Yeşil Lojistik Yönetimi Uygulamalarının Önündeki Engeller: Samsun İli Örneği
Özet
Günümüzde gelecek nesillere yaşanabilir bir çevre bırakma anlayışı başta hükümetler olmak üzere kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum örgütleri, özel işletmeler ve tüketiciler kapsamında en hayati konuların başında gelmektedir. Kıt kaynakların artan önemi ve çevre sorunlarının yıkıcı boyutları tüm üretim ve tüketim fonksiyonlarında yeşil uygulamaları ön plana çıkarmış dolayısıyla toplumsal ve çevresel bakış açılarını beraberinde getirmiştir. Özellikle bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecek nesillere de yaşanabilir bir dünya bırakma anlayışı tüm işletmelerde giderek artmış ülkelerin aldığı pozisyonları yeşil uygulamalar kapsamında kritik bileşenler haline dönüştürmüştür. Böylece, yeşil uygulamalar tüm birimlerde yaygınlaşmış ve çevreye en az zarar veren teknoloji ve dönüşümlere gidilmesine sebep olmuştur.
Bu kapsamda tüm örgütlerde etkin bir biçimde var olan lojistik fonksiyonlarda yeşil uygulamalar daha değerli olmuş sürdürülebilir bir çevre açısından önemi her geçen gün artmaktadır. Fakat işletmelerde yeşil lojistik / yeşil lojistik yönetimi uygulamalarının önünde birçok engel bulunmakta ilgili sorunların çözümü ise kritik hale gelmektedir. Çünkü bahsedilen sorunların en minimal seviyeye getirilmesi sadece rekabet gücünü artırmakta kalmayıp işletmelere çeşitli katma değerleri de beraberinde getirmektedir. İşletmelerde yeşil lojistik yönetimi uygulama engellerinin çözümü iş performansı üzerinde pozitif etki oluşturmakta işletme imajı ve karı içinde kritik bileşenler haline dönüşmektedir.
Çalışmada sayılan olgulardan hareketle kurumsal kimliği olan lojistik işletmelerde yeşil lojistik yönetimi uygulamalarının önündeki engeller belirlenerek önceliklendirilmesi yapılmıştır. Bulanık AHP yönteminden yararlanılan çalışmada yeşil lojistik yönetiminde en önemli engellerin “Enerji Verimliliği (Yeşil Enerjiye olan Direnç)” ile “Güvenilirlik (Teslimat, Ulaştırma ve Lojistik Destek)” olduğu tespit edilmiştir. Ulaşılan sonuçların sadece lojistik işletmelere değil tüm işletmelere ve kullanıcılarına uzun dönemde katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Referanslar
Abduaziz, O., Cheng, J K., Tahar, R. M., & Varma, R. (2015). A Hybrid Simulation Model for Green Logistics Assessment in Automotive Industry. Procedia Engineering, 100, 960–969.
Aidas V, Vasilienė-Vasiliauskienė V., & Šimonytė E. (2013). Implementation of the concept of green logistics reffering to it applications for road freight transport enterprises. Business: Theory and Practice.14(1):43-50
Akandere, G. (2021). Dijitalleşme Düzeyi ve Yeşil Lojistik Uygulamaların Lojistik Performansa Etkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sbe Dergisi, 11(4), 1979-2000.
Akman, G., & Alkan, A. (2006). Tedarik Zinciri Yönetiminde Bulanık AHP Yöntemi Kullanılarak Tedarikçilerin Performansının Ölçülmesi: Otomotiv Yan Sanayiinde Bir Uygulama. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 5 Sayı: 9 Bahar 2006/1 23-46.
Ashfaq, M., Qureshi, I., Irum, S., Mehmood, N., Khan, N., & Ahmad. H. (2020). Effect of Green Logistics on Sustainability Performance in Malaysia Manufacturing Companies. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(1): 784-792.
