Osteoporozun Önlenmesinde, Egzersizin Önemi

Hüseyin Mete Gündoğdu

doi:10.37609/akya.3197

Yazarlar

Hüseyin Mete Gündoğdu

https://orcid.org/0000-0002-2106-9811

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3197.c10181

Özet

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) hayati tehlike oluşturan hastalıklar sıralamasında, dolaşım sistemi hastalıklarının hemen ardından osteoporozu ikinci sırada konumlandırmaktadır. Hızla artan dünya nüfusu ve yaş ortalaması sebebiyle osteoporoz adını son zamanlarda sıklıkla duyduğumuz mücadele edilmesi gereken önemli ve ölümcül bir iskelet sistemi hastalığı olarak tanımlanmaktadır. Osteoporoz oluşumunu tetikleyen bazı risk faktörleri bulunmaktadır. Bu faktörler önlenebilir ve önlenemez risk faktörlerinden oluşmaktadır.
Literatür taramasına dayalı, derleme şeklinde hazırlanan bu bölümde, osteoporoz hastalığının önlenmesinde ve tedavisinde nonfarmakolojik yöntemlerden biri olarak kabul gören fiziksel aktivite ve egzersizin, önlenebilir risk faktörlerini ortadan kaldırması ve önlenemez olarak kabul edilen faktörlerin ise etkilerinin ertelenmesi için hangi egzersiz türünün, hangi sıklıkla ve ne şiddette yapılması gerektiği, nitelik ve nicelik açısından hangi egzersiz modelinin daha efektif olduğu üzerine yapılan çalışmaların sonuçları derlenerek sunulmuştur.

Referanslar

Abay H, Kaplan S, Pınar G, & Akalın A. Çağın pandemisi: Osteoporoz ve Güncel Yaklaşımlar. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik E-Dergisi, 2014;2(1): 1-12.

Atalay E. Osteoporoz ve Egzersiz, Spor Hekimliği Dergisi, 2015;50(1): 139-149.

Ataman S, & Yalçın P. Romatoloji. Özyurt Matbaacılık, Ankara, 2012.

Barrere F, Van Blitterswijk CA, & Groot K. Bone regeneration: Molecular and Cellular Interactions with Calcium Phosphate Ceramics. International Journal of Nanomedicine. 2006;1(1): 317-332.

Başat H, Esmaeilzadeh S, & Eskiyurt N. The Effects of Strengthening and High-Impact Exercises on Bone Metabolism and Quality of Life in Postmenopausal Women: A Randomized Controlled Trial. J Back Musculoskelet Rehabilitation, 2013;26(4): 27-35.

Baygal Ş. Kadınların Osteoporoza İlişkin Sağlık İnançları ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları. T.C. Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı (Yüksek Lisans Tezi), 2018, İstanbul.

Bouxsein ML, & Marcus R. Overview of Exercise and Bone Mass. Rheum Dis Clin North America, 1994;3: 187-802.

Chen LR, Hou HP, & Chen KH. Nutritional Support and Physical Modalities for People with Osteoporosis: Current Opinion. Nutrients, 2019;11(1): 89-101.

Christiansen C. The Different Routes of Administration and The Effect of Hormone Replacement Therapy on Osteoporosis. Fertil Sterility, 1994;62: 152-156.

Crans GG, Silverman SL, Genant HK, & et al. Association of Severe Vertebral Fractures with Reduced Quality of Life: Reduction in The Incidence of Severe Vertebral Fractures by Teriparatide. Arthritis Rheumatology, 2004;50(12): 28-34.

De Oliveira ML, Bergamaschi CT, Silva OL, & et al. Mechanical Vibration Preserves Bone Structure in Rats Treated with Glucocorticoids. Bone, 2010;46(15): 16-21.

Duque G, & Troen BR. Understanding The Mechanisms of Senile Osteoporosis: New Facts for A Major Geriatric Syndrome. J Am Geriatr Society, 2008;56(9): 35-41.

Erdost H. Kemik Dokusu, Temel Histoloji. Cilt 1. Baskı 2. Nobel Yayınevi, 2011; 237-262.

Eroschenko VP. Difiore Histoloji Atlası Fonksiyonel İlişlileriyle. 10.baskı, Palme Yayınevi, 2008, Ankara.

