Toplumsal Cinsiyet ve Kadına Yönelik Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri
Özet
Toplumsal cinsiyet kavramı cinsel kimlik, cinsel yönelim ve cinsellik gibi kavramları içerisinde barındırmakta ve toplumsallaşarak elde ettiğimiz cinsiyeti açıklayan bir kavramdır. Dünyada ve ülkemizde şiddetin birbirinden farklı biçimleri bulunmakta ve genellikle fiziksel, ekonomik, cinsel ve psikolojik/duygusal olarak sınıflandırılmaktadır. Son yıllarda siber şiddet, mobbing, ısrarlı takip gibi farklı şiddet türleri de sınıflandırmaya dahil edilmeye başlanmıştır. Kadına yönelik şiddet nedenleri incelendiğinde eğitim hayatında başarısız olma, öfke kontrolünü sağlayamama, özgüven eksiklikleri, aile içi iletişimin olumsuz olması, aşırı baskıcı şiddet uygulayan ailede yetişme, kadını kontrol etme, kadın üzerinde hakimiyet kurma, şiddete tanık olma ya da şiddeti yaşama, nesiller arası şiddetin aktarımı, alkol ve madde bağımlılığı sayılabilir.
Kadınlar toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve kadına yönelik şiddet nedeniyle fiziksel (kırıklar, yaralanmalar, yanıklar, morluklar vb.), duygusal/psikolojik (bağırmak, hakaret etmek, tehdit etmek, korkutmak vb.) birçok sorun yaşamakla birlikte kadın sünneti, istenmeyen gebelikler ve komplikasyonları, bekaret denetimi, tecavüz, cinsel istismar gibi üreme sağlığı sorunları yaşamakta ve sağlık hizmetlerinden yararlanamamaktadır.
Şiddet mağdurları ile karşılaşma ihtimali yüksek olan hemşireler kadına bakım sunan birçok alanda çalışmaları nedeniyle bu kadınların belirlenmesi ve yardım almasında kilit role sahiptir. Şiddete maruz kalan kadının gizliliğini ve haklarını göz önünde bulundurarak duygusal, fiziksel, güvenlik ve gereksinim duyduğu konularda kadını desteklemek hemşirenin temel görevleri arasındadır.
Referanslar
Aktay M. İstismar ve ihmalin çocuk üzerindeki etkileri ve tedavisi. Gelişim ve Psikoloji Dergisi; 2020; 1(2): 169-184.
Bana PE, Dayıoğlu N, Turan C. Toplumsal cinsiyet algısının kümeleme analiziyle değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi; 2023; 26(49): 241-257.
Bardakçı Ş, Oğlak S. (2022). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği endeksi ve Türkiye. Toplumsal Politika Dergisi; 2022; 3(1): 71-90.
Barr E, Popkin R, Roodzant E, Jaworski B, Temkin SM. Gender as a socialandstructuralvariable: researchperspectivesfromtheNationalInstitutes of Health (NIH). TranslationalBehavioralMedicine; 2024; 14(1): 13-22.
Başar D, Sakallı N. Israrlı takip: Tanımı ve sosyal psikolojik değişkenler ile ilişkileri. Türk Psikoloji Yazıları; 2021; 24(47): 22-36.
Başar F, Demirci N. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve şiddet. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi; 2015; 2(1): 41-52.
Başar F. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği: Kadın sağlığına etkisi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi;2017; (3): 131-137.
Baştarcan Ç, Oskay Ü. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kadın sağlığına etkisi: Sistematik inceleme. Sağlık ve Toplum; 2022; 32(3): 48-57.
Birleşmiş Milletler, Türkiye, 2024. (Toplumsal Cinsiyet Eşitliği 2022-2023 raporu). (15.03.2024 tarihinde https://turkiye.un.org/tr/245419-yeni-un-women-raporuna-g%C3%B6re-kad%C4%B1nlar%C4%B1n-g%C3%BC%C3%A7lenmesi-i%C3%A7in-y%C4%B1lda-ek-360-milyar-dolara-ihtiya%C3%A7 adresinden ulaşılmıştır).
Bozkurt ÖD, Daşıkan Z. (2016). Gebelikte eş şiddeti: Risk faktörleri, sağlık sonuçları ve tarama araçları. Türkiye Klinikleri JournalsObstetricWomensHealthandDiseasesNursing-Special Topics; 2016; 2(2): 15-22.
Cecchi R, Sassani M, Agugiaro G, CaroppoE, De Lellis P, Sannella A, Mazza M, Ikeda T, Kondo T, Masotti V. A medico-legal definition of femicide. Legal Medicine; 2022; 59: 102101.
Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği. Toplumsal Cinsiyet Kavramları, 2024. (12.03.2024 tarihinde https://cinselsiddetlemucadele.org/2019/06/20/toplumsal-cinsiyet-kavramlari-2/#:~:text=Toplumsal%20Cinsiyet%20Nedir%3F,normlar%C4%B1n%C4%B1%20ifade%20etmek%20i%C3%A7in%20kullan%C4%B1l%C4%B1r adresinden ulaşılmıştır)
Çalişkan H, Çevik Eİ. Kadına yönelik şiddetin belirleyicileri: Türkiye örneği. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi; 2018; 7(14): 218-233.
Dalkılıç RA. Kadına yönelik şiddetle mücadele: kamu politikası süreç analizi. Reflektif Journal of SocialSciences; 2021; 2(1): 61-82.
Duman NB, Büyükgöneç L, Güngör T, Yılmazel G, Topuz Ş, Koçak DY. Sağlık çalışanlarının kadına yönelik şiddet algılayışı ve etkileyen faktörler. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi; 2016; 13(4): 154-159.
Eads A, Tach L, Griffin L. Intra-householdfinancialinequality, genderequality, andmaritaldissolution. Journal of FamilyandEconomicIssues; 2023; 44(2): 373-393.
Ecevit Y. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin temel kavramları 2021. (04.04.2024 tarihinde https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/kokdener/142391/toplumsal-cinsiyet-esitliginin-temel-kavramlaripdf.pdf adresinden ulaşılmıştır).
EqualMeasures 2030. 2022 SDG Gender Index Country Profiles. (02.03.2024 tarihinde https://www.equalmeasures2030.org/country-profiles/ adresinden ulaşılmıştır).
Ercan F, Afyonoğlu MF. Exploringtheexperiences of migration, violence, andhomelessness of conditionalrefugeewomen in a non-governmentalshelter. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi; 2023; (50): 165-180.
Erden G, Akdur S. Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet ve kadın cinayetleri. Klinik Psikoloji Dergisi; 2018; 2(3): 128-139.
Ergöl Ş, Güneş A. Sosyal medyada kadına karşı işlenen suç: Şiddet. MEYAD Akademi; 2023; 4(2): 195-212.
Erikli S. Çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet ayrımcılığının görünümü. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2020; 2(1): 39-60.
Eryılmaz S. Toplumsal cinsiyet rolü ve kadın sağlığı. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2020; 1(1): 5-13.
Garcia-Vergara E, Almeda N, MartínRíos B, Becerra-Alonso D, Fernández-Navarro F. A comprehensiveanalysis of factorsassociatedwithintimate partner femicide: A systematicreview. International Journal of EnvironmentalResearchandPublicHealth; 2022; 19(12): 7336.
Gardner MJ, Thomas HJ, Erskine HE. Theassociationbetweenfiveforms of childmaltreatmentanddepressiveandanxietydisorders: A systematicreviewandmetaanalysis. Child AbuseNeglect; 2019; 96: 104082.
Goldberg X, Espelt C, Porta-Casteràs D, Palao D, Nadal R, Armario A. Non-communicablediseasesamongwomensurvivors of intimate partner violence: Critical reviewfrom a chronicstressframework. Neuroscience&BiobehavioralReviews; 2021; 128: 720-734.
Gökkaya VB. Cam tavan, kadın ve ekonomik şiddet. TheJournal of AcademicSocialScienceStudies; 2014; 26(1): 371-383.
Gönenç İM, Topuz Ş, Sezer NY, Yılmaz S, Duman NB. Toplumsal cinsiyet dersinin toplumsal cinsiyet algisina etkisi. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi; 2018; 7(1): 22-29.
Güler A, Lee RC, Rojas‐Guyler L, Lambert J, Smith CR. Theinfluences of socioculturalnorms on women'sdecisiontodiscloseintimate partner violence: Integrativereview. Nursinginquiry; 2023; 30(4): e12589.
Güler E, Erbil N. Kadına yönelik şiddet, cinsel şiddet ve hemşirenin sorumlulukları. Androloji Bülteni; 2022; 24(3).
Gürkan ÖC, Coşar F. Ekonomik şiddetin kadın yaşamındaki etkileri. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi; 2009; 2(3): 124-129.
Hameed M, O'Doherty L, Gilchrist G, Tirado-Muñoz J, Taft A, Chondros P, ... &Hegarty K. Psychological therapies for women who experience intimate partner violence. Cochrane Database of Systematic Reviews; 2020; (7).
Hotun Şahin N, Avcı Başboğa N. Kadına Yönelik Şiddet. In: Hotun Şahin N. (ed.) ‘Bilgiden Uygulamaya’ Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Doğum. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2024. p. 61-70.
