci Baskı, 2014, s: 6-10
Moore, KL, Persaud, TVN., &Torchia, MG. Beforeweareborn: Essentials of embryologyandbirthdefects. Elsevier, 2019.
Münevver Gönenç İ. Üreme Organları Anatomisi ve Fizyolojisi. In: Hemşirelik ve Ebelik İçin Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. Akademisyen Kitabevi; 2019. s. 17–52.
Plant, TM,Neuroendocrinecontrol of theonset of puberty. Frontiers in Neuroendocrinology, 2015, 38, s.73-88.
Pillitteri, A. (2014) Maternaland Child HealthNursing: Care of theChildbearingandChildrearingFamily. 7th Edition, WoltersKluwer/Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia.
Rathfisch G. İnsan üreme fizyolojisi. Editör: Beji NK. Hemşire ve Ebelere Yönelik Kadın Sağlığı ve Hastalık-ları. 1. Baskı, İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015, s: 197-214.
Rebar, RW, &Connolly, HV.Clinicalreproductivemedicineandsurgery. Elsevier.2019.
Ricci SS. Essentials of Maternity, NewbornandWo-men’sHealthNursing. Philadelphia: LippincottWilli-ams& Wilkins, 2007; p. 211-218
Sherwood, L. (2019). Human physiology: Fromcellstosystems. Cengage Learning.
Sadler, TW, LangmanJ, Langman'smedicalembryology, Baltimore/Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2018.
Şen S. Üreme organlarının fizyolojisi. Editör: Şirin A, Kavlak O. Kadın Sağlığı. Genişletilmiş 2. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2016, s: 70-83.
Taşkın L. Üreme sisteminin anatomisi, Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Genişletilmiş XIII. Baskı. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi, 2016, s: 43-56.
Taşkın L. Üreme sisteminin fizyolojisi, Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Genişletilmiş XIII. Baskı. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi, 2016, s: 57-67.
Tortora, GJ, Derrickson, B. H., &Anagnostakos, N. P. (2017). Principles of AnatomyandPhysiology. Wiley Global Education.
Tunalı H. Erkekte üreme işlevleri ve hormonlara bağlı işlevler (ve pineal bezin işlevleri). Editör: Çağlayan Yeğen B. Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji. 12. Baskı. İs-tanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2013, s: 973-986.
Ünsal Atan Ş. Gebeliğin oluşumu ve fizyolojisi. İçinde: Şirin A, Kavlak O, ed. Kadın sağlığı. Gen. 2. Baskı. İs-tanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015; 370-380
Yılmaz Tam HB.,Ü. Deniz, Üreme sistemi anatomisi ve fizyolojisi.," Üreme sistemi anatomisi ve fizyolojisi Okul Öncesi Eğitimi Öğretmen Adayları ve Öğretmenler İçin Anne Çocuk Sağlığı ve İlk Yardım , Ankara: Nobel, 2023, s.11-24.
Yurdakul M. Üreme Sisteminin Fizyolojisi. Editör: Erenel Şentürk A, Vural G. Hemşireler ve Ebeleriİçin Perinatal Bakım. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi, 1. Baskı,2020, s:85-95.
World HealthOrganization. WHO laboratorymanual fort he examinationandprocessing of human semen. Fifth Edition, Switzerland, 2010. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44261/9789241547789_eng.pdf?sequence=1 (Erişim Tarihi: 10.04.2024)
Yazıcı S., Karanisoğlu H. Üreme sisteminin anatomisi. Editör: Şirin A., Kavlak O. Kadın Sağlığı. Genişletilmiş 2. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2016, s: 62-69.
