Sosyal Bilimlerde Stem Uygulamaları
Özet
STEM bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik disiplinlerinin eğitim öğretim ortamı içerisinde bütüncül bir şekilde ele alınmasını sağlayan disiplinler arası bir eğitim yaklaşımıdır. Bu doğrultuda öğrenciler hem farklı disiplinlere ilişkin bilgi ve beceriler kazanmakta ve hem de farklı disiplinlere ilişkin bu bilgi ve becerilerin günlük yaşamdaki karşılığını daha açık görmektedirler. STEM eğitim yaklaşımının uygulandığı eğitim öğretim sürecinde öğrenciler farklı disiplinlere ilişkin bilgi ve becerileri zihinlerinde anlamlı bağlantılar kurarak birbirleriyle ilişkilendirmekte ve bilginin farklı alanlardaki karşılığının da görülmesiyle daha anlamlı şekilde yapılandırılması sağlanmaktadır. STEM eğitim yaklaşımının bileşenlerinden olan “science” disiplini dünyada ve ülkemizde çoğunlukla “fen bilimleri” olarak ele alınmakta ve sosyal bilimler bu disiplinlerin dışında tutulmaktadır. STEM eğitim yaklaşımındaki “science” kelimesinin “fen bilimleri ve sosyal bilimler” olarak ele alınmasının daha kapsamlı ve bütüncül bir STEM eğitimi için daha faydalı olacağı düşünülmektedir. Böylece fen bilimleri, sosyal bilimler ve matematik disiplinlerinin teknoloji ve mühendislik ile uygulamalı hale getirilmesi sonucunda multidisipliner bir ürün elde edilmesi sağlanacaktır. STEM eğitiminde bilimin fen bilimleri ve sosyal bilimler olarak ele alınmasıyla hem fen bilimleri ve sosyal bilimlere ilişkin bilgi ve becerilerin ortak bir amaç doğrultusunda birbiriyle ilişkilendirilerek kullanılması sağlanacak hem de daha anlamlı öğrenmelerin gerçekleşeceği düşünülmektedir. Öte yandan STEM eğitiminin eğitim öğretimde uygulanması sürecine sosyal bilimlerin dâhil edilmesiyle özellikle üretim ve tasarım yapma aşamasında öğrencilere hem ilham vereceği hem de kendi öz milli değerlerimize uygun tasarım yapma konusunda öğrencileri teşvik edeceği düşünülmektedir. Sosyal bilimlerin STEM eğitimi içerisinde ele alınmasıyla STEM eğitiminin ülkemiz açısından daha fazla özümseneceği ve STEM eğitiminin kendi öz değerlerimizle daha fazla bütünleştirilerek daha başarılı bir şekilde uygulanacağı öngörülmektedir. Ayrıca bu şekilde bir STEM eğitimiyle sosyal bilimler ile fen bilimlerinin aslında birbiri ile oldukça sıkı bir ilişkiye sahip olduğunu ve bir bilimin daha iyi anlaşılabilmesi ve uygulamaya dökülmesi için diğer birçok bilim alanındaki bilgiye ihtiyaç duyulduğunu göstermesi açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle bu bölümde STEM eğitim yaklaşımına çok da alışık olunmayan biçimde sosyal bilimlerin de dâhil edilmesi ele alınmış ve sosyal bilimlerde kullanımına ilişkin bilgi ve uygulama örnekleri ile öğretmenlere ve bu alanda çalışma yapmak isteyen araştırmacılara fikir vermek amaçlanmıştır.
Referanslar
American Psychological Association. (2009). Psychology as a core science, technology, engineering and mathematics (STEM) discipline. https://www.apa.org/pubs/reports/stem-discipline
Aydeniz, M., & Bilican, K. (2018). STEM eğitiminde global gelişmeler ve Türkiye için çıkarımlar. S. Çepni (Ed.), Kuramdan uygulamaya STEM+A+E eğitimi içinde (2. baskı, ss. 69-92). Pegem Akademi.
Aydos, C. (2023). STEAM strategies for best practices. https://edusimsteam.eba.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/STEAM-Strategies-for-Best-Practices.pdf
Birney, L. B. & Cronin, J. (2019). Environmental habitat restoration and inquiry-based learning with New York City public schools—an urban model in STEM education. Journal of Environmental Studies and Sciences, 9, 322-326. https://doi.org/10.1007/s13412-018-0530-5
Bybee, R. W. (1997). Achieving scientific literacy: From purposes to practices. Heinemann.