Aydın, E., & Cağıl, G., (2020). Bulanık Ahp ve Bulanık Hedef Yaklaşımı ile Hammadde Tedarikçisi Seçimi . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi , 9 (5) , 3568-3597 . Retrieved from http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/57287/766655
Aytekin, A., Korucuk, S., Bedirhanoğlu, Ş. B., & Simic, V. (2024). Selecting the ideal sustainable green strategy for logistics companies using a T-spherical fuzzy-based methodology. Engineering Applications of Artificial Intelligence, 127, 107347.
Bajdor, P. (2012). Comparison Between Sustainable Development Concept and Green Logistics-The Literature Review. Polish Journal of Management Studies, 5, 236-244.
Bardakçı, H. (2022). Sürdürülebilir Lojistikte Dünya’nın İki Yeni Trendi Tersine Lojistik Ve Yeşil Lojistik Uygulamaları: Türkiye İçin Stratejiler. Avrasya Dosyası, 13(2), 9-37.
Beken,H. (2016). Sürdürülebilirlik ve Rekabet Edebilirlik Yolu Yeşil Lojistik mi?, Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 02 (01), 78-88.
Chang, D,Y,, (1996). “Application of the Extent Analysis Method on Fuzzy AHP,” European Journal of Operation Research, Vol. 95, No. 3, 1996, pp. 649-655.
Chan, H.K., Yin, S., & Chan, F.T.S., (2010). Implementing Just-in-Time Philosophy to Reverse Logistics Systems: A Review’’. International Journal of Production Research, Vol.48, 6293- 6313
Chopra S., & Meindl, P. (2017). Supply Chain Management: Strategy, Planning and Operation, (Çev. Emrah Bulut), İstanbul: Nobel Yayıncılık.
Deckert, C. (Ed.). (2016). CSR und Logistik: Spannungsfelder green logistics und City-Logistik içinde (ss.3-41). SpringerVerlag.
Duran, Ö., & Şen, Y. (2024). Yeşil Tedarik Zinciri Yönetimine İlişkin Bibliyometrik Analiz. TroyAcademy, 9(1), 1-23. https://doi.org/10.31454/troyacademy.1296745
Guirong, Z., Guning, L,V., & Xinxiang, W, X. (2010). The Study of Operation Mode of Green Logistics. 2010 Second International Conference on Intelligent Human-Machine Systems and Cybernetics.
Gültaş, P., & Yücel, M. (2015). Yeşil Lojistik: Yeşil Ulaşım Hizmetleri Malatya Büyükşehir Belediyesi Örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 6(2), 70-83.
Güner, H. (2005). Bulanık AHP ve Bir İşletme İçin Tedarikçi Seçimi Problemine Uygulanması. Pamukkale Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Pamukkale.
Karamaşa, Ç. (2020). Gıda işletmelerinde yeşil lojistik uygulamalarının Nötrosofik DEMATEL yöntemi ile analiz edilmesi: Giresun ili örneği. Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 2(2), 1-12.
Kayserili, A., & Sahin, A. (2022). Sürdürülebilirlik bağlamında yeşil lojistik uygulamaları ve lojistik performansı arasındaki ilişki. Journal of Social and Analytical Health, 2(2), 109-117.
Korucuk, S. (2018). Yeşil Lojistik Uygulamalarının Rekabet Gücü ve Hastane Performansına Etkisinin Lojistik Regresyon Analizi İle Belirlenmesi: Ankara İli Örneği. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 280-299.
Korucuk, S. & Mert, F. (2017). Yeşil Lojistik Uygulamaları: Ptt Örneği. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (12), 865-879.
Korucuk, S., (2018). Yeşil Lojistik Uygulamalarının Rekabet Gücü ve Hastane Performansına Etkisinin Lojistik Regresyon Analizi İle Belirlenmesi: Ankara İli Örneği, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 19, Sayı 1, 280-299.