Eşrefoğlu M. Genel Histoloji. 2. Baskı, Medikal Yayıncılık, 2016, İstanbul.

Fitzsimmons A, Bonner F, & Lindsay R. Failure to diagnose osteoporosis. Am J Phys Med Rehabilitation, 1995;3: 240-241.

Geusens P, Hochberg MC, Silman AJ, & et al. Osteoporosis: Clinical Features. Rheumatology, 2003;20(1): 81-92.

Kutsal GY. Osteoporoz. Türkiye Klinikleri Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi, Özel Sayısı, 2009; 9(2): 50-61.

Kutsal GY, Çakmakçı M, & Ünal S. Geriatri. 1. Medico Graphics Ajans ve Matbaası, Ankara, 1997; 396-413.

Gusi N, Raimundo A, & Leal A. Low-Frequency Vibratory Exercise Reduces The Risk of Bone Fracture More Than Walking: A Randomized Controlled Trial. BMC Musculoskelet Disorders, 2006;7(92).

Huntoon EA, Schmidt CK, & Sinaki M. Significantly Fewer Refractures After Vertebroplasty in Patients Who Engage in Back-Extensor-Strengthening Exercises. Mayo Clin Proceedings, 2008;83(5): 4-7.

Kaya İH, & Çetin C. Kadınlarda Kemik Sağlığı. Türkiye Klinikleri Spor Hekimliği Kadın ve Spor 1. Baskı, Ankara, 2019; 45-51.

Kelley GA, & Kelley KS. Exercise and Bone Mineral Density at The Femoral Neck in Postmenopausal Women: A Meta-Analysis of Controlled Clinical Trials with Individual Patient Data. Am J Obstet Gynecology, 2006;194(76): 1-7.

Kışlak P, & Genç F. Osteoporoz ve Tedavisi, Lectio Scientific Journal of Health and Natural Sciences, 2019;3: 1-18.

Kohrt WM, Bloomfield SA, Little KD, & et al. American College of Sports Medicine Position Stand: Physical Activity and Bone Health. Med Sci Sports Exercises, 2004;36(19): 85-96.

Levine JP. Identification, Diagnosis and Prevention of Osteoporosis. Am J Manag Care, 2011;17(6): 170-176.

Lips P, & Van Schoor NM. Quality of Life in Patients with Osteoporosis. Osteoporosis International, 2005;16(4): 47-55.

Liu PY, Brummel-Smith K, & Ilich JZ. Aerobic Exercise and Whole-Body Vibration in Offsetting Bone Loss in Older Adults. Review J Aging Research, 2011; 374-379.

Martyn ST, James M, & Carroll S. A Meta-Analysis of Impact Exercise on Post-Menopausal Bone Loss: The Case for Mixed Loading Exercise Programmes. Br J Sports Medicine, 2009;43(1): 898-908.

Matkovic V, Kottke FJ, & Lehmann JF. Krusen's Handbook of Physical Medicine and Rehabilitation, WB Saunders, Philadelphia, 1990; 1169-1208.

Mc Gowan JA, Raisz LG, Noonan AS, & et al. Bone Health and Osteoporosis. A Report of The Surgeon General. U.S. Department of Health and Human Services, 2004.

Moreira L, Oliveira ML, Lirani-Galvão AP, & et al. Physical Exercise and Osteoporosis: Effects of Different Types of Exercises on Bone and Physical Function of Postmenopausal Women. Arq Bras Endocrinol Metabologia, 2014;58(5): 14-22.

Nichols JF, & Rauh MJ. Longitudinal Changes in Bone Mineral Density in Male Master Cyclists and Nonathletes. J Strength Cond Research, 2011;25(7): 27-34.

Nikander R, Kannus P, Dastidar P, & et al. Targeted Exercises Against Hip Fragility. Osteoporos International, 2009;20(132): 1-8.

Ovayolu N, Taşçı S, & Uçan O. Osteoporozda Risk Faktörleri ve Korunmanın Önemi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2007;2(6): 73-86.

Öksüz AS. Birinci Basamakta Osteoporoz Risk Ölçeği Kullanımı. Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı (Tıpta Uzmanlık Tezi), 2018, İzmir.

Özgürbüz C. Osteoporoz ve Fiziksel Aktivite. Spor Hekimliği Dergisi, 2008;43: 99-109.