İnsani Gelişme Raporları, 2022-Türkiye. İGE'deki başarıları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini, eşitsizliği, gezegensel baskıları ve çok boyutlu yoksulluğu hesaba katan tamamlayıcı ölçümleri yakalayan insani gelişme özeti. (03.03.2024 tarihinde https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data#/countries/TUR adresinden ulaşılmıştır).
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, 2024. (10.03.2024 tarihinde https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/kategori/veriler adresinden ulaşılmıştır).
Kahraman F. Toplumsal Cinsiyet ve Mağduriyet. In: Türk Ş. (ed.) Kadın Piskolojisi ve Toplumsal Cinsiyet: İnsan Deneyiminin Yarısı ve Daha Fazlası. 9. Basımdan çeviri, Nobel Akademik Yayıncılık; 2021. p. 311-337.
Kalra N, Hooker L, Reisenhofer S, Di Tanna GL, Garcia-Moreno C. Training healthcare providers to respond to intimate partner violence against women. Cochrane Database of Systematic Reviews; 2021; (5).
Kekelidze ZI, Kachayeva MA, Kharitonova NK, Vasianina VI, Shishkina OA, Skibina NV, Nazarova, LN. Medicalaspects of domesticviolenceagainstwomenandgirls (review). ProblemySotsial'noiGigieny, Zdravookhraneniia i IstoriiMeditsiny; 2019; 27(5): 936-939.
Keyser L, Maroyi R, Mukwege D. Violenceagainstwomen-A global perspective. ObstetricsandGynecologyClinics; 2022; 49(4): 809-821.
Klencakova LE, Pentaraki M, McManus C. Theimpact of intimate partner violence on youngwomen’seducationalwell-being: A systematicreview of literature. Trauma, Violence, &Abuse; 2023; 24(2): 1172-1187.
Konuk N, Alıcı B. Ekonomik şiddetin toplumsal yansımalarına türk sinemasından bakış: nefesim kesilene kadar örneği. Öneri Dergisi; 2022; 17(57): 365-385.
Koştu N, Toraman AU. Hemşire ve ebelerin kadına yönelik eş şiddeti olgularını bildirme durumları ve ilişkili faktörler. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2021; 10(1): 11-20.
Koyun A, Örnek Büken N. Bir eşitlik ve yaşama hakkı ihlali: Cinsiyet seçimi. International Journal of Human Sciences; 2013; (10)1: 34-46.
Koyun A, Taşkın L, Terzioğlu F. Yaşam dönemlerine göre kadın sağlığı ve ruhsal işlevler: Hemşirelik yaklaşımlarının değerlendirilmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar; 2011; 3(1): 67-99.
Lausi G, Burrai J, Baldi M, Ferlazzo F, Ferracuti S, Giannini AM, Barchielli B. Decision-makingandabuse, whatrelationship in victims of violence?. International Journal of EnvironmentalResearchandPublicHealth; 2023; 20(10): 5879.
Lukasse M, Laanpere M, Karro H, Kristjansdottir H, Schroll AM, Van Parys AS. Pregnancyintendednessandtheassociationwithphysical, sexualandemotionalabuse – a Europeanmulti-countrycross-sectionalstudy. BMC PregnancyChildbirth; 2015; 15: 120.
OECD 2023. SIGI 2023 Global Report. (03.03.2024 tarihinde https://www.oecd.org/social/sigi-2023-global-report-4607b7c7-en.html adresinden ulaşılmıştır).
Özel FS, Söylevi S, Yılmaz Ş, Akman G. Toplumsal cinsiyetin gebelik, doğum ve doğum sonu dönemde kadın sağlığına etkisi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi; 2021; 6(1): 51-60.
Özmen N, Şimşek CN. Ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesine dair kanunun sosyal hizmet bakımından incelenmesi: İstanbul Anadolu Adalet Sarayı Aile Mahkemesi örneği. Electronic Journal Of SocialSciences; 2024; 23(89).
Özpınar S, Altıparmak Y. Kadın Sağlığına Yönelik Aile İçi Şiddet ve Kadın Sağlığı. In: Akın A., Özpınar S. (ed.) Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Sağlığı. 2. Basım, Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. LTD.ŞTİ.;2023. p.239-267.
Pathak N, Dhairyawan R, Tariq S. Theexperience of intimate partner violenceamongolderwomen: A narrativereview. Maturitas; 2019; 121: 63-75.
PDR Merkezi 2021. İstismar nedir? Çeşitleri nelerdir? Belirtileri nelerdir? (10.03.2024 tarihinde https://pdrmerkezi.com/istismar-nedir-cesitleri-nelerdir-belirtileri-nelerdir/ adresinden ulaşılmıştır).
Pokharel B, Yelland J, Hooker L, Taft A. A systematicreview of culturallycompetentfamilyviolenceresponsestowomen in primarycare. Trauma, Violence, &Abuse; 2023; 24(2): 928-945.