Bybee, R. W. (2009). The BSCS 5E instructional model and 21st century skills: A commissioned paper prepared for a workshop on exploring the intersection of science education and the development of 21st century skills. https://sites.nationalacademies.org/cs/groups/dbassesite/documents/webpage/dbasse_073327.pdf
Bybee, R. W. (2010). Advancing STEM education: A 2020 vision. Technology and Engineering Teacher, 70(1), 30-35.
Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. National Science Teachers Association.
Carin, A. A., & Bass, J. E. (2001). Teaching science as inquiry. Merrill Prentice Hall.
Çevik, M., Şentürk, C., & Abdioğlu, C. (2019). STEM’den STEM+’ya. Eğiten Kitap.
Geidel, G. & Winner, W.E. (2016). Environmental Science: the interdisciplinary STEM field. J Environ Stud Sci . 6. 336–343. DOI: 10.1007/s13412-015-0339-4
Gehlhar, A. & Duffield, S. (2015). Deconstruction Geography: A STEM Approach. Middle School Journal, 46(3-9). DOI: 10.1080/00940771.2015.11461909
Gilbertz, S., Wood, B., Craig, C., Karabas, İ., Petrun Sayers, E. & McCormick, B. (2022). Integrating and Evaluating Interdisciplinary Sustainability and STEM Curriculum in Geographical Education: A Case of Three Teaching Modalities. Journal of Geography, 121(2), 77-85, DOI: 10.1080/00221341.2022.2059099
Gül, K. (2013). Eğitimde teknoloji kullanımı bağlamında fatih projesinin analizi (Tez No. 348216) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Hartzler, D. S. (2000). A meta-analysis of studies conducted on integrated curriculum programs and their effects on student achievement [Doctoral dissertation, Indiana University-Indiana].
Hopkins, L. T. (1937). Integration, Its Meaning and Application. New York: Appleton-Century.
Lander, E. S., & Gates, S. J. (2010). Report to the president prepare and ınspire: K-12 Education in science, technology, engineering, and math (STEM) for America's future. President's Council of Advisors on Science and Technology (PCAST). https://scholarship.rice.edu/handle/1911/112993
Levy F. & Murnane, R. (2004). The new division of labor: How computers are creating the next job market. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Maguth, B. M. (2012). In Defense of Social Studies: Social Studies Programs in STEM Education. Social Studies Research & Practice, 7(2), 65-90.
Mahat, H., Mohd Najib, S. A., Balkhis, S., & Baharuddin, N. H. (2021). Construct Validity of the Knowledge and Skills in a Geography STEM Education Instrument among Prospective Teachers: Confirmatory Factor Analysis. Indonesian Journal of Geography, 53. 10.22146/ijg.47486.
Martin, D. J. (2006). Elementary science methods: A constructivist approach. Thomson Higher Education 10. Belmont: Davis Drive.
Meyrick, K. M. (2011). How STEM education improves student learning. Meridian. 14(1), 1-5.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2016). STEM eğitim raporu. Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü, Ankara.
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018a). İlköğretim fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812312311937-FEN%20B%C4%B0L%C4%B0MLER%C4%B0%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI2018.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018b). Matematik dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201813017165445-MATEMAT%C4%B0K%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%202018v.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018c). Bilişim teknolojileri ve yazılım dersi öğretim programı (Ortaokul 5 ve 6.sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2018124103559587-Bili%C5%9Fim%20Teknolojileri%20ve%20Yaz%C4%B1l%C4%B1m%205-6.%20S%C4%B1n%C4%B1flar.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018d). Teknoloji ve tasarım dersi öğretim programı (Ortaokul 7 ve 8.sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2018124112937511-TEKNOLOJ%C4%B0%20TASARIM%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%207-8.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018e). Ortaöğretim Matematik dersi öğretim programı (9, 10, 11 ve 12. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=343
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018f). Ortaöğretim Fizik dersi öğretim programı (9, 10, 11 ve 12. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=351
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018g). Ortaöğretim Bilişim Teknolojileri dersi öğretim programı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1353
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018h). Küresel anlamda STEM yaklaşımları. http://yegitek.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_11/05145033_hYlya_bal.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1264
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023a). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1264
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023b). Ortaöğretim Tarih dersi öğretim programı (9, 10 ve 11. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1265
National Aeronautics and Space Administration (NASA). (2015). Engineering design process. https://www.jpl.nasa.gov/edu/pdfs/engineering_design_process_light.pdf
Niess, M. L. (2005). Preparing teachers to teach science and mathematics with technology: Developing a technology pedagogical content knowledge, Teaching and Teacher Education, 21, 509–523. https://doi.org/10.1016/j.tate.2005.03.006
Manwell, J.L. & Sullivan, C.R.. (2013). History and technology: Integrating STEM content into elementary classrooms through history-based themes, 1-5. 10.1109/ISECon.2013.6525221.