Platen P. Mobilitaet, Fitness und Osteoporoseentstehung. Körperliche Belastung und Knochenmasse. D Zeitschr Sportmed, 1995;46: 48-56.

Santos L, Elliot-Scale JK, & Sale C. Exercise and Bone Health Across the Lifespan. Biogerontology, 2017;18: 931–946.

Sel KS, & Kasap H. Osteoporoz ve İlişkili Genler: VDR, ESR ve COL1A1. Arşiv Dergisi, 2011;20: 246-269.

Sinaki M, Pfeifer M, Preisinger E, & et al. The Role of Exercise in The Treatment of Osteoporosis. Curr Osteoporos Reports, 2010;8: 138-144.

Sindel D, & Gula G. Osteoporozda Kemik Mineral Yoğunluğunun Değerlendirilmesi. Türk Osteoporoz Dergisi, 2015;21: 23-29.

Snow-Harter C, Bouxsein ML, Lewis BT, & et al. Effects of Resistance and Endurance Exercise on Bone Mineral Status of Young Women: A Randomized Exercise Intervention Trial. J Bone Miner Research, 1992;7(76): 1-9.

Stevens MM. Biomaterials for Bone Tissue Engineering. Materials Today, 2008;11: 18-25.

Sweet GM, Sweet M.J, Jeremiah PM, & et al. Diagnosis and Treatment of Osteoporosis. American Family Phyisician, 2009;79: 193-200.

Taşoğlu Ö, Özdemir O, & Kutsaş GY. Osteoporozlu Hastalarda Göz Ardı Edilen Bir Risk Faktörü: Sigara Kullanımı, Türk Osteoporoz Dergisi, 2011;17: 62-67.

Tunçay EÖ. Biyomimetik Yöntemle Bor Katkılı Doku İskelelerinin Geliştirilmesi ve Kemik Doku Mühendisliğindeki Etkinliklerinin Araştırılması. Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. (Yüksek Lisans Tezi), 2013, Ankara.

Tural Ş, Kara N, & Alaylı G. Osteoporoz Genetiği. Türk Osteoporoz Dergisi, 2012;17: 100-109.

Turner CH, & Robling AG. Mechanisms by which Exercise Improves Bone Strength. J Bone Mineral Metabolism, 2005;23: 16-22.

Turner CH. Aging and Fragility of Bone. J Musculoskelet Neuronal Interactions, 2007;7(34): 2-3.

Tüzün F. Osteoporozun Tanımı, Sınıflaması ve Epidemiyolojisi. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri, Osteoporoz Sempozyumu, 1999, İstanbul.

Uysal AR. Osteoporoz Fizyopatolojisi. Turkiye Klinikleri J Orthop Traumatol-Special Topics, 2008;1(3): 1-11.

Van Keep PA, Utihan VH, & Vermeulen A. The Controversial Climacteric. Lancaster, 1981;14-15.

Wasaha S. What Every Woman Should Know About Menopause. Am J Nursing, 1996;96(1): 25-33.

Welsh L, & Rutherford OM. Hip Bone Mineral Density is Improved by High-Impact Aerobic Exercise in Postmenopausal Women and Men Over 50 Years. Eur J Appl Physiol Occupational Physiology, 1996;74(51): 1-7.

Who (2003). Prevention and Management of Osteoporosis. Technical Report.

Who (2004). Scientific Group on The Assessment of Osteoporosis at Primary Healt Care Level. Summary Meeting Report.

Yabancı N, & Pekcan G. Adölesanlarda Beslenme Durumu ile Fiziksel Aktivite Düzeyinin Vücut Bileşimi ve Kemik Mineral Yoğunluğu Üzerine Etkisi. Aile Toplum ve Eğitim-Kültür ve Araştırma Dergisi, 2010;6: 9-20.

Zehnacker CH, & Bemis-Dougherty A. Effect of Weighted Exercises on Bone Mineral Density in Postmenopausal Women. A systematic review. J Geriatr Phys Therapy, 2007;30: 79-88.

Zhao R, Zhao M, & Zhang L. Efficiency of Jumping Exercise in Improving Bone Mineral Density Among Premenopausal Women: A Meta-Analysis. Sports Medicine, 2014;44(1): 393-402.