Román-Gálvez RM, Martín-Peláez S, Fernández-Félix BM, Zamora J, Khan KS, Bueno-Cavanillas A. Worldwideprevalence of intimate partner violence in pregnancy. A systematicreviewand meta-analysis. Frontiers in PublicHealth; 2021; 9: 738459.
Sevil Ü, Yanıkkerem E, Özkan S, Er Güneri S. Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet. In: Korkmaz M, Demiray E, Sevil Ü, Hablemitoğlu Ş, Taşkıran Y. (ed.) Dünyada, Türkiye’de Kadın ve Şiddet. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. LTD. ŞTİ.; 2015. p. 565-627.
Shafiei S, Chegeni M, Afrashteh S, Shoraka HR, Bazrafshan A, Bagherinezhad Z., ... &Sharif, H. -Prevalence of violence in Iranianpregnantwomen: a systematicreviewand meta-analysis. Maternaland Child HealthJournal; 2022; 26(10): 1983-2019.
Söylemez SD. Aile İçi Şiddet, Kadına Yönelik Şiddet ve 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruyucu ve Önleyici Tedbirler. Bayburt Üniversitesi Adalet Dergisi; 2022; 1(1): 91-151.
Stachow E. Conflict-relatedsexualviolence: a review. BMJ Mil Health; 2020; 166:183–187.
Şenkul A. Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddetle mücadelede uygulanan sosyal politikalar. TC Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 2014.
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kadına yönelik şiddetle mücadale IV. eylem planı 2021-2025, Ankara 2021. (01.03.2024 tarihinde https://www.aile.gov.tr/media/82082/kadina-yonelik-siddetle-mucadele-iv-ulusal-eylem-plani-2021-2025.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Teixeira SAM, Taquette SR, Monteiro DLM. Violenceandsexuallytransmittedinfections in pregnancy. Revista Da AssociacaoMedicaBrasileira; 2019; 65: 475-484.
Tekkas Kerman K, Betrus P. Violence against women in Turkey: A social ecological framework of determinants and prevention strategies. Trauma, Violence, & Abuse; 2020; 21(3): 510-526.
Temel M, Şişman FN. Kadına yönelik cinsel saldırılarda hemşirelik yaklaşımı. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi; 2013; 4(2):85-90.
Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin İzlenmesi Projesi Faz III. Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin İzlenmesi Raporu 2021-2022. (15.04.2023 tarihinde https://ceidizler.ceid.org.tr/Turkiyede-Toplumsal-Cinsiyet-Esitliginin-izlenmesi-Raporu-2021-2022-i329 adresinden ulaşılmıştır).
Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Derneği (TOCİKAD). Toplumsal Cinsiyet ve Kadın araştırma Merkezleri, 2021. (15.04.2023 tarihinde https://tocikad.org/merkezler/ adresinden ulaşılmıştır).
Türk Dil Kurumu Sözlükleri. İhmal nedir? (01.03.2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Ekonomik Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV). 81 il için TC Eşitliği Karnesi 2020. (01.04.2023 tarihinde https://www.tepav.org.tr/upload/mce/2020/haberler/tobb_tskb_tepav_81_ilde_turkiyenin_toplumsal_cinsiyet_esitligi_karnesi.pdfadresinden ulaşılmıştır).
Türkiye İstatistik Kurumu 2024. İstatistiklerle Kadın, 2023. (01.04.2023 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2023-53675#:~:text=T%C3%9C%C4%B0K%20Kurumsal&text=Adrese%20Dayal%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi,1'ini%20ise%20erkekler%20olu%C5%9Fturdu. adresinden ulaşılmıştır).
Wang Y, Fu Y, Ghazi P, Gao Q, Tian T, Kong F, ... &Qiao J. Prevalence of intimate partner violenceagainstinfertilewomen in low-incomeandmiddle-incomecountries: A systematicreviewand meta-analysis. TheLancet Global Health; 2022; 10(6): e820-e830.
White SJ, Sin J, Sweeney A, Salisbury T, Wahlich C, Montesinos Guevara CM, ... &Mantovani N. Global prevalence and mental health outcomes of intimate partner violence among women: A systematic review and meta-analysis. Trauma, Violence, & Abuse; 2024; 25(1): 494-511.
World HealthOrganisation (2021). Violenceagainstwomenprevalenceestimates Global, regionalandnationalprevalenceestimatesforintimate partner violenceagainstwomenand global andregionalprevalenceestimatesfornon-partner sexualviolenceagainstwomen 2018. (10.03.2024 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240022256 adresinden ulaşılmıştır)
Wu Y, Chen J, Fang H, Wan Y. Intimate partner violence: A bibliometricreview of literature. International Journal of EnvironmentalResearchandPublicHealth; 2020; 17(15): 5607.