Meadows, M. E. (2020). Geography education for sustainable development. Geography and Sustainability, 1(1), 88-92. https://doi.org/10.1016/j.geosus.2020.02.001
Moore, T. J., Stohlman, M. S., Wang, H., Tank, K. M., & Roehrig, G. H. (2013). Implementation and integration of engineering in K-12 STEM education. In J. Strobel, S. Purzer,& M. Cardella (Ed.), Engineering in precollege settings: Research into practice. Rotterdam, the Netherlands: Sense Publishers.
National Research Council. (2011). Successful K-12 STEM Education: Identifying Effective Approaches in Science, Technology, Engineering, and Mathematics. National Academies Press. https://www.nsf.gov/edu/Materials/STEM%20Education%20for%20the%20Future%20%202020%20Visioning%20Report.pdf
Nelson, M. (1998). Children and Social Studies Creative Teaching in The Elementary Classroom. Harcourt Brace Jovanovich.
Orak, S., Çilek, A. & Güçlü Yılmaz, G., F. (2020). Adaptation of traditional children's games to social studies course: stem course design for teachers. Cypriot Journal of Educational Sciences, 15 (6), 1422-1438. https://doi.org/10.18844/cjes.v15i6.4318
Park, W. & Cho, H. (2022). The interaction of history and STEM learning goals in teacher-developed curriculum materials: opportunities and challenges for STEAM education. Asia Pacific Education Review, 23(1). DOI: 10.1007/s12564-022-09741-0.
Pekbay, C. (2017). Fen teknoloji mühendislik ve matematik etkinliklerinin ortaokul öğrencileri üzerindeki etkileri (Tez No. 454935) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Pryor, C. R., & Kang, R. (2013). Project-based learning: An interdiciplinary approach for integrating social studies with STEM. In STEM Project-Based Learning. Brill Sense.
Pryor, B. W., Pryor, C. R., & Kang, R. (2016). Teachers’ Thoughts on Integrating Stem into Social Studies Instruction: Beliefs, Attitudes, and Behavioral Decisions. The Journal of Social Studies Research, 40(2), 123-136. https://doi.org/10.1016/j.jssr.2015.06.005
Rose, S. L., & Barton, A. C. (2012). Should great lakes city build a new power plant? How youth navigate socioscientific issues. Journal of Research in Science Teaching, 49(5), 541-567.
Sanders, M. (2009). STEM, STEM education, STEMmania, Technology Teacher, 68(4), 20-26. https://www.teachmeteamwork.com/files/sanders.istem.ed.ttt.istem.ed.def.pdf
Selvi, M., &Yıldırım, B. (2018). STEM öğretme-öğrenme modelleri: 5E Öğrenme modeli, proje tabanlı öğrenme yaklaşımı ve STEM SOS modeli. S. Çepni (Ed.), Kuramdan uygulamaya STEM eğitimi içinde (2. baskı, ss. 205-241). Pegem Akademi.
Settlage, J., & Southerland, S. A. (2007). Teaching science to every child: Using culture as a starting point. Taylor & Francis Group
Thomasian, J. (2011). Building a Science, Technology, Engineering, and Math Education Agenda: An Update of State Actions. Washington, DC: National Governors Association (NGA), Center for best practices. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED532528.pdf
Temirton, G., Kharipova, RE ve Kistaubayeva, AK (2023). Müzelerde fotoğraf-belgelere dayalı STEM uygulamasının tarih ve kültür öğrenimine etkisi. Uluslararası Matematik, Bilim ve Teknoloji Eğitimi Dergisi (IJEMST), 11(1), 17-36. https://doi.org/ 10.46328/ijemst.2824
Vardalas, J. (2012). Bringing social studies to STEM IEEE History Center pre-university outreach. 2012 Third IEEE HISTory of ELectro-technology CONference - "The Origins of Electrotechnologies”(HISTELCON 2012), September 2012, (1-4). DOI: 10.1109/HISTELCON.2012.6487578
Wagner, T. (2008). Rigor redefined. Educational Leadership, 66(2), 20-25.
