Eğitimcilerde İş Stresi ve Başa Çıkma Yöntemleri
Özet
Eğitimciler, toplumsal gelişimin ve bireysel eğitimin temel taşlarını oluşturan önemli aktörlerdir. Öğrencilere bilgi ve beceri kazandırma, onları geleceğe hazırlama ve topluma değerli bireyler kazandırma misyonunu üstlenen eğitimciler, bu süreçte çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Eğitim sektörünün dinamik yapısı, sürekli değişen müfredatlar, yüksek performans beklentileri ve çeşitli sosyal sorunlar, eğitimcilerin üzerinde önemli bir iş stresi kaynağı oluşturur.
İş stresi, bireylerin iş ortamında karşılaştıkları taleplerin, onların bu talepleri karşılayabilme kapasitesini aştığında ortaya çıkar. Eğitimciler için bu stres, uzun çalışma saatleri, yetersiz kaynaklar, öğrenci davranışlarıyla başa çıkma, veli beklentileri ve yönetsel baskılar gibi birçok farklı faktörden kaynaklanabilir. İş stresi, eğitimcilerin hem fiziksel hem de psikolojik sağlıklarını olumsuz etkileyebilir, iş tatminini azaltabilir ve tükenmişlik sendromuna yol açabilir.
İş stresinin yönetilmesi, eğitimcilerin mesleki tatminlerini artırmak, sağlıklarını korumak ve öğrencilerine daha etkili bir eğitim sunabilmeleri için kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, bireysel ve örgütsel stratejiler eğitimcilerin kendi içyapılarında bulunan işin gereklerine göre uygulanabilir ve buna yönelik eğitimcilere stres yönetimi ile ilgili hizmet içi eğitimler verilebilir. Stresle başa çıkmada kurum merkezli bir kontrol şeklinde kurumdaki eğitimcilerin istekleriyle kurumun gerekleri arasındaki uyum arttırılabilir. Ayrıca yapılan araştırmalar sosyal desteğin de eğitimcilerin stresini önlemede yararlı bir strateji olduğunu belirtmektedir. Bu destekler aileden, meslektaştan veya yöneticiden gelebilir. Birbirlerinin sorunlarını paylaşma, iş ortamı dışındaki görüşmeler, sosyal organizasyonlar gibi sosyal destek programları sayesinde birlik ve beraberlik duygusu perçinlenecek ve yüksek düzeydeki iş stresi azaltılmış olacaktır. Bu bölüm, eğitimcilerin karşılaştıkları iş stresiyle başa çıkmalarına yardımcı olacak bilgi ve beceriler kazandırmayı hedeflemektedir.
Referanslar
Aksaray, G. (2019a). Stres ve Ruhsal Etkileri.Yenilmez, Ç. (Ed.), Çatışma ve Stres Yönetimi II, (56-71), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Aksaray, G. (2019b). Stres Yönetiminde Bireysel Stratejiler. Yenilmez, Ç. (Ed.), Çatışma ve Stres Yönetimi II, (118-133), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Aydın, İ. (2008). İş Yaşamında Stres. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Baltaş, A. ve Baltaş, Z. (2008). Stres ve Başa Çıkma Yolları. İstanbul: Remzi Kitabevi.
ÇSGB (t.y). Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hastalıklar Tanı Rehberi.(30/05/2024tarihindehttps://www.csgb.gov.tr/medias/4597/rehber20.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Er, S., Kaya, İ. E., & Temiz, N. (2018). İş hayatındaki stresin çalışanların özel hayatına etkisi. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2018(1), 7-20.
Erdoğan, İ. (1999). İşletme Yönetiminde Örgütsel Davranış. İstanbul: İşletme Fakültesi Yayınları
Eroğlu, F. (2009). Davranış Bilimleri. İstanbul: Beta Yayım.
Friedman, I. A. (1991). High and low-burnout schools: School culture aspects of teacher burnout. The Journal of educational research, 84(6), 325-333.
Güleç, G. (2019). Stres ve Bedensel Hastalıklar. Yenilmez,Ç. (Ed.), Çatışma ve Stres Yönetimi II, (40-55), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Kılıçarslan, A. (2014). İşle ilgili hastalıklar. (28/ 05/ 2024 tarihinde http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/sunumlar_ve_seminerler/Isle_ilgili_hastaliklar_Alpaslan_Kilicarslan.pdfadresinden ulaşılmıştır).
Kırel, A.Ç. (2019). Stres Yönetiminde Örgütsel Stratejiler. Yenilmez, Ç. (Ed.), Çatışma ve Stres Yönetimi II, (118-133), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Özkalp, E. ve Kırel, Ç. (2011). Örgütsel Davranış. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Reynolds, S. ve Sharp, A. (1991). “Stress Reduction in Transition: Conceptual Problems in the Design, Implementation and Evolution of Worksite Stress Management Intervenitions”. Human Relations, Vol. 44, No.7 Robbins, S. ve Judge, AT. (2012). Örgütsel Davranış. Çev: İnci Erdem. İstanbul: Nobel Yayın.