Yanıkkerem E. Kadın Sağlığına Giriş. In: Nazik E. (ed.) Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği. Akademisyen Kitapevi; 2022. p.1-25.
Yavuz RA. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ekseninde kadın istihdamı ve ekonomik şiddet. Journal of Life Economics; 2016; 3(3): 77-100.
Yıldırım M, Arpacıoğlu Özdemir Ö. İnsani Gelişme Endeksleri ve ülke karşılaştırmaları. SocialSciencesStudiesJournal; 2022; 5(31): 1377-1390.
Yıldız İ. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve türkiye: insani gelişme endeksi üzerinden bir değerlendirme. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi; 2022; 5(2): 1-20.
Yildiz S. Toplumsal cinsiyetin şirketlere yansımasında ortaya çıkan ayrımcılık kavramlarının ardılları üzerine bir model önerisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2017; 18(1): 121-138.
Zeren F, Köşgeroğlu N. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin hemşirelik mesleğine yansımaları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2020; 9(3): 293-299.
Referanslar
Aktay M. İstismar ve ihmalin çocuk üzerindeki etkileri ve tedavisi. Gelişim ve Psikoloji Dergisi; 2020; 1(2): 169-184.
Bana PE, Dayıoğlu N, Turan C. Toplumsal cinsiyet algısının kümeleme analiziyle değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi; 2023; 26(49): 241-257.
Bardakçı Ş, Oğlak S. (2022). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği endeksi ve Türkiye. Toplumsal Politika Dergisi; 2022; 3(1): 71-90.
Barr E, Popkin R, Roodzant E, Jaworski B, Temkin SM. Gender as a socialandstructuralvariable: researchperspectivesfromtheNationalInstitutes of Health (NIH). TranslationalBehavioralMedicine; 2024; 14(1): 13-22.
Başar D, Sakallı N. Israrlı takip: Tanımı ve sosyal psikolojik değişkenler ile ilişkileri. Türk Psikoloji Yazıları; 2021; 24(47): 22-36.
Başar F, Demirci N. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve şiddet. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi; 2015; 2(1): 41-52.
Başar F. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği: Kadın sağlığına etkisi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi;2017; (3): 131-137.
Baştarcan Ç, Oskay Ü. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kadın sağlığına etkisi: Sistematik inceleme. Sağlık ve Toplum; 2022; 32(3): 48-57.
Birleşmiş Milletler, Türkiye, 2024. (Toplumsal Cinsiyet Eşitliği 2022-2023 raporu). (15.03.2024 tarihinde https://turkiye.un.org/tr/245419-yeni-un-women-raporuna-g%C3%B6re-kad%C4%B1nlar%C4%B1n-g%C3%BC%C3%A7lenmesi-i%C3%A7in-y%C4%B1lda-ek-360-milyar-dolara-ihtiya%C3%A7 adresinden ulaşılmıştır).
Bozkurt ÖD, Daşıkan Z. (2016). Gebelikte eş şiddeti: Risk faktörleri, sağlık sonuçları ve tarama araçları. Türkiye Klinikleri JournalsObstetricWomensHealthandDiseasesNursing-Special Topics; 2016; 2(2): 15-22.
Cecchi R, Sassani M, Agugiaro G, CaroppoE, De Lellis P, Sannella A, Mazza M, Ikeda T, Kondo T, Masotti V. A medico-legal definition of femicide. Legal Medicine; 2022; 59: 102101.
Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği. Toplumsal Cinsiyet Kavramları, 2024. (12.03.2024 tarihinde https://cinselsiddetlemucadele.org/2019/06/20/toplumsal-cinsiyet-kavramlari-2/#:~:text=Toplumsal%20Cinsiyet%20Nedir%3F,normlar%C4%B1n%C4%B1%20ifade%20etmek%20i%C3%A7in%20kullan%C4%B1l%C4%B1r adresinden ulaşılmıştır)
Çalişkan H, Çevik Eİ. Kadına yönelik şiddetin belirleyicileri: Türkiye örneği. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi; 2018; 7(14): 218-233.
Dalkılıç RA. Kadına yönelik şiddetle mücadele: kamu politikası süreç analizi. Reflektif Journal of SocialSciences; 2021; 2(1): 61-82.
Duman NB, Büyükgöneç L, Güngör T, Yılmazel G, Topuz Ş, Koçak DY. Sağlık çalışanlarının kadına yönelik şiddet algılayışı ve etkileyen faktörler. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi; 2016; 13(4): 154-159.
Eads A, Tach L, Griffin L. Intra-householdfinancialinequality, genderequality, andmaritaldissolution. Journal of FamilyandEconomicIssues; 2023; 44(2): 373-393.