Wilder, M., & Shuttleworth, P. (2005). Cell inquiry: A 5E learning cycle lesson. Science Activities, 41(4), 37-43. https://doi.org/10.3200/SATS.41.4.37-43
Withers, M. (2016). The college science learning cycle: An instructional model for reformed teaching. CBE-Life Sciences Education, 15(4), 1-12. https://doi.org/10.1187/cbe.15-04-0101
World Economic Forum (WEF). (2016a). New vision for education: fostering social and emotional learning through technology. https://www3.weforum.org/docs/WEF_New_Vision_for_Education.pdf
Yaman, S. (2018). Fen eğitiminde yaygın kullanılan öğrenme ve öğretme modelleri. A. Tekbıyık & G. Çakmakcı (Eds.), Fen bilimleri öğretimi ve STEM etkinlikleri, (ss. 17-39). Nobel Akademik.
Yıldırım, B. (2018). Teoriden pratiğe STEM eğitimi. Nobel Akademik.
Yıldırım, B. (2018). STEM Uygulamalarına Yönelik Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi. Eğitim Kuram Ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(1), 42-53.
Yıldırım, B., & Altun, Y. (2015). STEM eğitim ve mühendislik uygulamalarının fen bilgisi labaratuar dersindeki etkilerinin incelenmesi. El-Cezeri Fen ve Mühendislik Dergisi, 2(2), 28-40. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ecjse/issue/4899/67132
Referanslar
American Psychological Association. (2009). Psychology as a core science, technology, engineering and mathematics (STEM) discipline. https://www.apa.org/pubs/reports/stem-discipline
Aydeniz, M., & Bilican, K. (2018). STEM eğitiminde global gelişmeler ve Türkiye için çıkarımlar. S. Çepni (Ed.), Kuramdan uygulamaya STEM+A+E eğitimi içinde (2. baskı, ss. 69-92). Pegem Akademi.
Aydos, C. (2023). STEAM strategies for best practices. https://edusimsteam.eba.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/STEAM-Strategies-for-Best-Practices.pdf
Birney, L. B. & Cronin, J. (2019). Environmental habitat restoration and inquiry-based learning with New York City public schools—an urban model in STEM education. Journal of Environmental Studies and Sciences, 9, 322-326. https://doi.org/10.1007/s13412-018-0530-5
Bybee, R. W. (1997). Achieving scientific literacy: From purposes to practices. Heinemann.
Bybee, R. W. (2009). The BSCS 5E instructional model and 21st century skills: A commissioned paper prepared for a workshop on exploring the intersection of science education and the development of 21st century skills. https://sites.nationalacademies.org/cs/groups/dbassesite/documents/webpage/dbasse_073327.pdf
Bybee, R. W. (2010). Advancing STEM education: A 2020 vision. Technology and Engineering Teacher, 70(1), 30-35.
Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. National Science Teachers Association.
Carin, A. A., & Bass, J. E. (2001). Teaching science as inquiry. Merrill Prentice Hall.
Çevik, M., Şentürk, C., & Abdioğlu, C. (2019). STEM’den STEM+’ya. Eğiten Kitap.
Geidel, G. & Winner, W.E. (2016). Environmental Science: the interdisciplinary STEM field. J Environ Stud Sci . 6. 336–343. DOI: 10.1007/s13412-015-0339-4
Gehlhar, A. & Duffield, S. (2015). Deconstruction Geography: A STEM Approach. Middle School Journal, 46(3-9). DOI: 10.1080/00940771.2015.11461909
Gilbertz, S., Wood, B., Craig, C., Karabas, İ., Petrun Sayers, E. & McCormick, B. (2022). Integrating and Evaluating Interdisciplinary Sustainability and STEM Curriculum in Geographical Education: A Case of Three Teaching Modalities. Journal of Geography, 121(2), 77-85, DOI: 10.1080/00221341.2022.2059099
Gül, K. (2013). Eğitimde teknoloji kullanımı bağlamında fatih projesinin analizi (Tez No. 348216) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Hartzler, D. S. (2000). A meta-analysis of studies conducted on integrated curriculum programs and their effects on student achievement [Doctoral dissertation, Indiana University-Indiana].