Korucuk, S., & Memiş, S. (2019). Yeşil Liman Uygulamaları Performans Kriterlerinin Dematel Yöntemi ile Önceliklendirilmesi: İstanbul Örneği, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt : 7 Sayı : 16, 134 – 148.
Korucuk, S., Aytekin, A., Ecer, F., Pamucar, D. S. S., & Karamaşa, Ç. (2023). Assessment of ideal smart network strategies for logistics companies using an integrated picture fuzzy LBWA–CoCoSo framework. Management Decision, 61(5), 1434-1462.
Kutlu, B. H., & Ercoşkun, Ö. Y. (2021). Türkiye’deki Lojistik Firmalarının Yeşil Lojistik Uygulamaları Üzerinden Değerlendirmesi. Eksen Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2(1), 52-71.
Lambert, S., Riopel, D. & Abdul-Kader, W., (2011). A Reverse Logistics Decisions Conceptual Framework’. Computers & Industrial Engineering, Vol. 61, 561–581.
Memiş, S., & Korucuk, S. (2023). Giresun’da Faaliyet Gösteren Çay İşletmelerinde İnovasyonun Önündeki Gizli Engellerin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Belirlenmesine Yönelik Bir Uygulama. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 13(2), 639-651.
Organ, A. & Kenger, M. D. (2018). Bütünleşik Bulanık AHP-Bulanık MOORA Yaklaşımının Market Personeli Seçimi Problemine Uygulanması . Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , Volume: 6 Number: ICEESS’ 18 , 271-280.
Öztürk, A., Ertuğrul, İ., & Karakaşoğlu, N., (2008). Nakliye Firması Seçiminde Bulanık Ahp Ve Bulanık Topsıs Yöntemlerinin Karşılaştırılması, Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi XXV, Sayı 2, 785-824.
Park, J.-Y. & Yeo, G.-T. (2012). An Evaluation of Greenness of major Korean ports: A Fuzzy Set Aproach, The Asian Journal of Shiping and Logistics, 28, 1: 67-82.
Sheu, J. B., (2004), “A Hybrid Fuzzy-Based Approach for Identifying Global Logistics Strategies”, Transportation Research, 40, 1, 39-61.
Topel A. (2006). Analitik Hiyerarşi Prosesinin Bulanık Mantık Ortamındaki Uygulamaları- Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
Xuezhong,C., Linlin,J., & Chengbo, W. (2011). Business Process Analysis and Implementation Strategies of Greening Logistics in Appliances Retail Industry . Energy Procedia, 5, 332–336.
Yang, Y.C., (2013). Determinants of Container Terminal Operation from Green Port Perspective, International Forum on Shipping, Ports and Airports (IFSPA), 35 June 2013, Hong Kong, 276-286.
Yangınlar, G., & Sarı, K. (2014). Yeşil Lojistik Uygulamaları ve İşletme Performansı Üzerine Bir Literatür Araştırması. III. Ulusal Lojistik ve Tedarik Zinciri Kongresi, 15-17 Mayıs 2014, 178-187.
Yolcu, M. B. (2023). Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Türkiye’deki Yeşil Lojistik Uygulamaları. Econder International Academic Journal, 7(2), 136-151.
Zhu, Q., & Sarkis J. (2007). The Moderating Effects of İnstitutional Pressures on Emergent Green Supply Chain Practices and Performance. International Journal of Production Research, 45, 4333-435
Referanslar
Abduaziz, O., Cheng, J K., Tahar, R. M., & Varma, R. (2015). A Hybrid Simulation Model for Green Logistics Assessment in Automotive Industry. Procedia Engineering, 100, 960–969.
Aidas V, Vasilienė-Vasiliauskienė V., & Šimonytė E. (2013). Implementation of the concept of green logistics reffering to it applications for road freight transport enterprises. Business: Theory and Practice.14(1):43-50
Akandere, G. (2021). Dijitalleşme Düzeyi ve Yeşil Lojistik Uygulamaların Lojistik Performansa Etkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sbe Dergisi, 11(4), 1979-2000.