Ecevit Y. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin temel kavramları 2021. (04.04.2024 tarihinde https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/kokdener/142391/toplumsal-cinsiyet-esitliginin-temel-kavramlaripdf.pdf adresinden ulaşılmıştır).
EqualMeasures 2030. 2022 SDG Gender Index Country Profiles. (02.03.2024 tarihinde https://www.equalmeasures2030.org/country-profiles/ adresinden ulaşılmıştır).
Ercan F, Afyonoğlu MF. Exploringtheexperiences of migration, violence, andhomelessness of conditionalrefugeewomen in a non-governmentalshelter. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi; 2023; (50): 165-180.
Erden G, Akdur S. Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet ve kadın cinayetleri. Klinik Psikoloji Dergisi; 2018; 2(3): 128-139.
Ergöl Ş, Güneş A. Sosyal medyada kadına karşı işlenen suç: Şiddet. MEYAD Akademi; 2023; 4(2): 195-212.
Erikli S. Çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet ayrımcılığının görünümü. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2020; 2(1): 39-60.
Eryılmaz S. Toplumsal cinsiyet rolü ve kadın sağlığı. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2020; 1(1): 5-13.
Garcia-Vergara E, Almeda N, MartínRíos B, Becerra-Alonso D, Fernández-Navarro F. A comprehensiveanalysis of factorsassociatedwithintimate partner femicide: A systematicreview. International Journal of EnvironmentalResearchandPublicHealth; 2022; 19(12): 7336.
Gardner MJ, Thomas HJ, Erskine HE. Theassociationbetweenfiveforms of childmaltreatmentanddepressiveandanxietydisorders: A systematicreviewandmetaanalysis. Child AbuseNeglect; 2019; 96: 104082.
Goldberg X, Espelt C, Porta-Casteràs D, Palao D, Nadal R, Armario A. Non-communicablediseasesamongwomensurvivors of intimate partner violence: Critical reviewfrom a chronicstressframework. Neuroscience&BiobehavioralReviews; 2021; 128: 720-734.
Gökkaya VB. Cam tavan, kadın ve ekonomik şiddet. TheJournal of AcademicSocialScienceStudies; 2014; 26(1): 371-383.
Gönenç İM, Topuz Ş, Sezer NY, Yılmaz S, Duman NB. Toplumsal cinsiyet dersinin toplumsal cinsiyet algisina etkisi. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi; 2018; 7(1): 22-29.
Güler A, Lee RC, Rojas‐Guyler L, Lambert J, Smith CR. Theinfluences of socioculturalnorms on women'sdecisiontodiscloseintimate partner violence: Integrativereview. Nursinginquiry; 2023; 30(4): e12589.
Güler E, Erbil N. Kadına yönelik şiddet, cinsel şiddet ve hemşirenin sorumlulukları. Androloji Bülteni; 2022; 24(3).
Gürkan ÖC, Coşar F. Ekonomik şiddetin kadın yaşamındaki etkileri. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi; 2009; 2(3): 124-129.
Hameed M, O'Doherty L, Gilchrist G, Tirado-Muñoz J, Taft A, Chondros P, ... &Hegarty K. Psychological therapies for women who experience intimate partner violence. Cochrane Database of Systematic Reviews; 2020; (7).
Hotun Şahin N, Avcı Başboğa N. Kadına Yönelik Şiddet. In: Hotun Şahin N. (ed.) ‘Bilgiden Uygulamaya’ Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Doğum. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2024. p. 61-70.
İnsani Gelişme Raporları, 2022-Türkiye. İGE'deki başarıları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini, eşitsizliği, gezegensel baskıları ve çok boyutlu yoksulluğu hesaba katan tamamlayıcı ölçümleri yakalayan insani gelişme özeti. (03.03.2024 tarihinde https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data#/countries/TUR adresinden ulaşılmıştır).
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, 2024. (10.03.2024 tarihinde https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/kategori/veriler adresinden ulaşılmıştır).
Kahraman F. Toplumsal Cinsiyet ve Mağduriyet. In: Türk Ş. (ed.) Kadın Piskolojisi ve Toplumsal Cinsiyet: İnsan Deneyiminin Yarısı ve Daha Fazlası. 9. Basımdan çeviri, Nobel Akademik Yayıncılık; 2021. p. 311-337.
Kalra N, Hooker L, Reisenhofer S, Di Tanna GL, Garcia-Moreno C. Training healthcare providers to respond to intimate partner violence against women. Cochrane Database of Systematic Reviews; 2021; (5).