Hopkins, L. T. (1937). Integration, Its Meaning and Application. New York: Appleton-Century.
Lander, E. S., & Gates, S. J. (2010). Report to the president prepare and ınspire: K-12 Education in science, technology, engineering, and math (STEM) for America's future. President's Council of Advisors on Science and Technology (PCAST). https://scholarship.rice.edu/handle/1911/112993
Levy F. & Murnane, R. (2004). The new division of labor: How computers are creating the next job market. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Maguth, B. M. (2012). In Defense of Social Studies: Social Studies Programs in STEM Education. Social Studies Research & Practice, 7(2), 65-90.
Mahat, H., Mohd Najib, S. A., Balkhis, S., & Baharuddin, N. H. (2021). Construct Validity of the Knowledge and Skills in a Geography STEM Education Instrument among Prospective Teachers: Confirmatory Factor Analysis. Indonesian Journal of Geography, 53. 10.22146/ijg.47486.
Martin, D. J. (2006). Elementary science methods: A constructivist approach. Thomson Higher Education 10. Belmont: Davis Drive.
Meyrick, K. M. (2011). How STEM education improves student learning. Meridian. 14(1), 1-5.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2016). STEM eğitim raporu. Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü, Ankara.
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018a). İlköğretim fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812312311937-FEN%20B%C4%B0L%C4%B0MLER%C4%B0%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI2018.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018b). Matematik dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201813017165445-MATEMAT%C4%B0K%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%202018v.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018c). Bilişim teknolojileri ve yazılım dersi öğretim programı (Ortaokul 5 ve 6.sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2018124103559587-Bili%C5%9Fim%20Teknolojileri%20ve%20Yaz%C4%B1l%C4%B1m%205-6.%20S%C4%B1n%C4%B1flar.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018d). Teknoloji ve tasarım dersi öğretim programı (Ortaokul 7 ve 8.sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2018124112937511-TEKNOLOJ%C4%B0%20TASARIM%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%207-8.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018e). Ortaöğretim Matematik dersi öğretim programı (9, 10, 11 ve 12. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=343
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018f). Ortaöğretim Fizik dersi öğretim programı (9, 10, 11 ve 12. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=351
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018g). Ortaöğretim Bilişim Teknolojileri dersi öğretim programı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara. https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1353
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018h). Küresel anlamda STEM yaklaşımları. http://yegitek.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_11/05145033_hYlya_bal.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1264
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023a). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1264
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2023b). Ortaöğretim Tarih dersi öğretim programı (9, 10 ve 11. sınıflar), Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1265
National Aeronautics and Space Administration (NASA). (2015). Engineering design process. https://www.jpl.nasa.gov/edu/pdfs/engineering_design_process_light.pdf
Niess, M. L. (2005). Preparing teachers to teach science and mathematics with technology: Developing a technology pedagogical content knowledge, Teaching and Teacher Education, 21, 509–523. https://doi.org/10.1016/j.tate.2005.03.006
Manwell, J.L. & Sullivan, C.R.. (2013). History and technology: Integrating STEM content into elementary classrooms through history-based themes, 1-5. 10.1109/ISECon.2013.6525221.
Meadows, M. E. (2020). Geography education for sustainable development. Geography and Sustainability, 1(1), 88-92. https://doi.org/10.1016/j.geosus.2020.02.001
Moore, T. J., Stohlman, M. S., Wang, H., Tank, K. M., & Roehrig, G. H. (2013). Implementation and integration of engineering in K-12 STEM education. In J. Strobel, S. Purzer,& M. Cardella (Ed.), Engineering in precollege settings: Research into practice. Rotterdam, the Netherlands: Sense Publishers.
National Research Council. (2011). Successful K-12 STEM Education: Identifying Effective Approaches in Science, Technology, Engineering, and Mathematics. National Academies Press. https://www.nsf.gov/edu/Materials/STEM%20Education%20for%20the%20Future%20%202020%20Visioning%20Report.pdf
Nelson, M. (1998). Children and Social Studies Creative Teaching in The Elementary Classroom. Harcourt Brace Jovanovich.