Rowshan, A. (2000). Stres Yönetimi: Hayatınızın sorumluluğunu almak için stresi nasıl yönetebilirsiniz? (Çev. Şahin Cüceloğlu). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Şencan, H. (1986). Yönetici Gerilimi Kişilik Başa Çıkma Süreçleri İlişkisi ve Metal Sanayiinde Uygulama Bir Araştırma. Yayınlanmamış Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Stora, J.B. (1992). Stres. Çev: A. Kalın. İstanbul: İletişim Yayınları.
Şahin, N.H. (1994). Stresle başa çıkma: Olumlu bir yaklaşım. Ankara: Türk Psikologlar Derneği.
Tutar, H. (2000). Kriz ve stres ortamında yönetim. İstanbul: Hayat Yayınları.
MEB. (2016). Nefes ve Gevşeme Egzersizleri.(01/06/2024 tarihinde https://catalcaitoortaokulu.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/07/750444/dosyalar/2021_03/19184053_Nefres_ve_Esneme_Egsersizleri.pdf?CHK=041eb5749df12af87200a589f21884e7 adresinden ulaşılmıştır).
Referanslar
Aksaray, G. (2019a). Stres ve Ruhsal Etkileri.Yenilmez, Ç. (Ed.), Çatışma ve Stres Yönetimi II, (56-71), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Aksaray, G. (2019b). Stres Yönetiminde Bireysel Stratejiler. Yenilmez, Ç. (Ed.), Çatışma ve Stres Yönetimi II, (118-133), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Aydın, İ. (2008). İş Yaşamında Stres. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Baltaş, A. ve Baltaş, Z. (2008). Stres ve Başa Çıkma Yolları. İstanbul: Remzi Kitabevi.
ÇSGB (t.y). Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hastalıklar Tanı Rehberi.(30/05/2024tarihindehttps://www.csgb.gov.tr/medias/4597/rehber20.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Er, S., Kaya, İ. E., & Temiz, N. (2018). İş hayatındaki stresin çalışanların özel hayatına etkisi. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2018(1), 7-20.
Erdoğan, İ. (1999). İşletme Yönetiminde Örgütsel Davranış. İstanbul: İşletme Fakültesi Yayınları
Eroğlu, F. (2009). Davranış Bilimleri. İstanbul: Beta Yayım.
Friedman, I. A. (1991). High and low-burnout schools: School culture aspects of teacher burnout. The Journal of educational research, 84(6), 325-333.
Güleç, G. (2019). Stres ve Bedensel Hastalıklar. Yenilmez,Ç. (Ed.), Çatışma ve Stres Yönetimi II, (40-55), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Kılıçarslan, A. (2014). İşle ilgili hastalıklar. (28/ 05/ 2024 tarihinde http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/sunumlar_ve_seminerler/Isle_ilgili_hastaliklar_Alpaslan_Kilicarslan.pdfadresinden ulaşılmıştır).
Kırel, A.Ç. (2019). Stres Yönetiminde Örgütsel Stratejiler. Yenilmez, Ç. (Ed.), Çatışma ve Stres Yönetimi II, (118-133), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Özkalp, E. ve Kırel, Ç. (2011). Örgütsel Davranış. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Reynolds, S. ve Sharp, A. (1991). “Stress Reduction in Transition: Conceptual Problems in the Design, Implementation and Evolution of Worksite Stress Management Intervenitions”. Human Relations, Vol. 44, No.7 Robbins, S. ve Judge, AT. (2012). Örgütsel Davranış. Çev: İnci Erdem. İstanbul: Nobel Yayın.
Rowshan, A. (2000). Stres Yönetimi: Hayatınızın sorumluluğunu almak için stresi nasıl yönetebilirsiniz? (Çev. Şahin Cüceloğlu). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Şencan, H. (1986). Yönetici Gerilimi Kişilik Başa Çıkma Süreçleri İlişkisi ve Metal Sanayiinde Uygulama Bir Araştırma. Yayınlanmamış Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Stora, J.B. (1992). Stres. Çev: A. Kalın. İstanbul: İletişim Yayınları.
Şahin, N.H. (1994). Stresle başa çıkma: Olumlu bir yaklaşım. Ankara: Türk Psikologlar Derneği.
Tutar, H. (2000). Kriz ve stres ortamında yönetim. İstanbul: Hayat Yayınları.
MEB. (2016). Nefes ve Gevşeme Egzersizleri.(01/06/2024 tarihinde https://catalcaitoortaokulu.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/07/750444/dosyalar/2021_03/19184053_Nefres_ve_Esneme_Egsersizleri.pdf?CHK=041eb5749df12af87200a589f21884e7 adresinden ulaşılmıştır).