Kekelidze ZI, Kachayeva MA, Kharitonova NK, Vasianina VI, Shishkina OA, Skibina NV, Nazarova, LN. Medicalaspects of domesticviolenceagainstwomenandgirls (review). ProblemySotsial'noiGigieny, Zdravookhraneniia i IstoriiMeditsiny; 2019; 27(5): 936-939.
Keyser L, Maroyi R, Mukwege D. Violenceagainstwomen-A global perspective. ObstetricsandGynecologyClinics; 2022; 49(4): 809-821.
Klencakova LE, Pentaraki M, McManus C. Theimpact of intimate partner violence on youngwomen’seducationalwell-being: A systematicreview of literature. Trauma, Violence, &Abuse; 2023; 24(2): 1172-1187.
Konuk N, Alıcı B. Ekonomik şiddetin toplumsal yansımalarına türk sinemasından bakış: nefesim kesilene kadar örneği. Öneri Dergisi; 2022; 17(57): 365-385.
Koştu N, Toraman AU. Hemşire ve ebelerin kadına yönelik eş şiddeti olgularını bildirme durumları ve ilişkili faktörler. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2021; 10(1): 11-20.
Koyun A, Örnek Büken N. Bir eşitlik ve yaşama hakkı ihlali: Cinsiyet seçimi. International Journal of Human Sciences; 2013; (10)1: 34-46.
Koyun A, Taşkın L, Terzioğlu F. Yaşam dönemlerine göre kadın sağlığı ve ruhsal işlevler: Hemşirelik yaklaşımlarının değerlendirilmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar; 2011; 3(1): 67-99.
Lausi G, Burrai J, Baldi M, Ferlazzo F, Ferracuti S, Giannini AM, Barchielli B. Decision-makingandabuse, whatrelationship in victims of violence?. International Journal of EnvironmentalResearchandPublicHealth; 2023; 20(10): 5879.
Lukasse M, Laanpere M, Karro H, Kristjansdottir H, Schroll AM, Van Parys AS. Pregnancyintendednessandtheassociationwithphysical, sexualandemotionalabuse – a Europeanmulti-countrycross-sectionalstudy. BMC PregnancyChildbirth; 2015; 15: 120.
OECD 2023. SIGI 2023 Global Report. (03.03.2024 tarihinde https://www.oecd.org/social/sigi-2023-global-report-4607b7c7-en.html adresinden ulaşılmıştır).
Özel FS, Söylevi S, Yılmaz Ş, Akman G. Toplumsal cinsiyetin gebelik, doğum ve doğum sonu dönemde kadın sağlığına etkisi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi; 2021; 6(1): 51-60.
Özmen N, Şimşek CN. Ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesine dair kanunun sosyal hizmet bakımından incelenmesi: İstanbul Anadolu Adalet Sarayı Aile Mahkemesi örneği. Electronic Journal Of SocialSciences; 2024; 23(89).
Özpınar S, Altıparmak Y. Kadın Sağlığına Yönelik Aile İçi Şiddet ve Kadın Sağlığı. In: Akın A., Özpınar S. (ed.) Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Sağlığı. 2. Basım, Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. LTD.ŞTİ.;2023. p.239-267.
Pathak N, Dhairyawan R, Tariq S. Theexperience of intimate partner violenceamongolderwomen: A narrativereview. Maturitas; 2019; 121: 63-75.
PDR Merkezi 2021. İstismar nedir? Çeşitleri nelerdir? Belirtileri nelerdir? (10.03.2024 tarihinde https://pdrmerkezi.com/istismar-nedir-cesitleri-nelerdir-belirtileri-nelerdir/ adresinden ulaşılmıştır).
Pokharel B, Yelland J, Hooker L, Taft A. A systematicreview of culturallycompetentfamilyviolenceresponsestowomen in primarycare. Trauma, Violence, &Abuse; 2023; 24(2): 928-945.
Román-Gálvez RM, Martín-Peláez S, Fernández-Félix BM, Zamora J, Khan KS, Bueno-Cavanillas A. Worldwideprevalence of intimate partner violence in pregnancy. A systematicreviewand meta-analysis. Frontiers in PublicHealth; 2021; 9: 738459.
Sevil Ü, Yanıkkerem E, Özkan S, Er Güneri S. Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet. In: Korkmaz M, Demiray E, Sevil Ü, Hablemitoğlu Ş, Taşkıran Y. (ed.) Dünyada, Türkiye’de Kadın ve Şiddet. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. LTD. ŞTİ.; 2015. p. 565-627.
Shafiei S, Chegeni M, Afrashteh S, Shoraka HR, Bazrafshan A, Bagherinezhad Z., ... &Sharif, H. -Prevalence of violence in Iranianpregnantwomen: a systematicreviewand meta-analysis. Maternaland Child HealthJournal; 2022; 26(10): 1983-2019.