Akman, G., & Alkan, A. (2006). Tedarik Zinciri Yönetiminde Bulanık AHP Yöntemi Kullanılarak Tedarikçilerin Performansının Ölçülmesi: Otomotiv Yan Sanayiinde Bir Uygulama. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 5 Sayı: 9 Bahar 2006/1 23-46.
Ashfaq, M., Qureshi, I., Irum, S., Mehmood, N., Khan, N., & Ahmad. H. (2020). Effect of Green Logistics on Sustainability Performance in Malaysia Manufacturing Companies. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(1): 784-792.
Aydın, E., & Cağıl, G., (2020). Bulanık Ahp ve Bulanık Hedef Yaklaşımı ile Hammadde Tedarikçisi Seçimi . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi , 9 (5) , 3568-3597 . Retrieved from http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/57287/766655
Aytekin, A., Korucuk, S., Bedirhanoğlu, Ş. B., & Simic, V. (2024). Selecting the ideal sustainable green strategy for logistics companies using a T-spherical fuzzy-based methodology. Engineering Applications of Artificial Intelligence, 127, 107347.
Bajdor, P. (2012). Comparison Between Sustainable Development Concept and Green Logistics-The Literature Review. Polish Journal of Management Studies, 5, 236-244.
Bardakçı, H. (2022). Sürdürülebilir Lojistikte Dünya’nın İki Yeni Trendi Tersine Lojistik Ve Yeşil Lojistik Uygulamaları: Türkiye İçin Stratejiler. Avrasya Dosyası, 13(2), 9-37.
Beken,H. (2016). Sürdürülebilirlik ve Rekabet Edebilirlik Yolu Yeşil Lojistik mi?, Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 02 (01), 78-88.
Chang, D,Y,, (1996). “Application of the Extent Analysis Method on Fuzzy AHP,” European Journal of Operation Research, Vol. 95, No. 3, 1996, pp. 649-655.
Chan, H.K., Yin, S., & Chan, F.T.S., (2010). Implementing Just-in-Time Philosophy to Reverse Logistics Systems: A Review’’. International Journal of Production Research, Vol.48, 6293- 6313
Chopra S., & Meindl, P. (2017). Supply Chain Management: Strategy, Planning and Operation, (Çev. Emrah Bulut), İstanbul: Nobel Yayıncılık.
Deckert, C. (Ed.). (2016). CSR und Logistik: Spannungsfelder green logistics und City-Logistik içinde (ss.3-41). SpringerVerlag.
Duran, Ö., & Şen, Y. (2024). Yeşil Tedarik Zinciri Yönetimine İlişkin Bibliyometrik Analiz. TroyAcademy, 9(1), 1-23. https://doi.org/10.31454/troyacademy.1296745
Guirong, Z., Guning, L,V., & Xinxiang, W, X. (2010). The Study of Operation Mode of Green Logistics. 2010 Second International Conference on Intelligent Human-Machine Systems and Cybernetics.
Gültaş, P., & Yücel, M. (2015). Yeşil Lojistik: Yeşil Ulaşım Hizmetleri Malatya Büyükşehir Belediyesi Örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 6(2), 70-83.
Güner, H. (2005). Bulanık AHP ve Bir İşletme İçin Tedarikçi Seçimi Problemine Uygulanması. Pamukkale Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Pamukkale.
Karamaşa, Ç. (2020). Gıda işletmelerinde yeşil lojistik uygulamalarının Nötrosofik DEMATEL yöntemi ile analiz edilmesi: Giresun ili örneği. Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 2(2), 1-12.
Kayserili, A., & Sahin, A. (2022). Sürdürülebilirlik bağlamında yeşil lojistik uygulamaları ve lojistik performansı arasındaki ilişki. Journal of Social and Analytical Health, 2(2), 109-117.
Korucuk, S. (2018). Yeşil Lojistik Uygulamalarının Rekabet Gücü ve Hastane Performansına Etkisinin Lojistik Regresyon Analizi İle Belirlenmesi: Ankara İli Örneği. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 280-299.