Orak, S., Çilek, A. & Güçlü Yılmaz, G., F. (2020). Adaptation of traditional children's games to social studies course: stem course design for teachers. Cypriot Journal of Educational Sciences, 15 (6), 1422-1438. https://doi.org/10.18844/cjes.v15i6.4318
Park, W. & Cho, H. (2022). The interaction of history and STEM learning goals in teacher-developed curriculum materials: opportunities and challenges for STEAM education. Asia Pacific Education Review, 23(1). DOI: 10.1007/s12564-022-09741-0.
Pekbay, C. (2017). Fen teknoloji mühendislik ve matematik etkinliklerinin ortaokul öğrencileri üzerindeki etkileri (Tez No. 454935) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Pryor, C. R., & Kang, R. (2013). Project-based learning: An interdiciplinary approach for integrating social studies with STEM. In STEM Project-Based Learning. Brill Sense.
Pryor, B. W., Pryor, C. R., & Kang, R. (2016). Teachers’ Thoughts on Integrating Stem into Social Studies Instruction: Beliefs, Attitudes, and Behavioral Decisions. The Journal of Social Studies Research, 40(2), 123-136. https://doi.org/10.1016/j.jssr.2015.06.005
Rose, S. L., & Barton, A. C. (2012). Should great lakes city build a new power plant? How youth navigate socioscientific issues. Journal of Research in Science Teaching, 49(5), 541-567.
Sanders, M. (2009). STEM, STEM education, STEMmania, Technology Teacher, 68(4), 20-26. https://www.teachmeteamwork.com/files/sanders.istem.ed.ttt.istem.ed.def.pdf
Selvi, M., &Yıldırım, B. (2018). STEM öğretme-öğrenme modelleri: 5E Öğrenme modeli, proje tabanlı öğrenme yaklaşımı ve STEM SOS modeli. S. Çepni (Ed.), Kuramdan uygulamaya STEM eğitimi içinde (2. baskı, ss. 205-241). Pegem Akademi.
Settlage, J., & Southerland, S. A. (2007). Teaching science to every child: Using culture as a starting point. Taylor & Francis Group
Thomasian, J. (2011). Building a Science, Technology, Engineering, and Math Education Agenda: An Update of State Actions. Washington, DC: National Governors Association (NGA), Center for best practices. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED532528.pdf
Temirton, G., Kharipova, RE ve Kistaubayeva, AK (2023). Müzelerde fotoğraf-belgelere dayalı STEM uygulamasının tarih ve kültür öğrenimine etkisi. Uluslararası Matematik, Bilim ve Teknoloji Eğitimi Dergisi (IJEMST), 11(1), 17-36. https://doi.org/ 10.46328/ijemst.2824
Vardalas, J. (2012). Bringing social studies to STEM IEEE History Center pre-university outreach. 2012 Third IEEE HISTory of ELectro-technology CONference - "The Origins of Electrotechnologies”(HISTELCON 2012), September 2012, (1-4). DOI: 10.1109/HISTELCON.2012.6487578
Wagner, T. (2008). Rigor redefined. Educational Leadership, 66(2), 20-25.
Wilder, M., & Shuttleworth, P. (2005). Cell inquiry: A 5E learning cycle lesson. Science Activities, 41(4), 37-43. https://doi.org/10.3200/SATS.41.4.37-43
Withers, M. (2016). The college science learning cycle: An instructional model for reformed teaching. CBE-Life Sciences Education, 15(4), 1-12. https://doi.org/10.1187/cbe.15-04-0101
World Economic Forum (WEF). (2016a). New vision for education: fostering social and emotional learning through technology. https://www3.weforum.org/docs/WEF_New_Vision_for_Education.pdf
Yaman, S. (2018). Fen eğitiminde yaygın kullanılan öğrenme ve öğretme modelleri. A. Tekbıyık & G. Çakmakcı (Eds.), Fen bilimleri öğretimi ve STEM etkinlikleri, (ss. 17-39). Nobel Akademik.
Yıldırım, B. (2018). Teoriden pratiğe STEM eğitimi. Nobel Akademik.
Yıldırım, B. (2018). STEM Uygulamalarına Yönelik Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi. Eğitim Kuram Ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(1), 42-53.
Yıldırım, B., & Altun, Y. (2015). STEM eğitim ve mühendislik uygulamalarının fen bilgisi labaratuar dersindeki etkilerinin incelenmesi. El-Cezeri Fen ve Mühendislik Dergisi, 2(2), 28-40. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ecjse/issue/4899/67132