Söylemez SD. Aile İçi Şiddet, Kadına Yönelik Şiddet ve 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruyucu ve Önleyici Tedbirler. Bayburt Üniversitesi Adalet Dergisi; 2022; 1(1): 91-151.
Stachow E. Conflict-relatedsexualviolence: a review. BMJ Mil Health; 2020; 166:183–187.
Şenkul A. Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddetle mücadelede uygulanan sosyal politikalar. TC Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 2014.
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kadına yönelik şiddetle mücadale IV. eylem planı 2021-2025, Ankara 2021. (01.03.2024 tarihinde https://www.aile.gov.tr/media/82082/kadina-yonelik-siddetle-mucadele-iv-ulusal-eylem-plani-2021-2025.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Teixeira SAM, Taquette SR, Monteiro DLM. Violenceandsexuallytransmittedinfections in pregnancy. Revista Da AssociacaoMedicaBrasileira; 2019; 65: 475-484.
Tekkas Kerman K, Betrus P. Violence against women in Turkey: A social ecological framework of determinants and prevention strategies. Trauma, Violence, & Abuse; 2020; 21(3): 510-526.
Temel M, Şişman FN. Kadına yönelik cinsel saldırılarda hemşirelik yaklaşımı. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi; 2013; 4(2):85-90.
Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin İzlenmesi Projesi Faz III. Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin İzlenmesi Raporu 2021-2022. (15.04.2023 tarihinde https://ceidizler.ceid.org.tr/Turkiyede-Toplumsal-Cinsiyet-Esitliginin-izlenmesi-Raporu-2021-2022-i329 adresinden ulaşılmıştır).
Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Derneği (TOCİKAD). Toplumsal Cinsiyet ve Kadın araştırma Merkezleri, 2021. (15.04.2023 tarihinde https://tocikad.org/merkezler/ adresinden ulaşılmıştır).
Türk Dil Kurumu Sözlükleri. İhmal nedir? (01.03.2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Ekonomik Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV). 81 il için TC Eşitliği Karnesi 2020. (01.04.2023 tarihinde https://www.tepav.org.tr/upload/mce/2020/haberler/tobb_tskb_tepav_81_ilde_turkiyenin_toplumsal_cinsiyet_esitligi_karnesi.pdfadresinden ulaşılmıştır).
Türkiye İstatistik Kurumu 2024. İstatistiklerle Kadın, 2023. (01.04.2023 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2023-53675#:~:text=T%C3%9C%C4%B0K%20Kurumsal&text=Adrese%20Dayal%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi,1'ini%20ise%20erkekler%20olu%C5%9Fturdu. adresinden ulaşılmıştır).
Wang Y, Fu Y, Ghazi P, Gao Q, Tian T, Kong F, ... &Qiao J. Prevalence of intimate partner violenceagainstinfertilewomen in low-incomeandmiddle-incomecountries: A systematicreviewand meta-analysis. TheLancet Global Health; 2022; 10(6): e820-e830.
White SJ, Sin J, Sweeney A, Salisbury T, Wahlich C, Montesinos Guevara CM, ... &Mantovani N. Global prevalence and mental health outcomes of intimate partner violence among women: A systematic review and meta-analysis. Trauma, Violence, & Abuse; 2024; 25(1): 494-511.
World HealthOrganisation (2021). Violenceagainstwomenprevalenceestimates Global, regionalandnationalprevalenceestimatesforintimate partner violenceagainstwomenand global andregionalprevalenceestimatesfornon-partner sexualviolenceagainstwomen 2018. (10.03.2024 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240022256 adresinden ulaşılmıştır)
Wu Y, Chen J, Fang H, Wan Y. Intimate partner violence: A bibliometricreview of literature. International Journal of EnvironmentalResearchandPublicHealth; 2020; 17(15): 5607.
Yanıkkerem E. Kadın Sağlığına Giriş. In: Nazik E. (ed.) Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği. Akademisyen Kitapevi; 2022. p.1-25.
Yavuz RA. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ekseninde kadın istihdamı ve ekonomik şiddet. Journal of Life Economics; 2016; 3(3): 77-100.
Yıldırım M, Arpacıoğlu Özdemir Ö. İnsani Gelişme Endeksleri ve ülke karşılaştırmaları. SocialSciencesStudiesJournal; 2022; 5(31): 1377-1390.
Yıldız İ. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve türkiye: insani gelişme endeksi üzerinden bir değerlendirme. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi; 2022; 5(2): 1-20.
Yildiz S. Toplumsal cinsiyetin şirketlere yansımasında ortaya çıkan ayrımcılık kavramlarının ardılları üzerine bir model önerisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2017; 18(1): 121-138.
Zeren F, Köşgeroğlu N. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin hemşirelik mesleğine yansımaları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2020; 9(3): 293-299.