Korucuk, S. & Mert, F. (2017). Yeşil Lojistik Uygulamaları: Ptt Örneği. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (12), 865-879.
Korucuk, S., (2018). Yeşil Lojistik Uygulamalarının Rekabet Gücü ve Hastane Performansına Etkisinin Lojistik Regresyon Analizi İle Belirlenmesi: Ankara İli Örneği, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 19, Sayı 1, 280-299.
Korucuk, S., & Memiş, S. (2019). Yeşil Liman Uygulamaları Performans Kriterlerinin Dematel Yöntemi ile Önceliklendirilmesi: İstanbul Örneği, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt : 7 Sayı : 16, 134 – 148.
Korucuk, S., Aytekin, A., Ecer, F., Pamucar, D. S. S., & Karamaşa, Ç. (2023). Assessment of ideal smart network strategies for logistics companies using an integrated picture fuzzy LBWA–CoCoSo framework. Management Decision, 61(5), 1434-1462.
Kutlu, B. H., & Ercoşkun, Ö. Y. (2021). Türkiye’deki Lojistik Firmalarının Yeşil Lojistik Uygulamaları Üzerinden Değerlendirmesi. Eksen Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2(1), 52-71.
Lambert, S., Riopel, D. & Abdul-Kader, W., (2011). A Reverse Logistics Decisions Conceptual Framework’. Computers & Industrial Engineering, Vol. 61, 561–581.
Memiş, S., & Korucuk, S. (2023). Giresun’da Faaliyet Gösteren Çay İşletmelerinde İnovasyonun Önündeki Gizli Engellerin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Belirlenmesine Yönelik Bir Uygulama. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 13(2), 639-651.
Organ, A. & Kenger, M. D. (2018). Bütünleşik Bulanık AHP-Bulanık MOORA Yaklaşımının Market Personeli Seçimi Problemine Uygulanması . Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , Volume: 6 Number: ICEESS’ 18 , 271-280.
Öztürk, A., Ertuğrul, İ., & Karakaşoğlu, N., (2008). Nakliye Firması Seçiminde Bulanık Ahp Ve Bulanık Topsıs Yöntemlerinin Karşılaştırılması, Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi XXV, Sayı 2, 785-824.
Park, J.-Y. & Yeo, G.-T. (2012). An Evaluation of Greenness of major Korean ports: A Fuzzy Set Aproach, The Asian Journal of Shiping and Logistics, 28, 1: 67-82.
Sheu, J. B., (2004), “A Hybrid Fuzzy-Based Approach for Identifying Global Logistics Strategies”, Transportation Research, 40, 1, 39-61.
Topel A. (2006). Analitik Hiyerarşi Prosesinin Bulanık Mantık Ortamındaki Uygulamaları- Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
Xuezhong,C., Linlin,J., & Chengbo, W. (2011). Business Process Analysis and Implementation Strategies of Greening Logistics in Appliances Retail Industry . Energy Procedia, 5, 332–336.
Yang, Y.C., (2013). Determinants of Container Terminal Operation from Green Port Perspective, International Forum on Shipping, Ports and Airports (IFSPA), 35 June 2013, Hong Kong, 276-286.
Yangınlar, G., & Sarı, K. (2014). Yeşil Lojistik Uygulamaları ve İşletme Performansı Üzerine Bir Literatür Araştırması. III. Ulusal Lojistik ve Tedarik Zinciri Kongresi, 15-17 Mayıs 2014, 178-187.
Yolcu, M. B. (2023). Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Türkiye’deki Yeşil Lojistik Uygulamaları. Econder International Academic Journal, 7(2), 136-151.
Zhu, Q., & Sarkis J. (2007). The Moderating Effects of İnstitutional Pressures on Emergent Green Supply Chain Practices and Performance. International Journal of Production Research, 45, 4333-435
